Þessi grein er rúmlega 5 mánaða gömul.

Saga Úkraínu: Höfnuðu íslam vegna áfengisbanns

Ill­ugi Jök­uls­son held­ur áfram að rekja hina lit­ríku sögu Úkraínu. Þeg­ar hér er kom­ið sögu hef­ur Úkraína (oft­ast) ver­ið máls­met­andi ríki í þús­und­ir ára, en Rúss­land er enn ekki orð­ið til

Saga Úkraínu: Höfnuðu íslam vegna áfengisbanns
Kíev á miðöldum

Vegna þess að Úkraína er nú í sviðsljósinu, þá fór ég að skoða sögu þessa ríkis, sem reyndist vera lengri og fjölbreyttari en margan grunar.

Hérna er seinni greinin af þeim tveimur sem þegar hafa birst.

Þar var komið sögunni að Slavar voru orðnir ráðandi í Úkraínu og sömuleiðis í laufskógunum allt norður undir Eystrasalt, þar sem nú heita Belarús og Rússland. Lengi undu slavneskir ættbálkar hver á sínu svæði en á níundu öld varð loks til öflugt ríki með Kíev sem þungamiðju.

Víkingar frá Svíþjóð áttu sinn þátt í að stofna það ríki og valdaættin í Kíev var síðan kennd við hinn norræna Rúrik eða Hrærek. Hins vegar liðu aðeins örfáir áratugir þangað til Kíev var orðið slavneskt ríki í húð og hár.

Og það fór að teygja sig í norður inn í laufskógana og tók slavnesku ættbálkana sem þar bjuggu undir sinn ægishjálm.

Prins í Kænugarði

Árið 988 eða þar um bil var Valdimar hinn mikli orðinn prins yfir Kíev-ríkinu og ákvað að þegnar sínir skyldu leggja á hilluna heiðindóm en undirgangast einhver af hinum stóru trúarbrögðum stórveldanna í Evrópu og Miðausturlöndum.

Valdimar er þá sagður hafa gert út sendiboða til múslima, Gyðinga og kristinna manna — bæði kaþólikka Rómarkirkjunnar og rétttrúnaðarmanna í  Miklagarði — og áttu þeir að komast að því hvaða trú myndi henta þegnum Kíev-ríkisins best.

Sendiboðunum leist víst ekki illa á Gyðingdóm en þegar rann upp fyrir þeim að guð Gyðinga hafði svipt sína eigin útvöldu þjóð heimalandi sínu og gert þá að landlausum flóttamönnum, þá fannst sendiboðum það ekki vera guð sem hentaði fyrir nýtt ríki og sögðu nei takk.

Allah guð múslima hafði séð sínum fylgismönnum fyrir miklu landi, svo það var ekki vandamál, en er sendiboðarnir uppgötvuðu að íslam bannaði áfengisdrykkju, þá var íslam þar með úr sögunni!

Þegar sendiboðar mættu til Rómar fannst þeim messuhaldið hjá páfanum svo leiðinlegt að þeir gátu ekki hugsað að afbera annað eins og þökkuðu enn fyrir sig og fóru.

Tekin trú Miklagarðsmanna

Í Miklagarði urðu sendiboðarnir svo dolfallnir yfir tign og fegurð Sófíukirkjunnar og hvernig orþódoxar messuðu að það varð sem sagt gríska rétttrúnaðarkirkjan sem varð fyrir valinu sem hin nýja trú Kíev-ríkis.

Ekki er ljóst hvað er hæft í þessari sögu. Tengsl Kíev við Miklagarð höfðu lengi verið mikil, enda var Kíev á miðri verslunarleiðinni milli Svartahafs og Eystrasalt og svo milli auðugra veiðisvæða djúpt inni í skógunum og Miklagarðs. Það lá því í rauninni beint við að Kíev-menn tækju trú Miklagarðsmanna.

Eftir dauða Valdimars mikla 1015 tók við grimmileg barátta sona hans um yfirráðin í ríkinu. Einn þeirra, Svjatopolk að nafni, er sagður hafa látið drepa þrjá bræður sína í von um að verða traustur í sessi í hásætinu, en hann féll svo sjálfur í valinn, og þá kom Jaroslav bróðir hans til valda.

Jaroslav hafði verið fursti ættarinnar í hinni auðugu verslunarborg Novgorod í norðinu en gerðist nú prins í Kíev allt til dauðadags 1056. Hann hlaut viðurnefnið „hinn vitri“ og á hans dögum varð Úkraínuríkið (sem enn var þó ekki kallað Úkraína) stærst, öflugast og glæsilegast.

Babb í báti Úkraínu

Jaroslav lét samræma lög og treysta innviði ríkisins margvíslega, og hann lét reisa glæsilegar Sófíukirkjur bæði í Kíev og Novgorod — og hann gaf þrjár dætur sínar evrópskum kóngum í vestri: Haraldi harðráða Noregskóngi, Andrési I Ungverjakóngi og Hinriki I Frakkakóngi. 

Og sonardóttir hans gekk að eiga Hinrik IV keisara Germanska veldisins 1084-1105. 

Úkraína virtist því sannarlega komin til að vera í hópi evrópskra stórvelda.

En þá kom babb í bátinn.

Á fáeinum áratugum eftir brotthvarf Jaroslavs hins vitra úr veröldinni, þá fór að kvarnast mjög úr hinu mikla ríki hans og það leystist smám saman upp í nokkur furstadæmi (eða hvað á að kalla þau) sem voru gjarnan sjálfum sér sundurþykk.

Mstislav hinn mikli

Þetta átti sér ekki síst rót í þeim sið prinsa og fursta að skipta löndum sínum milli sona sinna. Vegna þess arna spruttu upp ótal greinar hinnar svonefndu Rúriksættar er bárust á banaspjótum og bæði innan og utan hinna ýmsu furstadæma eða prinsaríkja bárust menn á banaspjótum.

Alla 12. öldina hnignaði Úkraínu og skiptingin í mörg og mismunandi furstadæmi varð sífellt afdráttarlausari.

Mstislav hinn mikli

Valdimar II, sem lést 1125, er gjarnan talinn síðasti Kíev-prinsinn sem réði yfir óskiptu ríki. Á valdatíð sonar hans hófst hnignunin en það var þó enn sláttur á syninum, sem kallast Mstislav hinn mikli og réði ríkjum til 1132. Hann átti í stöðugum styrjöldum — bæði við Kúmana í suðri og svo hina finnskættuðu Eista og baltnesku Litháa í norðvestri, og svo jafnframt við Polotsk í norðri en þar var um að ræða einskonar fyrirrennara Belarús — að því er talið er.

Ættir Mstislavs sýna að Kiev-ríkið hafði þá verið komið á innsta bekk evrópsku stórveldanna, því auk þess sem hann var kominn í beinan karllegg af Jaroslav hinum vitra, þá var einn langafi hans keisari í Býsans en afi hans í móðurætt Haraldur Guðnason konungur Englands.

Í ættboga hans mátti og finna Svíakóng og danska stórhöfðingja. Sjálfur giftist hann dóttur Svíakonungs og hann varð tengdafaðir konunga í Danmörku og Ungverjalandi og keisara í Miklagarði.

En eftir að Mstislav dó fór allt að sundrast og prinsar bárust á banaspjótum og stóðu stutt við á valdastólum, ekki ósvipað og sama Rómaveldis á þriðju öld þegar herstjórar hrintu hver öðrum úr hásæti á fárra missera fresti.

Það var um þessa miðja róstusömu 12. öld sem fyrst heyrist minnst á smáborg eina við Moskvufljót sem var áfangastaður á verslunarleiðinni frá Novgorod (sem taldist einhvers konar kaupmannalýðveldi) og austur og svo suður með Volgu.

Ríkið Vladimir

Aðal borgin á þeirri leið var svo sannarlega ekki Moskva, heldur Vladimir, sem er 180 kílómetrum austar en hin núverandi Moskva. Þar sátu furstar af ætt Rúriks og árið 1169 rændi Andrei guðhræddi frá Vladimir Kíev og tók sér síðan nafnbótina stórprins — til merkis um að hann væri þaðan í frá æðsti fursti þeirra svæða sem enn heyrðu að nafninu til undir Kíev-Rússa.

Suður í hinni eiginlegu Úkraínu gekk enn á með miklum róstum og furstar þar þurftu ekki aðeins að glíma hver við annan og við vaxandi herraskap Vladimírs-fursta.

Í syðsta hluta landsins voru Kúmanar og Kiptjakar hinir vígreifustu, rétt eins og ótal Mið-Asíu þjóðir sem komið höfðu á undan þeim.

Og í vestri voru Pólverjar, náfrændur þeirra gömlu Pólana sem höfðu byggt Kíev og nágrenni, þeir voru farnir að þenja sig í austur. Ekki ber að rugla þeim saman við Polotsk-ríki það sem ég nefndi áðan. 

Mongólar koma

Og svo bætti ekki úr skák að gamli verslunarfélagi Kíev, Mikligarður, laut í duftið fyrir krossförum í byrjun 13. aldar og verslunarleiðir fóru allar í hönk. Kíev-ríkið var nú orðið aðeins eitt af mörgum sjálfstæðum fursta- eða prinsaríkjum á hinu slavneska svæði þar sem nú eru Úkraína, Belarús og Rússland.

Svo kom náðarhöggið þegar Mongólar komu brokkandi laust fyrir miðja 13. öld á sínum knáu hestum langt austan úr löndum og lögðu allt undir sig. Frá innrás þeirra segir síðar en það er auðvelt að halda því fram að með hervirkjum hafi í raun verið lögð drög að þeim ólíku þjóðum sem enn í dag byggja annars vegar Úkraínu og hins vegar Rússland.

Úkraína og nágrenni um 1200.Kíev-ríkið var nú aðeins eitt af mörgum furstadmum.

Athugasemdir (1)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Flækjusagan

Paul McCartney og krakkarnir hans
Flækjusagan

Paul McCart­ney og krakk­arn­ir hans

Góð­ur hluti af heims­byggð­inni fagn­ar nú átt­ræðisaf­mæli Pauls McCart­neys sem einu sinni var ímynd æskuljóm­ans en er nú jafn öfl­ug ímynd virðu­legr­ar og fal­legr­ar elli. Hér lít­um við á börn­in hans fimm. Paul gekk í hjóna­band með Lindu Eastman ár­ið 1969. Paul og Heather McCart­ney, kjör Linda átti þá sex ára gamla dótt­ur af fyrra hjóna­bandi sem Heather hét og...
„Ekki eina tommu í austurátt!“
Flækjusagan

„Ekki eina tommu í austurátt!“

Pút­in — og stuðn­ings­menn hans — halda því fram að Vest­ur­lönd hafi svik­ið lof­orð sem þau gáfu Rúss­um við hrun komm­ún­ism­ans að NATO yrði ekki stækk­að í aust­ur, í átt­ina að Rússlandi. En var slíkt lof­orð gef­ið? Hver sagði hvað hvenær?
Elísabet drottning er VÍST úr Víðidalnum!
Flækjusagan

Elísa­bet drottn­ing er VÍST úr Víði­daln­um!

Vart hef­ur far­ið fram­hjá nein­um að und­an­farna daga hef­ur ver­ið hald­ið upp á það í Bretlandi — og jafn­vel víð­ar — að 70 ár eru síð­an Elísa­bet 2. sett­ist í há­sæti sem drottn­ing Bret­lands. („Sett­ist að völd­um“ og „valda­af­mæli“ er eig­in­lega vit­laust orða­lag því raun­veru­leg völd henn­ar eru næst­um eng­in.) Af þessu til­efni var ein­hvers stað­ar rifj­uð upp í glensi...
Hvaða staður er Sievierodonetsk?
Flækjusagan

Hvaða stað­ur er Sievierodo­netsk?

Rúss­ar hafa und­an­farna daga virst í þann veg­inn að leggja und­ir sig borg­ina Sievierodo­netsk eft­ir gíf­ur­lega harða sókn og mikla stór­skota­hríð. Úkraínu­menn full­yrða þó að þeir ráði enn um 20 pró­sent­um borg­ar­inn­ar og varn­ar­lið þeirra láti lítt und­an síga. En hvaða borg er þetta og hvaða máli skipt­ir hún?
Hefði Trotskí endað í Berlín?
Flækjusagan

Hefði Trot­skí end­að í Berlín?

Ill­ugi Jök­uls­son hef­ur í und­an­förn­um flækj­u­sög­um ver­ið að kanna hvað hæft sé í þeirri þjóð­sögu, sem Rúss­ar og stuðn­ings­menn þeirra halda gjarn­an fram, að Rúss­ar hafi sí­fellt og ein­lægt mátt þola grimm­ar inn­rás­ir úr vestri og Vest­ur­lönd hafi alltaf vilj­að þeim illt.
Eiga Rússar voða bágt?
Flækjusagan

Eiga Rúss­ar voða bágt?

Í síð­asta blaði hóf Ill­ugi Jök­uls­son að kanna styrj­ald­ar­sögu Rúss­lands til að vita hvað sé hæft í þeirri trú margra Rússa að land þeirra hafi sí­fellt sætt grimm­um árás­um frá er­lend­um ríkj­um, ekki síst Vest­ur­lönd­um. Því sé eðli­legt að þeir fái að hafa Úkraínu sem „stuð­púða“ gegn hinni mis­kunn­ar­lausu ásælni vest­rænna stór­velda. Í fyrri grein­inni höfðu ekki fund­ist slík dæmi, því oft­ar en ekki voru það Rúss­ar sem sóttu fram en vörð­ust ei. En í frá­sögn­inni var kom­ið fram á 19. öld.

Mest lesið

Dómarar mótmæla endurgreiðslukröfu vegna ofgreiddra launa
1
Fréttir

Dóm­ar­ar mót­mæla end­ur­greiðslu­kröfu vegna of­greiddra launa

Ákvörð­un fjár­mála­ráð­herra um að krefja 260 ein­stak­linga um end­ur­greiðslu á of­greidd­um laun­um síð­ast­lið­inna þriggja ára er harð­lega mót­mælt af dómur­um. „Að­gerð­irn­ar fela í sér at­lögu fram­kvæmda­valds­ins að dómsvald­inu sem ekki á sér hlið­stæðu í ís­lenskri rétt­ar­sögu,“ seg­ir í álykt­un Dóm­ara­fé­lags Ís­lands.
Forsætisráðherra ræddi ekki mál Moshenskys
2
FréttirÓlígarkinn okkar

For­sæt­is­ráð­herra ræddi ekki mál Mos­hen­skys

Eng­ar um­ræð­ur urðu um stöðu kjör­ræð­is­manns Ís­lands í Hvíta-Rússlandi, Al­ex­and­ers Mos­hen­skys, á fundi Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur for­sæt­is­ráð­herra með leið­toga hví­trúss­nesku stjórn­ar­and­stöð­unn­ar, Sviatlönu Tsik­hanou­skayu. Katrín vill engu svara um eig­in skoð­un á stöðu kjör­ræð­is­manns­ins sem er ná­inn banda­mað­ur ein­ræð­is­herr­ans í Minsk, Al­ex­and­ers Lukashen­ko.
Hæstréttur Bandaríkjanna með fleiri réttindi í skotsigtinu
3
Greining

Hæstrétt­ur Banda­ríkj­anna með fleiri rétt­indi í skot­sigt­inu

Ell­efu ríki Banda­ríkj­anna, und­ir for­ystu Re­públi­kana, hafa þeg­ar bann­að þung­un­ar­rof og allt að tólf til við­bót­ar gætu gert það á næstu dög­um. Íhalds­menn eru með yf­ir­burð­ar­stöðu í hæsta­rétti í fyrsta sinn í ára­tugi eft­ir þrjár skip­an­ir á for­seta­tíð Trumps. Skip­an­ir dóm­ara við rétt­inn hafa ít­rek­að breytt sögu og sam­fé­lagi Banda­ríkj­anna eft­ir að rétt­ur­inn tók sér sjálf­ur ein­vald til að túlka stjórn­ar­skrá lands­ins.
Furðulegt ferðalag íslenskrar síldar til Úkraínu um Panama
4
Rannsókn

Furðu­legt ferða­lag ís­lenskr­ar síld­ar til Úkraínu um Panama

Ís­lensk sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tæki seldu upp­sjáv­ar­fisk til Evr­ópu­lands­ins Úkraínu í gegn­um ríki í öðr­um heims­álf­um. Eitt af þess­um lönd­um var skatta­skjól­ið Panama sem varð al­ræmt eft­ir gagnalek­ann frá Mossack Fon­seca ár­ið 2016. Fisk­sölu­fyr­ir­tæk­in vilja ekki svara spurn­ing­um um við­skipt­in en þrír sér­fræð­ing­ar segja þau líta út fyr­ir að vera gerð af skatta­leg­um ástæð­um, gerð til þess eins að stýra því hvar hagn­að­ur mynd­ist.
Bensín, olía og húsnæði hækka og draga verðbólguna með sér í hæstu hæðir
5
Fréttir

Bens­ín, ol­ía og hús­næði hækka og draga verð­bólg­una með sér í hæstu hæð­ir

Verð­bólga mæl­ist 8,8 pró­sent og spila verð­hækk­an­ir á olíu og bens­íni einna stærst­an þátt auk hins klass­íska hús­næð­is­lið­ar. Það kostaði 10,4 pró­sent meira að fylla á tank­inn í júní en það gerði í maí.
Bjarni furðar sig á dómurum og segir þá eiga að skila því sem ofgreitt var
6
Fréttir

Bjarni furð­ar sig á dómur­um og seg­ir þá eiga að skila því sem of­greitt var

„Fólk­ið í land­inu ætti ekki að þurfa að hlusta á að það sé flók­ið fyr­ir efsta lag rík­is­ins, æðstu emb­ætt­is­menn­ina, að skila því sem of­greitt var úr op­in­ber­um sjóð­um,“ skrif­ar Bjarni Bene­dikts­son, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, um mót­mæli dóm­ara við því að þurfa að end­ur­greiða of­greidd laun.
Ríkið hefur ofgreitt kjörnum fulltrúum og embættismönnum samtals 105 milljónir
7
Fréttir

Rík­ið hef­ur of­greitt kjörn­um full­trú­um og emb­ætt­is­mönn­um sam­tals 105 millj­ón­ir

Vel á þriðja hundrað kjör­inna full­trúa, ráð­herra og emb­ætt­is­manna hafa á síð­ustu ár­um feng­ið greidd of há laun frá Fjár­sýslu rík­is­ins, sem studd­ist við rangt við­mið við launa­hækk­an­ir. Sam­tals nem­ur of­greiðsl­an 105 millj­ón­um króna. 45 þess­ara ein­stak­linga eru ekki leng­ur á launa­skrá rík­is­ins. Tólf mán­aða end­ur­greiðslu­áætlun hef­ur ver­ið sam­þykkt.

Mest deilt

„Ég mun aldrei fyrirgefa þeim“
1
Fréttir

„Ég mun aldrei fyr­ir­gefa þeim“

Krist­ín Sól­ey Krist­ins­dótt­ir seg­ist aldrei muni fyr­ir­gefa sam­fé­lag­inu í Garði fyr­ir að hafa brugð­ist dótt­ur henn­ar og út­hróp­að sem lyg­ara eft­ir að hún greindi frá því þeg­ar hún var tólf ára að mað­ur í bæn­um hefði beitt hana kyn­ferð­isof­beldi, fyrst þeg­ar hún var átta ár göm­ul. Mað­ur­inn sem var á sex­tugs­aldri á þess­um tíma var dæmd­ur í átján mán­aða fang­elsi fyr­ir að hafa ít­rek­að beitt Lilju, dótt­ur Krist­ín­ar Sól­eyj­ar, of­beldi.
Sonurinn varð sterkari eftir að hann kom út sem trans
2
Fréttir

Son­ur­inn varð sterk­ari eft­ir að hann kom út sem trans

Sigga Ey og syst­urn­ar héldu uppi mál­stað trans ein­stak­linga í Eurovisi­on. Son­ur henn­ar glímdi við mikla van­líð­an þeg­ar hann var að kom­ast á kyn­þroska­ald­ur. Þeg­ar hann kom út sem trans rétti hann bet­ur úr sér og varð frjáls.
„Mynd af mér á bikiníi skaðar engan“
3
Fréttir

„Mynd af mér á bik­iníi skað­ar eng­an“

Með því að birta mynd­ir af lík­ama sín­um hef­ur Lilja Gísla­dótt­ir kall­að yf­ir sig at­huga­semd­ir fólks um að hún sé að „ýta und­ir að aðr­ir vilji vera feit­ir.“ Hún seg­ir óskilj­an­legt að fólk hafi svo mikl­ar skoð­an­ir á holdafari henn­ar, og annarra, því það hafi eng­in áhrif á aðra hvort hún sé mjó eða feit.
Dómarar mótmæla endurgreiðslukröfu vegna ofgreiddra launa
4
Fréttir

Dóm­ar­ar mót­mæla end­ur­greiðslu­kröfu vegna of­greiddra launa

Ákvörð­un fjár­mála­ráð­herra um að krefja 260 ein­stak­linga um end­ur­greiðslu á of­greidd­um laun­um síð­ast­lið­inna þriggja ára er harð­lega mót­mælt af dómur­um. „Að­gerð­irn­ar fela í sér at­lögu fram­kvæmda­valds­ins að dómsvald­inu sem ekki á sér hlið­stæðu í ís­lenskri rétt­ar­sögu,“ seg­ir í álykt­un Dóm­ara­fé­lags Ís­lands.
Konur í Bandaríkjunum hafa verið sviptar réttinum til þungunarrofs
5
Fréttir

Kon­ur í Banda­ríkj­un­um hafa ver­ið svipt­ar rétt­in­um til þung­un­ar­rofs

Hæstirétt­ur Banda­ríkj­anna snéri við fyrri nið­ur­stöðu sem tryggðu rétt kvenna til að láta rjúfa með­göngu. Rétt­ur­inn var tryggð­ur fyr­ir fimm­tíu ár­um síð­an í máli Roe gegn Wade en nú hef­ur dóm­stóll­inn ákveð­ið að stjórn­ar­skrá lands­ins tryggi ekki sjálfs­ákvörð­un­ar­rétt kvenna. Fóst­ur­eyð­ing­ar urðu sjálf­krafa bann­að­ar í fjölda fylkja við upp­kvaðn­ingu dóms­ins.
Bjarni undir í rannsókn Ríkisendurskoðunar
6
Fréttir

Bjarni und­ir í rann­sókn Rík­is­end­ur­skoð­un­ar

Sú end­ur­skoð­un­ar­áætl­un sem lagt var af stað með í rann­sókn Rík­is­end­ur­skoð­un­ar á sölu rík­is­ins á hlut­um í Ís­lands­banka snýr fyrst og fremst að Banka­sýslu rík­is­ins. Guð­mund­ur Björg­vin Helga­son rík­is­end­ur­skoð­andi seg­ir að fjár­mála­ráð­herra og ráðu­neyti hans séu líka und­ir og að áætl­un­in taki breyt­ing­um eft­ir því sem rann­sókn­inni vindi fram.
Fundu týndar dagbækur Bíbíar: „Hún fékk aldrei séns“
7
Menning

Fundu týnd­ar dag­bæk­ur Bíbí­ar: „Hún fékk aldrei séns“

Sagn­fræð­ing­arn­ir Sól­veig Ólafs­dótt­ir og Sig­urð­ur Gylfi Magnús­son og pró­fess­or­inn Guð­rún Val­gerð­ur Stef­áns­dótt­ir fundu nýj­ar heim­ild­ir eft­ir Bjargeyju Kristjáns­dótt­ur, eða Bíbí, þeg­ar þau voru að kynna nýja bók henn­ar í Skaga­firði. Saga Bjargeyj­ar er átak­an­leg en henni var kom­ið fyr­ir á öldrun­ar­heim­ili á Blönduósi þeg­ar hún var á fer­tugs­aldri en hún var með efna­skipta­sjúk­dóm sem lít­il þekk­ing var á ár­ið 1927 þeg­ar hún fædd­ist.

Mest lesið í vikunni

„Ég mun aldrei fyrirgefa þeim“
1
Fréttir

„Ég mun aldrei fyr­ir­gefa þeim“

Krist­ín Sól­ey Krist­ins­dótt­ir seg­ist aldrei muni fyr­ir­gefa sam­fé­lag­inu í Garði fyr­ir að hafa brugð­ist dótt­ur henn­ar og út­hróp­að sem lyg­ara eft­ir að hún greindi frá því þeg­ar hún var tólf ára að mað­ur í bæn­um hefði beitt hana kyn­ferð­isof­beldi, fyrst þeg­ar hún var átta ár göm­ul. Mað­ur­inn sem var á sex­tugs­aldri á þess­um tíma var dæmd­ur í átján mán­aða fang­elsi fyr­ir að hafa ít­rek­að beitt Lilju, dótt­ur Krist­ín­ar Sól­eyj­ar, of­beldi.
Sonurinn varð sterkari eftir að hann kom út sem trans
2
Fréttir

Son­ur­inn varð sterk­ari eft­ir að hann kom út sem trans

Sigga Ey og syst­urn­ar héldu uppi mál­stað trans ein­stak­linga í Eurovisi­on. Son­ur henn­ar glímdi við mikla van­líð­an þeg­ar hann var að kom­ast á kyn­þroska­ald­ur. Þeg­ar hann kom út sem trans rétti hann bet­ur úr sér og varð frjáls.
„Mynd af mér á bikiníi skaðar engan“
3
Fréttir

„Mynd af mér á bik­iníi skað­ar eng­an“

Með því að birta mynd­ir af lík­ama sín­um hef­ur Lilja Gísla­dótt­ir kall­að yf­ir sig at­huga­semd­ir fólks um að hún sé að „ýta und­ir að aðr­ir vilji vera feit­ir.“ Hún seg­ir óskilj­an­legt að fólk hafi svo mikl­ar skoð­an­ir á holdafari henn­ar, og annarra, því það hafi eng­in áhrif á aðra hvort hún sé mjó eða feit.
„Það bara hrundi allt“
4
Eigin Konur#93

„Það bara hrundi allt“

Krist­ín Sól­ey Krist­ins­dótt­ir, mamma Lilju Bjark­lind sem sagði sögu sína í Eig­in kon­um fyr­ir nokkr­um vik­um, stíg­ur nú fram í þætt­in­um og tal­ar um of­beld­ið sem dótt­ir henn­ar varð fyr­ir og af­leið­ing­ar þess. Hún seg­ir að allt hafi hrun­ið þeg­ar Lilja, þá tólf ára, sagði henni frá því að mað­ur sem stóð til að myndi flytja inn til fjöl­skyld­unn­ar, hefði beitt hana kyn­ferð­is­legu of­beldi. Krist­ín Sól­ey seg­ir mik­il­vægt að öll fjöl­skyld­an fái við­un­andi að­stoð eft­ir svona áföll því fjöl­skyld­ur skemm­ist þeg­ar börn eru beitt of­beldi. Hún seg­ir að sam­fé­lag­ið hafi brugð­ist Lilju og allri fjöl­skyld­unni.
Illugi Jökulsson
5
Pistill

Illugi Jökulsson

Þeg­ar full­orð­ið fólk ger­ir sig að fífli

Rétt eins og flokk­ur­inn hef­ur þeg­ar sann­að að hann er ekki leng­ur vinstri­hreyf­ing með þjónk­un sinni við efna­hags­stefnu Sjálf­stæð­is­flokks­ins, þá er nú morg­un­ljóst að hann er ekki held­ur grænt fram­boð, skrif­ar Ill­ugi Jök­uls­son um Vinstri græn.
Bjarni undir í rannsókn Ríkisendurskoðunar
6
Fréttir

Bjarni und­ir í rann­sókn Rík­is­end­ur­skoð­un­ar

Sú end­ur­skoð­un­ar­áætl­un sem lagt var af stað með í rann­sókn Rík­is­end­ur­skoð­un­ar á sölu rík­is­ins á hlut­um í Ís­lands­banka snýr fyrst og fremst að Banka­sýslu rík­is­ins. Guð­mund­ur Björg­vin Helga­son rík­is­end­ur­skoð­andi seg­ir að fjár­mála­ráð­herra og ráðu­neyti hans séu líka und­ir og að áætl­un­in taki breyt­ing­um eft­ir því sem rann­sókn­inni vindi fram.
Laxeldiskvótakóngarnir sem hafa grætt á sjókvíaeldi á Íslandi
7
GreiningLaxeldi

Lax­eldisk­vótakóng­arn­ir sem hafa grætt á sjókvía­eldi á Ís­landi

Nú stend­ur yf­ir þriðja bylgja lax­eld­is á Ís­landi en hinar tvær til­raun­irn­ar fóru út um þúf­ur á ár­um áð­ur. Þessi til­raun til að koma lax­eldi á hér á landi hef­ur geng­ið bet­ur en hinar. Fyr­ir vik­ið hafa nokkr­ir fjár­fest­ar selt sig út úr lax­eld­is­iðn­aðn­um fyr­ir met­fé eða halda nú á hluta­bréf­um sem eru mjög mik­ils virði.

Mest lesið í mánuðinum

Hvað kom fyrir Kidda?
1
Rannsókn

Hvað kom fyr­ir Kidda?

Hálfri öld eft­ir að til­kynnt var um bíl­slys í Óshlíð á milli Bol­ung­ar­vík­ur og Ísa­fjarð­ar er lög­regl­an loks að rann­saka hvað átti sér stað. Lík Krist­ins Hauks Jó­hann­es­son­ar, sem lést í slys­inu, var graf­ið upp og bein hans rann­sök­uð. Son­ur og hálf­bróð­ir Krist­ins urðu til þess yf­ir­völd skoða loks­ins, marg­saga vitni og mynd­ir af vett­vangi sem urðu til þess að mál­ið var tek­ið upp að nýju.
„Ég mun aldrei fyrirgefa þeim“
2
Fréttir

„Ég mun aldrei fyr­ir­gefa þeim“

Krist­ín Sól­ey Krist­ins­dótt­ir seg­ist aldrei muni fyr­ir­gefa sam­fé­lag­inu í Garði fyr­ir að hafa brugð­ist dótt­ur henn­ar og út­hróp­að sem lyg­ara eft­ir að hún greindi frá því þeg­ar hún var tólf ára að mað­ur í bæn­um hefði beitt hana kyn­ferð­isof­beldi, fyrst þeg­ar hún var átta ár göm­ul. Mað­ur­inn sem var á sex­tugs­aldri á þess­um tíma var dæmd­ur í átján mán­aða fang­elsi fyr­ir að hafa ít­rek­að beitt Lilju, dótt­ur Krist­ín­ar Sól­eyj­ar, of­beldi.
Sonurinn varð sterkari eftir að hann kom út sem trans
3
Fréttir

Son­ur­inn varð sterk­ari eft­ir að hann kom út sem trans

Sigga Ey og syst­urn­ar héldu uppi mál­stað trans ein­stak­linga í Eurovisi­on. Son­ur henn­ar glímdi við mikla van­líð­an þeg­ar hann var að kom­ast á kyn­þroska­ald­ur. Þeg­ar hann kom út sem trans rétti hann bet­ur úr sér og varð frjáls.
Íslenski fréttaritarinn í boðsferð með Rússum: „Ísland ekki á góðri leið“
4
ViðtalÚkraínustríðið

Ís­lenski frétta­rit­ar­inn í boðs­ferð með Rúss­um: „Ís­land ekki á góðri leið“

Hauk­ur Hauks­son hef­ur ver­ið frétta­rit­ari í Moskvu í þrjá ára­tugi og hef­ur nú far­ið í þrjár boðs­ferð­ir með rúss­neska hern­um í Aust­ur-Úkraínu. Hauk­ur tel­ur fjölda­morð Rússa í Bucha „hlægi­legt dæmi“ um „setup“, en trú­ir því ekki að rúss­neski her­inn blekki hann.
„Mynd af mér á bikiníi skaðar engan“
5
Fréttir

„Mynd af mér á bik­iníi skað­ar eng­an“

Með því að birta mynd­ir af lík­ama sín­um hef­ur Lilja Gísla­dótt­ir kall­að yf­ir sig at­huga­semd­ir fólks um að hún sé að „ýta und­ir að aðr­ir vilji vera feit­ir.“ Hún seg­ir óskilj­an­legt að fólk hafi svo mikl­ar skoð­an­ir á holdafari henn­ar, og annarra, því það hafi eng­in áhrif á aðra hvort hún sé mjó eða feit.
Toppar ákæru- og lögregluvalds í Namibíu á Íslandi vegna Samherjamáls
6
FréttirSamherjaskjölin

Topp­ar ákæru- og lög­reglu­valds í Namib­íu á Ís­landi vegna Sam­herja­máls

Rík­is­sak­sókn­ari Namib­íu og yf­ir­mað­ur namib­ísku spill­ing­ar­lög­regl­unn­ar, hafa ver­ið á Ís­landi frá því fyr­ir helgi og fund­að með hér­lend­um rann­sak­end­um Sam­herja­máls­ins. Fyr­ir viku síð­an fund­uðu rann­sak­end­ur beggja landa sam­eig­in­lega í Haag í Hollandi og skipt­ust á upp­lýs­ing­um. Yf­ir­menn namib­ísku rann­sókn­ar­inn­ar hafa ver­ið í sendi­nefnd vara­for­set­ans namib­íska, sem fund­að hef­ur um framsals­mál Sam­herja­manna við ís­lenska ráð­herra.
Fundu týndar dagbækur Bíbíar: „Hún fékk aldrei séns“
7
Menning

Fundu týnd­ar dag­bæk­ur Bíbí­ar: „Hún fékk aldrei séns“

Sagn­fræð­ing­arn­ir Sól­veig Ólafs­dótt­ir og Sig­urð­ur Gylfi Magnús­son og pró­fess­or­inn Guð­rún Val­gerð­ur Stef­áns­dótt­ir fundu nýj­ar heim­ild­ir eft­ir Bjargeyju Kristjáns­dótt­ur, eða Bíbí, þeg­ar þau voru að kynna nýja bók henn­ar í Skaga­firði. Saga Bjargeyj­ar er átak­an­leg en henni var kom­ið fyr­ir á öldrun­ar­heim­ili á Blönduósi þeg­ar hún var á fer­tugs­aldri en hún var með efna­skipta­sjúk­dóm sem lít­il þekk­ing var á ár­ið 1927 þeg­ar hún fædd­ist.

Nýtt á Stundinni

Bjarni furðar sig á dómurum og segir þá eiga að skila því sem ofgreitt var
Fréttir

Bjarni furð­ar sig á dómur­um og seg­ir þá eiga að skila því sem of­greitt var

„Fólk­ið í land­inu ætti ekki að þurfa að hlusta á að það sé flók­ið fyr­ir efsta lag rík­is­ins, æðstu emb­ætt­is­menn­ina, að skila því sem of­greitt var úr op­in­ber­um sjóð­um,“ skrif­ar Bjarni Bene­dikts­son, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, um mót­mæli dóm­ara við því að þurfa að end­ur­greiða of­greidd laun.
Dómarar mótmæla endurgreiðslukröfu vegna ofgreiddra launa
Fréttir

Dóm­ar­ar mót­mæla end­ur­greiðslu­kröfu vegna of­greiddra launa

Ákvörð­un fjár­mála­ráð­herra um að krefja 260 ein­stak­linga um end­ur­greiðslu á of­greidd­um laun­um síð­ast­lið­inna þriggja ára er harð­lega mót­mælt af dómur­um. „Að­gerð­irn­ar fela í sér at­lögu fram­kvæmda­valds­ins að dómsvald­inu sem ekki á sér hlið­stæðu í ís­lenskri rétt­ar­sögu,“ seg­ir í álykt­un Dóm­ara­fé­lags Ís­lands.
Furðulegt ferðalag íslenskrar síldar til Úkraínu um Panama
Rannsókn

Furðu­legt ferða­lag ís­lenskr­ar síld­ar til Úkraínu um Panama

Ís­lensk sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tæki seldu upp­sjáv­ar­fisk til Evr­ópu­lands­ins Úkraínu í gegn­um ríki í öðr­um heims­álf­um. Eitt af þess­um lönd­um var skatta­skjól­ið Panama sem varð al­ræmt eft­ir gagnalek­ann frá Mossack Fon­seca ár­ið 2016. Fisk­sölu­fyr­ir­tæk­in vilja ekki svara spurn­ing­um um við­skipt­in en þrír sér­fræð­ing­ar segja þau líta út fyr­ir að vera gerð af skatta­leg­um ástæð­um, gerð til þess eins að stýra því hvar hagn­að­ur mynd­ist.
Ríkið hefur ofgreitt kjörnum fulltrúum og embættismönnum samtals 105 milljónir
Fréttir

Rík­ið hef­ur of­greitt kjörn­um full­trú­um og emb­ætt­is­mönn­um sam­tals 105 millj­ón­ir

Vel á þriðja hundrað kjör­inna full­trúa, ráð­herra og emb­ætt­is­manna hafa á síð­ustu ár­um feng­ið greidd of há laun frá Fjár­sýslu rík­is­ins, sem studd­ist við rangt við­mið við launa­hækk­an­ir. Sam­tals nem­ur of­greiðsl­an 105 millj­ón­um króna. 45 þess­ara ein­stak­linga eru ekki leng­ur á launa­skrá rík­is­ins. Tólf mán­aða end­ur­greiðslu­áætlun hef­ur ver­ið sam­þykkt.
22 börn biðu eftir brottflutningi í byrjun júní
Fréttir

22 börn biðu eft­ir brott­flutn­ingi í byrj­un júní

Tug­ir um­sækj­enda um al­þjóð­lega vernd hafa beð­ið leng­ur en ár eft­ir að vera flutt af landi brott eft­ir að um­sókn­um þeirra hef­ur ver­ið hafn­að. Tutt­ugu og tvö börn biðu brott­flutn­ings í byrj­un mán­að­ar, sam­kvæmt svari Jóns Gunn­ars­son­ar dóms­mála­ráð­herra á Al­þingi.
796. spurningaþraut: Það er kominn júlí! Árið er hálfnað!
MannlýsingSpurningaþrautin

796. spurn­inga­þraut: Það er kom­inn júlí! Ár­ið er hálfn­að!

Fyrri auka­spurn­ing: Af­mæl­is­barn dags­ins. Hvað heit­ir stúlk­an á mynd­inni hér of­an, en hún fædd­ist 1. júlí 1961.  * 1.  Fyrsti júlí er í dag, við höf­um spurn­ing­arn­ar um þá stað­reynd að mestu, en við hvað eða hvern eða hverja er júlí kennd­ur? 2.  Tveir kon­ung­ar Dan­merk­ur (og þar með Ís­lands) fædd­ust 1. júlí — ann­ar 1481 en hinn 1534. Báð­ir báru...
Hæstréttur Bandaríkjanna með fleiri réttindi í skotsigtinu
Greining

Hæstrétt­ur Banda­ríkj­anna með fleiri rétt­indi í skot­sigt­inu

Ell­efu ríki Banda­ríkj­anna, und­ir for­ystu Re­públi­kana, hafa þeg­ar bann­að þung­un­ar­rof og allt að tólf til við­bót­ar gætu gert það á næstu dög­um. Íhalds­menn eru með yf­ir­burð­ar­stöðu í hæsta­rétti í fyrsta sinn í ára­tugi eft­ir þrjár skip­an­ir á for­seta­tíð Trumps. Skip­an­ir dóm­ara við rétt­inn hafa ít­rek­að breytt sögu og sam­fé­lagi Banda­ríkj­anna eft­ir að rétt­ur­inn tók sér sjálf­ur ein­vald til að túlka stjórn­ar­skrá lands­ins.
795. spurningaþraut: Hvað er Danmörk stór hluti Íslands?
ÞrautirSpurningaþrautin

795. spurn­inga­þraut: Hvað er Dan­mörk stór hluti Ís­lands?

Fyrri auka­spurn­ing: Af hverj­um er — eða öllu held­ur var — þessi stytta? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Hvað er stærst Norð­ur­land­anna? 2.  En þá næst stærst? 3.  Um það er hins veg­ar eng­um blöð­um að fletta að Dan­mörk er minnst Norð­ur­land­anna (ef Græn­land er ekki tal­ið með, vit­an­lega). En hvað telst Dan­mörk vera — svona nokk­urn veg­inn — mörg pró­sent af...
Forsætisráðherra ræddi ekki mál Moshenskys
FréttirÓlígarkinn okkar

For­sæt­is­ráð­herra ræddi ekki mál Mos­hen­skys

Eng­ar um­ræð­ur urðu um stöðu kjör­ræð­is­manns Ís­lands í Hvíta-Rússlandi, Al­ex­and­ers Mos­hen­skys, á fundi Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur for­sæt­is­ráð­herra með leið­toga hví­trúss­nesku stjórn­ar­and­stöð­unn­ar, Sviatlönu Tsik­hanou­skayu. Katrín vill engu svara um eig­in skoð­un á stöðu kjör­ræð­is­manns­ins sem er ná­inn banda­mað­ur ein­ræð­is­herr­ans í Minsk, Al­ex­and­ers Lukashen­ko.
Bensín, olía og húsnæði hækka og draga verðbólguna með sér í hæstu hæðir
Fréttir

Bens­ín, ol­ía og hús­næði hækka og draga verð­bólg­una með sér í hæstu hæð­ir

Verð­bólga mæl­ist 8,8 pró­sent og spila verð­hækk­an­ir á olíu og bens­íni einna stærst­an þátt auk hins klass­íska hús­næð­is­lið­ar. Það kostaði 10,4 pró­sent meira að fylla á tank­inn í júní en það gerði í maí.
794. spurningaþraut: Bófar, þingmenn, lögfræðingar, hljómsveit eða eyjar?
ÞrautirSpurningaþrautin

794. spurn­inga­þraut: Bóf­ar, þing­menn, lög­fræð­ing­ar, hljóm­sveit eða eyj­ar?

Fyrri auka­spurn­ing: Ég ætla ekk­ert að fara í fel­ur með hvað það góða fólk heit­ir sem sjá má á sam­settu mynd­inni hér að of­an. Þau heita: Árel­ía Ey­dís Guð­munds­dótt­ir, Að­al­steinn Hauk­ur Sverris­son og Magnea Gná Jó­hanns­dótt­ir. Spurn­ing­in er hins veg­ar: Við hvað starfa þau nú upp á síðkast­ið? — og hér þarf svar­ið að vera þokka­lega ná­kvæmt. * Að­al­spurn­ing­ar: 1. ...
Skýrslan um Laugaland frestast enn
FréttirLaugaland/Varpholt

Skýrsl­an um Lauga­land frest­ast enn

Til stóð að kynna ráð­herr­um nið­ur­stöð­ur rann­sókn­ar á því hvort börn hefðu ver­ið beitt of­beldi á með­ferð­ar­heim­il­inu Laugalandi á morg­un, 29. júní. Ekki verð­ur af því og enn er alls óvíst hvenær skýrsl­an verð­ur gef­in út.