Þessi grein er meira en 3 ára gömul.

Flumbrugangur á desemberþingi

Al­þingi gerði „tækni­leg mis­tök“ og vék frá fyrri skuld­bind­ing­um sín­um við af­greiðslu fjár­laga á des­em­ber­þingi. Stór og flók­in mál voru af­greidd með hraði til að þing­menn þyrftu ekki að vinna milli jóla og ný­árs og kæm­ust í langt jóla­frí. Þing­for­seti hrós­aði Al­þingi fyr­ir að hafa „stað­ist próf­ið“. 

Al­þingi gerði „tækni­leg mis­tök“ og vék frá fyrri skuld­bind­ing­um sín­um við af­greiðslu fjár­laga á des­em­ber­þingi. Stór og flók­in mál voru af­greidd með hraði til að þing­menn þyrftu ekki að vinna milli jóla og ný­árs og kæm­ust í langt jóla­frí. Þing­for­seti hrós­aði Al­þingi fyr­ir að hafa „stað­ist próf­ið“. 

Þingmenn Bjartrar framtíðar og Viðreisnar fylktu sér á bak við Framsóknarflokkinn og Sjálfstæðisflokkinn á fyrstu dögum 146. löggjafarþings í desember og hjálpuðu starfandi stjórnarflokkum að koma umdeildum málum í gegnum þingið með hraði án þess að ráðrúm gæfist til ítarlegrar umræðu um efni þeirra, áhrif og afleiðingar. 

Gríðarlegt kapp var lagt á að ljúka þingstörfum fyrir jól svo þingmenn kæmust í langt frí og þyrftu ekki að mæta til vinnu milli jóla og nýárs. Alþingi kemur ekki aftur saman fyrr en 24. janúar og gera forystumenn í Bjartri framtíð, Viðreisn og Sjálfstæðisflokknum sér vonir um að búið verði að mynda ríkisstjórn fyrir þann tíma.

14 þingfundir voru haldnir í aðdraganda jóla og átta lagafrumvörp samþykkt, en þar bar hæst fjárlagafrumvarp ársins 2017 og lög um ýmsar forsendur þess auk frumvarpa Bjarna Benediktssonar, starfandi fjármálaráðherra, um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins og málefni kjararáðs.

Fundarhöld um fjárlögin takmörkuð

Allar þrjár umræðurnar um fjárlagafrumvarp ársins 2017 tóku aðeins um 12 klukkustundir en til samanburðar má nefna að rætt var um fjárlög síðasta árs í um það bil 100 klukkutíma. Venjulega er fjárlagafrumvarpi útbýtt annan þriðjudag í september en nú var það ekki lagt fram fyrr en 6. desember. Þrátt fyrir þetta var ekki talin þörf á að þingið starfaði milli jóla og nýárs. Í ljósi aðstæðna ákvað fjárlaganefnd að takmarka mjög fundarhöld með fulltrúum einstakra stofnana og að eiga ekki fundi með fulltrúum einstakra sveitarfélaga eins og venjan er. Þannig komu aðeins fulltrúar ráðuneyta og fulltrúar Landspítalans og Vegagerðarinnar á fund nefndarinnar. 

„Nefndin fékk mjög stuttan tíma til þess að fara yfir umsagnir og til þess að ná einhverri heildarsýn yfir frumvarpið. Þar hjálpuðu þó ný lög um opinber fjármál þar sem efnisleg umræða hafði þegar farið fram um fjármálaáætlun ársins 2017. Nýtt verklag stangaðist hins vegar dálítið á við eldra verklag og í sameiningu urðu framangreind atriði, þ.e. hversu seint frumvarpið var lagt fram, hversu stuttan tíma nefndin fékk til þess að fjalla um frumvarpið og að fjárlagafrumvarp var í fyrsta sinn afgreitt eftir nýjum lögum um opinber fjármál, til þess að meðferð nefndarinnar á frumvarpinu hefði getað verið betri,“ sagði í nefndaráliti Björns Levís Gunnarssonar, þingmanns Pírata, um fjárlögin. 

Alþingi stóð ekki við fyrri skuldbindingar

Fjárlagafrumvarpið sem Bjarni Benediktsson lagði upphaflega fram í byrjun desember vakti strax hörð viðbrögð. Páll Matthíasson, forstjóri Landspítalans, benti á að óbreytt fæli það í sér aðhaldskröfu á Landspítalann upp á 5,3 milljarða króna.

„Verði frumvarpið samþykkt óbreytt verða afleiðingarnar mjög alvarlegar fyrir stóran hóp sjúklinga og aðstandendur þeirra. Ekki verður komist hjá uppsögnum, lokunum deilda og annarri skerðingu á þjónustu sjúkrahússins,“ sagði hann í pistli sem birtist á vef spítalans í desember. Fulltrúar fleiri stofnana og hagsmunasamtaka gagnrýndu frumvarpið harðlega og bent var á að þar væri til dæmis ekki tekið tillit til fjárhagslegra skuldbindinga vegna samgönguáætlunar sem Alþingi samþykkti skömmu fyrir kosningar. 

Vinna fjárlaganefndar í desember miðaði að mestu að því að tryggja auknar fjárveitingar til heilbrigðis-, mennta- og samgöngumála. Samkvæmt heimildum Stundarinnar var sú hótun undirliggjandi að ef ekki næðist sátt um smávægilegar breytingar á frumvarpinu myndu þingmenn starfsstjórnarinnar freista þess að keyra frumvarpið í gegn nær óbreytt. Þá myndu hinir fimm flokkarnir neyðast til að efna til málþófs eða að ná víðtækri samstöðu um að kjósa gegn frumvarpinu. Hræðslan við að þingstörfin og fjárlagavinnan yrðu sett í uppnám með þessum hætti þjappaði þingmönnum saman, sumum nauðugum viljugum. Afraksturinn var 1,5% breyting á útgjaldahlið fjárlagafrumvarpsins, meðal annars aukning fjármuna til Landspítalans sem rétt nægir til að tryggja nauðsynlega grunnþjónustu á spítalanum á yfirstandandi fjárlagaári. Hins vegar tókst ekki að fullfjármagna þá samgönguáætlun sem þó þingmenn úr öllum flokkum greiddu atkvæði með á haustþingi. Þannig stóð Alþingi ekki við þær pólitísku skuldbindingar sem gerðar voru rétt fyrir kosningar.

Í Hagsjá, fréttabréfi greiningardeildar Landsbankans sem sent var í morgun, er bent á að „þrátt fyrir mikla umræðu og augljósan vilja margra stjórnmálamanna til breytinga á áherslum verður að segja að upphaflegt frumvarp, og þar með fjármálaáætlun og áherslur fyrri ríkisstjórnar, hafi haldið sér að verulegu leyti“. Breytingarnar á fjárlögum í meðförum Alþingis fólust í auknum útgjöldum upp á samtals 11,3 ma. kr og aukinni tekjuöflun upp á tæpt eitt prósent.

Fram hefur komið í fréttum að næsta ár verði Háskóla Íslands erfitt vegna fjárskorts þrátt fyrir þá hálfs milljarðs aukningu sem fjárlaganefnd náði samstöðu um. Samkvæmt stefnu vísinda- og tækniráðs – í því sitja meðal annars forsætisráðherra, fjármálaráðherra og menntamálaráðherra hverju sinni – stóð til að Ísland næði meðaltali OECD-ríkja hvað varðar framlög til háskólastigsins árið 2016. Nú, í upphafi ársins 2017 vantar enn um átta milljarða til að það geti orðið að veruleika. 

Eins og Gylfi Arnbjörnsson, forseti ASÍ, hefur bent á gera fjárlögin ekki ráð fyrir því fjármagni sem þarf til að ljúka átaki um byggingu 2.300 íbúða í al­menna íbúðakerf­inu en stjórnvöld skuldbundu sig til þess þegar samþykktar voru ráðstafanir í tengslum við gerð kjarasamninga á almennum vinnumarkaði í maí 2015.

Tæknileg mistök í fjárlögum

Milli jóla og nýárs greindi svo RÚV frá því að fjárveiting til Framkvæmdasjóðs ferðamannastaða hefði verið lækkuð í fjárlögum vegna „tæknilegra mistaka“ sem urðu þess að „ekki var gert neitt stöðumat á frumvarpinu milli annarrar og þriðju umræðu“. 

Fjárlagafrumvarpið var tekið til annarrar umræðu í þingsal kl. 12.40 þann 22. desember og lauk þeirri umræðu kl. 20.26. Þriðja umræða hófst sama kvöld klukkan 22.53 og lauk kl. 22.57. Þá voru fjárlögin samþykkt með 27 atkvæðum og þingmenn komust í jólafrí. Hugsanlega höfðu tæknilegu mistökin við afgreiðslu fjárlaga eitthvað með það að gera hve hratt þau voru afgreidd. 

VG og Píratar vildu aukna tekjuöflun

Í fjárlagavinnunni á Alþingi árin 2015 og 2016 sameinuðust allir flokkar nema Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn um breytingartillögur sem miðuðu að auknum framlögum til heilbrigðis-, velferðar- og menntamála, fjármögnuðum með tekjuöflunarleiðum á borð við hækkun veiðigjalda og endurupptöku orkuskatts á stóriðju. Átakalínurnar um bandorminn svokallaða, þ.e. lög um ýmsar forsendur fjárlaga ársins 2017, voru með öðrum hætti nú. 

Þegar bandormurinn var afgreiddur út úr efnahags- og viðskiptanefnd samþykktu fulltrúar Viðreisnar, Sjálfstæðisflokksins, Framsóknarflokksins, Bjartrar framtíðar og Pírata nefndarálit og breytingartillögu um lítillegar breytingar á tilteknum neyslusköttum, svo sem hækkun tóbaksgjalds og niður­fell­ingu virðisauka­skatts af um­hverf­is­væn­um hóp­bif­reiðum. Þegar Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna, og Smári McCarthy úr Pírötum, lögðu fram viðameiri breytingartillögur brugðust fulltrúar hinna flokkanna illa við, einkum formenn Viðreisnar og Bjartrar framtíðar, og kvörtuðu undan slæmum vinnubrögðum. 

Hver einasti liður í breytingartillögum Katrínar og Smára var kolfelldur af þingmönnum Bjartrar framtíðar, Framsóknarflokksins, Sjálfstæðisflokksins og Viðreisnar. Þannig sameinaðist meirihluti þingheims þann 22. desember um að greiða atkvæði gegn málum á borð við hækkun vaxta- og barnabóta, lítillega lækkun fjárframlaga til Þjóðkirkjunnar og upptöku auðlegðarskatts og skattaálags á fjármagnstekjur og launatekjur yfir 2 milljónum króna á mánuði. 

Skráðu þig inn til að lesa

Þú færð 4 greinar fríar í mánuði. Þú hefur síðan val um að styrkja óháða blaðamennsku með áskrift á hagstæðu verði, frá aðeins 1.990 krónum á mánuði.
Leiðbeiningar má nálgast á stundin.is/leidbeiningar.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Nýtt á Stundinni

Vantreystir lögreglu vegna framgöngu eftir slys við forgangsakstur
Fréttir

Vantreyst­ir lög­reglu vegna fram­göngu eft­ir slys við for­gangsakst­ur

Krist­ín Geirs­dótt­ir má þakka fyr­ir að sleppa lif­andi eft­ir al­var­legt um­ferð­ar­lsys ár­ið 2016. Lög­reglu­bif­hjól í for­gangsakstri keyrði þá inn í hlið­ina á bíl Krist­ín­ar á ofsa­hraða. Nið­ur­staða hér­aðssak­sókn­ara var að hún bæri ábyrgð á slys­inu, þótt ákveð­ið hafi ver­ið að kæra hana ekki fyr­ir vik­ið. Nefnd um eft­ir­lit með lög­reglu hef­ur hins veg­ar gert marg­vís­leg­ar at­huga­semd­ir við rann­sókn máls­ins og sett spurn­ing­ar­merki við hvort þörf hafi ver­ið á for­gangsakstr­in­um.
104. spurningaþraut: „Þeir eru til sem telja að landsvæðið og þó einkum nágrenni þess sé einstaklega hættulegt.“
Þrautir10 af öllu tagi

104. spurn­inga­þraut: „Þeir eru til sem telja að land­svæð­ið og þó einkum ná­grenni þess sé ein­stak­lega hættu­legt.“

Hér er þraut­in frá í gær! Auka­spurn­ing­ar: Á efri mynd­inni má sjá svo­nefnt Is­ht­ar-hlið (eða Bláa hlið­ið) sem eitt sinn var í borg­ar­múr­un­um um­hverf­is kon­ungs­höll­ina í Babýlon, en var í upp­hafi 20. ald­ar flutt til annarr­ar borg­ar og er þar til sýn­is. Hvar? Og hver er mað­ur­inn á neðri mynd­inni? +++ 1.   Hvað heita fjöll­in með um­lykja rúm­ensk/ung­versku slétt­una í...
DÓMARINN OG ÞUMALLINN. Svar við svari Jóns Steinars.
Blogg

Stefán Snævarr

DÓM­AR­INN OG ÞUM­ALL­INN. Svar við svari Jóns Stein­ars.

Ég vil þakka Jóni Stein­ari Gunn­laugs­syni fyr­ir kurt­eis­legt og mál­efna­legt svar við færslu minni um laga­sýn hans („Margra kosta völ?“). Hann velt­ir því fyr­ir sér hvort hug­mynd­ir mín­ar um lög séu að ein­hverju leyti inn­blásn­ar af föð­ur mín­um en svo er ekki. Við rædd­um þessi mál aldrei svo ég muni. Upp­lýst dómgreind. Laga­sýn mín er mest­an part ætt­uð úr...
Stundaði Samherji arðrán í Namibíu? Mútur og greiðslur í skattaskjól tvöfalt hærri en bókfært tap
GreiningSamherjaskjölin

Stund­aði Sam­herji arð­rán í Namib­íu? Mút­ur og greiðsl­ur í skatta­skjól tvö­falt hærri en bók­fært tap

Sam­herji og Morg­un­blað­ið full­yrða að „ekk­ert arð­án“ hafi átt sér stað í rekstri Sam­herja í Namib­íu. Þetta er nið­ur­staða þess­ara að­ila þeg­ar ein­göngu er horft á rekst­ur dótt­ur­fé­laga Sam­herja í Namib­íu. Þeg­ar horft er rekst­ur­inn í stærra sam­hengi flæk­ist mynd­in.
Birtingur tapaði 236 milljónum í fyrra
Fréttir

Birt­ing­ur tap­aði 236 millj­ón­um í fyrra

Ta­prekst­ur út­gáfu­fé­lags­ins sem gef­ur út Mann­líf og fleiri blöð jókst milli ára. Hluta­fé fé­lags­ins hef­ur ver­ið auk­ið um rúm­lega hálf­an millj­arð króna til að fjár­magna tap­ið á þrem­ur ár­um.
Eyþór Arnalds gagnrýnir að borgin auglýsi störf kennara
Fréttir

Ey­þór Arn­alds gagn­rýn­ir að borg­in aug­lýsi störf kenn­ara

Borg­ar­full­trú­inn Ey­þór Arn­alds gagn­rýn­ir aug­lýs­ingu frá Reykja­vík­ur­borg sem birt­ist á vef CNN.
Huawei, „Kínaveiran“ og gula ógnin
Úttekt

Huawei, „Kína­veir­an“ og gula ógn­in

Banda­rísk­ir fjöl­miðl­ar á borð við New York Times tala um að nýtt kalt stríð sé haf­ið, í þetta sinn á milli Banda­ríkj­anna og Kína. Í því stríði sé bar­ist með há­tækni, í net­heim­um og með áróðri og við­skipta­höft­um. Eft­ir að hafa snú­ið baki sínu við al­þjóða­sam­fé­lag­inu í fjög­ur ár seg­ist Trump Banda­ríkja­for­seti nú reiðu­bú­inn að leiða Vest­ur­lönd í bar­átt­unni gegn heims­yf­ir­ráð­um Kín­verja en efa­semd­ir eru um að hann hafi til þess burði.
103. spurningaþraut: „Engin kona hefur hingað til getað orðið tónskáld. Því skyldi ég búast við að verða sú fyrsta?“
Þrautir10 af öllu tagi

103. spurn­inga­þraut: „Eng­in kona hef­ur hing­að til getað orð­ið tón­skáld. Því skyldi ég bú­ast við að verða sú fyrsta?“

Hér er þraut­in „10 af öllu tagi“ frá því í gær! Auka­spurn­ing­ar í dag eru þess­ar: Hvaða orr­ustu er lýst á þeirri út­saum­uðu mynd, sem sést hér að of­an? Hver er kon­an á neðri mynd­inni? Hér eru svo 10 af öllu tagi: 1.   Hvaða pest er tal­in hafa borist til Ís­lands ár­ið 1402? 2.   Banda­rísk­ur hers­höfð­ingi lét að sér kveða...
Almenningshlutafélagið Festi keypti fyrirtæki af félagi sem forstjórinn stýrði
Fréttir

Al­menn­ings­hluta­fé­lag­ið Festi keypti fyr­ir­tæki af fé­lagi sem for­stjór­inn stýrði

Bæði Eggert Þór Kristó­fers­son, for­stjóri al­menn­ings­hluta­fé­lags­ins Festi, og stjórn­ar­formað­ur­inn, Þórð­ur Már Jó­hann­es­son, tengj­ast Bjarna Ár­manns­syni fjár­festi nán­um bönd­um. Festi ákvað að kaupa orku­sölu­fyr­ir­tæki af Bjarna og með­fjár­fest­um hans fyr­ir rúm­lega 722 millj­ón­ir. Eggert Þór hef­ur ekki vilj­að svara spurn­ing­um um mál­ið.
Margra kosta völ?
Jón Steinar Gunnlaugsson
Aðsent

Jón Steinar Gunnlaugsson

Margra kosta völ?

Jón Stein­ar Gunn­laugs­son svar­ar skrif­um Stef­áns Snæv­arr í Stund­inni.
Kapítalisminn drepur lýðræðið um hábjartan dag
Andri Sigurðsson
Blogg

Andri Sigurðsson

Kapí­tal­ism­inn drep­ur lýð­ræð­ið um há­bjart­an dag

Á vafri mínu ný­lega datt ég nið­ur á svar frá Hall­grími Helga­syni sem vakti hjá mér áhuga. Á þræði um Sósí­al­ista­flokk­inn ákvað Hall­grím­ur að lýsa skoð­un sinni á sósí­al­isma og seg­ir: "Sósí­al­ismi hef­ur því mið­ur yf­ir­leitt end­að í ein­ræði, þar sem hann hef­ur ver­ið reynd­ur". Ég verð að við­ur­kenn að mér brá svo­lít­ið við að lesa þetta. Hvernig get­ur mað­ur...
Frásagnir mæðra af ofbeldi kerfisins
Fréttir

Frá­sagn­ir mæðra af of­beldi kerf­is­ins

Sam­tök­in Líf án of­beld­is birta sög­ur mæðra sem hafa yf­ir­gef­ið of­beld­is­sam­bönd, en upp­lifa hörku kerf­is­ins sem hygl­ir hags­mun­um of­beld­is­manna og lít­ur fram hjá frá­sögn fórmar­lamba þeirra.