Þessi færsla er meira en ársgömul.

Baneitraðir Rússar

Baneitraðir Rússar

Alexei Navalny, leiðtogi stjórnarandstöðunnar Í Rússlandi er komin af gjörgæslu á sjúkrahúsi í Berlín. Þangað var hann fluttur eftir að hafa veikst snarlega á leiðinni frá Síberíu til Moskvu og þýskir læknar fullyrða að honum hafi verið byrlað eitrið Novichok, sem er með þeim eitraðiri í heiminum. Þetta gerðist þann 20.ágúst síðastliðinn.

Það virðist eins og Rússar séu með eitthvað eiturblæti, þ.e.a.s. þegar á að losa sig við stjórnarandstæðinga og ef það er ekki eitur, þá er það eitthvað geislavirkt.

Litvinenko drepinn

Alexander Litvinkenko, fyrrum starfsmaður FSB, sem flúði til Bretlands, var drepinn með geislavirku efni af rússneskum útsendurum. Einn þeirra, Andre Lugovoy, er nú þingmaður á rússneska þinginu. FSB er arftaki KGB, leyniþjónustu fyrrum Sovétríkjanna.

Litvinenko lýsti Rússlandi Pútíns sem mafíuríki og féll í ónáð. Til að koma honum fyrir kattarnef árið 2006 notuðu útsendarar Rússlands efnið pólóníum-210, sem er há-geislavirkt. Á einni af síðustu ljósmyndunum sem teknar voru af honum liggur Litvinenko helsjúkur á sjúkrabeði í London. Reyndar voru meintir banamenn hans svo kærulausir að víðsvegar um borginamátti finna slóð pólóníums. Um málið var gerð ítarleg skýrsla að lokinni rannsókn breskra yfirvalda. Fátt bendir til annars en að Rússar hafi verið verki.

Skrípal-eitrunin

Í mars árið 2018 urðu svo Sergei Skrípal og dóttir hans að öllum líkindum fyrir barðinu á útendurum Rússlands í borginni Salisbury á Englandi. Skrípal hafði unnið fyrir leyniþjónustu rússneska hersins, GRU, en hann var einnig útsendari bresku leyniþjónustunnar, MI6, svokallaður ,,tvöfaldur njósnari“ (e. ,,double agent“). Árið 2004 var hann handtekinn fyrir njósnir og sakfelldur tveimur árum síðar.

Árið 2010 var honum svo veitt landvistarleyfi í Bretlandi í fangaskiptum Rússa og Bandaríkjamanna. Þegar eitrunin átti sér stað var Júlía, dóttir hans í heimsókn frá Mosvku.

Hinir grunuðu í því máli eru Alexander Petrov og Anatoly Chepiga, báðir starfsmenn GRU. Þeir sögðust hinsvegar hafa verið á ferðalagi í bænum til að skoða margfræga kirkju staðarins og vinna í líkamsræktarbransanum. Þessu lýsa þeir meðal annars í makalausu viðtali á sjónvarpstöðinni Russia Today, sem er sögð vera málpípa rússneskra yfirvalda.

Skripal-feðginin fundust meðvitundarlaus á bekk í garði í miðbæ Salisbury þann fjórða mars 2018, en lifðu af. Þau búa nú bæði á Nýja-Sjálandi undir nýjum nöfnum. Þetta sama sumar dó hinsvegar bresk kona af Novichok-eitrun, en talið er að hún hafi sprautað á sig eitrinu úr ilmvatnsflösku sem kunningi hennar fann í ruslafötu í bænum og gaf henni.

Hvað er Novichok?

En hvað er Novichok? Novichok er í raun efnablanda tveggja tiltölulega saklausra efna, en þegar þau blandast saman verður súr blanda að baneitruðu taugaeitri. Það voru Sovétmenn (Rússar) sem uppgötvuðu efnið á sjöunda áratug síðustu aldar, í miðu köldu stríði, og engin takmörk voru þá á vopnaframleiðslu risaveldanna. Eitrið átti að vera illrekjanlegt og að sögn er það bæði eitraðra en taugaeitrið VX eða Sarín-gas. Novichok ræðst á taugakerfi fórnarlambsins og veldur meðal annars alvarlegum truflunum á taugaboðum, hjartabilun og heilaskemmdum. Mjög fáir hafa aðgang að eitrinu.

Afhjúpaði spillingu

En hvað gerðist með Navalny? Á undanförnum árum hefur Alexei Navalany verið helsta nafnið í rússneskri stjórnarandstöðu, sér í lagi eftir að Boris Nemtsov, var skotinn til bana í Kreml árið 2015. Nemtsov var á hátindi ferils síns aðstoðar/vara-forsætisráðherra Rússlands í stjórn Boris Jeltsín (1991-2000). Nemtsov hafði gagnrýnt Pútín harkalega fyrir innlimun Krímskaga (tilheyrði Úkraínu) og þátt hans í átökunum í Úkraínu í kjölfarið. Þau átök hafa nú kostað um 13.000 mannslíf.

Alexei Navalny, sem er með gráðu í lögfræði, hefur hinsvegar á síðstu árum einbeitt sér að því að afhjúpa spillingu í Rússlandi. Tugir milljóna manna hafa horft á myndbönd hans á YouTube, enda hefur hann ekki aðgang að hefðbundum fjölmiðlum, sem flestir eru undir beinni stjórn ríkisstjórnar Pútins eða aðila sem eru vinveittir honum.

Á rás Navalny er t.d. að finna um 50 mínutna langan þátt þar sem hann afhjúpar glæsilífsstíl og gríðarlerga eignir fyrrum forseta og forsætisráðherra landsins, Dmitry Medvedev, vinar Pútíns frá Sankti Pétursborg. Myndbandið hefur fengið yfir 30 milljónir spilanir frá birtingu þess árið 2017. Myndbandið heitir „Ekki kalla hann Dímon“ en á rússnesku vísar orðið ,,dímon‘‘ til mafíósa eða gangstera. Augljóst er því að opinberanir sem þessar eru ekki vinsælar meðal æðstu ráðamanna.

Dýrustu ólympíuleikar sögunnar

Navalny hefur líka gagnrýnt harkalega framkvæmd vetrarólýmpíuleikanna í Sochi árið 2014, en talið er að hrikalegum fúlgum fjár hafi þar verið eytt í mútur og aðra spillingu. Kostnaður við Sochi-leikana varð margfaldur miðað við upprunalegar áætlanir, áætlun gerði ráð fyrir 12 milljörðum dala, en lokatalan er um fjórum sinnum hærri, eða um 50 milljarðar dollara. Þetta gerir Sochi-leikana þá dýrustu í sögu ólympíuleikanna.

Í ágúst var Navalny að fljúga frá borginni Tomsk í Síberíu og á leið til Moskvu. Í fluginu fór honum að líða mjög illa og eru til myndbönd og hljóðupptökur þar sem hann heyrist æpa af sársauka. Flugmaður vélarinnar tók þá ákvörðun að nauðlenda í borginni Omsk.

Flugmanni neitað um lendingarleyfi

Í þættinum Utrikesbyrån í Sænska ríkissjónvarpinu var málið rætt og þar fullyrti Carl Bilt, fyrrum utanríkisráðherra Svíþjóðar að flugmanni vélarinnar hafi verið neitað um lendingarleyfi af rússneskum yfirvöldum. Hann lenti þó samt og það er talið hafa bjargað lífi Navalny, þar se læknar á staðnum gáfu honum mótreitrið Atrópín. Flug frá Tomsk til Moskvu tekur um 4 klukkustundir.

Hvernig hann fékk í sig eitrið er umdeilt; sumir segja te á flugvellinum, aðrir segja í gegnum föt. Það kemst þó sennilega aldrei á hreint.

Nokkrum dögum síðar var Navalny fluttur til Þýskalands til læknismeðferðar og eftir rannsóknir þar fullyrtu þýsk stjórnvöld að Navalny hafi verið byrlað eitur sem líkist pólóníum (stundum talað um pólóníum sem ,,hóp“ eiturefna). Hann er staddur þar núna og hefur verið útskrifaður af gjörgæslu. Angela Merkel, kanslari Þyskalands brást mjög harkalega við þessu og er óvenjulegt að sjá jafn hörð viðbrögð frá henni, þar sem hún er yfirleitt mjög ,,diplómatísk“ og yfirveguð í yfirlýsingum sínum.

Eignir Navalny frystar

Kremlverjar hafa alfarið neitað ábyrgð í málinu og segja Navalny velkomin til Rússlands. Rússnesk yfirvöld hafa hinsvegar gert íbúð Navalnys í Moskvu og bankarreikninga hans upptæka og ,,fryst“. Ástæða þess er sögð vera vegna skaðabóta sem veitingamanninum Jevgéni Prígósjev voru dæmdar í máli sem hann vann gegn Navalny. Fyrirtæki Prígósjévs sér skólamáltíðir og sakaði Navalný hann um að hafa valdið matareitrun. Prígósjev hefur náin tengsl við forseta Rússlands, Vladimír Pútín og er kallaður ,,kokkur Pútíns.“ Óneitanlega vekur tímasetningin á aðgerðum yfirvalda í skaðabótamálinu athygli.

Langur bati

Sagt er að það geti tekið mánuði, ár eða jafnvel lengur að jafna sig eftir eiturefnaárásir sem þessar. Í ,,pólóníum-grúppunni“ er um að ræða mörg hættulegustu eiturefni sem til eru og valda þau mjög miklum skaða á innri líffærum og taugakerfi.

Mál Navalny er bara það nýjasta í röð vofveiflegra atburða sem rússneskir stjórnarandstæðingar hafa orðið fyrir. Áðurnefndur Boris Nemtsov var skotinn til bana, blaðakonan Anna Politkovskaja var skotinn til bana á heimili sínu árið 2006. Hún hafði einnig orðið fyrir eiturefnaárás árið 2004, en lifað hana af. Allir þessir einstaklingar eiga það sameiginlegt að hafa gagnrýnt harkalega störf og aðgerðir Pútíns og samstarfsmanna hans.

Greinin birtist fyrst á vef Kjarnans.

Uppfært: Nýjustu fréttir í málinu herma að rússnesk yfirvöld saki nú Navalny um að vera útsendari CIA, bandarísku leyniþjónustunnar.

Mynd: Myndin með færslunni er fá G20-fundi, þar sem verið er að skála. Pútín er með sína eigin könnu og vekur það óneitanlega upp spurningar um ótta hans sjálfs við að vera byrlað eitur. Trump sennilega í kókinu, enda drekkur hann ekki (skjáskot frá SVT).

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið á blogginu

Stefán Snævarr
1
Blogg

Stefán Snævarr

Björn Jón sem álits­gjafi

Ég hef mik­ið álit á álits­gjaf­an­um Birni Jóni Braga­syni. Hann er góð­ur penni, mál­efna­leg­ur og rök­fast­ur. Ekki síst er hann bend­ir á aga­leysi Ís­lend­inga, á virð­ing­ar­leysi fjölda  þeirra fyr­ir móð­ur­mál­inu og ágæti þess að kunna þýsku. Hon­um mæl­ist líka vel þeg­ar hann seg­ir að í Rus­hdie­mál­inu hafi alltof marg­ir álits­gjaf­ar þag­að af ótta við að telj­ast órétt­hugs­andi. Og þeg­ar...
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
2
Blogg

Gunnar Hólmsteinn Ársælsson

Eystra­salts­rík­in: Mál­stað­ur þeirra er okk­ar

Fyr­ir skömmu komu for­set­ar þjóð­anna við Eystra­salt­ið; Lett­lands, Lit­há­ens og Eist­lands hing­að til lands til að fagna því að 30 (31) ár voru lið­in frá því að þau öðl­uð­ust frelsi og losn­uðu und­an járn­hæl Sov­ét­ríkj­anna (1922-1991). Ís­land tók upp stjórn­mála­sam­band við rík­in þrjú þann 26.ág­úst ár­ið 1991. Þá var yf­ir­stað­in mis­heppn­uð vald­aránstilraun gegn þá­ver­andi leið­toga Sov­ét­ríkj­anna, Mikail Gor­bat­sjov, en hann lést 30.8 2022. Ís­land, með þá­ver­andi...
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
3
Blogg

Gunnar Hólmsteinn Ársælsson

Raf­magn­að­ar kosn­ing­ar í Sví­þjóð 11.sept­em­ber?

Raf­magns­kosn­ing­arn­ar? Kannski verð­ur það nafn­ið sem þing­kosn­ing­arn­ar ár­ið 2022 í Sví­þjóð verða kall­að­ar í sögu­bók­um fram­tíð­ar­inn­ar, sem fara fram næsta sunnu­dag, 11. sept­em­ber. Það er að sjálf­sögðu vegna stríðs­ins í Úkraínu og þeirra hrika­legu hækk­ana á orku­verði sem nú tröll­ríða Evr­ópu. Marg­ir Sví­ar eru komn­ir að sárs­auka­mörk­um varð­andi raf­orku­verð og það mik­ið rætt í kosn­inga­bar­átt­unni. En það er fleira sem...
Stefán Snævarr
4
Blogg

Stefán Snævarr

ÞRjÚ MEG­IN­VERK HUNDRAÐ ÁRA: Tractatus, Ulysses og The Waste Land

Á þessu ári eru hundrað ár lið­in síð­an þrjár af áhrifa­mestu bók­um síð­ustu ára­tuga komu út. Fyrsta skal fræga telja skáld­sögu James Joyc­se Ulysses, þá ljóða­bálk T.S.Eliots The Waste Land og að lok­um heim­spekiskruddu Ludwigs Witt­genstein, Tractatus Logico-Phi­losophicus. Tractatus eða lógíska ljóð­ið Síð­ast­nefnda rit­ið kom strangt tek­ið út ári fyrr, þá á þýska frum­mál­inu Log­isch-phi­losophische Abhandl­ung. En fræg­ust varð hún...

Nýtt á Stundinni

Hafnaði peningum og fylgdi áhuganum
Fólkið í borginni

Hafn­aði pen­ing­um og fylgdi áhug­an­um

Ei­rík­ur Hilm­ar Ei­ríks­son þurfti að velja á milli pen­ing­anna og áhug­ans á sagn­fræði. Sagn­fræð­in sigr­aði að lok­um.
Þarf að tala um vændi sem ofbeldið sem það er
Viðtal

Þarf að tala um vændi sem of­beld­ið sem það er

Þeg­ar kona sem var sam­ferða henni í gegn­um hóp­astarf Stíga­móta fyr­ir­fór sér ákvað Eva Dís Þórð­ar­dótt­ir að stíga fram og segja frá reynslu sinni af vændi. Bæði til að veita þo­lend­um von um að það væri leið út úr svart­nætt­inu en líka til að vekja sam­fé­lag­ið til vit­und­ar, reyna að fá fólk til að taka af­stöðu og knýja fram að­gerð­ir. Af því að lifa ekki all­ir af. Og hún þekk­ir sárs­auk­ann sem fylg­ir því að missa ást­vin í sjálfs­vígi.
Vill allt að tveggja ára fangelsi við því að vera drukkinn á rafhlaupahjóli
Fréttir

Vill allt að tveggja ára fang­elsi við því að vera drukk­inn á raf­hlaupa­hjóli

Sig­urð­ur Ingi Jó­hanns­son inn­viða­ráð­herra vill að börn­um und­ir þrett­án ára verði bann­að að nota raf­hlaupa­hjól og að allt að tveggja ára fang­elsi liggi við því að aka slíku far­ar­tæki und­ir áhrif­um áfeng­is. Í sama frum­varpi eru reiðstíg­ar skil­greind­ir fyr­ir bæði knapa og gang­andi.
Afleiðingar kynferðisofbeldis og veikindi orsökuðu alvarlegt fæðingarþunglyndi
Reynsla

Af­leið­ing­ar kyn­ferð­isof­beld­is og veik­indi or­sök­uðu al­var­legt fæð­ing­ar­þung­lyndi

Með­ganga Lís­bet­ar Dagg­ar Guðnýj­ar­dótt­ur ein­kennd­ist af gríð­ar­legri van­líð­an bæði and­lega og lík­am­lega. Af­leið­ing­ar þess­ar­ar miklu van­líð­an­ar urðu til þess, að mati Lís­bet­ar, að hún átti í mikl­um vand­ræð­um með að tengj­ast ný­fæddri dótt­ur sinni og glímdi í kjöl­far­ið við heift­ar­legt fæð­ing­ar­þung­lyndi.
Lísbet Dögg - „Ég mun ekki eiga neitt líf eftir þetta“
Eigin Konur#107

Lís­bet Dögg - „Ég mun ekki eiga neitt líf eft­ir þetta“

Lís­bet varð ólétt 19 ára og eign­að­ist barn­ið fjór­um dög­um fyr­ir út­skrift en hún út­skrif­að­ist úr FSu. Hún varð fyr­ir kyn­ferð­isof­beldi sumar­ið fyr­ir frama­halds­skóla og var með ger­and­an­um í skóla hálfa skóla­göng­una “Ég þurfti að setja fé­lags­líf­ið mitt á pásu af því að hann var þarna” seg­ir Lís­bet í þætt­in­um og seg­ir FSu ekki hafa tek­ið á mál­inu og hún hafi þurft að mæta ger­anda sín­um á göng­un­um. Lís­bet var greind með þung­lyndi, kvíða og áfall­a­streiturösk­un og í kjöl­far­ið varð hún ólétt 19 ára. „Ég grét alla daga útaf van­líð­an og ég náði ekki að tengj­ast stelp­unni minn […] Mér fannst hún eig­in­lega bara fyr­ir,“ Seg­ir hún í þætt­in­um og bæt­ir við að henni hafi lið­ið eins og hún væri öm­ur­leg móð­ir. „Þeg­ar ég var bú­in að fæða að þá fékk ég ekki þessa til­finn­ingu að ég væri glöð að sjá barn­ið mitt, hún var lögð á bring­una á mér og ég hugs­aði bara: hvað nú?“
Eru Íslendingar Herúlar?
Flækjusagan#50

Eru Ís­lend­ing­ar Herúl­ar?

Ill­ugi Jök­uls­son var spurð­ur í Bón­us einu sinni, og síð­an á Face­book, hvenær hann ætl­aði að skrifa um Herúla­kenn­ing­una. Ekki seinna en núna!
Brim kaupir veiðiheimildir og frystitogara af forstjóranum
Fréttir

Brim kaup­ir veiði­heim­ild­ir og frysti­tog­ara af for­stjór­an­um

Út­gerð­ar­fé­lag Reykja­vík­ur, sem er að uppi­stöðu í eigu Guð­mund­ar Kristjáns­son­ar, for­stjóra Brims, hef­ur selt Brimi veiði­heim­ild­ir og frysti­tog­ara í 12,7 millj­arða króna við­skipt­um. Fé­lög­in, sem ekki eru tengd­ir að­il­ar sam­kvæmt fisk­veið­i­stjórn­un­ar­lög­um, hafa áð­ur átt í millj­arða við­skipt­um til að koma Brimi und­ir há­marks­þak veiði­heim­ilda.
Allt hefur merkingu, ekkert hefur þýðingu
MenningHús & Hillbilly

Allt hef­ur merk­ingu, ekk­ert hef­ur þýð­ingu

Á sýn­ingu sinni bein­ir mynd­list­ar­kon­an Jóna Hlíf at­hygl­inni að áferð orð­anna, þeim hluta tungu­máls­ins og mót­un­ar þess, sem fer fram á óræðu svæði milli skynj­un­ar og hugs­un­ar.
Björk útskýrir hvers vegna hún sakar Katrínu um óheiðarleika
Fréttir

Björk út­skýr­ir hvers vegna hún sak­ar Katrínu um óheið­ar­leika

Björk Guð­munds­dótt­ir lagði til við nátt­úru­vernd­arsinn­ann Grétu Thun­berg að ræða við Katrínu Jak­obs­dótt­ur for­sæt­is­ráð­herra áð­ur en þær héldu blaða­manna­fund með áskor­un um að lýsa yf­ir neyð­ar­ástandi í um­hverf­is­mál­um. Orð Katrín­ar sann­færðu þær um að það væri óþarft, en Björk seg­ir hana hafa sýnt óheið­ar­leika.
Hvað eru hryðjuverk?
FréttirHryðjuverkaógn á Íslandi

Hvað eru hryðju­verk?

Aldrei áð­ur hef­ur lög­regla ráð­ist í að­gerð­ir vegna gruns um hryðju­verka­ógn á Ís­landi. Lífs­tíð­ar­fang­elsi get­ur leg­ið við hryðju­verk­um, sam­kvæmt ís­lensk­um lög­um.
Grunur um tengsl við norræna hægri öfgahópa
FréttirHryðjuverkaógn á Íslandi

Grun­ur um tengsl við nor­ræna hægri öfga­hópa

Ís­lend­ing­arn­ir fjór­ir sem hand­tekn­ir voru í gær grun­að­ir um að skipu­leggja hryðju­verka­árás hér á landi eru tald­ir hafa tengsl við nor­ræna hægri öfga­hópa. Fjöldi hálf­sjálf­virkra skot­vopna voru gerð upp­tæk í að­gerð­um gær­dags­ins.
Þjóðaröryggisráð ekki upplýst fyrirfram um rannsókn lögreglu á hugsanlegum hryðjuverkaárásum
FréttirHryðjuverkaógn á Íslandi

Þjóðarör­ygg­is­ráð ekki upp­lýst fyr­ir­fram um rann­sókn lög­reglu á hugs­an­leg­um hryðju­verka­árás­um

Þjóðarör­ygg­is­ráð fékk upp­lýs­ing­ar um að hugs­an­leg hætta á hryðju­verka­árás væri tal­in lið­in hjá eft­ir að­gerð­ir lög­reglu í gær. Þær upp­lýs­ing­ar sem ráð­ið hef­ur feng­ið eru sam­bæri­leg­ar þeim sem lög­regla gaf á blaða­manna­fundi í dag.