Þessi grein er rúmlega 7 mánaða gömul.

Ég um mig frá mér til mín

Rík­is­stjórn Don­alds Trump Banda­ríkja­for­seta hef­ur sagt hefð­bund­inni al­þjóða­sam­vinnu stríð á hend­ur. Tak­mark stjórn­valda í Washingt­on virð­ist vera að gera út af við stofn­an­ir og sátt­mála sem hafa ver­ið grund­völl­ur al­þjóð­legs sam­starfs ára­tug­um sam­an og mynda grunn al­þjóða­sam­fé­lags­ins eins og við þekkj­um það. Óvissa og óstöð­ug­leiki eru óhjá­kvæmi­leg­ar af­leið­ing­ar að mati fræðimanna og mann­rétt­indi munu eiga und­ir högg að sækja.

Mest lesið

Íslenskur læknir í Svíþjóð: „Þetta er sturlað“
1
FréttirFólkið í framlínunni

Ís­lensk­ur lækn­ir í Sví­þjóð: „Þetta er sturl­að“

Anna Lind Kristjáns­dótt­ir er ís­lensk­ur skurð­lækn­ir sem starfar á sjúkra­hús­inu í Upp­sala í Sví­þjóð, í 70 km fjar­lægð frá höf­uð­borg­inni þar sem flest kór­óna­veiru­smit hafa greinst.
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
2
Leiðari

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Kon­an í glugg­an­um

Rit­stjóri Stund­ar­inn­ar greind­ist með Covid-19 og er í ein­angr­un heima hjá sér: Ég er nú á 24. degi og hef aldrei ver­ið svona lengi ein, án snert­ing­ar við ann­að fólk. Ef ég hef lært eitt­hvað á þess­um tíma þá er það að það dýr­mæt­asta sem við eig­um eru tengsl við aðra. Þetta er sjúk­dóm­ur þar sem eitt ein­kenna er ein­semd­in.
Umdeild ríkisaðstoð: Arðgreiðslur til félags Ágústu frá Bláa lóninu nema nærri 330 milljónum
3
FréttirCovid-19

Um­deild rík­is­að­stoð: Arð­greiðsl­ur til fé­lags Ág­ústu frá Bláa lón­inu nema nærri 330 millj­ón­um

Guð­laug­ur Þór Þórð­ar­son þing­mað­ur var áð­ur 50 pró­sent hlut­hafi í fé­lag­inu ut­an um eign­ar­hald­ið á hluta­bréf­un­um í Bláa lón­inu. Fé­lag­ið hef­ur hagn­ast um tæp­lega 530 millj­ón­ir króna frá ár­inu 2012. Bláa lón­ið var eitt fyrsta fyr­ir­tæk­ið til að til­kynna að það ætl­aði að nýta sér hluta­bóta­leið­ina svo­köll­uðu í kjöl­far út­breiðslu COVID.
„Mig langar bara til að fá að vera með henni um páskana“
4
FréttirAðskilin vegna veirunnar

„Mig lang­ar bara til að fá að vera með henni um pásk­ana“

„Við er­um vön að vera sam­an og þekkj­um ekk­ert ann­að.“ Þetta seg­ir Ár­mann Ingi­magn Hall­dórs­son. Eig­in­kona hans, Gróa Ingi­leif Krist­manns­dótt­ir dvel­ur á hjúkr­un­ar­heim­il­inu Dyngju á Eg­ils­stöð­um. Gróa, sem er 62 ára, er með vöðvarýrn­un­ar­sjúk­dóm­inn Beckers, hún er í önd­un­ar­vél vegna sjúk­dóms­ins og þarf mikla umönn­un sem Ár­mann hef­ur sinnt að mikl­um hluta síð­an hún veikt­ist. Vegna heim­sókna­banns hafa hjón­in ekki hist í marg­ar vik­ur.
Reynslu COVID-smitaðra miðlað: „Þessi veira er verri en ég hefði haldið“
5
ViðtalLærdómurinn af heimsfaraldrinum

Reynslu COVID-smit­aðra miðl­að: „Þessi veira er verri en ég hefði hald­ið“

Smit­að­ir lýsa ein­kenna­sögu sinni í sam­tali við Kolfinnu Nikulás­dótt­ur, sem leit­ar upp­lýs­inga drif­in áfram af raunkvíð­an­um.
Þorsteinn Víglundsson segir af sér þingmennsku
6
Fréttir

Þor­steinn Víg­lunds­son seg­ir af sér þing­mennsku

Þor­steinn Víg­lunds­son tek­ur við nýju starfi og hætt­ir jafn­framt sem vara­formað­ur Við­reisn­ar.
Guðrún Eva Mínervudóttir
7
PistillLærdómurinn af heimsfaraldrinum

Guðrún Eva Mínervudóttir

Heim­ur­inn er að losna úr álög­um

Kóf­ið er stríð sem hrind­ir óvart af stað hæg­um og hljóð­um breyt­ing­um í hug­um og hjört­um um all­an heim.
Stundin #115
Apríl 2020
#115 - Apríl 2020
Prentútgáfa Stundarinnar kemur næst út þann 24. apríl.
Ég um mig frá mér til mín
Minnismerki alþjóðlega póstsambandsins í Bern Alþjóðlega póstsambandið er einn af þessum hornsteinum alþjóðlegrar samvinnu sem er orðinn svo gamall og rótgróinn að enginn tekur eftir honum. Trump-stjórnin tilkynnti í fyrra að Bandaríkin hygðust draga sig út sambandinu. Mynd: Wikimedia Commons

Fréttamenn um allan heim klóruðu sér í hausnum í október í fyrra þegar talsmaður Trump-stjórnarinnar tilkynnti að Bandaríkin ætluðu að draga sig út úr alþjóðlega póstsambandinu, Universal Postal Union. Blaðamaður vefritsins Vox hringdi í sérfræðing í alþjóðastjórnmálum sem hváði og viðurkenndi að jafnvel þó að hann hefði varið ævinni í að rannsaka alþjóðlegar stofnanir hafi hann hreinlega aldrei leitt hugann að UPU.

Alþjóðlega póstsambandið er einn af þessum hornsteinum alþjóðlegrar samvinnu sem er orðinn svo gamall og rótgróinn að enginn tekur eftir honum. Það starfar samkvæmt sáttmála sem var undirritaður í Bern í Sviss árið 1874 og hefur tryggt öruggar, samhæfðar og ódýrari póstsendingar um allan heim síðan (hann er meðal annars ástæða þess að sömu frímerki gilda fyrir póstsendingar um allan heim þó að þau séu gefin út af mismunandi ríkjum). 

Nokkur stofnríki sáttmálans eru ekki lengur til, t.d. austurrísk-ungverska keisaradæmið, en hann hefur engu að síður staðist tímans tönn og þótti annað óhugsandi þar til Trump-stjórnin dró skyndilega undirskrift Bandaríkjanna til baka. Það var Ulysses S. Grant, þáverandi forseti og fyrrverandi hershöfðingi í þrælastríðinu, sem upphaflega samþykkti sáttmálann. Svo gamall er hann.

Franski stjórnmálafræðingurinn Jean Claveirole var sérstakur áhugamaður um hvernig sáttmálinn minnkaði heiminn og hafði víðtæk áhrif á skoðanamyndun og alþjóðlegt samstarf. Árið 1910 skrifaði hann: „Þegar ég hendi póstkorti í póstkassa fyrir tíu sent og það birtist nokkrum dögum síðar á allt öðrum stað í heimsálfunni, get ég þá ekki miklu frekar gert tilkall til þess að vera raunverulegur heimsborgari en Sókrates á sínum tíma?“

Burt með báknið

Það er kannski bæði dæmigert og táknrænt að núverandi valdhöfum í Washington hafi tekist að grafa upp jafn óumdeilt og nytsamlegt plagg til þess eins að gera það að þrætuepli. Yfirlýst takmark þessara aðgerða er að lækka taxta sem bandarískar netverslanir borga fyrir póstsendingar, kínversk fyrirtæki borga t.d. lægri taxta af ýmsum ástæðum. Til skemmri tíma mun þetta þó sennilega bara flækja lífið fyrir opinbera starfsmenn í Bandaríkjunum og póstsendingar munu halda áfram að berast samkvæmt undanþágum eða bráðabirgðasamningum.

Það segir sitt um alþjóðlega póstkerfið, sem er orðið svo rótgróið að engin ein ríkisstjórn eða þjóðarleiðtogi getur grafið undan því með áhrifaríkum hætti. Hjólin halda áfram að snúast af eigin skriðþunga og það dettur engum í hug að hætta að bera út póstinn bara af því að einhver í Hvíta húsinu er í vondu skapi út í Kínverja einn daginn. 

Það sama verður ekki sagt um allar alþjóðlegar stofnanir eða sáttmála. Þetta rifrildi um póstinn er bara lítil en táknræn birtingarmynd mun víðari tilhneigingar sem gegnsýrir alla utanríkisstefnu Tump-stjórnarinnar. Mike Pompeo utanríkisráðherra hefur verið einn helsti boðberi þess boðskapar að alþjóðlegar stofnanir og samvinna séu almennt af hinu illa og setji völd í hendur nafnlausra embættismanna sem hafi margt misjafnt í hyggju.

Utanríkisráðherra BandaríkjannaMike Pompeo telur að alþjóðlegar stofnanir og samvinna séu almennt af hinu illa.

Það mátti heyra saumnál detta í salnum þegar Pompeo ávarpaði utanríkisráðherra NATO-ríkjanna í Brussel í desember. Hann fór mikinn í ræðu sinni, sem fjallaði í raun um hvort best væri að slíta varnarsamstarfinu og hætta um leið þátttöku í starfi Sameinuðu þjóðanna. Það verður að teljast ótrúlegur viðsnúningur í afstöðu eins ríkis á skömmum tíma. Aðeins tveimur árum áður hafði forveri Pompeos í embætti, John Kerry, staðið í þessum sömu sporum í Brussel og sagt þörfina fyrir samstöðu á alþjóðavettvangi ríkari en nokkru sinni fyrr.

Pompeo sagði slíkt tal ekkert nema blekkingu, það væru aðeins kaldir hagsmunir einstakra þjóðríkja sem hefðu eitthvert gildi á alþjóðavettvangi. „Þeim mun fleiri sáttmála sem við undirritum, þeim mun öruggari erum við sögð vera. Því meira sem við fjölgum embættismönnum, þeim mun betur gangi samstarfið. En hefur það nokkurn tímann verið satt?“ sagði Pompeo við litlar undirtektir evrópskra kollega sinna.

Mannréttindi fyrsta fórnarlambið

Harold Hongju Koh, lagaprófessor við Yale-háskóla í Bandaríkjunum, sendi í fyrra frá sér bókina Trump and International Law. Þar færir hann meðal annars rök fyrir því að með því að grafa skipulega undan alþjóðastofnunum séu núverandi stjórnvöld í Washington aðeins hluti af stórri alþjóðlegri bylgju í stjórnmálum. Það sé ekki bara hægt að kenna um einstökum leiðtogum og lýðskrumurum heldur tilhneigingu margra þjóða til að vilja líta inn á við síðustu ár og einangra sig frá öðrum gildum og hópum.  

Koh, sem var sjálfur ráðgjafi bandaríska utanríkisráðuneytisins á tímum Obama-stjórnarinnar, segir að það sem sé að gerast í bandarískri utanríkisstefnu í dag eigi sér margra hliðstæður, t.d. í Brexit og ákvörðun Breta um að segja sig frá Evrópusambandinu og því nána alþjóðlega samstarfi sem í því felst. Það eina sem geti staðið af sér langvarandi árásir á alþjóðasamvinnu séu sterkar stofnanir, bæði innlendar og alþjóðlegar, sem standi vörð um þau grundvallargildi sem samstarfið hafi upphaflega byggt á.

Jenny Goldschmidt, prófessor í mannréttindalögum við háskólann í Utrecht í Hollandi, hefur tekið sterklega undir þessi sjónarmið Kohs og segir auk þess að fyrsta fórnarlambið í stríðinu gegn alþjóðasamstarfi verði alltaf mannréttindi. „Þegar bæði innlendar og alþjóðlegar eftirlitsstofnanir eru undir þrýstingi, þegar lýðræðisríki tryggja ekki sjálfstæði dómstóla (eins og hefur gerst í Ungverjalandi, Póllandi og öðrum Evrópuríkjum), þegar þingmenn bregðast við óvinsælum úrskurðum Mannréttindadómstóls með því að spyrja hvort ekki sé hægt að segja sig frá viðkomandi sáttmála, þá er raunveruleg ástæða til að óttast,“ segir Goldschmidt í nýlegum bókadómi um bók Kohs.

„Það sem er kannski ennþá meira ógnvekjandi er að viðbrögð almennings við þessu eru ekki bara ógagnrýnin heldur styður almenningur oft þessa þróun. Lýðskrumarar í stjórnmálum hljóta atkvæði umtalsverðs hluta kjósenda, sem bendir til þess að þessar öfgakenndu skoðanir séu að verða hluti af djúpri stjórnmálaumræðu. Þessar skoðanir öðlast réttmæti í lýðræðislegum kosningum og eru varðar sem vilji meirihlutans, en það vill oft gleymast að lýðræði er ekki bara það sem kemur upp úr kjörkössunum heldur felur hugtakið í sér virðingu fyrir mannréttindum og réttindum minnihlutahópa,“ segir Goldschmidt.

Hernaðarleg og efnahagsleg einangrun

Tilhneigingu Trump-stjórnarinnar til að draga úr alþjóðasamstarfi er ekki bara að finna í yfirlýsingum og ræðum heldur raunverulegum aðgerðum – eða skorti á þeim. Stjórnmálafræðingurinn Brandon J. Kinne hefur sérhæft sig í að greina milliríkjasamninga Bandaríkjastjórnar síðustu áratugi, sérstaklega hvað varðar öryggis- og varnarsamstarf. Í nýlegri grein í tímaritinu Foreign Policy bendir hann á að gerð slíkra samninga hafi ekki bara dregist saman heldur nánast stöðvast eftir að Trump tók við embætti.

Á sínum fyrstu tveimur árum í embætti gerði Obama-ríkisstjórnin 36 mismunandi samninga sem sneru að alþjóðlegu samstarfi á ýmsum sviðum öryggismála á borð við aðgerðir gegn fíkniefnasmygli, hryðjuverkum og fleira. Fyrstu tvö ár Trump-stjórnarinnar voru aðeins átta slíkir samningar undirritaðir og fjórir þeirra voru full-kláraðir áður en hann tók við embætti og þörfnuðust því aðeins undirskriftar. 

Á sama tíma er verið að segja upp gerðum samningum. Í metsölubók blaðamannsins Bob Woodward um daglegt líf í Hvíta húsinu, Fear, er haft eftir heimildarmönnum að þeir geri sitt besta til að halda aftur af verstu tilhneigingum forsetans, meðal annars þegar kemur að því að rifta samningum við bandamenn. Þannig eru aðstoðarmenn hans sagðir hafa bókstaflega stolið pappírum af skrifborði forsetans til að koma í veg fyrir að hann undirritaði þá og rifti þar með mikilvægum viðskiptasamningum við Suður-Kóreu, Kanada og Mexíkó.

Á meðan snúa bæði helstu keppinautar og bandamenn Bandaríkjanna sér annað. Kinne segir í grein sinni að með því að draga úr samstarfi við mikilvæga bandamenn hafi núverandi stjórnvöld í Washington gefið kínverskum og rússneskum ráðamönnum opið færi. Bæði ríki undirrituðu samninga á sviði öryggis- og varnarmála við Indland og Filippseyjar í fyrra og hafa auk þess heitið auknu samstarfi við Persaflóaríki á borð við Sádi-Arabíu og Kúveit. 

Annað augljóst vandamál við einangrunarstefnuna er það efnahagslega tjón sem hún getur valdið ef viðskiptastríð fer úr böndunum. Trump virðist líta á öll önnur ríki sem samkeppni um takmarkaðar auðlindir heimsins og að á endanum muni Bandaríkin bara tapa á alþjóðlegum viðskiptum ef þau fara ekki öll fram á þeirra eigin forsendum og eftir þeirra heimasmíðuðu leikreglum. Að því leyti er skiljanlegt að bindandi milliríkjasamningar og alþjóðleg samvinna séu honum þyrnir í auga.

Það er hins vegar vandséð að önnur ríki muni sætta sig við að leyfa einu ríki, hvað þá einum forseta, að endurskrifa allar leikreglur alþjóðasamfélagsins einhliða sér í hag. Á meðan stór hluti kjósenda um allan heim hefur samúð með slíkri einangrunarstefnu verður það torleyst togstreita. Hnattvæðingin á sér margar öfugsnúnar birtingarmyndir, meðal annars í formi alþjóðlegrar hreyfingar gegn alþjóðasamvinnu.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið í dag

Íslenskur læknir í Svíþjóð: „Þetta er sturlað“
1
FréttirFólkið í framlínunni

Ís­lensk­ur lækn­ir í Sví­þjóð: „Þetta er sturl­að“

Anna Lind Kristjáns­dótt­ir er ís­lensk­ur skurð­lækn­ir sem starfar á sjúkra­hús­inu í Upp­sala í Sví­þjóð, í 70 km fjar­lægð frá höf­uð­borg­inni þar sem flest kór­óna­veiru­smit hafa greinst.
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
2
Leiðari

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Kon­an í glugg­an­um

Rit­stjóri Stund­ar­inn­ar greind­ist með Covid-19 og er í ein­angr­un heima hjá sér: Ég er nú á 24. degi og hef aldrei ver­ið svona lengi ein, án snert­ing­ar við ann­að fólk. Ef ég hef lært eitt­hvað á þess­um tíma þá er það að það dýr­mæt­asta sem við eig­um eru tengsl við aðra. Þetta er sjúk­dóm­ur þar sem eitt ein­kenna er ein­semd­in.
Umdeild ríkisaðstoð: Arðgreiðslur til félags Ágústu frá Bláa lóninu nema nærri 330 milljónum
3
FréttirCovid-19

Um­deild rík­is­að­stoð: Arð­greiðsl­ur til fé­lags Ág­ústu frá Bláa lón­inu nema nærri 330 millj­ón­um

Guð­laug­ur Þór Þórð­ar­son þing­mað­ur var áð­ur 50 pró­sent hlut­hafi í fé­lag­inu ut­an um eign­ar­hald­ið á hluta­bréf­un­um í Bláa lón­inu. Fé­lag­ið hef­ur hagn­ast um tæp­lega 530 millj­ón­ir króna frá ár­inu 2012. Bláa lón­ið var eitt fyrsta fyr­ir­tæk­ið til að til­kynna að það ætl­aði að nýta sér hluta­bóta­leið­ina svo­köll­uðu í kjöl­far út­breiðslu COVID.
„Mig langar bara til að fá að vera með henni um páskana“
4
FréttirAðskilin vegna veirunnar

„Mig lang­ar bara til að fá að vera með henni um pásk­ana“

„Við er­um vön að vera sam­an og þekkj­um ekk­ert ann­að.“ Þetta seg­ir Ár­mann Ingi­magn Hall­dórs­son. Eig­in­kona hans, Gróa Ingi­leif Krist­manns­dótt­ir dvel­ur á hjúkr­un­ar­heim­il­inu Dyngju á Eg­ils­stöð­um. Gróa, sem er 62 ára, er með vöðvarýrn­un­ar­sjúk­dóm­inn Beckers, hún er í önd­un­ar­vél vegna sjúk­dóms­ins og þarf mikla umönn­un sem Ár­mann hef­ur sinnt að mikl­um hluta síð­an hún veikt­ist. Vegna heim­sókna­banns hafa hjón­in ekki hist í marg­ar vik­ur.
Reynslu COVID-smitaðra miðlað: „Þessi veira er verri en ég hefði haldið“
5
ViðtalLærdómurinn af heimsfaraldrinum

Reynslu COVID-smit­aðra miðl­að: „Þessi veira er verri en ég hefði hald­ið“

Smit­að­ir lýsa ein­kenna­sögu sinni í sam­tali við Kolfinnu Nikulás­dótt­ur, sem leit­ar upp­lýs­inga drif­in áfram af raunkvíð­an­um.
Þorsteinn Víglundsson segir af sér þingmennsku
6
Fréttir

Þor­steinn Víg­lunds­son seg­ir af sér þing­mennsku

Þor­steinn Víg­lunds­son tek­ur við nýju starfi og hætt­ir jafn­framt sem vara­formað­ur Við­reisn­ar.
Guðrún Eva Mínervudóttir
7
PistillLærdómurinn af heimsfaraldrinum

Guðrún Eva Mínervudóttir

Heim­ur­inn er að losna úr álög­um

Kóf­ið er stríð sem hrind­ir óvart af stað hæg­um og hljóð­um breyt­ing­um í hug­um og hjört­um um all­an heim.

Mest deilt í dag

Umdeild ríkisaðstoð: Arðgreiðslur til félags Ágústu frá Bláa lóninu nema nærri 330 milljónum
1
FréttirCovid-19

Um­deild rík­is­að­stoð: Arð­greiðsl­ur til fé­lags Ág­ústu frá Bláa lón­inu nema nærri 330 millj­ón­um

Guð­laug­ur Þór Þórð­ar­son þing­mað­ur var áð­ur 50 pró­sent hlut­hafi í fé­lag­inu ut­an um eign­ar­hald­ið á hluta­bréf­un­um í Bláa lón­inu. Fé­lag­ið hef­ur hagn­ast um tæp­lega 530 millj­ón­ir króna frá ár­inu 2012. Bláa lón­ið var eitt fyrsta fyr­ir­tæk­ið til að til­kynna að það ætl­aði að nýta sér hluta­bóta­leið­ina svo­köll­uðu í kjöl­far út­breiðslu COVID.
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
2
Leiðari

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Kon­an í glugg­an­um

Rit­stjóri Stund­ar­inn­ar greind­ist með Covid-19 og er í ein­angr­un heima hjá sér: Ég er nú á 24. degi og hef aldrei ver­ið svona lengi ein, án snert­ing­ar við ann­að fólk. Ef ég hef lært eitt­hvað á þess­um tíma þá er það að það dýr­mæt­asta sem við eig­um eru tengsl við aðra. Þetta er sjúk­dóm­ur þar sem eitt ein­kenna er ein­semd­in.
Andri Sigurðsson
3
Blogg

Andri Sigurðsson

Lúx­us­bát­ur stjórn­mála­stétt­ar­inn­ar kem­ur með sjálf­virk­um launa­hækk­un­um

Stjórn­mála­stétt­in þrá­ir sam­stöðu á með­an hún skil­ur  kvenna­stétt­ir og lág­launa­fólk eft­ir á hriplek­um bát og neit­ar að kasta til þeirra björg­un­ar­hringn­um. Í kapí­talísku sam­fé­lagi eru aldrei all­ir í sama báti. Stétta­stríð yf­ir­stétt­ar­inn­ar er alltaf í gangi. Sum­ar stétt­ir fá sín­ar launa­hækk­an­ir á færi­bandi án þess að þurfa að svo mik­ið sem lyfta litla putta. Það er eng­in furða að fólk sé...
Guðrún Eva Mínervudóttir
4
PistillLærdómurinn af heimsfaraldrinum

Guðrún Eva Mínervudóttir

Heim­ur­inn er að losna úr álög­um

Kóf­ið er stríð sem hrind­ir óvart af stað hæg­um og hljóð­um breyt­ing­um í hug­um og hjört­um um all­an heim.
„Mig langar bara til að fá að vera með henni um páskana“
5
FréttirAðskilin vegna veirunnar

„Mig lang­ar bara til að fá að vera með henni um pásk­ana“

„Við er­um vön að vera sam­an og þekkj­um ekk­ert ann­að.“ Þetta seg­ir Ár­mann Ingi­magn Hall­dórs­son. Eig­in­kona hans, Gróa Ingi­leif Krist­manns­dótt­ir dvel­ur á hjúkr­un­ar­heim­il­inu Dyngju á Eg­ils­stöð­um. Gróa, sem er 62 ára, er með vöðvarýrn­un­ar­sjúk­dóm­inn Beckers, hún er í önd­un­ar­vél vegna sjúk­dóms­ins og þarf mikla umönn­un sem Ár­mann hef­ur sinnt að mikl­um hluta síð­an hún veikt­ist. Vegna heim­sókna­banns hafa hjón­in ekki hist í marg­ar vik­ur.
Íslenskur læknir í Svíþjóð: „Þetta er sturlað“
6
FréttirFólkið í framlínunni

Ís­lensk­ur lækn­ir í Sví­þjóð: „Þetta er sturl­að“

Anna Lind Kristjáns­dótt­ir er ís­lensk­ur skurð­lækn­ir sem starfar á sjúkra­hús­inu í Upp­sala í Sví­þjóð, í 70 km fjar­lægð frá höf­uð­borg­inni þar sem flest kór­óna­veiru­smit hafa greinst.

Mest lesið í vikunni

Íslenskur læknir í Svíþjóð: „Þetta er sturlað“
1
FréttirFólkið í framlínunni

Ís­lensk­ur lækn­ir í Sví­þjóð: „Þetta er sturl­að“

Anna Lind Kristjáns­dótt­ir er ís­lensk­ur skurð­lækn­ir sem starfar á sjúkra­hús­inu í Upp­sala í Sví­þjóð, í 70 km fjar­lægð frá höf­uð­borg­inni þar sem flest kór­óna­veiru­smit hafa greinst.
Fastar á Kyrrahafseyju: „Lán í óláni“
2
FréttirCovid-19

Fast­ar á Kyrra­hafs­eyju: „Lán í óláni“

Þeg­ar vin­kon­urn­ar Ás­dís Embla Ásmunds­dótt­ir, Unn­ur Guð­munds­dótt­ir og Mar­grét Hlín Harð­ar­dótt­ir lögðu af stað í heims­reisu í fe­brú­ar ór­aði þær ekki fyr­ir því hvaða stefnu ferð­in myndi taka. Þær eru nú á Cook-eyj­um í Suð­ur-Kyrra­hafi, ætl­uðu að dvelja þar í viku, en hafa nú ver­ið þar í mán­uð, því nán­ast eng­ar flug­sam­göng­ur hafa ver­ið til og frá eyj­un­um und­an­farn­ar þrjár vik­ur vegna COVID-19 far­ald­urs­ins. Þær hafa ving­ast við heima­fólk sem hef­ur að­stoð­að þær á alla lund og segj­ast vart geta ver­ið á betri stað, fyrst að­stæð­ur eru með þess­um hætti.
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
3
Leiðari

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Kon­an í glugg­an­um

Rit­stjóri Stund­ar­inn­ar greind­ist með Covid-19 og er í ein­angr­un heima hjá sér: Ég er nú á 24. degi og hef aldrei ver­ið svona lengi ein, án snert­ing­ar við ann­að fólk. Ef ég hef lært eitt­hvað á þess­um tíma þá er það að það dýr­mæt­asta sem við eig­um eru tengsl við aðra. Þetta er sjúk­dóm­ur þar sem eitt ein­kenna er ein­semd­in.
Björg Árnadóttir
4
Aðsent

Björg Árnadóttir

Ed­rú­mennska á tím­um sótt­ar­inn­ar

„Nú veit ég að á með­an ég drakk „í hófi“ fór þessi sami tími og orka í að drekka ekki,“ skrif­ar Björg Árna­dótt­ir sem fagn­ar áfanga og lít­ur til­baka, í kring­um sig og fram á við.
Umdeild ríkisaðstoð: Arðgreiðslur til félags Ágústu frá Bláa lóninu nema nærri 330 milljónum
5
FréttirCovid-19

Um­deild rík­is­að­stoð: Arð­greiðsl­ur til fé­lags Ág­ústu frá Bláa lón­inu nema nærri 330 millj­ón­um

Guð­laug­ur Þór Þórð­ar­son þing­mað­ur var áð­ur 50 pró­sent hlut­hafi í fé­lag­inu ut­an um eign­ar­hald­ið á hluta­bréf­un­um í Bláa lón­inu. Fé­lag­ið hef­ur hagn­ast um tæp­lega 530 millj­ón­ir króna frá ár­inu 2012. Bláa lón­ið var eitt fyrsta fyr­ir­tæk­ið til að til­kynna að það ætl­aði að nýta sér hluta­bóta­leið­ina svo­köll­uðu í kjöl­far út­breiðslu COVID.
„Mig langar bara til að fá að vera með henni um páskana“
6
FréttirAðskilin vegna veirunnar

„Mig lang­ar bara til að fá að vera með henni um pásk­ana“

„Við er­um vön að vera sam­an og þekkj­um ekk­ert ann­að.“ Þetta seg­ir Ár­mann Ingi­magn Hall­dórs­son. Eig­in­kona hans, Gróa Ingi­leif Krist­manns­dótt­ir dvel­ur á hjúkr­un­ar­heim­il­inu Dyngju á Eg­ils­stöð­um. Gróa, sem er 62 ára, er með vöðvarýrn­un­ar­sjúk­dóm­inn Beckers, hún er í önd­un­ar­vél vegna sjúk­dóms­ins og þarf mikla umönn­un sem Ár­mann hef­ur sinnt að mikl­um hluta síð­an hún veikt­ist. Vegna heim­sókna­banns hafa hjón­in ekki hist í marg­ar vik­ur.

Mest lesið í mánuðinum

Hvað gerist í lungunum við COVID-19?
1
FréttirCovid-19

Hvað ger­ist í lung­un­um við COVID-19?

Sif Hans­dótt­ir, yf­ir­lækn­ir lungna­deild­ar Land­spít­ala, seg­ir að nán­ast all­ir COVID-19 sjúk­ling­ar, sem hafi ver­ið lagð­ir inn á spít­al­ann, hafi ver­ið með lungna­bólgu á ein­hverju stigi. Skipta megi ein­kenn­un­um í fjög­ur stig.
Jóninna Margrét lést af völdum COVID-19: „Hún var minn allra besti vinur“
2
FréttirCovid-19

Jón­inna Mar­grét lést af völd­um COVID-19: „Hún var minn allra besti vin­ur“

Son­ur Jóninnu Mar­grét­ar Pét­urs­dótt­ur seg­ir sárt að vita til þess að móð­ir sín hafi ver­ið ein þeg­ar hún kvaddi.
Bað um frí frá vinnu til að sinna smituðum á Landspítalanum
3
FréttirCovid-19

Bað um frí frá vinnu til að sinna smit­uð­um á Land­spít­al­an­um

„Þeg­ar mest á reyn­ir stönd­um við sam­an öll sem eitt,“ seg­ir Gísli Níls Ein­ars­son. Að öllu jöfnu starfar hann sem sér­fræð­ing­ur í for­vörn­um hjá VÍS en er núna kom­inn til starfa á göngu­deild Land­spít­ala fyr­ir COVID-19 smit­aða.
Bláa lónið fær ríkisaðstoð eftir 12 milljarða arðgreiðslur: Dugir fyrir launum í tæp tvö ár
4
FréttirCovid-19

Bláa lón­ið fær rík­is­að­stoð eft­ir 12 millj­arða arð­greiðsl­ur: Dug­ir fyr­ir laun­um í tæp tvö ár

Upp­safn­að­ar arð­greiðsl­ur Bláa lóns­ins frá 2012 til 2019 nema rúm­lega 12.3 millj­örð­um króna. Fé­lag­ið var með eig­ið fé upp 12.4 millj­arða ár­ið 2018 en er eitt hið fyrsta sem nýt­ir sér hluta­bóta­leið rík­is­stjórn­ar­inn­ar þar sem rík­ið greið­ir 75 pró­sent launa 400 starfs­manna Bláa lóns­ins næstu mán­uði.
Eiginmaður konunnar sem lést úr COVID-19 berst fyrir lífi sínu á gjörgæslu
5
FréttirCovid-19

Eig­in­mað­ur kon­unn­ar sem lést úr COVID-19 berst fyr­ir lífi sínu á gjör­gæslu

Ætt­ingj­ar hjón­anna segja veirufar­ald­ur­inn dauð­ans al­vöru og fólk verði að hlusta á og hlíta fyr­ir­mæl­um til að berj­ast gegn veirunni. Að öðr­um kosti muni af­leið­ing­arn­ar verða al­var­leg­ar.
Nýjar rannsóknir á COVID-19: Svona hegðar veiran sér
6
FréttirCovid-19

Nýj­ar rann­sókn­ir á COVID-19: Svona hegð­ar veir­an sér

Nýj­ar rann­sókn­ir á COVID-19 sýna að til eru meira en yf­ir eitt þús­und af­brigði af veirunni sem veld­ur sjúk­dómn­um og vís­inda­menn vinna baki brotnu við að rann­saka þessi at­birgði. Ein­um hósta geta fylgt allt að 3.000 drop­ar sem geta lent á öðru fólki.

Nýtt á Stundinni

Hið nýja Tsjernóbíl
Vettvangur

Hið nýja Tsjernóbíl

Eitt fá­tæk­asta land Evr­ópu gæti lent í mikl­um vanda vegna COVID-19.
Sama heimili í nýjum heimi
Eyja M. Brynjarsdóttir
PistillLærdómurinn af heimsfaraldrinum

Eyja M. Brynjarsdóttir

Sama heim­ili í nýj­um heimi

Eyja M. Brynj­ars­dótt­ir heim­spek­ing­ur tal­ar um „ór­an­veru­leika­tilfnn­ing­una“ sem fylg­ir COVID-far­aldr­in­um og hvernig allt virð­ist hafa breyst á nokkr­um vik­um. Meira að segja manns eig­ið heim­ili.
Náin samskipti auka hamingjuna
ViðtalHamingjan

Ná­in sam­skipti auka ham­ingj­una

Ná­in sam­skipti við fjöl­skyldu og vini, sál­fræði­tím­ar, trú­in, úti­vera og það að hlæja og taka sjálf­an sig ekki of al­var­lega eru þætt­ir sem Árel­ía Ey­dís Guð­mund­sótt­ir, dós­ent í stjórn­un og leið­toga­fræð­um, not­ar til að við­halda og finna ham­ingj­una – stund­um eft­ir áföll eins og dauðs­föll og skiln­aði. „Þá er mik­il­vægt að vera ánægð­ur með það sem mað­ur hef­ur en ekki óánægð­ur með það sem mað­ur hef­ur ekki.“
Heimurinn er að losna úr álögum
Guðrún Eva Mínervudóttir
PistillLærdómurinn af heimsfaraldrinum

Guðrún Eva Mínervudóttir

Heim­ur­inn er að losna úr álög­um

Kóf­ið er stríð sem hrind­ir óvart af stað hæg­um og hljóð­um breyt­ing­um í hug­um og hjört­um um all­an heim.
Breyttur heimur eftir COVID-19
ÚttektLærdómurinn af heimsfaraldrinum

Breytt­ur heim­ur eft­ir COVID-19

Af­leið­ing­ar kór­óna­veirufar­ald­urs­ins sem nú geng­ur yf­ir heims­byggð­ina verða veru­leg­ar og munu hafa mik­il áhrif á líf venju­legs fólks. Sumt mun ganga yf­ir en aðr­ar breyt­ing­ar eru var­an­leg­ar. Efna­hagskrepp­an sem mun fylgja gæti orð­ið sú dýpsta í sög­unni og gæta þarf að lýð­ræð­inu í eft­ir­leik far­ald­urs­ins.
Reynslu COVID-smitaðra miðlað: „Þessi veira er verri en ég hefði haldið“
ViðtalLærdómurinn af heimsfaraldrinum

Reynslu COVID-smit­aðra miðl­að: „Þessi veira er verri en ég hefði hald­ið“

Smit­að­ir lýsa ein­kenna­sögu sinni í sam­tali við Kolfinnu Nikulás­dótt­ur, sem leit­ar upp­lýs­inga drif­in áfram af raunkvíð­an­um.
„Mig langar bara til að fá að vera með henni um páskana“
FréttirAðskilin vegna veirunnar

„Mig lang­ar bara til að fá að vera með henni um pásk­ana“

„Við er­um vön að vera sam­an og þekkj­um ekk­ert ann­að.“ Þetta seg­ir Ár­mann Ingi­magn Hall­dórs­son. Eig­in­kona hans, Gróa Ingi­leif Krist­manns­dótt­ir dvel­ur á hjúkr­un­ar­heim­il­inu Dyngju á Eg­ils­stöð­um. Gróa, sem er 62 ára, er með vöðvarýrn­un­ar­sjúk­dóm­inn Beckers, hún er í önd­un­ar­vél vegna sjúk­dóms­ins og þarf mikla umönn­un sem Ár­mann hef­ur sinnt að mikl­um hluta síð­an hún veikt­ist. Vegna heim­sókna­banns hafa hjón­in ekki hist í marg­ar vik­ur.
Hetjur vorra tíma
Þóra Kristín Ásgeirsdóttir
Pistill

Þóra Kristín Ásgeirsdóttir

Hetj­ur vorra tíma

Get­ur ver­ið að óvin­sæl­asta fólk­ið á Ís­landi núna eigi sér ein­hverj­ar máls­bæt­ur? Er það kannski nauð­syn­legt að ein­hverju marki? Ekki vilj­um við deyja úr leið­ind­um.
Íslenskur læknir í Svíþjóð: „Þetta er sturlað“
FréttirFólkið í framlínunni

Ís­lensk­ur lækn­ir í Sví­þjóð: „Þetta er sturl­að“

Anna Lind Kristjáns­dótt­ir er ís­lensk­ur skurð­lækn­ir sem starfar á sjúkra­hús­inu í Upp­sala í Sví­þjóð, í 70 km fjar­lægð frá höf­uð­borg­inni þar sem flest kór­óna­veiru­smit hafa greinst.
Leiksýningar, myndlist og tónleikar heima í stofu
Stundarskráin

Leik­sýn­ing­ar, mynd­list og tón­leik­ar heima í stofu

Tón­leik­ar, sýn­ing­ar og við­burð­ir 8-24. apríl
Met slegið í innlendri netverslun
FréttirCovid-19

Met sleg­ið í inn­lendri net­versl­un

Það er mat Árna Sverr­is Haf­steins­son­ar, for­stöðu­manns Rann­sókn­ar­set­urs versl­un­ar­inn­ar, að COVID-19 far­ald­ur­inn muni breyta versl­un­ar­hátt­um Ís­lend­inga til fram­búð­ar. Nýj­ar töl­ur um korta­veltu Ís­lend­inga inn­an­lands sýna að net­versl­un hef­ur aldrei ver­ið meiri hér á landi.
Seðlabankastjóri: Covid kreppan verður erfið en ekki eins slæm og hrunið
FréttirLærdómurinn af heimsfaraldrinum

Seðla­banka­stjóri: Covid krepp­an verð­ur erf­ið en ekki eins slæm og hrun­ið

Ás­geir Jóns­son seðla­banka­stjóri tel­ur að Covid-krepp­an verði ekki eins al­var­leg fyr­ir Ís­land og krepp­an sem fylgdi hrun­inu 2008. *Bjarni Bene­dikts­son fjár­mála­ráð­herra er hins veg­ar á öðru máli og tal­ar um að þessi kreppa verði kannski sú dýpsta síð­ast­lið­ina öld.