Auglýsingin hverfur eftir stutta stund...
Loka

Guðmundur

Hinn séríslenski kraftur. Lausnin á efnahagsvandanum?

Hinn séríslenski kraftur. Lausnin á efnahagsvandanum?

Þegar maður hlustar á umræðuna eins og hún gengur þessa dagana rifjaðist upp kröftug umræða sem fór fram á snaggaralegum sambandsstjórnarfundi Rafiðnaðarsambandsins í apríl 2008.

Á árinu 2006 og 2007 fór að bera á dökkum skýjabökkum á himni efnahagslegrar stefnu ríkisstjórna Geir H. Haarde. Ráðherrar nágrannalanda okkar höfðu samband við ríkisstjórnina og Seðlabankann með ábendingum um að Ísland yrði að breyta um stefnu í efnahagsmálum. Nokkur erlend greiningarfyrirtæki bentu árið 2007 á að íslenskt efnahagskerfi stefndi í verulegan vanda og þau ásamt aðilum vinnumarkaðsins höfðu samband við íslensk stjórnvöld og lýstu áhyggjum yfir stöðunni.

Geir H. Haarde forsætisráðherra svaraði þessu með því að skipa í nóvember 2007 nefnd um hvernig mætti nota þjóðareinkenni íslenskrar þjóðar til að byggja upp jákvætt alþjóðlegt orðspor, einkum í þágu viðskiptaútrásarinnar. Forsætisráðuneytið gaf síðan út í mars 2008 skýrslu með tillögum um hvernig mætti nefndarinnar Skýrsluhöfundar bentu á hinn séríslenska kraft sem byggi í þjóðinni og hefði lagt grunn að kröftugu viðskiptalífi.

Það væri hinn náttúrulegi kraftur sem greindi íslensku þjóðina frá öðrum þjóðum og hefði skilað henni í hóp samkeppnishæfustu landa heimsins.  Náttúrulegur kraftur væri aflið sem þjóðin nýtti til að tryggja hagsæld og byggja frjálst og friðsamt samfélag til framtíðar. Íslendingar væru duglegir, áræðnir og úrræðagóðir. Þeir væri frjálsleg náttúrubörn og sterkur sjálfstæðisvilji einkenndi íslensku þjóðina.

Þessi náttúrulegi frumkraftur þjóðarinnar ætti rætur í landnámsmönnunum, sem sóttu til Íslands í leit að frelsi, og hann hélst við í baráttu landsmanna við óblíð náttúrubörnin. Hinn náttúrulegi kraftur nyti sín þó ekki nema þjóðin væri frjáls undan erlendum yfirráðum, því það var ekki fyrr en hún leystist endanlega úr fjötrum Gamla sáttmála sem hún  varð ein ríkasta þjóð veraldar.

Ísland væri land sem bjóði mestu lífsgæði sem þekktust. Hin fersku einkenni íslenskrar menningar með hinum einstaka hljóm nýsköpunar í tónlist og sjónlistum, sem kallist á við hrynjanda rímna og Íslendingasafna. Ísland standi fremst þjóða á þessu sviði. Mikilvægasti menningararfurinn væri hin lifandi íslenska tunga.

Niðurstaða ímyndarsköpunnar varð sú að óbeisluð náttúruöflin eigi sér hliðstæðu í agaleysi og oft á tíðum djarfri og óútreiknanlegri hegðun Íslendingar. En þessa eiginleika beri ekki að hræðast, því þeir hafa gegnt veigamiklu hlutverki í lífsbaráttu þjóðarinnar. Þeim ber að fanga og þá ber að nýta. Bjartur í Sumarhúsum búi í hverjum manni á Íslandi. Ísland se land sem bjóði mestu lífsgæði sem þekkist.

Minna mátti það nú ekki vera. Þjóðarrembingur og einangrunarstefna var einkenni málflutnings þáverandi stjórnarliða í tilraunum þeirra til þess að beina athygli almennings frá því hvert stefndi.

Ímyndarskýrsla Geirs H. Haarde endurspeglaði þá ímynd sem þáverandi leiðtogar landsins vildu að íslenskir kjósendur og erlendar þjóðir hefðu um Ísland. Ritskoðuð útgáfa um glansmynd. En það er ekki langur vegur milli oflofs og háðs. Grunnhygginnar sjálfumgleði reistri á efnishyggju.

Sambandsstjórnarfundur RSÍ var haldinn mánuði eftir útgáfu skýrslunnar. Þar voru flutt erindi um stöðuna á vinnumarkaðinum og hvert stefndi. Þar kom fram harkaleg gagnrýni á hina skammsýnu efnahagsstjórn sem viðhöfð hefði verið. Stjórnmálamenn hefðu ekkert gert með aðvaranir um hvert stefndi, en í stað þess hefðu þeir athugasemdalaust gleypt boðskap fjármálamannanna.

Efnahagsstjórn hefði verið reist á athafna- og afskiptaleysi í skjóli mikillar þenslu og aukinnar skuldsetningar. Það væri ekki bjart framundan, eftir góða veislu yrðu menn að takast á við timburmennina. Neikvæð þróun væri á mörkuðum og í stað mikils hagvaxtar mætti búast við samdrætti á öllum sviðum. Einkaneysla myndi dragast saman sem myndi leiða til aukins atvinnuleysis og aukna verðbólgu.

Hagdeild ASÍ spáði því að atvinnuleysi myndi aukast á árinu. Fleiri þúsund íslensk heimilli og fyrirtæki römbuðu á barmi gjaldþrots vegna hárra vaxta. Verðbólgan væri tvöfalt hærri en viðunandi væri og stefndi í að verða fjórfalt hærri. Ríkisstjórnin notaði byggingar- og verktakaiðnaðinn sem kælitæki fyrir efnahagslífið og spilaði þannig af fullkomnu tillitsleysi með efnahag 20 þúsund heimila.

Atvinnuleysi á almennum markaði stefndi í að fara yfir 10% á næstu misserum og byggingariðnaður nánast stöðvist. Stjórnvöld kæmust ekki hjá því að taka höndum saman við atvinnulífið í að vinna að langtímalausnum á efnahagsvandanum. Nútíma íslenskt atvinnulíf gæti ekki starfað við þær aðstæður sem því væru búnar af stjórnvöldum.

En forsvarsmenn stjórnarflokkanna virtust vera staðfastir í þeirri trú að ríkisstjórnin hefði ekkert hlutverk í hagstjórninni. Ráðherrar virtust telja að bjart væri framundan, en þó ský drægi fyrir sólu augnablik en eftir góða veislu yrðu menn að horfast í augu við stutta timburmenn.  

Við þekkjum öll hvað gerðist 6 mánuðum síðar. 

"It´s probably was not responsible of us to have allowed the banks to grow this big. Maybe we should have done something sooner." Geir H. Haarde said regretfully in "Hard talk" BBC 12. feb. 2009.     

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Mustafa Barghouti um Hatara: „Held þau hafi snert hjörtu allra Palestínumanna“
1

Mustafa Barghouti um Hatara: „Held þau hafi snert hjörtu allra Palestínumanna“

·
Takk fyrir Hatari
2

Illugi Jökulsson

Takk fyrir Hatari

·
Segja Ísraelsríki vera málsvara frelsis og friðar í Miðausturlöndum
3

Segja Ísraelsríki vera málsvara frelsis og friðar í Miðausturlöndum

·
Samviskulaus Söngvakeppni með einni fánasveiflu
4

Bryndís Silja Pálmadóttir

Samviskulaus Söngvakeppni með einni fánasveiflu

·
Galið að meta líf fólks út frá kostnaði
5

Galið að meta líf fólks út frá kostnaði

·
Hamingjan ólýsanleg þegar samþykkið loks kom
6

Hamingjan ólýsanleg þegar samþykkið loks kom

·
Þjóðernissinnar standa að fyrirlestri andstæðings múslima í Hörpu
7

Þjóðernissinnar standa að fyrirlestri andstæðings múslima í Hörpu

·

Mest deilt

Mustafa Barghouti um Hatara: „Held þau hafi snert hjörtu allra Palestínumanna“
1

Mustafa Barghouti um Hatara: „Held þau hafi snert hjörtu allra Palestínumanna“

·
Takk fyrir Hatari
2

Illugi Jökulsson

Takk fyrir Hatari

·
Galið að meta líf fólks út frá kostnaði
3

Galið að meta líf fólks út frá kostnaði

·
Dystópía
4

Dystópía

·
Ungt fólk hafi sofið á verðinum með Brexit og Trump
5

Ungt fólk hafi sofið á verðinum með Brexit og Trump

·
Segja Ísraelsríki vera málsvara frelsis og friðar í Miðausturlöndum
6

Segja Ísraelsríki vera málsvara frelsis og friðar í Miðausturlöndum

·

Mest deilt

Mustafa Barghouti um Hatara: „Held þau hafi snert hjörtu allra Palestínumanna“
1

Mustafa Barghouti um Hatara: „Held þau hafi snert hjörtu allra Palestínumanna“

·
Takk fyrir Hatari
2

Illugi Jökulsson

Takk fyrir Hatari

·
Galið að meta líf fólks út frá kostnaði
3

Galið að meta líf fólks út frá kostnaði

·
Dystópía
4

Dystópía

·
Ungt fólk hafi sofið á verðinum með Brexit og Trump
5

Ungt fólk hafi sofið á verðinum með Brexit og Trump

·
Segja Ísraelsríki vera málsvara frelsis og friðar í Miðausturlöndum
6

Segja Ísraelsríki vera málsvara frelsis og friðar í Miðausturlöndum

·

Mest lesið í vikunni

Hatari on the Israeli occupation of Palestine: “A case of the strong preying upon the weak”
1

Hatari on the Israeli occupation of Palestine: “A case of the strong preying upon the weak”

·
Við misstum tvo kvöldið sem föðurbróðir okkar myrti föður okkar
2

Við misstum tvo kvöldið sem föðurbróðir okkar myrti föður okkar

·
Borgarfulltrúi skuldar stærsta útgerðarfélagi landsins út af hlutabréfum í Morgunblaðinu
3

Borgarfulltrúi skuldar stærsta útgerðarfélagi landsins út af hlutabréfum í Morgunblaðinu

·
Siðanefnd: Þórhildur Sunna „skaðaði ímynd“ Alþingis með ummælum um Ásmund
4

Siðanefnd: Þórhildur Sunna „skaðaði ímynd“ Alþingis með ummælum um Ásmund

·
Mustafa Barghouti um Hatara: „Held þau hafi snert hjörtu allra Palestínumanna“
5

Mustafa Barghouti um Hatara: „Held þau hafi snert hjörtu allra Palestínumanna“

·
Takk fyrir Hatari
6

Illugi Jökulsson

Takk fyrir Hatari

·

Mest lesið í vikunni

Hatari on the Israeli occupation of Palestine: “A case of the strong preying upon the weak”
1

Hatari on the Israeli occupation of Palestine: “A case of the strong preying upon the weak”

·
Við misstum tvo kvöldið sem föðurbróðir okkar myrti föður okkar
2

Við misstum tvo kvöldið sem föðurbróðir okkar myrti föður okkar

·
Borgarfulltrúi skuldar stærsta útgerðarfélagi landsins út af hlutabréfum í Morgunblaðinu
3

Borgarfulltrúi skuldar stærsta útgerðarfélagi landsins út af hlutabréfum í Morgunblaðinu

·
Siðanefnd: Þórhildur Sunna „skaðaði ímynd“ Alþingis með ummælum um Ásmund
4

Siðanefnd: Þórhildur Sunna „skaðaði ímynd“ Alþingis með ummælum um Ásmund

·
Mustafa Barghouti um Hatara: „Held þau hafi snert hjörtu allra Palestínumanna“
5

Mustafa Barghouti um Hatara: „Held þau hafi snert hjörtu allra Palestínumanna“

·
Takk fyrir Hatari
6

Illugi Jökulsson

Takk fyrir Hatari

·

Nýtt á Stundinni

Niðursveifla og hvað svo?

Oddný G. Harðardóttir

Niðursveifla og hvað svo?

·
Erfðabreyting í músafóstrum kemur í veg fyrir alvarlega erfðasjúkdóma

Erfðabreyting í músafóstrum kemur í veg fyrir alvarlega erfðasjúkdóma

·
Miðflokksmenn töluðu um orkupakkann fram á morgun

Miðflokksmenn töluðu um orkupakkann fram á morgun

·
Tekur eftir hatri í garð annarra

Tekur eftir hatri í garð annarra

·
Morgunblaðið og Fréttablaðið fá hærri ríkisstyrk eftir umkvartanir

Morgunblaðið og Fréttablaðið fá hærri ríkisstyrk eftir umkvartanir

·
Þjóðernissinnar standa að fyrirlestri andstæðings múslima í Hörpu

Þjóðernissinnar standa að fyrirlestri andstæðings múslima í Hörpu

·
Halda að EES-samningurinn hafi „ekkert með ferðafrelsi, nám og lífsgæði ungmenna að gera“

Halda að EES-samningurinn hafi „ekkert með ferðafrelsi, nám og lífsgæði ungmenna að gera“

·
Ungt fólk hafi sofið á verðinum með Brexit og Trump

Ungt fólk hafi sofið á verðinum með Brexit og Trump

·
Óhófleg inntaka á bætiefnum varasöm

Óhófleg inntaka á bætiefnum varasöm

·
Ómar og orkupakkinn

Guðmundur Hörður

Ómar og orkupakkinn

·
Mustafa Barghouti um Hatara: „Held þau hafi snert hjörtu allra Palestínumanna“

Mustafa Barghouti um Hatara: „Held þau hafi snert hjörtu allra Palestínumanna“

·
Segja Ísraelsríki vera málsvara frelsis og friðar í Miðausturlöndum

Segja Ísraelsríki vera málsvara frelsis og friðar í Miðausturlöndum

·