Þessi grein er meira en ársgömul.

Aðstæður á Landakoti aldrei ræddar í ríkisstjórn

Svandís Svavars­dótt­ir heil­brigð­is­ráð­herra seg­ir að al­mennt megi full­yrða að ráð­herra beri ekki refs­ábyrgð á at­höfn­um und­ir­manna sinna. Verði nið­ur­staða at­hug­un­ar land­lækn­is á hópsmit­inu á Landa­koti sú að van­ræksla stjórn­enda Land­spít­al­ans hafi vald­ið hópsmit­inu tel­ur Svandís því ekki að hún beri ábyrgð þar á.

Aðstæður á Landakoti aldrei ræddar í ríkisstjórn
Segist ekki bera ábyrgð á athöfnum undirmanna Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra segir almennt mega fullyrða að ráðherra beri ekki refsiábyrgð á vanrækslu stjórnenda undirstofnana. Embætti Ölmu Möller landlæknis rannsakar nú hópsmit Covid-19 kórónaveirunnar á Landakoti sem leitt hefur af sé fimmtán dauðsföll. Mynd: Heiða Helgadóttir

Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra upplýsti ekki aðra ráðherra ríkisstjórnarinnar um aðstæður á Landakoti áður en hópsmit Covid-19 kórónaveirunnar kom þar upp. Þá voru aðstæður á Landakoti aldrei ræddar á ríkisstjórnarfundum. Fimmtán eru látnir af völdum hópsýkingarinnar og á þriðja hundrað manns hafa veikst. Í svörum Svandísar við fyrirspurn Stundarinnar segir að almennt megi fullyrða „að ráðherra bæri ekki refsiábyrgð á vanrækslu stjórnenda undirstofnunar á verkefnum sínum, hafi sú vanræksla ekki verið fyrirskipuð af ráðherra“.

Hópsýkingin sem kom upp á Landakoti síðari hluta októbermánaðar er að mati landlæknis og sóttvarnalæknis alvarlegasta atvik sem komið hefur upp í íslenskri heilbrigðisþjónustu. Í innri úttekt Landspítala sem kynnt var 13. nóvember síðastliðinn eru ástæður hópsýkingarinnar sagðar margþættar. Ástand húsnæðisins var sagt ófullnægjandi, þar væru mikil þrengsl, sjúkrastofur væru að meirihluta fjölbýli og salerni væru allt of fá, sem og baðaðstaða. Þá væri aðstaða starfsfólks sömuleiðis ófullnægjandi, þrengsl væru á kaffistofum og í búningsklefum, auk annars. Þá var engin loftræsting á Landakoti og líkur á að sú staðreynd hafi magnað upp smitdreifingu og aukið sýkingarhættu.  Þá segir í niðurstöðu úttektarinnar, sem Lovísa Björk Ólafsdóttir, sérfræðilæknir í smitsjúkdómum og sýkingarvörnum, vann, að mönnun hafa verið ónóg og því ekki hægt að tryggja hólfaskiptingu starfsmanna milli deilda.

Embætti landlæknis vinnur nú að athugun á hópsýkingunni á Landakoti og samkvæmt upplýsingum þaðan er sú vinna í algjörum forgangi hjá embættinu, þó ekki sé hægt að segja til um hvenær niðurstaða sé að vænta. Alma Möller landlæknir staðfesti í svörum til Stundarinnar að eitt þeirra atriða sem til rannsóknar er hjá embættinu sé hvort Landakot uppfylli lágmarkskröfur til reksturs heilbrigðisþjónustu. 

Ekki sótt til saka vegna athafna undirmanna

Stundin sendi Svandísi Svavarsdóttur heilbrigðisráðherra fyrirspurn þar sem spurt var hvort ráðherra bæri ábyrgð, sem yfirmaður forstjóra Landspítala, ef niðurstaða rannsóknar embættis landlæknis á hópsýkingunni yrði á þá leið að vanræksla hefði valdið henni. Var þá meðal annars vísað til laga um ráðherraábyrgð en í 7. grein laganna segir að ráðherra verði einnig sóttur til ábyrgðar fyrir athafnir undirmanna sinna er byggi á embættisathöfn eða lúti að framkvæmd hennar. Í 2. grein sömu laga segir að krefja megi ráðherra ábyrgðar á fyrir bæði störf og vanrækt starfa, sé málið svo vaxið að ráðherran hafi af ásetningi eða af stórkostlegu hirðuleysi farið í bága við stjórnarskrá, önnur landslög eða „að öðru leyti stofnað hagsmunum ríkisins í fyrirsjáanlega hættu“.

„Það er og í samræmi við þá meginreglu íslensk réttar að engum verður gerð refsing fyrir brot sem annar hefur framið“

Í lögum um heilbrigðisþjónustu segir að ráðherra fari með yfirstjórn heilbrigðismála, marki stefnu þeirra og sé heimilt að grípa til nauðsynlegra ráðstafana til að framfylgja þeirri stefnu, meðal annars hvað varði skipulag, forgangsröðun verkefna, hagkvæmni, gæði og öryggi og aðgang að heilbrigðisþjónustu. Þá segir í 9. grein sömu laga að ráðherra skipi forstjóra heilbrigðisstofnana og sendi þeim erindisbréf þar sem tilgreind skulu helstu markmið í þjónustu og rekstri og verkefni til lengri og skemmri tíma.

Í svari Svandísar segir að samkvæmd 7. grein laga um ráðherraábyrgð verði ráðherra almennt ekki sóttur til saka vegna athafna undirmanns síns nema þær byggist á ákvörðun ráðherrans og séu fyrirskipaðar af honum. „Það er og í samræmi við þá meginreglu íslensk réttar að engum verður gerð refsing fyrir brot sem annar hefur framið (hlutlæg refsiábyrgð) nema að um hana sé mjög skýrlega mælt fyrir í lögum.  Almennt má því fullyrða að ráðherra bæri ekki refsiábyrgð á vanrækslu stjórnenda undirstofnunar á verkefnum sínum, hafi sú vanræksla ekki verið fyrirskipuð af ráðherra.“

Segir stjórnendur Landspítala bera ábyrgð á Landakoti

Í síðasta mánuði, 25. nóvember, greindi Stundin frá fyrri svörum Svandísar við fyrirspurn um málefni Landakots og hópsýkinguna. Meðal þess sem spurt var um þa var hví Landspítalinn hafi verið í þeirri stöðu að ekki væri til staðar mannafli til að tryggja að hægt væri að sóttvarnarhólfa Landakot. Í svari Svandísar 25. nóvember síðastliðinn sagði það væri hlutverk stjórnenda Landspítala að manna þjónustuna innan þeirrar fjárveitingar sem Alþingi ákveddi. Þá væri það ekki á borði Svandísar að stýra mönnun heilbrigðisþjónustu frá degi til dags og kjara- og launamál heilbrigðisstarfsfólks heyrðu ekki undir hana.

„Nei, ég get ekki sagt að við berum ábyrgð á skorti á heilbrigðisstarfsfólki á Landakoti í heimsfaraldri“ 

Sigríður Gunnarsdóttur, framkvæmdastjóri hjúkrunar á Landspítalanum, sagði í viðtali við Stundina 13. nóvember síðastliðinn að stjórnendur Landspítala bæru ekki ábyrgð á mannaflaskortinum. „Nei, ég get ekki sagt að við berum ábyrgð á skorti á heilbrigðisstarfsfólki á Landakoti í heimsfaraldri. [...] Það sem að við berum ábyrgð á er hvernig við ráðstöfum okkar mannskap innan sjúkrahússins en ég er tilbúin að segja það að við hefðum ekki gert það með neinum öðrum hætti vegna þess að það eru þarfir allstaðar í starfseminni. Ef við hefðum tekið ákvörðun um að fjölga fólki á Landakoti hefðum við þurft að fækka því annars staðar.“

Spurð hvers vegna ráðherra og stjórnvöld hefðu ekki brugðist harðar við mönnunarvanda á Landspítala eftir að Covid-19 faraldurinn skall á svaraði Svandís: „Það er hlutverk stjórnenda heilbrigðisstofnana að manna starfsemi þeirra.“

„Húsnæðið á Landakoti hefur verið þekkt stærð frá byrjun þessa faraldurs“

Þá var í fyrirspurninni vitnað til innri úttektar spítalans um aðstæður á Landakoti þegar kemur að húsnæði og aðstöðu og spurt hví stjórnvöld hefðu ekki brugðist við svo ekki þyrfti að halda úti öldrunarhjúkrunardeild, sem þjónustar viðkvæmasta hóp þjóðarinnar, við þær aðstæður. „Húsnæðið á Landakoti hefur verið þekkt stærð frá byrjun þessa faraldurs,“ sagði í svari Svandísar og það rakið að ekkert húsnæði innan heilbrigðiskerfisins uppfyllti í dag ströngustu skilyrði um sóttvarnir. „Þess vegna er mikilvægt að sóttvarnir á hverri heilbrigðisstofnun taki mið af fyrirliggjandi aðstæðum, þ.m.t. húsnæðis. Húsnæði smitar ekki þótt það geti verið hamlandi þáttur við framkvæmd smitvarna.“

Líkt að fram kemur í innri úttekt Landspítala á hópsýkingunni var það einmitt það sem gerðist, það er að húsnæðið á Landspítala var verulega hamlandi þáttur í framkvæmd smitvarna sem olli því, auk skorts á starfsfólki, að hópsýkingin breiddist út með þeim afleiðingum að fimmtán manns eru nú látnir.

„Það liggur alveg gríðarlega mikil vinna að baki því að reyna eftir fremsta megni að verja okkar viðkvæmasta fólk“ 

Svandís sagði sjálf, í Kastljósi Ríkisútvarpsins þegar 14. apríl að markmiðið með aðgerðum heilbrigðisyfirvalda og stjórnvalda hefði verið að ná faraldrinum niður til að heilbrigðiskerfið stæðist hann og til að vernda viðkvæmustu hópana. Miðað við áætlanir sem gerðar voru í upphafi „þá held ég að okkur hafi hingað til tekist afar vel upp,“ sagði Svandís.

Í óundirbúnum fyrirspurnartíma á Alþingi 24. nóvember síðastliðinn var Svandís svo til svara um húsakost Landakots og sóttvarnaraðgerðir. „Það liggur alveg gríðarlega mikil vinna að baki því að reyna eftir fremsta megni að verja okkar viðkvæmasta fólk. Það hefur okkur sem betur fer lánast gegnumsneitt í þessum faraldri,“ sagði Svandís.

Sjálfstætt starfandi heilbrigðisstofnunum ekki svarað

Spurð hvort stjórnendur Landspítala hefðu lýst áhyggjum sínum af aðstæðum á Landakoti frá því síðastliðið vor og þar til hópsýkingin kom upp svaraði Svandís því neitandi. Páll Matthíasson forstjóri Landspítala greindi hins vegar frá því á upplýsingafundi Landspítalans 13. nóvember síðastliðinn stjórnendur hefðu ítrekað, á ýmsum tímum, komið áhyggjum sínum af aðstæðum þar á framfæri við stjórnvöld. Landakot getur gengið sem venjulegt sjúkrahús í einhvern tíma, en það var ljóst þegar fyrir 20 árum að ekki væri hægt að bíða og málið hefði átt á leysa fyrir tíu árum með byggingu nýs Landspítala,“ sagði Páll.

„Þá þegar fannst mér húsnæðið ófullnægjandi“

Þá sagði Alma Möller landlæknir í viðtali við Stundina í nóvember að þegar árið 2007 hefði hún skrifað sína fyrstu blaðagrein um nauðsyn þess að reisa nýjan spítala. „Þá þegar fannst mér húsnæðið ófullnægjandi,“ sagði Alma. Í öðru viðtali við Stundina sagði Sigríður Gunnarsdóttur, framkvæmdastjóri hjúkrunar á Landspítalanum, að hún væri ekki tilbúin að segja að stjórnendur Landspítala bæru ábyrgð á því að Landakot hefði verið svo illa búið sem raun bar vitna þegar faraldurinn skall á. „Þegar við erum að tala um húsnæði sem var byggt áður en að ég fæddist og hefur verið notað með ýmsum hætti í gegnum tíðina, þá get ég ekki sagt það.“

Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir sagði í viðtali við Ríkisútvarpið 15. nóvember síðastliðinn að lengi hafi verið vitað að aðstæður á Landakoti væru ekki nægilega góðar. „Það er búið að tala um það í mörg ár. Alveg frá því ég lauk sérfræðinámi árið 1990 þá hafa menn verið að birta greinar og skrifa. Bæði starfsmenn innan Landspítalans og utan og benda á þessa hættu, sérstaklega ef upp kæmi svona faraldur. Þá gætu aðstæður orðið mjög slæmar. Þannig að ég veit nákvæmlega hvernig staðan er.“ 

„Nei, það kom aldrei til umræðu“

Í síðasta tölublaði Læknablaðsins var í viðtali við Teit Guðmundsson, lækni og framkvæmdastjóra Heilsuverndar, greint frá því að þegar í byrjun þessa árs hefði Heilsuvernd boðist til að opna hjúkrunarrými fyrir um 160 sjúklinga í Urðarhvarfi. Því hafi verið neitað. Í haust hafi aftur verið boðið að opna rými fyrir um 100 sjúklinga en enn hafi ekki borist formlegt svar. Anna Birna Jensdóttir, framkvæmdastjóri Öldungs sem rekur hjúkrunarheimilið Sóltún, greinir í sama viðtali frá því að erindi fyrirtækisins um að reka hjúkrunarrými á Oddsson hóteli hafi ekki verið svarað. Anna Birna segir jafnframt að hún hafi fyrir all löngu boðist til að byggja við Sóltún og taka þangað öldrunarþjónustuna á Landakoti. Því hafi ekki verið tekið. „Smitin á Landakoti vekja upp sorg. Sorg yfir hvernig þetta gerðist. Sorg að ekki sé löngu búið að laga ástandið. Við hefðum getað verið löngu búin að því,“ segir Anna Birna.

Í ljósi þess sem að ofan er rakið spurði Stundin Svandísi hvort hvort hún hefði upplýst um aðstæður á Landakoti á ríkisstjórnarfundum áður en hópsmitið kom þar upp. „Nei, það kom aldrei til umræðu,“ var svar Svandísar við spurningunni. Spurð hvort aðstæður á Landakoti hefðu eitthvað verið ræddar á fundum ríkisstjórnarinnar svaraði Svandís því jafnframt neitandi.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.
Tengdar greinar

Hvað gerðist á Landakoti?

Spítalanum tókst ekki að vernda þá viðkvæmustu
FréttirHvað gerðist á Landakoti?

Spít­al­an­um tókst ekki að vernda þá við­kvæm­ustu

Gauti Krist­manns­son missti föð­ur sinn vegna hóp­sýk­ing­ar­inn­ar sem varð á Landa­koti í fyrra. Hann reidd­ist snögg­lega þeg­ar hann las nið­ur­stöð­ur úr rann­sókn embætt­is land­lækn­is á því hvað or­sak­aði það ófremd­ar­ástand sem varð á Landa­koti.
Starfsmaður segir lítið hafa breyst eftir fyrra smitið á Landakoti
FréttirHvað gerðist á Landakoti?

Starfs­mað­ur seg­ir lít­ið hafa breyst eft­ir fyrra smit­ið á Landa­koti

„Ég hef upp­lif­að áfall­a­streitu,“ seg­ir starfs­mað­ur á Landa­koti sem smit­að­ist af Covid. Hann seg­ir lít­ið hafa breyst frá fyrra hópsmit­inu þar til ann­að hópsmit kom upp í haust og varð sex sjúk­ling­um að ald­ur­tila.
Landlæknir skoðar hvort Landakot uppfylli lágmarkskröfur til reksturs heilbrigðisþjónustu
FréttirHvað gerðist á Landakoti?

Land­lækn­ir skoð­ar hvort Landa­kot upp­fylli lág­marks­kröf­ur til rekst­urs heil­brigð­is­þjón­ustu

Alma D. Möller land­lækn­ir seg­ir í sam­tali við Stund­ina að hún skoði nú hvort hópsmit­ið sem varð á Landa­koti í vor sé til­kynn­ing­ar­skylt sem al­var­legt at­vik og hvort Landa­kot upp­fylli lág­marks­kröf­ur til rekst­urs heil­brigð­is­þjón­ustu.
Svandís segir stjórnendur Landspítala bera ábyrgðina á Landakoti
FréttirHvað gerðist á Landakoti?

Svandís seg­ir stjórn­end­ur Land­spít­ala bera ábyrgð­ina á Landa­koti

Það er ekki á ábyrgð heil­brigð­is­ráð­herra að stýra mönn­un inn­an heil­brigðis­kerf­is­ins né held­ur ber ráð­herra ábyrgð á starfs­um­hverfi starfs­fólks spít­al­ans, seg­ir í svari Svandís­ar Svavars­dótt­ur heil­brigð­is­ráð­herra við fyr­ir­spurn Stund­ar­inn­ar. Ábyrgð­in sé stjórn­enda Land­spít­al­ans.
Mönnun hindraði hólfaskiptingu Landakots: „Áralöng saga um starfskjör þessara stétta“
FréttirHvað gerðist á Landakoti?

Mönn­un hindr­aði hólfa­skipt­ingu Landa­kots: „Ára­löng saga um starfs­kjör þess­ara stétta“

Að­stæð­ur í gömlu hús­næði Landa­kots­spít­ala og við­var­andi skort­ur á klín­ísku starfs­fólki urðu til þess að COVID-19 smit gat borist á milli deilda og sjúk­linga. Tals­menn fag­stétta segja mönn­un við­var­andi vanda­mál, með­al ann­ars vegna kjara kvenna­stétta.
Lést daginn eftir að hann var greindur
FréttirHvað gerðist á Landakoti?

Lést dag­inn eft­ir að hann var greind­ur

„Hann var ekki deyj­andi mað­ur,“ seg­ir Gauti Krist­manns­son, son­ur Krist­manns Eiðs­son­ar, kenn­ara og þýð­anda, sem lést á Landa­koti þriðju­dag­inn 27. októ­ber eft­ir COVID-19 hópsmit­ið sem braust út að­eins fimm dög­um áð­ur.

Mest lesið

Eigandi Mandi ákærður fyrir líkamsárás: „Hann sparkaði í magann á mér og sló mig í höfuðið, ítrekað“
1
Fréttir

Eig­andi Mandi ákærð­ur fyr­ir lík­ams­árás: „Hann spark­aði í mag­ann á mér og sló mig í höf­uð­ið, ít­rek­að“

Hlal Jarah, eig­andi veit­inga­stað­ar­ins Mandi hef­ur ver­ið ákærð­ur fyr­ir að ráð­ast með bar­smíð­um á Kefs­an Fatehi á ann­an dag jóla 2020. Upp­tök­ur sýna Hlal slá Kefs­an í höf­uð­ið og sparka í hana. Sjálf lýs­ir hún ógn­un­um, morð­hót­un­um og kyn­ferð­is­legri áreitni af hendi Hlal og manna hon­um tengd­um.
„Ég get ekki lifað við þessa lygi“
2
Viðtal

„Ég get ekki lif­að við þessa lygi“

Sig­ur­laug Hreins­dótt­ir seg­ir lög­regl­una hafa brugð­ist þeg­ar dótt­ir henn­ar hvarf fyr­ir fimm ár­um síð­an. Nefnd um eft­ir­lit með störf­um lög­reglu ger­ir fjöl­marg­ar at­huga­semd­ir við fram­göngu lög­reglu í mál­inu og bein­ir til­mæl­um um úr­bæt­ur til rík­is­lög­reglu­stjóra. „Ég biðst ein­lægr­ar af­sök­un­ar,“ skrif­ar Grím­ur Gríms­son, sem var hamp­að sem hetju og tók á móti við­ur­kenn­ingu sem mað­ur árs­ins. „Það var ótrú­lega sárt,“ seg­ir Sig­ur­laug. Sér hafi ver­ið fórn­að fyr­ir ímynd lög­regl­unn­ar.
Fyrirtæki Kristjáns í Samherja gerir Áramótaskaupið
3
FréttirSamherjaskjölin

Fyr­ir­tæki Kristjáns í Sam­herja ger­ir Ára­móta­s­kaup­ið

Fyr­ir­tæk­ið sem á og bygg­ir nýj­an mið­bæ á Sel­fossi er fram­leið­andi Ára­móta­s­kaups­ins í ár. Kristján Vil­helms­son er stærsti eig­andi þess. Sig­tún þró­un­ar­fé­lag á fram­leiðslu­fyr­ir­tæk­ið á móti Sig­ur­jóni Kjart­ans­syni. Sam­herji hef­ur átt í ára­löngu stríði við RÚV. Dag­skrár­stjóri vissi ekki um eign­ar­hald Kristjáns þeg­ar samn­ing­ur var gerð­ur við fram­leiðslu­fyr­ir­tæk­ið.
Sautján árásarmenn sjást á myndbandsupptöku innan úr Bankastræti Club
4
Fréttir

Sautján árás­ar­menn sjást á mynd­bands­upp­töku inn­an úr Banka­stræti Club

Upp­tök­ur úr ör­ygg­is­mynda­vél­um inn­an úr Banka­stræti Club sýna árás sautján grímu­klæddra manna á þrjá sem voru þar stadd­ir. Lög­regla hef­ur hand­tek­ið tæp­lega þrjá­tíu manns vegna máls­ins.
Eftirlitsnefnd gagnrýnir lögreglu: Verklagsreglum verði breytt
5
Fréttir

Eft­ir­lits­nefnd gagn­rýn­ir lög­reglu: Verklags­regl­um verði breytt

Nefnd um eft­ir­lit með störf­um lög­reglu gagn­rýn­ir lög­reglu fyr­ir að tefla Sig­ur­laugu Hreins­dótt­ur fram á blaða­manna­fundi lög­reglu á með­an dótt­ur henn­ar var leit­að ár­ið 2017. Hálfu ári eft­ir ákvörð­un nefnd­ar­inn­ar, þar sem beint er tvenn­um til­mæl­um til Rík­is­lög­reglu­stjóra um end­ur­skoð­un verklags­reglna, hafði rík­is­lög­reglu­stjóri enn ekki kynnt sér ákvörð­un­ina. „Sjokk­er­andi“ seg­ir Sig­ur­laug.
Alina fær alþjóðlega vernd á Íslandi
6
Fréttir

Al­ina fær al­þjóð­lega vernd á Ís­landi

Út­lend­inga­stofn­un hef­ur sam­þykkt að veita Al­inu Kaliuzhnaya, hvít- rúss­neskri flótta­konu al­þjóð­lega vernd á Ís­landi en Al­ina flúði heima­land sitt eft­ir að hafa ver­ið fang­els­uð og pynt­uð fyr­ir það eitt að mót­mæla stjórn­völd­um. Í sam­tali við Stund­ina seg­ist Al­ina upp­lifa gleði og létti.
Íhugar sögulega sekt á laxeldisfyrirtækið Arnarlax fyrir ranga upplýsingagjöf
7
FréttirLaxeldi

Íhug­ar sögu­lega sekt á lax­eld­is­fyr­ir­tæk­ið Arn­ar­lax fyr­ir ranga upp­lýs­inga­gjöf

Mat­væla­stofn­un íhug­ar að leggja fyrstu sekt­ina á ís­lenskt sjókvía­eld­is­fyr­ir­tæki, Arn­ar­lax. Sekt­in mögu­lega er fyr­ir ranga upp­lýs­inga­gjöf um fjölda eld­islaxa í sjókví á Vest­fjörð­um. Karl Stein­ar Ósk­ars­son hjá MAST get­ur ekki greint frá upp­hæð sekt­ar­inn­ar né hvers eðl­is mis­ræm­ið í upp­lýs­ing­un­um frá Arn­ar­laxi var.

Mest deilt

Eigandi Mandi ákærður fyrir líkamsárás: „Hann sparkaði í magann á mér og sló mig í höfuðið, ítrekað“
1
Fréttir

Eig­andi Mandi ákærð­ur fyr­ir lík­ams­árás: „Hann spark­aði í mag­ann á mér og sló mig í höf­uð­ið, ít­rek­að“

Hlal Jarah, eig­andi veit­inga­stað­ar­ins Mandi hef­ur ver­ið ákærð­ur fyr­ir að ráð­ast með bar­smíð­um á Kefs­an Fatehi á ann­an dag jóla 2020. Upp­tök­ur sýna Hlal slá Kefs­an í höf­uð­ið og sparka í hana. Sjálf lýs­ir hún ógn­un­um, morð­hót­un­um og kyn­ferð­is­legri áreitni af hendi Hlal og manna hon­um tengd­um.
„Ég get ekki lifað við þessa lygi“
2
Viðtal

„Ég get ekki lif­að við þessa lygi“

Sig­ur­laug Hreins­dótt­ir seg­ir lög­regl­una hafa brugð­ist þeg­ar dótt­ir henn­ar hvarf fyr­ir fimm ár­um síð­an. Nefnd um eft­ir­lit með störf­um lög­reglu ger­ir fjöl­marg­ar at­huga­semd­ir við fram­göngu lög­reglu í mál­inu og bein­ir til­mæl­um um úr­bæt­ur til rík­is­lög­reglu­stjóra. „Ég biðst ein­lægr­ar af­sök­un­ar,“ skrif­ar Grím­ur Gríms­son, sem var hamp­að sem hetju og tók á móti við­ur­kenn­ingu sem mað­ur árs­ins. „Það var ótrú­lega sárt,“ seg­ir Sig­ur­laug. Sér hafi ver­ið fórn­að fyr­ir ímynd lög­regl­unn­ar.
Fyrirtæki Kristjáns í Samherja gerir Áramótaskaupið
3
FréttirSamherjaskjölin

Fyr­ir­tæki Kristjáns í Sam­herja ger­ir Ára­móta­s­kaup­ið

Fyr­ir­tæk­ið sem á og bygg­ir nýj­an mið­bæ á Sel­fossi er fram­leið­andi Ára­móta­s­kaups­ins í ár. Kristján Vil­helms­son er stærsti eig­andi þess. Sig­tún þró­un­ar­fé­lag á fram­leiðslu­fyr­ir­tæk­ið á móti Sig­ur­jóni Kjart­ans­syni. Sam­herji hef­ur átt í ára­löngu stríði við RÚV. Dag­skrár­stjóri vissi ekki um eign­ar­hald Kristjáns þeg­ar samn­ing­ur var gerð­ur við fram­leiðslu­fyr­ir­tæk­ið.
Alina fær alþjóðlega vernd á Íslandi
4
Fréttir

Al­ina fær al­þjóð­lega vernd á Ís­landi

Út­lend­inga­stofn­un hef­ur sam­þykkt að veita Al­inu Kaliuzhnaya, hvít- rúss­neskri flótta­konu al­þjóð­lega vernd á Ís­landi en Al­ina flúði heima­land sitt eft­ir að hafa ver­ið fang­els­uð og pynt­uð fyr­ir það eitt að mót­mæla stjórn­völd­um. Í sam­tali við Stund­ina seg­ist Al­ina upp­lifa gleði og létti.
Hæpin gögn og óljósar forsendur réðu ferðinni við einkavæðingu Íslandsbanka
5
FréttirSalan á Íslandsbanka

Hæp­in gögn og óljós­ar for­send­ur réðu ferð­inni við einka­væð­ingu Ís­lands­banka

Rík­is­end­ur­skoð­un ger­ir at­huga­semd­ir við flest í einka­væð­ingu 22,5 pró­senta hlut­ar rík­is­ins í Ís­lands­banka. Ekki virð­ist hafa ver­ið ástæða til að gefa 4,1 pró­senta af­slátt af mark­aðsvirði bank­ans og vís­bend­ing­ar eru um að til­boð er­lends að­ila hafi þar ráð­ið mestu.
Samherji sagður hafa boðið milljarða króna til að ljúka málum í Namibíu
6
FréttirSamherjaskjölin í 1001 nótt

Sam­herji sagð­ur hafa boð­ið millj­arða króna til að ljúka mál­um í Namib­íu

Sam­herji hef­ur boð­ið að gefa eft­ir yf­ir 2 millj­arða króna sem hald­lagð­ar voru í Namib­íu, sem skaða­bæt­ur til namib­íska rík­is­ins í skipt­um fyr­ir mála­lykt­ir. Namib­ísk yf­ir­völd tóku held­ur fá­lega í til­boð­ið sam­kvæmt heim­ild­um Stund­ar­inn­ar. Lög­mað­ur Wik­borg Rein, sem starfar fyr­ir Sam­herja, stað­fest­ir við­ræð­ur en seg­ir til­boð­ið ein­göngu hluta af einka­rétt­ar­legri deilu Sam­herja við yf­ir­völd, því sé ekki um að ræða við­ur­kenn­ingu á sekt í saka­máli.
Íhugar sögulega sekt á laxeldisfyrirtækið Arnarlax fyrir ranga upplýsingagjöf
7
FréttirLaxeldi

Íhug­ar sögu­lega sekt á lax­eld­is­fyr­ir­tæk­ið Arn­ar­lax fyr­ir ranga upp­lýs­inga­gjöf

Mat­væla­stofn­un íhug­ar að leggja fyrstu sekt­ina á ís­lenskt sjókvía­eld­is­fyr­ir­tæki, Arn­ar­lax. Sekt­in mögu­lega er fyr­ir ranga upp­lýs­inga­gjöf um fjölda eld­islaxa í sjókví á Vest­fjörð­um. Karl Stein­ar Ósk­ars­son hjá MAST get­ur ekki greint frá upp­hæð sekt­ar­inn­ar né hvers eðl­is mis­ræm­ið í upp­lýs­ing­un­um frá Arn­ar­laxi var.

Mest lesið í vikunni

Eigandi Mandi ákærður fyrir líkamsárás: „Hann sparkaði í magann á mér og sló mig í höfuðið, ítrekað“
1
Fréttir

Eig­andi Mandi ákærð­ur fyr­ir lík­ams­árás: „Hann spark­aði í mag­ann á mér og sló mig í höf­uð­ið, ít­rek­að“

Hlal Jarah, eig­andi veit­inga­stað­ar­ins Mandi hef­ur ver­ið ákærð­ur fyr­ir að ráð­ast með bar­smíð­um á Kefs­an Fatehi á ann­an dag jóla 2020. Upp­tök­ur sýna Hlal slá Kefs­an í höf­uð­ið og sparka í hana. Sjálf lýs­ir hún ógn­un­um, morð­hót­un­um og kyn­ferð­is­legri áreitni af hendi Hlal og manna hon­um tengd­um.
„Ég get ekki lifað við þessa lygi“
2
Viðtal

„Ég get ekki lif­að við þessa lygi“

Sig­ur­laug Hreins­dótt­ir seg­ir lög­regl­una hafa brugð­ist þeg­ar dótt­ir henn­ar hvarf fyr­ir fimm ár­um síð­an. Nefnd um eft­ir­lit með störf­um lög­reglu ger­ir fjöl­marg­ar at­huga­semd­ir við fram­göngu lög­reglu í mál­inu og bein­ir til­mæl­um um úr­bæt­ur til rík­is­lög­reglu­stjóra. „Ég biðst ein­lægr­ar af­sök­un­ar,“ skrif­ar Grím­ur Gríms­son, sem var hamp­að sem hetju og tók á móti við­ur­kenn­ingu sem mað­ur árs­ins. „Það var ótrú­lega sárt,“ seg­ir Sig­ur­laug. Sér hafi ver­ið fórn­að fyr­ir ímynd lög­regl­unn­ar.
Fyrirtæki Kristjáns í Samherja gerir Áramótaskaupið
3
FréttirSamherjaskjölin

Fyr­ir­tæki Kristjáns í Sam­herja ger­ir Ára­móta­s­kaup­ið

Fyr­ir­tæk­ið sem á og bygg­ir nýj­an mið­bæ á Sel­fossi er fram­leið­andi Ára­móta­s­kaups­ins í ár. Kristján Vil­helms­son er stærsti eig­andi þess. Sig­tún þró­un­ar­fé­lag á fram­leiðslu­fyr­ir­tæk­ið á móti Sig­ur­jóni Kjart­ans­syni. Sam­herji hef­ur átt í ára­löngu stríði við RÚV. Dag­skrár­stjóri vissi ekki um eign­ar­hald Kristjáns þeg­ar samn­ing­ur var gerð­ur við fram­leiðslu­fyr­ir­tæk­ið.
Sautján árásarmenn sjást á myndbandsupptöku innan úr Bankastræti Club
4
Fréttir

Sautján árás­ar­menn sjást á mynd­bands­upp­töku inn­an úr Banka­stræti Club

Upp­tök­ur úr ör­ygg­is­mynda­vél­um inn­an úr Banka­stræti Club sýna árás sautján grímu­klæddra manna á þrjá sem voru þar stadd­ir. Lög­regla hef­ur hand­tek­ið tæp­lega þrjá­tíu manns vegna máls­ins.
Kaupa fólk utan fjölskyldunnar út í milljarða viðskiptum
5
ÚttektSamherjaskjölin í 1001 nótt

Kaupa fólk ut­an fjöl­skyld­unn­ar út í millj­arða við­skipt­um

Sam­herja­fjöl­skyld­an hef­ur á und­an­förn­um mán­uð­um keypt eign­ar­hluti minni hlut­hafa í út­gerð­inni og á að heita má tí­unda hvern fisk í land­helg­inni. Börn Þor­steins Más Bald­vins­son­ar og Kristjáns Vil­helms­son­ar fara nú nær ein með eign­ar­hluti í fé­lag­inu fyr­ir ut­an litla hluti þeirra tveggja. Millj­arða við­skipti hafa svo átt sér stað á milli fjöl­skyldu­fyr­ir­tækj­anna í flóknu neti út­gerð­ar­inn­ar.
Eftirlitsnefnd gagnrýnir lögreglu: Verklagsreglum verði breytt
6
Fréttir

Eft­ir­lits­nefnd gagn­rýn­ir lög­reglu: Verklags­regl­um verði breytt

Nefnd um eft­ir­lit með störf­um lög­reglu gagn­rýn­ir lög­reglu fyr­ir að tefla Sig­ur­laugu Hreins­dótt­ur fram á blaða­manna­fundi lög­reglu á með­an dótt­ur henn­ar var leit­að ár­ið 2017. Hálfu ári eft­ir ákvörð­un nefnd­ar­inn­ar, þar sem beint er tvenn­um til­mæl­um til Rík­is­lög­reglu­stjóra um end­ur­skoð­un verklags­reglna, hafði rík­is­lög­reglu­stjóri enn ekki kynnt sér ákvörð­un­ina. „Sjokk­er­andi“ seg­ir Sig­ur­laug.
Alina fær alþjóðlega vernd á Íslandi
7
Fréttir

Al­ina fær al­þjóð­lega vernd á Ís­landi

Út­lend­inga­stofn­un hef­ur sam­þykkt að veita Al­inu Kaliuzhnaya, hvít- rúss­neskri flótta­konu al­þjóð­lega vernd á Ís­landi en Al­ina flúði heima­land sitt eft­ir að hafa ver­ið fang­els­uð og pynt­uð fyr­ir það eitt að mót­mæla stjórn­völd­um. Í sam­tali við Stund­ina seg­ist Al­ina upp­lifa gleði og létti.

Mest lesið í mánuðinum

Lifði af þrjú ár á götunni
1
Viðtal

Lifði af þrjú ár á göt­unni

Alma Lind Smára­dótt­ir end­aði á göt­unni eft­ir að hún missti son sinn frá sér. Þar þvæld­ist hún um í þrjú ár með sár sem náðu aldrei að gróa. Þeg­ar hún varð barns­haf­andi á ný mætti barna­vernd á fæð­ing­ar­deild­ina og fór fram á að hún myndi af­sala sér barn­inu.
Eigandi Mandi ákærður fyrir líkamsárás: „Hann sparkaði í magann á mér og sló mig í höfuðið, ítrekað“
2
Fréttir

Eig­andi Mandi ákærð­ur fyr­ir lík­ams­árás: „Hann spark­aði í mag­ann á mér og sló mig í höf­uð­ið, ít­rek­að“

Hlal Jarah, eig­andi veit­inga­stað­ar­ins Mandi hef­ur ver­ið ákærð­ur fyr­ir að ráð­ast með bar­smíð­um á Kefs­an Fatehi á ann­an dag jóla 2020. Upp­tök­ur sýna Hlal slá Kefs­an í höf­uð­ið og sparka í hana. Sjálf lýs­ir hún ógn­un­um, morð­hót­un­um og kyn­ferð­is­legri áreitni af hendi Hlal og manna hon­um tengd­um.
Soffía Karen - Kærði mann fyrir nauðgun sem hélt henni hjá sér í fimm tíma
3
Eigin Konur#114

Soffía Kar­en - Kærði mann fyr­ir nauðg­un sem hélt henni hjá sér í fimm tíma

Soffía Kar­en var átján ára þeg­ar hún fór heim með strák, sem hélt henni hjá sér í fimm tíma á með­an hann braut á henni kyn­ferð­is­lega. Hún leit­aði strax á bráð­ar­mót­töku og lagði fram kæru stuttu eft­ir brot­ið. Ger­and­inn bað Soffíu af­sök­un­ar á því að hafa ver­ið „ógeðs­leg­ur“ við hana, en þrátt fyr­ir áverka var mál­ið fellt nið­ur tveim­ur ár­um síð­ar.
Eiginkona fanga segir aðstöðu til heimsókna barna „ógeðslega“
4
Fréttir

Eig­in­kona fanga seg­ir að­stöðu til heim­sókna barna „ógeðs­lega“

Börn fanga á Litla-Hrauni geta ekki heim­sótt feð­ur sína í sér­staka að­stöðu fyr­ir börn um helg­ar þar sem hún er lok­uð þá. Fang­els­is­mála­stjóri seg­ir að fjár­muni skorti til að opna að­stöð­una. „Börn­in hafa ekk­ert gert af sér og þau eiga rétt á að um­gang­ast pabba sinn þó hann sé í fang­elsi,“ seg­ir Birna Ólafs­dótt­ir.
„Ég get ekki lifað við þessa lygi“
5
Viðtal

„Ég get ekki lif­að við þessa lygi“

Sig­ur­laug Hreins­dótt­ir seg­ir lög­regl­una hafa brugð­ist þeg­ar dótt­ir henn­ar hvarf fyr­ir fimm ár­um síð­an. Nefnd um eft­ir­lit með störf­um lög­reglu ger­ir fjöl­marg­ar at­huga­semd­ir við fram­göngu lög­reglu í mál­inu og bein­ir til­mæl­um um úr­bæt­ur til rík­is­lög­reglu­stjóra. „Ég biðst ein­lægr­ar af­sök­un­ar,“ skrif­ar Grím­ur Gríms­son, sem var hamp­að sem hetju og tók á móti við­ur­kenn­ingu sem mað­ur árs­ins. „Það var ótrú­lega sárt,“ seg­ir Sig­ur­laug. Sér hafi ver­ið fórn­að fyr­ir ímynd lög­regl­unn­ar.
Skýrslutaka yfir föður ríkislögreglustjóra: „Ef þið bara hefðuð skoðað hver skyldmenni mín eru, þá hefðuð þið ekki komið hingað“
6
FréttirHryðjuverkaógn á Íslandi

Skýrslu­taka yf­ir föð­ur rík­is­lög­reglu­stjóra: „Ef þið bara hefð­uð skoð­að hver skyld­menni mín eru, þá hefð­uð þið ekki kom­ið hing­að“

Menn sem grun­að­ir eru um að hafa ver­ið að skipu­leggja hryðju­verka­árás hér á landi báru við yf­ir­heyrsl­ur að hálf­sjálf­virkt skot­vopn í þeirra fór­um væri feng­ið frá Guð­jóni Valdi­mars­syni, vopna­sala og föð­ur rík­is­lög­reglu­stjóra. Þá hefði Guð­jón keypt þrívídd­ar­prent­að skot­vopn af ein­um mann­anna. Guð­jón sagði við skýrslu­töku að ann­að hvort hefðu lög­reglu­menn ekki kynnt sér ætt­artengsl hans eða ver­ið væri að reyna að koma höggi á rík­is­lög­reglu­stjóra. Stund­in hef­ur skýrsl­una und­ir hönd­um.
Kvartanir vegna Stefáns hjá Storytel ná að minnsta kosti rúmt eitt og hálft ár aftur í tímann
7
Fréttir

Kvart­an­ir vegna Stef­áns hjá Stor­ytel ná að minnsta kosti rúmt eitt og hálft ár aft­ur í tím­ann

Stefán Hjör­leifs­son, fram­kvæmda­stjóri Stor­ytel á Ís­landi, lét af störf­um hjá fyr­ir­tæk­inu á Ís­landi eft­ir að þrjár kon­ur kvört­uðu und­an hátt­semi hans til móð­ur­fé­lags­ins í Stokk­hólmi. Kvart­an­irn­ar sner­ust um óvið­eig­andi hátt­semi af kyn­ferð­is­leg­um toga. Starfs­menn Stor­ytel á Ís­landi hafa hins veg­ar áð­ur kvart­að yf­ir hátta­lagi Stef­áns til Sví­þjóð­ar.

Nýtt á Stundinni

Miðaldra húsmóðir í meyjargervi
GagnrýniHvað er Drottinn að drolla?

Mið­aldra hús­móð­ir í meyj­ar­gervi

Að öllu sögðu skrif­ar Auð­ur Har­alds hér hug­vekj­andi bók um mið­ald­ir og heims­far­aldra, en ekki síð­ur um all­ar ósýni­legu mið­aldra kon­urn­ar í nú­tím­an­um, seg­ir í dómi Ás­geirs H. Ing­ólfs­son­ar.
Fjórar sviðsmyndir um endalok Úkraínustríðs
GreiningÁ vettvangi í Úkraínu

Fjór­ar sviðs­mynd­ir um enda­lok Úkraínu­stríðs

Fá­ir ef nokkr­ir sáu fyr­ir þá stöðu sem nú er uppi, níu mán­uð­um eft­ir inn­rás Rússa í Úkraínu. Hvort held­ur sem var, van­mat á úkraínska hern­um, eða of­mat á þeim rúss­neska, er erfitt að segja til um. En er ein­hver von til þess að höm­ung­un­um linni? Og þá hvernig? Val­ur Gunn­ars­son rýn­ir í fjór­ar mögu­leg­ar leið­ir til að enda stríð.
Bókmenntapælingar: Konur í ísskápum
Menning

Bók­menntapæl­ing­ar: Kon­ur í ís­skáp­um

Aug­ljósi sögu­hvat­inn sem aldrei deyr.
Blátt bros um varir mínar
GagnrýniKrossljóð

Blátt bros um var­ir mín­ar

Krossljóð eru með eft­ir­tekt­ar­verð­ari bók­um sem út koma í ár, sann­verð­ugt merki um hversu sterk­ur og lif­andi skáld­skap­ur­inn er á okk­ar tím­um, eins og Sig­ur­björgu Þrast­ar­dótt­ur tekst að sanna með merki­leg­um hætti, skrif­ar Páll Bald­vin Bald­vins­son í dómi sín­um.
Fjallamóðir
Þorvaldur Gylfason
Pistill

Þorvaldur Gylfason

Fjalla­móð­ir

Mörg feg­urstu kvæði gömlu skáld­anna – Jónas­ar Hall­gríms­son­ar, Gríms Thomsen, Ein­ars Bene­dikts­son­ar og annarra – voru ætt­jarðar­ástar­kvæði. Skáld­in elsk­uðu land­ið og ortu til þess eld­heit­ar ástar­játn­ing­ar.
Að fylgja reglum annarra landa
Jón Trausti Reynisson
Leiðari

Jón Trausti Reynisson

Að fylgja regl­um annarra landa

Af­stæð­is­hyggja er not­uð til að rétt­læta mann­rétt­inda­brot, inn­rás­ir og al­ræði. Fram­tíð Ís­lend­inga velt­ur á úr­slit­un­um í yf­ir­stand­andi heims­styrj­öld gild­is­mats.
„Ég get ekki lifað við þessa lygi“
Viðtal

„Ég get ekki lif­að við þessa lygi“

Sig­ur­laug Hreins­dótt­ir seg­ir lög­regl­una hafa brugð­ist þeg­ar dótt­ir henn­ar hvarf fyr­ir fimm ár­um síð­an. Nefnd um eft­ir­lit með störf­um lög­reglu ger­ir fjöl­marg­ar at­huga­semd­ir við fram­göngu lög­reglu í mál­inu og bein­ir til­mæl­um um úr­bæt­ur til rík­is­lög­reglu­stjóra. „Ég biðst ein­lægr­ar af­sök­un­ar,“ skrif­ar Grím­ur Gríms­son, sem var hamp­að sem hetju og tók á móti við­ur­kenn­ingu sem mað­ur árs­ins. „Það var ótrú­lega sárt,“ seg­ir Sig­ur­laug. Sér hafi ver­ið fórn­að fyr­ir ímynd lög­regl­unn­ar.
Skvísur eru bestar
Alma Mjöll Ólafsdóttir
Pistill

Alma Mjöll Ólafsdóttir

Skvís­ur eru best­ar

Frek­ar en að hlusta á Dyl­an ætla ég að hlusta á Dolly, Part­on auð­vit­að, og aðr­ar kon­ur sem semja lög sem end­ur­spegla það hvernig er að vera kona, hvernig er að vera ég, skrif­ar Alma Mjöll Ólafs­dótt­ir.
Að leggja lag sitt við tröllin
Illugi Jökulsson
Pistill

Illugi Jökulsson

Að leggja lag sitt við tröll­in

Vissu­lega hef­ur Katrín Jak­obs­dótt­ir ekki ver­ið minn upp­á­hald­spóli­tík­us síð­ustu fimm ár­in. Eigi að síð­ur verð ég að við­ur­kenna að ég hálf­vor­kenni henni fyr­ir þann fauta­skap sem Bjarni Bene­dikts­son hef­ur nú sýnt henni með yf­ir­lýs­ingu sinni um stuðn­ing við vaxta­hækk­un Seðla­bank­ans. Því já, með þess­ari yf­ir­lýs­ingu sýndi hann Katrínu sér­stak­an fauta­skap og raun­ar fyr­ir­litn­ingu. Lít­um á hvað gerð­ist. Kjara­samn­ing­ar standa fyr­ir...
Jólin, jólin, jólin koma brátt
Stundarskráin

Jól­in, jól­in, jól­in koma brátt

Alls kon­ar jóla­skemmt­un er í boði næstu tvær vik­urn­ar.
Olíufyrirtæki sækja í sig veðrið á loftslagsráðstefnum
Greining

Olíu­fyr­ir­tæki sækja í sig veðr­ið á lofts­lags­ráð­stefn­um

Aldrei hafa fleiri full­trú­ar olíu­fyr­ir­tækja sótt lofts­lags­ráð­stefnu Sam­ein­uðu þjóð­anna en nú. Vild­ar­kjör á flug, drykk­ir í flösk­um frá risa­fyr­ir­tækj­un­um Coca Cola og Nestlé, sem skilja einna mest eft­ir sig af plast­meng­un, var selt á ráð­stefn­unni. Mörgu virð­ist ábóta­vant á ráð­stefnu sem ætti að vera til fyr­ir­mynd­ar í um­hverf­is­mál­um seg­ir vís­inda­fólk.
MAST sektar Arnarlax um 120 milljónir fyrir ranga upplýsingagjöf
Fréttir

MAST sekt­ar Arn­ar­lax um 120 millj­ón­ir fyr­ir ranga upp­lýs­inga­gjöf

Mat­væla­stofn­un hef­ur sekt­að lax­eld­is­fyr­ir­tæk­ið Arn­ar­lax fyr­ir að veita stofn­un­inni rang­ar upp­lýs­ing­ar um fjölda laxa í sjókví fyr­ir­tæk­is­ins á Vest­fjörð­um. Sekt­in er sú fyrsta sem stofn­un­in legg­ur á ís­lenskt lax­eld­is­fyr­ir­tæki. Hugs­an­legt er að allt að 82 þús­und eld­islax­ar hafi slopp­ið úr eldisk­ví í Arnar­firði.