Þessi grein er meira en 3 ára gömul.

Fásinna út frá umhverfissjónarmiðum að flytja inn lambahryggi

Stefán Gísla­son um­hverf­is­stjórn­un­ar­fræð­ing­ur seg­ir ekk­ert vit í að flytja inn kjöt, með til­heyr­andi kol­efn­is­fót­spori, til að bregð­ast við tíma­bundn­um skorti. „Við verð­um að hætta þess­ari heimtu­frekju.“

Fásinna út frá umhverfissjónarmiðum að flytja inn lambahryggi
Innflutningur óæskilegur Þó skortur sé á lambahryggjum er óæskilegt út frá umhverfissjónarmiðum að flytja þá inn til að brúa þriggja vikna bil að mati Stefáns Gíslasonar umhverfisstjórnunarfræðings. Mynd: Shutterstock

„Sé hægt að framleiða vöru á Íslandi er almennt séð neikvætt að flytja sambærilega vöru inn til landsins því þá er flutningurinn hrein viðbót í kolefnisfótspori vörunnar.“ Þetta segir Stefán Gíslason umhverfisstjórnunarfræðingur um fyrirhugaðan innflutning á lambahryggjum til landsins. Hann segir jafnframt að neytendur verði að gera breytingar á neyslumynstri sínu til að bregðast við loftslagsvánni, meðal annars þurfi fólk að sætta sig við að óeðlilegt sé að gera kröfu um að hægt sé að kaupa hvaða vöru sem er, hvaðan sem er og hvenær sem er.

Slátrun að hefjastHaustslátrun mun hefjast 15. ágúst næstkomandi og því verða lambahryggir af nýslátruðu fáanlegir í síðasta lagi 19. ágúst næstkomandi.

Skortur hefur verið sagður á íslenskum lambahryggjum síðustu vikur eða mánuði og gerði ráðgjafarnefnd um inn- og útflutning landbúnaðarvara það að tillögu sinni við landbúnaðarráðherra í síðustu viku að gefinn verði út tímabundinn innflutningskvóti, á lækkuðum tollum, svo hægt sé að bregðast við þeim skorti. Tillaga nefndarinnar var sú að flytja mætti inn lambahryggi á tímabilinu 29. júlí til 30. ágúst. Landssamtök sauðfjárbænda hafa gert alvarlegar athugasemdir við tillöguna, meðal annars á þeim nótum að ekki liggi fyrir hver meintur skortur sé og einnig að samkvæmt tillögunni séu engin takmörk á því hversu mikið megi flytja inn. Kristján Þór Júlíusson landbúnaðarráðherra hefur farið fram á það við ráðgjafarnefndina að hún endurmeti þörf á því að gefinn verði út innflutningskvóti, í ljósi nýrra upplýsinga um birgðastöðu.

Samkvæmt áætlunum hefst sauðfjárslátrun 15. ágúst næstkomandi, sem þýðir að lambahryggir úr þeirri slátrun ættu að verða komnir í hillur verslana 19. ágúst. Samkvæmt upplýsingum frá Landssamtökum sauðfjárbænda er einnig til umræðu að flýta slátrun frekar þó ekki hafi verið teknar ákvarðanir þar um.

Óeðlileg tilætlunarsemi

Stefán GíslasonTelur að neytendur verði að breyta neyslumynstri sínu. Ekki sé hægt að krefjast þess að fá hvaða vöru sem er, hvenær sem er og hvaðan að úr heiminum.

Stefán segir það vera óeðlilega tilætlunarsemi hjá fólki að ætlast til að það geti fengið hvaða vöru sem er keypta hvenær sem er. Líta eigi á lambakjöt sem árstíðabundna vöru, slátrað sé einu sinni á ári, að hausti, og ekki sé óeðlilegt að einhverjir bitar klárist þegar líða taki að næsta hausti. „Þá ætti bara að segja: Því miður, það eru ekki til lambahryggir núna því þeir eru bara búnir en þeir verða aftur á boðstólum eftir mánuð. Fólk hins vegar sættir sig ekki við það því það vill fá lambahryggi núna, eða hvenær sem því þóknast. Fólk vill líka fá fersk jarðarber á gamlárskvöld en allir vita að þá er ekki uppskerutími jarðarberja. Þessi krafa um að árstíðabundnar vörur séu fáanlegar allt árið, hún er ekki umhverfisvæn. Hún er neikvæð vegna þess að það er kallað á að verið sé að flytja vörur um hnöttinn þveran og endilangan sem ekki eru nauðsynlegar. Fólk þarf ekki að borða lambahryggi ef þeir eru búnir, það getur bara borðað annað kjöt, fisk eða annan mat þar til þeir fást aftur. Það er fásinna að flytja þá inn til að bregðast við nokkurra vikna skorti.“

„Fólk þarf ekki að borða lambahryggi ef þeir eru búnir, það getur bara borðað annað kjöt, fisk eða annan mat þar til þeir fást aftur“

Spurður hvort hann haldi að þessi hegðun sé Íslendingum tamari en öðrum þjóðum, að krefjast þess að geta fengið matvöru hvenær sem er óháð uppskerutíma hennar, segist Stefán telja að sama hegðun sé einkennandi fyrir fólk í vestrænum samfélögum. „Þessi hegðun er hluti af alþjóðavæðingunni. Alþjóðavæðingin hefur marga kosti en hluti af henni er þó þessi, að fólk hættir að hugsa um það sem vandamál að flytja þurfi vörur hringinn í kringum hnöttinn. Það sé bara hluti af hinum frjálsa markaði og svo framvegis. Menn hafa gleymt sér í þessari kröfu um að fólk eigi alltaf rétt á að fá hverja þá vöru sem það vill, hvenær sem er. Fólk er einfaldlega orðið of góðu vant. Ég hugsa að Íslendingar séu ekki öðru vísi en aðrir íbúar á Vesturlöndum hvað það varðar.

Maður hefur auðvitað hitt fyrir fólk, til dæmis á Norðurlöndunum, sem ekki hugsar svona. Það hugsar kannski sem svo að það fari nú ekki að kaupa innflutt jarðarber frá Spáni þegar jarðarber séu ræktuð á næstu jörð við það og ef þau eru ekki til þá vantar ekki jarðarber. Sama er með eplauppskeruna, fólk bíður þá bara eftir eplunum frá Claus nágranna. Meðaljóninn hins vegar, hvort heldur sem hann býr á Íslandi, í Danmörku eða í Þýskalandi, hann er kannski slíkt neyslubarn nútímans að hann vill fá hvað sem hann vill, hvenær sem hann vill.“

Verðum að breyta neyslumynstrinu

Stefán segir að breyting þurfi að verða á þessu neyslumynstri, einfaldlega vegna þess að slíkt sé hluti af baráttunni gegn loftslagsbreytingum. „Í sumum tilvikum er varan sem framleidd er úti með minna kolefnisspor heldur en sú sem við getum framleitt hér heima, en í aðalatriðum er þetta jú rétt, þetta er hluti af þeirri breytingu sem þarf að verða. Við verðum að hætta þessari heimtufrekju og sætta okkur við það að það er ekkert vit í því að flytja inn vörur sem þarf ekki að nota og það þarf að setja viðmið um hvað það er sem maður raunverulega þarf að nota. Ef ekki er hægt að framleiða það hér á landi, þá getur verið betra að vera án þess, sérstaklega með tilliti til þess að Ísland er eyja. Í Evrópu má flytja vörur hingað og þangað með lestum en hingað flytjum við enga ferskvöru nema með flugi.“

„Ef ekki er hægt að framleiða það hér á landi, þá getur verið betra að vera án þess“

Stefán bendir á að mögulega geti það verið umhverfisvænna að flytja inn ákveðnar vörur til landsins frekar en að framleiða þær hér. Það þurfi hins vegar að gera á því úttekt hverjar þær vörur séu áður en fullyrt sé um slíkt. „Það væri mjög gagnlegt því í framhaldinu gæti fólk tekið upplýsta ákvörðun um hvort eðlilegt sé að halda úti þeirri framleiðslu. Mestu líkurnar á því er að finna í rauðu kjöti, hvort sem fólki líkar það betur eða verr. Það má hugsa sér að í Ástralíu til dæmis sé að finna búfjárkyn sem eru það miklu „effektívari“, eins og maður segir á vondri íslensku, við að framleiða kjöt að þau framleiði þar af leiðandi minna af metani í meltingarvegi. Í jórturdýrum er metan í meltingarvegi langstærsti hluti kolefnisfótsporsins og útblástur vegna flutnings er þá hugsanlega hverfandi sem áhrifaþáttur.“ Stefán bendir þó á að ekki sé hægt að nota slíkar röksemdir um hugsanlegan innflutning á lambahryggjum nú þar eð engin slík úttekt liggi fyrir og augljóst sé að ekki sé hægt að nota þau rök fyrir innflutningi um mánaðarskeið, þau hljóti þá að gilda fyrir allt árið.

Horfa þarf líka til fæðuöryggis og byggðasjónarmiða

Í ofanaálag þurfi að horfa til þátta eins og fæðuöryggis og byggðasjónarmiða, í samhengi við umhverfismál. „Ég held að Íslendingar þurfi að hugsa aðeins meira um að vera sjálfum sér nægir. Það er ekki einhver þjóðernishyggja eða sjálfbirgingsháttur vegna þess að það þarf ekki svo mikið að gerast til að flutningar til landsins leggist af um stund, svo dögum eða jafnvel vikum skiptir. Það gæti orðið ef Öræfajökull færi að gjósa til að mynda. Um leið og hætt er að framleiða hér vöru og hún þess í stað flutt inn til landsins, er verið að draga úr fæðuöryggi. Ef eitthvað kemur fyrir og flutningar til landsins lokast getur fólk ekki brugðist við, það er kannski ekki lengur kunnátta til að framleiða vöru, það er enginn grunnur til staðar, enginn akur til að sá kartöflum í, til dæmis. Við erum háð innflutningi og ættum að gera sem mest til þess að draga úr því. Svo er það byggðaþátturinn. Hvort er mikilvægara að halda Melrakkasléttu í byggð eða að minnka kolefnisfótspor sem nemur því sauðfé sem þar gengur, sérstaklega vegna þess að það eru líka aðrar leiðir færar til að vinna gegn loftslagsbreytingum.“

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Jón Baldvin við nemanda: „Viltu hitta mig eftir næsta tíma“
1
Rannsókn

Jón Bald­vin við nem­anda: „Viltu hitta mig eft­ir næsta tíma“

Fimmtán ára stúlka í Haga­skóla hélt dag­bók vor­ið 1970 þar sem hún lýs­ir kyn­ferð­is­leg­um sam­skipt­um við Jón Bald­vin Hanni­bals­son sem þá var 31 árs gam­all kenn­ari henn­ar. Í bréfi sem hann sendi stúlk­unni seg­ist hann vilja stinga af frá öllu og liggja í kjöltu henn­ar.
Faðir Sigríðar Bjarkar sá sem veldur vanhæfinu
2
FréttirHryðjuverkaógn á Íslandi

Fað­ir Sig­ríð­ar Bjark­ar sá sem veld­ur van­hæf­inu

Sig­ríð­ur Björk Guð­jóns­dótt­ir rík­is­lög­reglu­stjóri er van­hæf til að fara fyr­ir rann­sókn yf­ir­valda á ætl­aðri skipu­lagn­ingu hryðju­verka á Ís­landi vegna föð­ur síns. Nafn hans hef­ur kom­ið upp í tengsl­um við rann­sókn máls­ins. Ekki ligg­ur fyr­ir hver tengsl hans við mál­ið eru.
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
3
Leiðari

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Þeg­ar kon­ur eru stimpl­að­ar geð­veik­ar

„Þetta á ekk­ert er­indi við al­menn­ing, frek­ar en geð­veiki dótt­ur minn­ar,“ voru við­brögð Jóns Bald­vins við birt­ingu bréfa sem hann skrif­aði til ungr­ar stúlku í fjöl­skyld­unni. Í til­raun til að varpa at­hygl­inni frá sér benti hann á dótt­ur sína, sem svar­aði fyr­ir sig og var fyr­ir vik­ið dreg­in fyr­ir dóm af föð­ur sín­um. „Ég gat ekki sætt mig við að vera út­mál­uð geð­veik.“
Tíu ár af nýjum vitnisburðum um háttsemi Jóns Baldvins
4
Greining

Tíu ár af nýj­um vitn­is­burð­um um hátt­semi Jóns Bald­vins

Frá því að Guð­rún­ar Harð­ar­dótt­ir steig fram fyr­ir 10 ár­um síð­an og op­in­ber­aði bréf sem Jón Bald­vin Hanni­bals­son sendi þeg­ar hún var ung­ling­ur hafa tug­ir annarra frá­sagna um hátt­semi hans kom­ið fram. Jón Bald­vin hef­ur reynt að fá fólk til að skrifa und­ir stuðn­ings­yf­ir­lýs­ingu en á sama tíma eiga sér stað ný at­vik þar sem kon­ur upp­lifa hann sem ógn.
Morðingi meðal tekjuhæstu Íslendinganna
5
Fréttir

Morð­ingi með­al tekju­hæstu Ís­lend­ing­anna

Val­ur Lýðs­son, sem dæmd­ur var í fjór­tán ára fang­elsi fyr­ir að hafa ban­að Ragn­ari bróð­ur sín­um ár­ið 2018, hafði 70 millj­ón­ir króna í tekj­ur á síð­asta ári. Val­ur barð­ist harka­lega gegn því að þurfa að greiða börn­um bróð­ur síns bæt­ur við með­ferð dóms­máls­ins. „Það virð­ist marg­ur til­bú­inn til að standa upp og verja þá sem eru efn­að­ir í þessu sam­fé­lagi,“ seg­ir Ingi Rafn, son­ur Ragn­ars.
Varaþingkona Framsóknar spyr spurninga um laxeldi:  „Þetta er mín skoðun“
6
FréttirLaxeldi

Vara­þing­kona Fram­sókn­ar spyr spurn­inga um lax­eldi: „Þetta er mín skoð­un“

Brynja Dan Gunn­ars­dótt­ir, vara­þing­kona Fram­sókn­ar­flokks­ins, sett­ist tíma­bund­ið á þing nú í sept­em­ber og lagði þá fram fyr­ir­spurn til mat­væla­ráð­herra, Svandís­ar Svavars­dótt­ur, um lax­eldi. Hún seg­ir að Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn hafi hing­að til kannski ekki ver­ið gagn­rýn­inn á lax­eldi en að það fal­lega við stjórn­mál sé að all­ir megi hafa sína skoð­un.
Svavar Pétur fallinn frá
7
Fréttir

Svavar Pét­ur fall­inn frá

Tón­list­ar­mað­ur­inn, hönn­uð­ur­inn og frum­kvöð­ull­inn Svavar Pét­ur Ey­steins­son er lát­inn, að­eins 45 ára gam­all, eft­ir bar­áttu við krabba­mein.

Mest deilt

Svavar Pétur fallinn frá
1
Fréttir

Svavar Pét­ur fall­inn frá

Tón­list­ar­mað­ur­inn, hönn­uð­ur­inn og frum­kvöð­ull­inn Svavar Pét­ur Ey­steins­son er lát­inn, að­eins 45 ára gam­all, eft­ir bar­áttu við krabba­mein.
Aðalsteinn Kjartansson
2
Pistill„Skæruliðar“ Samherja

Aðalsteinn Kjartansson

Þeg­ar lög­regl­an geng­ur er­inda hinna valda­miklu

Blaða­mað­ur­inn Að­al­steinn Kjart­ans­son skrif­ar um rann­sókn lög­reglu á frétta­skrif­um af skæru­liða­deild Sam­herja og hvernig hún hef­ur bú­ið til svig­rúm fyr­ir valda­karla að sá efa­semda­fræj­um um heil­indi blaða­manna.
Jón Baldvin við nemanda: „Viltu hitta mig eftir næsta tíma“
3
Rannsókn

Jón Bald­vin við nem­anda: „Viltu hitta mig eft­ir næsta tíma“

Fimmtán ára stúlka í Haga­skóla hélt dag­bók vor­ið 1970 þar sem hún lýs­ir kyn­ferð­is­leg­um sam­skipt­um við Jón Bald­vin Hanni­bals­son sem þá var 31 árs gam­all kenn­ari henn­ar. Í bréfi sem hann sendi stúlk­unni seg­ist hann vilja stinga af frá öllu og liggja í kjöltu henn­ar.
Varaþingkona Framsóknar spyr spurninga um laxeldi:  „Þetta er mín skoðun“
4
FréttirLaxeldi

Vara­þing­kona Fram­sókn­ar spyr spurn­inga um lax­eldi: „Þetta er mín skoð­un“

Brynja Dan Gunn­ars­dótt­ir, vara­þing­kona Fram­sókn­ar­flokks­ins, sett­ist tíma­bund­ið á þing nú í sept­em­ber og lagði þá fram fyr­ir­spurn til mat­væla­ráð­herra, Svandís­ar Svavars­dótt­ur, um lax­eldi. Hún seg­ir að Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn hafi hing­að til kannski ekki ver­ið gagn­rýn­inn á lax­eldi en að það fal­lega við stjórn­mál sé að all­ir megi hafa sína skoð­un.
Terra losaði plast ólöglega á náttúruminjasvæði í mörg ár
5
AfhjúpunPlastið fundið

Terra los­aði plast ólög­lega á nátt­úru­m­inja­svæði í mörg ár

End­ur­vinnslu­fyr­ir­tæk­ið Terra hef­ur urð­að plast á nátt­úru­m­inja­svæði í tæp­an ára­tug, þvert á lög. Sveit­ar­fé­lag­ið Blá­skóga­byggð hef­ur rek­ið urð­un­ar­stað­inn án leyf­is í fjölda ára. Úr­gang­ur­inn var skil­inn þar eft­ir þrátt fyr­ir að ekk­ert starfs­leyfi sé til stað­ar fyr­ir urð­un­ar­stað­inn.
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
6
Leiðari

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Þeg­ar kon­ur eru stimpl­að­ar geð­veik­ar

„Þetta á ekk­ert er­indi við al­menn­ing, frek­ar en geð­veiki dótt­ur minn­ar,“ voru við­brögð Jóns Bald­vins við birt­ingu bréfa sem hann skrif­aði til ungr­ar stúlku í fjöl­skyld­unni. Í til­raun til að varpa at­hygl­inni frá sér benti hann á dótt­ur sína, sem svar­aði fyr­ir sig og var fyr­ir vik­ið dreg­in fyr­ir dóm af föð­ur sín­um. „Ég gat ekki sætt mig við að vera út­mál­uð geð­veik.“
Vill allt að tveggja ára fangelsi við því að vera drukkinn á rafhlaupahjóli
7
Fréttir

Vill allt að tveggja ára fang­elsi við því að vera drukk­inn á raf­hlaupa­hjóli

Sig­urð­ur Ingi Jó­hanns­son inn­viða­ráð­herra vill að börn­um und­ir þrett­án ára verði bann­að að nota raf­hlaupa­hjól og að allt að tveggja ára fang­elsi liggi við því að aka slíku far­ar­tæki und­ir áhrif­um áfeng­is. Í sama frum­varpi eru reiðstíg­ar skil­greind­ir fyr­ir bæði knapa og gang­andi.

Mest lesið í vikunni

Jón Baldvin við nemanda: „Viltu hitta mig eftir næsta tíma“
1
Rannsókn

Jón Bald­vin við nem­anda: „Viltu hitta mig eft­ir næsta tíma“

Fimmtán ára stúlka í Haga­skóla hélt dag­bók vor­ið 1970 þar sem hún lýs­ir kyn­ferð­is­leg­um sam­skipt­um við Jón Bald­vin Hanni­bals­son sem þá var 31 árs gam­all kenn­ari henn­ar. Í bréfi sem hann sendi stúlk­unni seg­ist hann vilja stinga af frá öllu og liggja í kjöltu henn­ar.
Sjómaður í leit að föður sínum
2
Viðtal

Sjómað­ur í leit að föð­ur sín­um

Mika­el Tam­ar Elías­son er 36 ára þriggja barna fað­ir, vél­stjóri og skáld í leit að blóð­föð­ur sín­um. Hann ólst upp hjá ömmu sinni fyr­ir vest­an, missti ætt­ingja sína í bruna 15 ára gam­all og týndi sjálf­um sér í vímu­efna­neyslu um tíma. Sjór­inn lokk­ar og lað­ar en hann lenti í hættu þeg­ar brot skall á bát­inn.
Faðir Sigríðar Bjarkar sá sem veldur vanhæfinu
3
FréttirHryðjuverkaógn á Íslandi

Fað­ir Sig­ríð­ar Bjark­ar sá sem veld­ur van­hæf­inu

Sig­ríð­ur Björk Guð­jóns­dótt­ir rík­is­lög­reglu­stjóri er van­hæf til að fara fyr­ir rann­sókn yf­ir­valda á ætl­aðri skipu­lagn­ingu hryðju­verka á Ís­landi vegna föð­ur síns. Nafn hans hef­ur kom­ið upp í tengsl­um við rann­sókn máls­ins. Ekki ligg­ur fyr­ir hver tengsl hans við mál­ið eru.
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
4
Leiðari

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Þeg­ar kon­ur eru stimpl­að­ar geð­veik­ar

„Þetta á ekk­ert er­indi við al­menn­ing, frek­ar en geð­veiki dótt­ur minn­ar,“ voru við­brögð Jóns Bald­vins við birt­ingu bréfa sem hann skrif­aði til ungr­ar stúlku í fjöl­skyld­unni. Í til­raun til að varpa at­hygl­inni frá sér benti hann á dótt­ur sína, sem svar­aði fyr­ir sig og var fyr­ir vik­ið dreg­in fyr­ir dóm af föð­ur sín­um. „Ég gat ekki sætt mig við að vera út­mál­uð geð­veik.“
Tíu ár af nýjum vitnisburðum um háttsemi Jóns Baldvins
5
Greining

Tíu ár af nýj­um vitn­is­burð­um um hátt­semi Jóns Bald­vins

Frá því að Guð­rún­ar Harð­ar­dótt­ir steig fram fyr­ir 10 ár­um síð­an og op­in­ber­aði bréf sem Jón Bald­vin Hanni­bals­son sendi þeg­ar hún var ung­ling­ur hafa tug­ir annarra frá­sagna um hátt­semi hans kom­ið fram. Jón Bald­vin hef­ur reynt að fá fólk til að skrifa und­ir stuðn­ings­yf­ir­lýs­ingu en á sama tíma eiga sér stað ný at­vik þar sem kon­ur upp­lifa hann sem ógn.
Morðingi meðal tekjuhæstu Íslendinganna
6
Fréttir

Morð­ingi með­al tekju­hæstu Ís­lend­ing­anna

Val­ur Lýðs­son, sem dæmd­ur var í fjór­tán ára fang­elsi fyr­ir að hafa ban­að Ragn­ari bróð­ur sín­um ár­ið 2018, hafði 70 millj­ón­ir króna í tekj­ur á síð­asta ári. Val­ur barð­ist harka­lega gegn því að þurfa að greiða börn­um bróð­ur síns bæt­ur við með­ferð dóms­máls­ins. „Það virð­ist marg­ur til­bú­inn til að standa upp og verja þá sem eru efn­að­ir í þessu sam­fé­lagi,“ seg­ir Ingi Rafn, son­ur Ragn­ars.
Varaþingkona Framsóknar spyr spurninga um laxeldi:  „Þetta er mín skoðun“
7
FréttirLaxeldi

Vara­þing­kona Fram­sókn­ar spyr spurn­inga um lax­eldi: „Þetta er mín skoð­un“

Brynja Dan Gunn­ars­dótt­ir, vara­þing­kona Fram­sókn­ar­flokks­ins, sett­ist tíma­bund­ið á þing nú í sept­em­ber og lagði þá fram fyr­ir­spurn til mat­væla­ráð­herra, Svandís­ar Svavars­dótt­ur, um lax­eldi. Hún seg­ir að Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn hafi hing­að til kannski ekki ver­ið gagn­rýn­inn á lax­eldi en að það fal­lega við stjórn­mál sé að all­ir megi hafa sína skoð­un.

Mest lesið í mánuðinum

Jón Baldvin við nemanda: „Viltu hitta mig eftir næsta tíma“
1
Rannsókn

Jón Bald­vin við nem­anda: „Viltu hitta mig eft­ir næsta tíma“

Fimmtán ára stúlka í Haga­skóla hélt dag­bók vor­ið 1970 þar sem hún lýs­ir kyn­ferð­is­leg­um sam­skipt­um við Jón Bald­vin Hanni­bals­son sem þá var 31 árs gam­all kenn­ari henn­ar. Í bréfi sem hann sendi stúlk­unni seg­ist hann vilja stinga af frá öllu og liggja í kjöltu henn­ar.
Sex gjaldþrot og jarðarför
2
Afhjúpun

Sex gjald­þrot og jarð­ar­för

Fjöldi fyr­ir­tækja sem öll tengj­ast litl­um hópi manna sem leigt hef­ur út er­lenda starfs­menn, hafa far­ið í þrot á síð­ustu ár­um og skil­ið eft­ir hundruð millj­óna króna skatta- og ið­gjalda­skuld­ir. Á inn­an við ári hafa fjög­ur fyr­ir­tæki þeirra far­ið í þrot án þess að nokk­uð feng­ist upp í hálfs millj­arðs króna kröf­ur í þau. Huldu­menn sem taka yf­ir fyr­ir­tæk­in stuttu fyr­ir gjald­þrot eru tald­ir vera svo­kall­að­ir út­far­ar­stjór­ar.
Lísbet Dögg - „Ég mun ekki eiga neitt líf eftir þetta“
3
Eigin Konur#107

Lís­bet Dögg - „Ég mun ekki eiga neitt líf eft­ir þetta“

Lís­bet varð ólétt 19 ára og eign­að­ist barn­ið fjór­um dög­um fyr­ir út­skrift en hún út­skrif­að­ist úr FSu. Hún seg­ir að hún hafi orð­ið fyr­ir kyn­ferð­isof­beldi sumar­ið fyr­ir frama­halds­skóla og var með meint­um ger­anda sín­um í skóla hálfa skóla­göng­una “Ég þurfti að setja fé­lags­líf­ið mitt á pásu af því að hann var þarna” seg­ir Lís­bet í þætt­in­um og seg­ir FSu ekki hafa tek­ið á mál­inu og hún hafi þurft að mæta mann­in­um á göng­un­um. Lís­bet var greind með þung­lyndi, kvíða og áfall­a­streiturösk­un og í kjöl­far­ið varð hún ólétt 19 ára. „Ég grét alla daga útaf van­líð­an og ég náði ekki að tengj­ast stelp­unni minn […] Mér fannst hún eig­in­lega bara fyr­ir,“ Seg­ir hún í þætt­in­um og bæt­ir við að henni hafi lið­ið eins og hún væri öm­ur­leg móð­ir. „Þeg­ar ég var bú­in að fæða að þá fékk ég ekki þessa til­finn­ingu að ég væri glöð að sjá barn­ið mitt, hún var lögð á bring­una á mér og ég hugs­aði bara: hvað nú?“
Geir Waage er ekki skráður eigandi að hitaveitunni
4
Fréttir

Geir Waage er ekki skráð­ur eig­andi að hita­veit­unni

Séra Geir Waage held­ur því fram að hann eigi Hita­veitu Reyk­holts­stað­ar að fullu. Sam­kvæmt árs­reikn­ing­um og öðr­um op­in­ber­um gögn­um er það rangt og er Geir ekki skráð­ur sem eig­andi að nein­um hlut í hita­veit­unni. Lok­un Geirs á heitu vatni á bæi í Reyk­holts­dal er „í óþökk kirkj­unn­ar“.
„Með þessu missti kirkjan að minnsta kosti eina sál“
5
Fréttir

„Með þessu missti kirkj­an að minnsta kosti eina sál“

Skrúf­að var fyr­ir heitt vatn á tveim­ur bæj­um í Reyk­holts­dal í Borg­ar­firði í byrj­un júlí. Bæ­irn­ir hafa ver­ið heita­vatns­laus­ir síð­an. Ábú­end­ur á bæn­um Skáney segja óbil­girni og yf­ir­gang fyrr­ver­andi prests í Reyk­holti, Geirs Waage, rót­ina að mál­inu. Í gildi sé samn­ing­ur við kirkju­mála­sjóð til næstu 37 ára um kaup og sölu á vatn­inu.
Martyna Ylfa - Fyrverandi kærasti beitti hana andlegu ofbeldi og lifði tvöföldu lífi
6
Eigin Konur#106

Martyna Ylfa - Fyr­ver­andi kær­asti beitti hana and­legu of­beldi og lifði tvö­földu lífi

Martyna Ylfa er frá Póllandi en hef­ur bú­ið á Ís­landi í tíu ár. Martyna var sam­bandi með ís­lensk­um manni sem beitti hana of­beldi í lang­an tíma. Ein þekkt­asta að­ferð­in til að ná stjórn í of­beld­is­sam­bandi er að brjóta nið­ur mak­ann, þannig að hann treyst­ir ekki sjálf­um sér leng­ur og telji sig ekki verð­ug­an ham­ingju og heil­brigð­ari fram­komi. „Mér leið eins og ég hafi hitt sálu­fé­lag­ann minn. Þetta byrj­aði mjög hratt og hon­um fannst allt sem ég gerði flott, föt­in mín, allt sem ég sagði og gerði var svo æð­is­legt,” seg­ir hún í þætt­in­um og bæt­ir við að eft­ir smá tíma að þá breytt­ist það og hann fór að brjóta hana nið­ur. „Flót­lega hrundi sjálfs­traust­ið mitt og mér leið eins og ég mætti ekki segja neitt, ég mátti ekki spur­ja margra spurn­inga. Ég vissi al­veg þeg­ar hann var reið­ur og hann sýndi mér svona hvað hann gæti gert, að hann gæti meitt mig ef hann myndi vilja það”.
Sjómaður í leit að föður sínum
7
Viðtal

Sjómað­ur í leit að föð­ur sín­um

Mika­el Tam­ar Elías­son er 36 ára þriggja barna fað­ir, vél­stjóri og skáld í leit að blóð­föð­ur sín­um. Hann ólst upp hjá ömmu sinni fyr­ir vest­an, missti ætt­ingja sína í bruna 15 ára gam­all og týndi sjálf­um sér í vímu­efna­neyslu um tíma. Sjór­inn lokk­ar og lað­ar en hann lenti í hættu þeg­ar brot skall á bát­inn.

Nýtt á Stundinni

Jón Baldvin „hagar sér eins og rándýr“
Fréttir

Jón Bald­vin „hag­ar sér eins og rán­dýr“

Ingi­björg Sól­rún Gísla­dótt­ir, fyrr­ver­andi formað­ur Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, ráð­herra og borg­ar­stjóri, seg­ir ákveð­ið munst­ur birt­ast í frá­sögn­um af fram­ferði Jóns Bald­vins Hanni­bals­son­ar. Hann hafi aldrei við­ur­kennt mis­gjörð­ir sín­ar og enn sé hon­um hamp­að vegna af­reka sinna.
Slæður brenna og klerkar skjálfa í Íran
Fréttir

Slæð­ur brenna og klerk­ar skjálfa í Ír­an

Kon­ur hafa sést brenna slæð­ur í mót­mæl­um gegn rík­is­stjórn Ír­an sem stað­ið hafa yf­ir frá því að bar­áttu­kona fyr­ir rétt­ind­um kvenna lést í varð­haldi lög­reglu. Bú­ið er að loka fyr­ir að­gang að in­ter­net­inu að mestu til að reyna að tor­velda skipu­lag mót­mæl­anna. Frétta­skýrend­ur segja klerka­stjórn­ina ótt­ast að kven­rétt­inda­bar­átt­an geti haft dómínó-áhrif um allt sam­fé­lag­ið.
Er Páleyju lögreglustjóra treystandi fyrir „forvirkum rannsóknarheimildum“?
Illugi Jökulsson
Pistill

Illugi Jökulsson

Er Páleyju lög­reglu­stjóra treyst­andi fyr­ir „for­virk­um rann­sókn­ar­heim­ild­um“?

Hafi Páli Stein­gríms­syni skip­stóra á Ak­ur­eyri ver­ið eitt­hvert mein gert, þá er sjálfsagt að rann­saka það mál í þaula — og refsa svo mein­vætt­inni, ef rétt reyn­ist. Það er hins veg­ar löngu orð­ið ljóst að það er ekki það sem Páley Borg­þórs­dótt­ir lög­reglu­stjóri á Ak­ur­eyri og henn­ar fólk er að rann­saka. Held­ur hitt hvort og þá hvernig ein­hver gögn úr...
Stelpurnar af Laugalandi skila skömminni
FréttirVarnarlaus börn á vistheimili

Stelp­urn­ar af Laugalandi skila skömm­inni

65 börn voru vist­uð á með­ferð­ar­heim­il­inu í Varp­holti og á Laugalandi á ár­un­um 1997 til 2007. Þar voru þau beitt kerf­is­bundnu and­legu of­beldi auk þess sem fjöldi þeirra lýs­ir því að hafa ver­ið beitt lík­am­legu of­beldi. Sex­tán kon­ur sem vist­að­ar voru á með­ferð­ar­heim­il­inu stíga nú fram og skila skömm­inni þang­að sem hún á heima, til for­stöðu­hjóna heim­il­is­ins á þess­um tíma, starfs­fólks og barna­vernd­ar­yf­ir­valda sem brugð­ust þeim.
Stúlkan „hefur einlægan vilja til að verða aumingi og geðsjúk“
FréttirVarnarlaus börn á vistheimili

Stúlk­an „hef­ur ein­læg­an vilja til að verða aum­ingi og geð­sjúk“

Börn á með­ferð­ar­heim­il­inu Varp­holti og Laugalandi voru beitt kerf­is­bundnu, and­legu of­beldi sam­kvæmt nið­ur­stöðu rann­sókn­ar­nefnd­ar. Slá­andi lýs­ing­ar er að finna í fund­ar­gerð­ar­bók­um starfs­manna. Þar er einnig að finna frá­sagn­ir af al­var­legu lík­am­legu of­beldi.
Dæld í mannúðarstefnu sænskra stjórnvalda
Fréttir

Dæld í mann­úð­ar­stefnu sænskra stjórn­valda

Fylgisaukn­ing Sví­þjóð­ar­demó­krata, sem bygg­ir hluta af stefnu sinni á and­stöðu gegn inn­flytj­end­um, er dæld í mann­úð­ar­stefnu sænskra stjórn­valda. Sænsk­ur stjórn­mála­fræð­ing­ur seg­ir að sam­kvæmt flokkn­um sé ekki hægt að vera Svíi og múslimi á sama tíma. Formað­ur frjáls­lynda íhalds­flokks­ins Moderata, stend­ur nú frammi fyr­ir því erf­iða verk­efni að mynda hægri­stjórn með stuðn­ingi frá flokkn­um um­deilda.
„Þeir sem tjá sig opinberlega á Íslandi eru í mikilli hættu heima fyrir“
Fréttir

„Þeir sem tjá sig op­in­ber­lega á Ís­landi eru í mik­illi hættu heima fyr­ir“

Rúss­nesk­ir rík­is­borg­ar­ar sem mót­mæla stríð­inu eiga á hættu að verða fyr­ir of­sókn­um í heima­land­inu. Andrei Mens­hen­in blaða­mað­ur seg­ir frá sinni reynslu af rúss­neska sendi­ráð­inu en bend­ir um leið á að ferl­arn­ir sem eru til stað­ar hjá Út­lend­inga­stofn­un geri ekki ráð fyr­ir rúss­nesk­um hæl­is­leit­end­um.
Tíu ár af nýjum vitnisburðum um háttsemi Jóns Baldvins
Greining

Tíu ár af nýj­um vitn­is­burð­um um hátt­semi Jóns Bald­vins

Frá því að Guð­rún­ar Harð­ar­dótt­ir steig fram fyr­ir 10 ár­um síð­an og op­in­ber­aði bréf sem Jón Bald­vin Hanni­bals­son sendi þeg­ar hún var ung­ling­ur hafa tug­ir annarra frá­sagna um hátt­semi hans kom­ið fram. Jón Bald­vin hef­ur reynt að fá fólk til að skrifa und­ir stuðn­ings­yf­ir­lýs­ingu en á sama tíma eiga sér stað ný at­vik þar sem kon­ur upp­lifa hann sem ógn.
Þegar konur eru stimplaðar geðveikar
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
Leiðari

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Þeg­ar kon­ur eru stimpl­að­ar geð­veik­ar

„Þetta á ekk­ert er­indi við al­menn­ing, frek­ar en geð­veiki dótt­ur minn­ar,“ voru við­brögð Jóns Bald­vins við birt­ingu bréfa sem hann skrif­aði til ungr­ar stúlku í fjöl­skyld­unni. Í til­raun til að varpa at­hygl­inni frá sér benti hann á dótt­ur sína, sem svar­aði fyr­ir sig og var fyr­ir vik­ið dreg­in fyr­ir dóm af föð­ur sín­um. „Ég gat ekki sætt mig við að vera út­mál­uð geð­veik.“
Dagbók skólastúlku um Jón Baldvin
Á Bakvið Fréttirnar#3

Dag­bók skóla­stúlku um Jón Bald­vin

Blaða­menn Stund­ar­inn­ar ræða efni og vinnslu nýj­asta tölu­blaðs Stund­ar­inn­ar. Mar­grét Marteins­dótt­ir ræð­ir upp­ljóstrun úr hálfr­ar ald­ar göml­um dag­bók­um ung­lings­stúlku sem lýs­ir kyn­ferð­is­leg­um sam­skipt­um sín­um við gagn­fræða­skóla­kenn­ar­ann Jón Bald­vin Hanni­bals­son. Val­gerð­ur Þor­steins­dótt­ir, seg­ir frá fundi dag­bók­anna, sem móð­ir henn­ar heit­in, Þóra Hreins­dótt­ir, skrif­aði um sam­band sitt við Jón og dul­ar­full­um draumi sem leiddi til þess að lyk­il­gagn í mál­inu kom í leit­irn­ar. Blaða­mað­ur­inn Ingi Freyr Vil­hjálms­son rek­ur sögu ásak­ana og mál­svarn­ar Jóns Bald­vins, þann ára­tug sem lið­in er frá því fyrst var fjall­að um ásak­an­ir gegn hon­um. Að­al­steinn Kjart­ans­son lýs­ir raun­um blaða­manns við að fjalla um mik­il­vægt mál­efni á manna­máli og Freyr Rögn­valds­son fer yf­ir rann­sókn­ar­skýrslu um Lauga­lands­heim­il­ið og við­brögð þeirra sem þar dvöldu.
Ásmundur býður Laugalandsfólki til viðtals
FréttirLaugaland/Varpholt

Ásmund­ur býð­ur Lauga­lands­fólki til við­tals

Þeim sem vist­að­ir voru á með­ferð­ar­heim­il­inu í Varp­holti og á Laugalandi hef­ur ver­ið sent boð um að þiggja fund í mennta- og barna­mála­ráðu­neyti Ásmund­ar Ein­ars Daða­son­ar. Til­efn­ið er að ræða skýrslu um rekst­ur heim­il­is­ins og þær vænt­ing­ar sem fólk hef­ur til að­gerða í fram­hald­inu.
Hluthafar Símans ákveða fljótt hvort þeir fái meira en 30 milljarða greiðslu
FréttirSalan á Mílu

Hlut­haf­ar Sím­ans ákveða fljótt hvort þeir fái meira en 30 millj­arða greiðslu

Hlut­haf­ar í Sím­an­um munu í næsta mán­uði taka ákvörð­un hvort þeir fái 31,5 millj­arð króna greidd­ar út úr fé­lag­inu. Stjórn fé­lags­ins hef­ur lagt þetta til. Til­efn­ið er greiðsla sem barst í dag fyr­ir söl­una á inn­viða­fyr­ir­tæk­inu Mílu sem selt var franska fyr­ir­tæk­is­ins Ardi­an.