Þessi færsla er meira en ársgömul.

Blóði drifinn draumur - fyrri hluti: Stóra stökkið

Blóði drifinn draumur - fyrri hluti: Stóra stökkið

Í byrjun júlí birti sendiherra Kína á Íslandi grein í tilefni af aldarafmæli Kommúnistaflokks Kína, sem hefur stjórnað landinu frá byltingunni sem Maó og félagar gerðu árið 1949. Þá komst Kína undir stjórn kommúnista og alræðis þeirra og er þar enn.

Grein sendiherra Kína, Jin Zhijian, er ein allsherjar lofrulla um um ,,afrek“ flokksins við að stjórna og halda landinu saman. Vissulega hefur það verið gert, en með ógurlegum tilkostnaði.

Í þessari grein mun ég fjalla lítillega um þá hræðilegu glæpi sem framdir hafa verið í nafni kínverska kommúnistaflokksins og kostað hafa tugi milljóna mannslífa, en Kínverjar eru um 1,4 milljarður manna. Aðalpersónan er einn helsti einræðisherra 20.aldarinnar, Mao Zedong, einnig skrifað Mao Tse-tung. Draumur hans var að koma á kommúnísku samfélagi. Þetta er fyrri hluti umfjöllunar minnar.

Í borgarastríðinu í Kína börðust kommúnistar undir stjórn Maó gegn þjóðernissinnum undir stjór Chiang kai-Shek, en sá hafði stjórna lýðveldinu Kína frá 1928. Hann barðist einnig gegn Japönum í seinni heimsstyrjöldinni. Að henni lokinni barðist flokkur hans, Kuomintang gegn Maó og félögum í fjögur ár og talið er að um 2,5 milljónir manna hafi fallið í þessum átökum, sem sem kallað er Kínverska borgarastíðið. Því lauk með að þjóðernissinnar flúðu og stofnuðu ríki á eyjunni Taiwan (Tævan), sem stjórnvöld í Peking segja enn að tilheyri Kína.

Undir stjórn Maó var sett á fót alþýðulýðveldið Kína, samkvæmt marxískri hugmyndafræði um eign ríkisins á öllum framleiðslutækjum og alræði flokksins. Á þessum tíma var Kína bláfátækt landbúnaðarsamfélag, nokkuð sem hefur breyst verulega, komum kannski að því síðar.

Um Maó hefur verið sagt að hann hafi ekki treyst neinum nema einkalækni sínum, Li Zhisui, sem reyndar gaf út mjög áhugaverða bók um Maó, bók sem að sumra mati er ein besta bók sem skrifuð hefur verið um nokkurn einræðisherra.

,,Stóra stökkið“

Maó gerði sig sekan um hrikaleg mistök og glæpi gegn kínversku þjóðinni á þeim tæpu 30 árum sem hann var einvaldur í Kína. Byrjum á því sem kallast ,,Stóra stökkið“ ( ,,The Great Leap Forward“) frá 1958 til 1962. Það var í raun efnhagsaðgerð, eða efnahagsherferð (,,campaign“) sem miðaði að því að koma á kommúnísku samfélagi og stórauka framleiðslu á landbúnaðarafurðum.

Bæði Kína og Sovétríkin höfðu á undanförnum áratugum ávallt verið að reyna að ná að jafna og helst fara fram úr andstæðingum sínum, vestrænum kapítalískum samfélögum, er varðaði framleiðslu, t.d. á stáli og öðru slíku. Til þess voru notaðar svokallaðar ,,fimm-ára-áætlanir“.

Stóra stökkið var í raun ein allsherja samyrkjuvæðing landbúnaðarins í Kína, þar sem bændur þurftu að láta framleiðslu sína í hendur ríksins og héldu því nánast engu fyrir sig sjálfa. Gerðar voru kröfur í Peking (les: frá Maó) um síaukna framleiðslu og því voru menn fljótir að grípa til lyginnar og falsa tölur um raunverulega framleiðslu á risastórum samyrkjubúum og í ,,kommúnum“ (,,kommúnismi“!) þar sem fólk lifði og starfaði.

Þetta fyrirkomulag var líka notað með slökum árangri í Sovétríkjunum sálugu (1922-1991), en þau náðu aldrei álíka þróun í framleiðslu neysluvara eins og Vesturlönd og ríkti viðvarandi skortur á fjölmörgum neyslumvörum og biðraðir í búðum algeng sjón allt fram að falli þeirra.

Afleiðingar Stóra stökksins í Kína voru ekki stórt stökk, heldur risastór hungursneyð, þar sem talið er að tugir milljóna manna hafi látist, hófsamar tölur eru á bilinu 25-30 milljónir, en hærri tölur hafa nefndar, allt að 50 milljónir.

Þá er talið er að um 2,5 milljónir hafi verið myrtar og allt að 3 milljónir manna hafi svipt sig lífi á þeim fjórum árum sem þessi hrikalega aðgerð stóð yfir. Stór hluti þess korns sem ræktað var á þessum tíma var flutt út til Sovétríkjanna, til að borga skuldir Kína.

Hungursneyðin var meðal annars tilkomin vegna þess að kornframleiðslan var undir væntingum og skellti Maó skuldinni á spörfugla landsins, sem og rottur. Því var blásið til ,,stríðsins gegn spörfuglunum“ (og líka rottum). Milljónir, jafnvel tugmilljónir fugla voru drepnir, en afleiðing þess var að þá áttu sníkjudýr (sem fuglarnir annars átu) áttu nú greiðan aðgang að uppskerunni. Því versnaði bara vandinn og er þetta auðvitað bara dæmi um þegar fáfræðin og fákunnátta fá að stjórna.

,,Stór stökkið“ er talið vera stærsta manngerða hungursneyð í sögu mannkyns. Í bók Liu kemur fram að Maó hafi vitað af dauða milljóna manna en hafi lítt gefið því gaum og í raun verið sama. Árið 1954 á Maó að hafa sagt í ræðu í Moskvu að Kína gæti alveg misst 300 milljónir í stríðsátökum, eftir það væri samt sem áður fullt af fólki eftir! Sama á hann að hafa endurtekið í samræðum við sendifulltrúa frá Júgóslavíu í Peking árið 1957, en þá með kjarnorkusprengju í huga.

Á tíma ,,stóra stökksins“ átti einnig að koma á iðnvæðingu og sýna fram á gríðarlega framleiðslu á málmum. Því var allur tiltækur málmur í Kína bræddur og út um allt landið var almenningur að bræða málma á víðavangi og í bakgörðum, t.d. öll áhöld sem það átti til matargerðar. Þessu lýsir einkalæknir Maós meðal annars í áðurnefndri bók og þar kemur einnig fram að allar þessar aðgerðir hafi í raun verið til einskis, málmurinn var ónothæfur. Til að kynda ofnana notaði fólk t.d. húsgögnin sín sem eldivið, nánast allt sem gat brunnið, var brennt. Tök Maós á fólkinu voru nánast alger og persónudýrkunin botnlaus og hann tilbeðinn eins og guð.

Þetta var fyrri hluti umfjöllunar minnar um glæpi kínverska Kommúnistaflokksins gegn kínversku þjóðinni. Í seinni hlutanum verður meðal annars fjallað um það sem kallað var ,,Menningarbyltingin.“

Helstu heimildir:

The Private Life of Chairman Mao, eftir li Zhisui.

Svartbók kommúnismans, ýmsir höfundar.

Governing China (vol.2) eftir Xi Jinping.

Fréttavefur BBC.

Wikipedia.

Fréttablaðið.

Mynd: Wikimedia Commons.

Athugasemdir

Athugasemdir eru ekki leyfðar við þessa grein.

Mest lesið á blogginu

Stefán Snævarr
1
Blogg

Stefán Snævarr

Á Áslaug Arna að segja af sér?

Bent hef­ur ver­ið á að starfsaug­lýs­ing   um  starf töl­fræð­ings hjá há­skóla-, iðn­að­ar- og ný­sköp­un­ar­ráðu­neyt­inu kunni að stang­ast á við lög. Þau kveða á um að ís­lenska sé hið op­in­bera mál lands­ins en í aug­lýs­ing­unni var sagt að um­sækj­andi yrði að hafa gott vald á ís­lensku eða ensku. Ráð­herr­ann, Áslaug Arna, varði starfsaug­lýs­ing­una m.a. með þeim „rök­um“ að...
Stefán Snævarr
2
Blogg

Stefán Snævarr

Lex­i­kon Put­in­or­um-Ór­ar Pútíns

Hér get­ur að líta Lexí­kon Put­in­or­um, al­fræði­orða­bók pútín­ism­ans en þar leika ór­ar (og ár­ar) Pútíns lyk­il­hlut­verk: Banda­rík­in: Vond ríki enda standa þau í vegi fyr­ir að Rússlandi nái sín­um ginn­helgu mark­mið­um, þar að segja ef Trump er ekki for­seti (sjá "Trump"). Einnig eru þau svo óforskömm­uð að vera Rússlandi langt­um fremri hvað tækni áhrær­ir. Það er svindl því Rúss­land á...
Stefán Snævarr
3
Blogg

Stefán Snævarr

Hnatt­væð­ing og al­þjóðaremba

Ég hitti hann Jim frá Ástr­al­íu í Frakklandi ár­ið 2003. Greind­ur karl og geðs­leg­ur, ákveð­inn í skoð­un­um. Hann taldi inn­rás­ina í Ír­ak hið besta mál, Saddam hefði ör­ugg­lega átt gjör­eyð­ing­ar­vopn. Banda­rískt efna­hags­líf væri mjög traust og þar vestra væri eng­inn ras­ismi. Hnatt­væð­ing­in væri sig­ur­verk, í fram­tíð­inni myndu borg­ríki taka við af nú­tímaríkj­um í krafti þess­ar­ar væð­ing­ar. Og inn­an tutt­ugu ára...

Nýtt á Stundinni

Eftirlitsmaður sendur um borð í hvalveiðiskipin
FréttirHvalveiðar

Eft­ir­lits­mað­ur send­ur um borð í hval­veiði­skip­in

Svandís Svavars­dótt­ir mat­væla­ráð­herra hef­ur sett reglu­gerð sem kveð­ur á um eft­ir­lit með hval­veið­um. Fiski­stofa mun senda starfs­mann um borð í hval­veiði­skip sem fylg­ist með og tek­ur upp mynd­bönd sem síð­an verða af­hent dýra­lækni Mat­væla­stofn­un­ar til skoð­un­ar.
Tölvuárás á Fréttablaðið sögð rússnesk hefnd
Fréttir

Tölvu­árás á Frétta­blað­ið sögð rúss­nesk hefnd

Vef­ur Frétta­blaðs­ins verð­ur tek­inn nið­ur í kvöld biðj­ist rit­stjórn ekki af­sök­un­ar á því að hafa birt frétta­mynd frá Úkraínu. Ónafn­greind­ir rúss­nesk­ir tölvu­hakk­ar­ar hófu skyndi­á­hlaup á vef blaðs­ins í morg­un. Rúss­neska sendi­ráð­ið krafð­ist á sama tíma af­sök­un­ar­beiðni og seg­ir blað­ið hafa brot­ið ís­lensk lög. Steinn Stein­arr og Þór­berg­ur Þórð­ar­son hlutu dóma fyr­ir brot á sömu laga­grein þeg­ar þeir þóttu hafa veg­ið að æru og heiðri Ad­olfs Hitler og Nas­ista.
Framtíð geimferða í uppnámi vegna Úkraínustríðsins
FréttirÚkraínustríðið

Fram­tíð geim­ferða í upp­námi vegna Úkraínu­stríðs­ins

Rúss­ar til­kynntu á dög­un­um að þeir myndu draga sig út úr al­þjóð­legu sam­starfi um geim­ferð­ir inn­an tveggja ára. Stór hluti af Al­þjóð­legu geim­stöð­inni, ISS, er í eigu Rússa og fram­tíð henn­ar er því skyndi­lega í upp­námi. Önn­ur sam­starfs­ríki töldu rekst­ur stöðv­ar­inn­ar tryggð­an til árs­ins 2030 en meira en ára­tug­ur er í að ný geim­stöð verði til­bú­in til notk­un­ar.
ReynslaEigin konur

Fékk sím­tal um barns­föð­ur sinn sem var upp­haf að ára­langri raun

Freyja Huld fékk sím­tal um nótt með upp­lýs­ing­um um að sam­býl­is­mað­ur henn­ar og barns­fað­ir væri að sækja í ung­lings­stúlk­ur. Síð­ar var hann hand­tek­inn fyr­ir skelfi­legt brot. Enn þarf hún að eiga í sam­skipt­um við hann sem barns­föð­ur og veita hon­um um­gengni.
Sólveig segir afsögn Drífu tímabæra
Fréttir

Sól­veig seg­ir af­sögn Drífu tíma­bæra

„Drífa veit sjálf að það er langt um lið­ið síð­an grafa fór und­an trú­verð­ug­leika henn­ar og stuðn­ingi í baklandi verka­lýðs­hreyf­ing­ar­inn­ar,“ seg­ir Sól­veig Anna Jóns­dótt­ir, formað­ur Efl­ing­ar, um af­sögn for­seta ASÍ.
Drífa Snædal segir af sér sem forseti Alþýðusambands Íslands
Fréttir

Drífa Snæ­dal seg­ir af sér sem for­seti Al­þýðu­sam­bands Ís­lands

Drífa Snæ­dal hef­ur sagt af sér sem for­seti Al­þýðu­sam­bands Ís­lands. Sam­skipti við kjörna full­trúa inn­an verka­lýðs­hreyf­ing­ar­inn­ar og blokka­mynd­un er ástæð­an. Í yf­ir­lýs­ingu seg­ir hún átök inn­an hreyf­ing­ar­inn­ar ver­ið óbæri­leg og dreg­ið úr vinn­ugleði og bar­áttu­anda.
Fasteignaskattur á lúxusíbúðir á skjön við kaupverð
Fréttir

Fast­eigna­skatt­ur á lúxus­í­búð­ir á skjön við kaup­verð

Kaup­verð lúxuseigna sem auð­menn­irn­ir Björgólf­ur Thor Björgólfs­son og Ró­bert Wessman hafa sýsl­að með end­ur­spegl­ast ekki í fast­eigna­mati á þeim. Fast­eigna­skatt­ar geta ver­ið hundruð­um þús­unda króna lægri en ef mið­að væri við kaup­verð þeirra.
Ísland, hér kem ég
Tania Korolenko
ReynslaDagbók flóttakonu

Tania Korolenko

Ís­land, hér kem ég

Tania Korolen­ko er ein þeirra hundruða Úkraínu­manna sem feng­ið hafa skjól á Ís­landi vegna inn­rás­ar Rússa. Hún hef­ur hald­ið dag­bók um komu sína hing­að til lands og líf­ið í nýju landi og ætl­ar að leyfa les­end­um Stund­ar­inn­ar að fá að fylgj­ast með.
Úkraína frysti eignir Moshensky-fjölskyldunnar
FréttirÓlígarkinn okkar

Úkraína frysti eign­ir Mos­hen­sky-fjöl­skyld­unn­ar

Úkraínsk yf­ir­völd eru sögð hafa kyrr­sett eig­ur og fryst banka­reikn­inga fyr­ir­tæk­is­ins Santa Kholod í Kænu­garði. Yf­ir­völd þar telja hví­trúss­nesk fyr­ir­tæki fjár­magna inn­rás Rússa með óbein­um hætti, vegna stuðn­ings ein­ræð­is­stjórn­ar Lukashen­ko. Santa Kholod er hluti af fyr­ir­tækja­keðju Al­eks­and­ers Mos­hen­sky, kjör­ræð­is­manns Ís­lands, fiskinn­flytj­anda og ólíg­arka í Hvíta-Rússlandi. Sagð­ur hafa skráð fyr­ir­tæki á dótt­ur sína til að verj­ast þving­un­um ESB.
Vantar fleira fólk utan EES í ferðaþjónustuna
Fréttir

Vant­ar fleira fólk ut­an EES í ferða­þjón­ust­una

Víða í at­vinnu­líf­inu er skort­ur á starfs­fólki og helm­ing­ur stærstu fyr­ir­tækja seg­ir illa ganga að manna störf. Fram­kvæmda­stjóri Sam­taka ferða­þjón­ust­unn­ar seg­ir að auð­velda eigi grein­inni að byggja aft­ur upp tengsl við er­lent starfs­fólk sem glöt­uð­ust í far­aldr­in­um.
Panama-uppljóstrarinn John Doe: „Án ábyrgðar getur samfélag ekki virkað“
FréttirPanamaskjölin

Panama-upp­ljóstr­ar­inn John Doe: „Án ábyrgð­ar get­ur sam­fé­lag ekki virk­að“

Nafn­lausi upp­ljóstr­ar­inn sem hrinti af stað at­burða­rás­inni sem leiddi til af­sagn­ar Sig­mund­ar Dav­íðs Gunn­laugs­son­ar for­sæt­is­ráð­herra með lek­an­um á Pana­maskjöl­un­um veit­ir sitt fyrsta við­tal í Der Spieg­el. Hann lýs­ir von­brigð­um með stjórn­völd víða um heim og seg­ir Rússa vilja sig feig­an.
Horfið til himins: Það er von á súpernóvu!
Flækjusagan

Horf­ið til him­ins: Það er von á súpernóvu!

En verð­ur hún hættu­leg?