Mest lesið

„Íslensku nöfnin“ í Netflix-mynd um Eurovision
1

„Íslensku nöfnin“ í Netflix-mynd um Eurovision

Tveggja barna móðir missir húsnæðið eftir sölu Heimavalla á Akranesi: „Ég er búin að gráta af hræðslu“
2

Tveggja barna móðir missir húsnæðið eftir sölu Heimavalla á Akranesi: „Ég er búin að gráta af hræðslu“

Fjármál Heilsustofnunar í Hveragerði til skoðunar
3

Fjármál Heilsustofnunar í Hveragerði til skoðunar

„Ég er öryrki eftir erfiðisvinnu“
4

Við erum hér líka

„Ég er öryrki eftir erfiðisvinnu“

Óvinir alþýðunnar: Herská orðræða nýja sósíalistans
5

Óvinir alþýðunnar: Herská orðræða nýja sósíalistans

Jóhannes fær aðstoð úr sama sjóði og þekktustu uppljóstrarar samtímans
6

Jóhannes fær aðstoð úr sama sjóði og þekktustu uppljóstrarar samtímans

Stundin #110
Janúar 2020
#110 - Janúar 2020
Prentútgáfa Stundarinnar kemur næst út þann 7. febrúar.
Þessi grein er rúmlega 12 mánaða gömul.

Þorsteinn V. Einarsson

Klisjur tröllanna

Afstöðuleysið er það sem ofbeldismennirnir þrá því með því geta þeir haldið óáreittir áfram.

Þorsteinn V. Einarsson

Afstöðuleysið er það sem ofbeldismennirnir þrá því með því geta þeir haldið óáreittir áfram.

Klisjur tröllanna
Sömu frasar notaðir Sömu frasarnir, aðferðirnar og sömu klisjurnar eru notaðar aftur og aftur til að niðurlægja, gera lítið úr eða berja niður nauðsynlegar samfélagsbreytingar.  Mynd: Shutterstock

Tröllin eru sjaldan frumleg, skrifaði Mary Beard. Átti hún sennilega við að sömu frasarnir, aðferðirnar og sömu klisjurnar eru notaðar aftur og aftur til að niðurlægja, gera lítið úr eða berja niður nauðsynlegar samfélagsbreytingar. Oftast andspyrnu sem beint er gegn konum og femínískum byltingum. Byltingum sem beinast gegn kúgun og kerfisbundnu ofbeldi.

Þegar búið er að benda á þemað og maður er farinn að sjá klisjukenndu mýturnar endurtaka sig verður andspyrna ofbeldismanna, tröllanna, frekar vandræðaleg og máttlaus. Allavega ekki sannfærandi né trúverðug.

Mýturnar

Við höfum vanist ákveðnum söguskýringum um ofbeldi og ofbeldismenn. Sömu klisjunum er fleygt fram í tilraun til þess að draga úr trúverðugleika þolenda og til að styrkja mýturnar sem við þráum að trúa. Klisjum á borð við að konur séu geðsjúkir og ómarktækir lygarar sem stíga fram og tala um ofbeldi sem þær hafa verið beittar. Þetta hljóti nú að vera slitið úr samhengi. Setjum spurningarmerki við tímasetningu frásagnarinnar. Eins og það sé einhvern tímann akkúrat rétti tímapunkturinn til að stíga fram og tala um óþægilega hluti, í augum ofbeldismanna?

„Það þarf einbeittan ásetning til afneitunar til að sjá ekki hvernig karlar hafa kerfisbundið misnotað valdastöðu sína“

Við þráum að trúa þessum klisjum, sérstaklega þegar við þekkjum ofbeldismanninn einungis af hinu góða. Við getum ekki horft upp á heimsmynd okkar hrynja. Hin íslenska alkóhólíska meðvirkni tekur yfir. Við reynum að humma þetta af okkur og höldum í vonina um að mýturnar séu hin rétta útgáfa af sögunni. Þegjum, segjum ekkert. Það getur nú varla verið að hann, þessi góði og merkilegi maður, geti hafa gert alla þessa ljótu hluti.

Kerfisbundin innræting

Okkur hefur verið tamin þessi innræting, kerfisbundið og í fullkominni (jafnvel ómeðvitaðri) meðvirkni. Ráðandi öfl síðustu áratuga hafa málað upp mynd af gerendum og þolendum. Að gerandi búi í dimmu skuggasundi eða sé siðblindur utangarðsmaður eða útlendingur. Einhvers staðar fjarri okkar hreina samfélagi. Þolandi hefði bara átt að passa sig og getur sjálfum sér um kennt. Þolendaskömmun og gerendameðvirkni virðist innréttuð í samfélagsgerðina. Þjóðarsálina. Að hneigjast frekar að því að efast um upplifun þolanda en geranda. Trúa frekar illum ásetningi þolanda en gjörðum geranda. Nema gerandinn sé útlendingur. En við erum engir rasistar eða kvenhatarar sko.

Tökum afstöðu

Setjum hlutina í samhengi og reynum að sjá stóru myndina. Það þarf einbeittan ásetning til afneitunar til að sjá ekki hvernig karlar hafa kerfisbundið misnotað valdastöðu sína. Gegn konum (og sumum körlum) í öllum stéttum, í öllum störfum og á alls konar vettvangi. Í krafti samfélagsgerðarinnar sem þeir sjálfir hafa byggt upp. Í skjóli laganna sem þeir hafa samið. Í formi siðferðiskenndar og marka sem þeir sjálfir hafa ákveðið.  Með orðræðu sem þeir stýra. Alls staðar leynast góðir menn sem kunna á valdið og eru tilbúnir til að beita því.

Höfnum þessari misbeitingu á valdi, bendum áfram á klisjukenndu og ofnotuðu frasana sem ofbeldismenn nota til að komast undan því að axla ábyrgð á hegðun sinni. Hættum að halda að við getum verið hlutlaus og sleppt því að taka afstöðu. Afstöðuleysið okkar, þögnin okkar, er það eina sem ofbeldismenn þrá. Þannig styrkjum við stöðu þeirra. Þannig erum við samsek í því að viðhalda samfélagsgerð sem nærir jarðveg ofbeldis og meðvirkni. Tökum afstöðu og trúum þolendum.

 

Tengdar greinar

Karlmennskan

Typpin á toppnum

Þorsteinn V. Einarsson

Typpin á toppnum

Þorsteinn V. Einarsson
Karlmennskan

Völd valda því oft að þeir sem þau hafa öðlast einnig völd á fleiri sviðum, sökum þeirra áhrifa sem staða þeirra býður upp á. Í langflestum tilvikum eru það karlar sem fara með völdin.

Reiðir menn hlusta ekki

Þorsteinn V. Einarsson

Reiðir menn hlusta ekki

Þorsteinn V. Einarsson
Karlmennskan

„Sterkur karlmaður er einhver sem er alveg meðvitaður um tilfininganæmi sitt og hvar hann stendur tilfinningalega. Er óhræddur við að sýna tilfinningar sínar en getur líka stigið fram og er óhræddur við að standa á sínum skoðunum,“ segir Máni Pétursson.

Er karlmennskan kannski ónýt?

Þorsteinn V. Einarsson

Er karlmennskan kannski ónýt?

Þorsteinn V. Einarsson
Karlmennskan

Hugtakið karlmennska elur af sér óraunhæfar, ósanngjarnar og stundum skaðlegar hugmyndir sem grundvallast á því að vera ekki kona, ekki kvenlegur, og grundvallast þannig á kvenfyrirlitningu.

Karlremba verður femínisti

Þorsteinn V. Einarsson

Karlremba verður femínisti

Þorsteinn V. Einarsson
Karlmennskan

Karlmennskuhugmyndir og afleiðingar þeirra á líf okkar og umhverfi eru viðfangsefni Þorsteins V. Einarssonar, sem gerir grein fyrir því hér hvaðan hann kemur, reynsluna af því að vera óupplýst karlremba sem verður femínisti. Ferli sem tengist unglingsdrengjum, naglalakki og kynjafræðikennara.

Tögg

Ísland

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

„Íslensku nöfnin“ í Netflix-mynd um Eurovision
1

„Íslensku nöfnin“ í Netflix-mynd um Eurovision

Tveggja barna móðir missir húsnæðið eftir sölu Heimavalla á Akranesi: „Ég er búin að gráta af hræðslu“
2

Tveggja barna móðir missir húsnæðið eftir sölu Heimavalla á Akranesi: „Ég er búin að gráta af hræðslu“

Fjármál Heilsustofnunar í Hveragerði til skoðunar
3

Fjármál Heilsustofnunar í Hveragerði til skoðunar

„Ég er öryrki eftir erfiðisvinnu“
4

Við erum hér líka

„Ég er öryrki eftir erfiðisvinnu“

Óvinir alþýðunnar: Herská orðræða nýja sósíalistans
5

Óvinir alþýðunnar: Herská orðræða nýja sósíalistans

Jóhannes fær aðstoð úr sama sjóði og þekktustu uppljóstrarar samtímans
6

Jóhannes fær aðstoð úr sama sjóði og þekktustu uppljóstrarar samtímans

Mest lesið í vikunni

Niðurbrotnar í kjölfar framkomu þerapista
1

Niðurbrotnar í kjölfar framkomu þerapista

Ég varð aldrei sá sami eftir þetta
2

Ég varð aldrei sá sami eftir þetta

Stór lögregluaðgerð við byggingu hótels: Starfsmenn fluttir burt með lögreglu
3

Stór lögregluaðgerð við byggingu hótels: Starfsmenn fluttir burt með lögreglu

Átta handteknir við Héðinshúsið og níu leiddir af vinnustað
4

Átta handteknir við Héðinshúsið og níu leiddir af vinnustað

„Íslensku nöfnin“ í Netflix-mynd um Eurovision
5

„Íslensku nöfnin“ í Netflix-mynd um Eurovision

Tveggja barna móðir missir húsnæðið eftir sölu Heimavalla á Akranesi: „Ég er búin að gráta af hræðslu“
6

Tveggja barna móðir missir húsnæðið eftir sölu Heimavalla á Akranesi: „Ég er búin að gráta af hræðslu“

Mest lesið í vikunni

Niðurbrotnar í kjölfar framkomu þerapista
1

Niðurbrotnar í kjölfar framkomu þerapista

Ég varð aldrei sá sami eftir þetta
2

Ég varð aldrei sá sami eftir þetta

Stór lögregluaðgerð við byggingu hótels: Starfsmenn fluttir burt með lögreglu
3

Stór lögregluaðgerð við byggingu hótels: Starfsmenn fluttir burt með lögreglu

Átta handteknir við Héðinshúsið og níu leiddir af vinnustað
4

Átta handteknir við Héðinshúsið og níu leiddir af vinnustað

„Íslensku nöfnin“ í Netflix-mynd um Eurovision
5

„Íslensku nöfnin“ í Netflix-mynd um Eurovision

Tveggja barna móðir missir húsnæðið eftir sölu Heimavalla á Akranesi: „Ég er búin að gráta af hræðslu“
6

Tveggja barna móðir missir húsnæðið eftir sölu Heimavalla á Akranesi: „Ég er búin að gráta af hræðslu“

Mest lesið í mánuðinum

Snjóflóð falla á Flateyri: Flóðbylgja fór yfir höfnina og stúlku bjargað úr snjóflóði
1

Snjóflóð falla á Flateyri: Flóðbylgja fór yfir höfnina og stúlku bjargað úr snjóflóði

Björgunarsveitarmaður lýsir léttinum þegar stúlkan fannst: „Tíu fullorðnir karlmenn grétu á sama tíma“
2

Björgunarsveitarmaður lýsir léttinum þegar stúlkan fannst: „Tíu fullorðnir karlmenn grétu á sama tíma“

Efnishyggjan gengur aftur
3

Jón Trausti Reynisson

Efnishyggjan gengur aftur

Lásu á netinu að Íslendingar beri virðingu fyrir konum og börnum
4

Lásu á netinu að Íslendingar beri virðingu fyrir konum og börnum

Niðurbrotnar í kjölfar framkomu þerapista
5

Niðurbrotnar í kjölfar framkomu þerapista

Svona er umhorfs á Flateyri eftir flóðin
6

Svona er umhorfs á Flateyri eftir flóðin

Mest lesið í mánuðinum

Snjóflóð falla á Flateyri: Flóðbylgja fór yfir höfnina og stúlku bjargað úr snjóflóði
1

Snjóflóð falla á Flateyri: Flóðbylgja fór yfir höfnina og stúlku bjargað úr snjóflóði

Björgunarsveitarmaður lýsir léttinum þegar stúlkan fannst: „Tíu fullorðnir karlmenn grétu á sama tíma“
2

Björgunarsveitarmaður lýsir léttinum þegar stúlkan fannst: „Tíu fullorðnir karlmenn grétu á sama tíma“

Efnishyggjan gengur aftur
3

Jón Trausti Reynisson

Efnishyggjan gengur aftur

Lásu á netinu að Íslendingar beri virðingu fyrir konum og börnum
4

Lásu á netinu að Íslendingar beri virðingu fyrir konum og börnum

Niðurbrotnar í kjölfar framkomu þerapista
5

Niðurbrotnar í kjölfar framkomu þerapista

Svona er umhorfs á Flateyri eftir flóðin
6

Svona er umhorfs á Flateyri eftir flóðin

Nýtt á Stundinni

Kínverska sendiráðið aflýsir viðburðum vegna kórónaveirunnar

Kínverska sendiráðið aflýsir viðburðum vegna kórónaveirunnar

Kalli Birgis og Stóri, Ljóti Sósíalisminn

Símon Vestarr

Kalli Birgis og Stóri, Ljóti Sósíalisminn

Hagsmunareglur kynntar borgarfulltrúum en bíða enn afgreiðslu

Hagsmunareglur kynntar borgarfulltrúum en bíða enn afgreiðslu

„Ég er öryrki eftir erfiðisvinnu“

Við erum hér líka

„Ég er öryrki eftir erfiðisvinnu“

Mótsagnir málsvara SFS

Kjartan Jónsson

Mótsagnir málsvara SFS

Ísland sagt aðstoða við að finna mútupeninga Namibíumannanna í Samherjamálinu

Ísland sagt aðstoða við að finna mútupeninga Namibíumannanna í Samherjamálinu

Kjörin veisla fyrir bókaklúbba

Lífsgildin

Kjörin veisla fyrir bókaklúbba

Jóhannes fær aðstoð úr sama sjóði og þekktustu uppljóstrarar samtímans

Jóhannes fær aðstoð úr sama sjóði og þekktustu uppljóstrarar samtímans

Viðskiptafélagi Samherja í Namibíu: „Fyrirtækjastjórnun þeirra er hræðileg“

Viðskiptafélagi Samherja í Namibíu: „Fyrirtækjastjórnun þeirra er hræðileg“

Upplýsingar og ákvarðanataka: Um styttingu opnunartíma leikskóla Reykjavíkur

Kolbeinn Hólmar Stefánsson

Upplýsingar og ákvarðanataka: Um styttingu opnunartíma leikskóla Reykjavíkur

„Íslensku nöfnin“ í Netflix-mynd um Eurovision

„Íslensku nöfnin“ í Netflix-mynd um Eurovision

Glæpur og samviska

Glæpur og samviska