Þessi grein er rúmlega 3 mánaða gömul.

Svona er kjarasamningur hjúkrunarfræðinga: Minni taxtahækkun en hjá þingmönnum

Hjúkr­un­ar­fræð­ing­ar hafa ver­ið beðn­ir að ræða ekki efni kjara­samn­ings Fé­lags ís­lenskra hjúkr­un­ar­fræð­inga við fjár­mála­ráðu­neyt­ið. Taxta­laun hjúkr­un­ar­fræð­inga hækka minna á fjög­urra ára tíma­bili en ný­lega hækk­uð laun þing­manna. Or­lof nýrra hjúkr­un­ar­fræð­inga er hins veg­ar lengt og vakta­álag næt­ur- og há­tíð­ar­vinnu verð­ur hækk­að. Sum­ir ótt­ast að lækka í laun­um vegna samn­ings­ins.

Mest lesið

Fann fyrir mikilli sektarkennd vegna hinna kvennanna
1
FréttirMeðhöndlari kærður

Fann fyr­ir mik­illi sekt­ar­kennd vegna hinna kvenn­anna

Ragn­hild­ur Eik Árna­dótt­ir kærði Jó­hann­es Tryggva Svein­björns­son fyr­ir að hafa brot­ið gegn sér kyn­ferð­is­lega í tvígang. Hún er óánægð með vinnu­brögð lög­reglu við rann­sókn máls­ins og óar við því að Jó­hann­es sé enn að með­höndla ung­ar kon­ur. Það að fjöldi kvenna lýsi sams kon­ar brot­um af hálfu Jó­hann­es­ar hljóti að eiga að hafa eitt­hvað að segja við máls­með­ferð­ina.
Fjöldi kvenna lýsir ítrekuðum og alvarlegum kynferðisbrotum Jóhannesar
2
FréttirMeðhöndlari kærður

Fjöldi kvenna lýs­ir ít­rek­uð­um og al­var­leg­um kyn­ferð­is­brot­um Jó­hann­es­ar

Fimmtán kon­ur kærðu Jó­hann­es Tryggva Svein­björns­son fyr­ir nauðg­an­ir og önn­ur kyn­ferð­is­brot sem sam­kvæmt vitn­is­burði áttu sér stað allt frá ár­inu 2005 og til árs­ins 2017. Yngsta stúlk­an var að­eins 14 ára þeg­ar hún kærði Jó­hann­es. Hann hef­ur nú ver­ið ákærð­ur fyr­ir fjór­ar nauðg­an­ir. Þrjár kvenn­anna sem kærðu Jó­hann­es stíga fram í Stund­inni og segja sögu sína. Sjálf­ur neit­ar hann að hafa brot­ið gegn kon­un­um og seg­ir þær ljúga.
„Hann heilaþvoði mig algjörlega“
3
FréttirMeðhöndlari kærður

„Hann heila­þvoði mig al­gjör­lega“

Frænka Jó­hann­es­ar Tryggva Svein­björns­son­ar kærði hann ár­ið 2018 fyr­ir ít­rek­uð kyn­ferðs­brot gegn sér, frá 15 ára aldri og þar til hún var orð­in 19 ára. Í skýrslu­tök­um lýs­ir hún því hvernig Jó­hann­es hafi brot­ið margoft á henni í fé­lagi við fjölda annarra karl­manna og hvernig hann hafi átt frum­kvæði að þeim brot­um. Þá ber hún að Jó­hann­es hafi einnig brot­ið á henni þeg­ar hann veitti henni hnykk­með­ferð líkt og á ann­an tug kvenna kærði hann fyr­ir.
Rasískt kynferðisofbeldi gegn konum af asískum uppruna
4
Úttekt

Rasískt kyn­ferð­isof­beldi gegn kon­um af asísk­um upp­runa

Stund­in ræddi við fjór­ar ís­lensk­ar kon­ur af asísk­um upp­runa, Díönu Katrínu Þor­steins­dótt­ur, Donnu Cruz, Önnu Jia og Dýrfinnu Benitu, sem eiga það sam­eig­in­legt að hafa lent í rasísku kyn­ferð­isof­beldi og kyn­ferð­is­leg­um ras­isma frá því þær voru á grunn­skóla­aldri. Þær segja þol­in­mæð­ina að þrot­um komna og vilja skila skömm­inni þar sem hún á heima.
Dóttir Svandísar greind með heilaæxli
5
Fréttir

Dótt­ir Svandís­ar greind með heila­æxli

Svandís Svavars­dótt­ir heil­brigð­is­ráð­herra seg­ir frá því að dótt­ir sín, Una Torfa­dótt­ir, muni und­ir­gang­ast krabba­meins­með­ferð. „Þetta er stærsta verk­efni lífs míns,“ seg­ir Svandís, sem mun starfa áfram sem ráð­herra á með­an með­ferð stend­ur.
Jóhannes hafnar ásökunum fjölda kvenna: „Sannleikurinn kemur í ljós“
6
FréttirMeðhöndlari kærður

Jó­hann­es hafn­ar ásök­un­um fjölda kvenna: „Sann­leik­ur­inn kem­ur í ljós“

Jó­hann­es Tryggvi Svein­björns­son hafn­ar því að hafa fram­ið þau brot sem hann er ákærð­ur fyr­ir og seg­ir kon­urn­ar ljúga. Þeg­ar hann var innt­ur eft­ir því hvort hann hefði brot­ið á öðr­um kon­um skellti hann á.
Jón Trausti Reynisson
7
Leiðari

Jón Trausti Reynisson

Fyr­ir Ís­land

Þeg­ar út­lend­ing­arn­ir komu og björg­uðu ís­lensku efna­hags­lífi stóðu land­vætt­ir vakt­ina, vörðu sín vígi og vörn­uðu þeim upp­göngu.
Stundin #121
Júlí 2020
#121 - Júlí 2020
Prentútgáfa Stundarinnar kemur næst út þann 31. júlí.
Svona er kjarasamningur hjúkrunarfræðinga: Minni taxtahækkun en hjá þingmönnum
Frá Landspítalanum Hjúkrunarfræðingar fá hærri greiðslur fyrir vaktavinnu og taxtalaunahækkun upp á 68 þúsund krónur yfir fjögurra ára tímabil, samkvæmt nýjum kjarasamningi sem er í samþykktarferli. Myndin tengist efni greinarinnar ekki beint. Mynd: Tómas Guðbjartsson

Taxtalaunahækkun hjúkrunarfræðinga á tæpum fjórum árum verður minni en launahækkun þingmanna sem uppvíst varð um nýlega, samkvæmt nýundirrituðum kjarasamningi fjármálaráðuneytisins við hjúkrunarfræðinga. Það segir hins vegar ekki alla söguna.

Hjúkrunarfræðingar hafa verið beðnir um að halda trúnað um samninginn og ræða hann ekki opinberlega, á meðan hann er í samþykktar- og kynningarferli. 

Stundin hefur hins vegar kjarasamningsdrögin undir höndum og greinir hér frá efni hans. Samningurinn hefur ekki verið samþykktur af hjúkrunarfræðingum, en Félag íslenskra hjúkrunarfræðinga kynnti hann félagsmönnum í fyrradag, sem þurfa að samþykkja hann eða hafna honum fyrir mánaðarlok. Atkvæðagreiðslan hefst á miðvikudag.

Hjúkrunarfræðingar hafa nú verið samningslausir í rúmt ár. Umræddur kjarasamningur gildir um tímabilið frá 1. apríl 2019 til 31. mars 2023.

Hafa ber í huga að samningarnir eru flóknir,  og í þeim er kveðið á um ýmsar viðbætur og skerðingar, svo sem hækkun vaktaálags um nætur og jól, og svo minnkaðan vinnutíma með afnámi skipulagðra kaffihléa. Þannig eru kjarasamningarnir illa samanburðarhæfir við kjör margra annarra stétta, svo sem þingmanna, og áhrif samninganna misjöfn eftir einstaklingum.

Taxtalaun hækka um 68 þúsund krónur

Í kjarasamningnum, sem gildir yfir fjögurra ára tímabil, er hjúkrunarfræðingum veitt taxtalaunahækkun sem nemur 68 þúsund krónur í heildina, í árlegum skrefum.

Samhliða þessu verða álagslaun fyrir næturvinnu og vaktir á stórhátíðardögum, aðfangadagskvöld og nýársnótt, hækkuð töluvert, eða um 10 til 30 prósentustig.

Undanfarið hefur hins vegar verið í gildi sérstakur vaktaálagsauki. Fréttir voru af honum um síðustu mánaðarmót, þegar laun hjúkrunarfræðinga lækkuðu um allt að tugi þúsunda króna, vegna þess að vaktaálagsaukinn hafði runnið út. Úrræðinu hefur verið beitt frá árinu 2017 til þess að „auka hvata hjúkrunarfræðinga til þess að sinna vinnuskyldu sinni utan dagvinnumarka“.

„Þetta er engin kjarabót fyrir okkur sem erum í dagvinnu.“

Hækkun vaktaálags gagnast hins vegar lítið hjúkrunarfræðingum sem vinna dagvinnu. Hjúkrunarfræðingur sem Stundin ræddi við sagði dagvinnufólk vera óánægt með samninginn, þótt hann gæti reynst ágætur þeim sem vinna kvöld- og næturvinnu: „Þetta er engin kjarabót fyrir okkur sem erum í dagvinnu. Stærsta kjarabótin er fyrir þær sem eru á þrískiptum vöktum; dag-, kvöld- og næturvinnu. Það eru ekkert rosalega margir í þeim pakka. Stór hluti hjúkrunarfræðinga eru einstæðar mæður. Það geta ekki allir unnið á næturnar og á kvöldin. Þetta er svolítið andfemínískur samningur, að því leyti.“

Í samningnum er opnað á styttingu vinnuvikunnar niður í 36 tíma, en með því að afnema greiðslur fyrir kaffitíma. Í eldri samningi hjúkrunarfræðinga er ákvæði um fastar yfirvinnugreiðslur vegna kaffitíma sem fólk nái fyrirsjáanlega ekki að nýta.

Af LandspítalanumStór hluti hjúkrunarfræðinga vinnur ekki á kvöldin eða um nætur og nýtur ekki hækkunar vaktaálagsgreiðslna.

Óttast að lækka í launum

Sumir óttast að lækka í launum vegna nýja kjarasamningsins. Það getur tæknilega séð gerst á næsta ári þegar yfirvinnugreiðslur vegna ótekinna kaffitíma eru fjarlægðar, jafnvel þótt taxtahækkun upp á 35 þúsund krónur á mánuði hafi átt sér stað.

„Við eigum enga kaffitíma, þetta er kannski eina yfirvinnan sem fólk fær,“ segir hjúkrunarfræðingurinn. „Það getur verið 40 til 50 þúsund á mánuði. Við styttingu vinnuvikunnar er þetta tekið út. Það er loforð um að enginn lækki í launum, en það er ekki kjarasamningsbundið.“

Ánægja ríkir um ákveðin ákvæði samningsins, til dæmis að nýútskrifaðir hjúkrunarfræðingar fái strax í upphafi 30 orlofsdaga á ári, í stað 24 orlofsdaga. Þetta gagnast þó ekki þeim sem hafa starfað lengi.

Þá verður innleitt að hjúkrunarfræðingar fá tíu daga í endurmenntun á hverju ári, en áður hafði starfsmönnum verið heimilt að biðja um námsleyfi, án fullvissu um samþykki. 

„Það sem mér finnst vera best við þennan samning er að það er búið að tryggja okkur 10 daga endurmenntun. Við þurfum að uppfæra þekkinguna okkar. Að fara á námskeið og ráðstefnur er nauðsynlegur hluti af starfinu,“ segir hjúkrunarfræðingurinn.

„Það sem mér finnst vera best við þennan samning er að það er búið að tryggja okkur 10 daga endurmenntun.“

Eftir að allar taxtahækkanir hafa verið teknar inn í myndina verða byrjunarlaun hjúkrunarfræðinga 410 þúsund krónur á mánuði árið 2022.

Annar hjúkrunarfræðingur sem Stundin ræddi við í gær sagði marga vera „í sjokki“ yfir samningunum. „Þetta eru nánast engar launahækkanir, fólk átti von á talsvert meiru og ég heyri að mörgum finnst þetta móðgandi. Þetta eru hrikaleg vonbrigði, ég get ekki orðað þetta neitt öðruvísi.“

Hjúkrunarfræðingar beðnir að ræða ekki samninginn

Samkvæmt heimildum Stundarinnar fór formaður félagsins, Guðbjörg Pálsdóttir, sérstaklega fram á það við félagsmenn að ræða ekki samninginn opinberlega, á kynningarfundi sem haldinn var í fyrradag og var streymt í gegnum fjarfundarbúnað.

Umræðum sem innifela upplýsingar um samninginn hefur verið eytt af Facebook-síðunni Bakland hjúkrunarfræðinga. Þar hefur þeim tilmælum verið beint að hjúkrunarfræðingum að beina spurningum sínum að tölvupóstfanginu kjarasamningar@hjukrun.is og nálagst kynningarefni á Mínum síðum á hjukrun.is, sem er á vegum Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga.

„Spurningum og frekari umræðum um samninginn verður ekki svarað á samfélagsmiðlum,“ segir í innleggi stjórnanda á Baklandi hjúkrunarfræðinga.

„Skrítið,“ segir hjúkrunarfræðingur í samtali við Stundina. „Það er verið að loka heilum deildum vegna þess að það vantar hjúkrunarfræðinga. Þetta varðar alveg almenning.“

Markmið að bæta heilsu starfsmanna

Yfirlýst markmið samninganna, sem tilgreind eru í viðauka, eru meðal annars að stytta vinnuvikuna, draga úr þörf og hvata til yfirvinnu, bæta samþættingu starfs og einkalífs, gera vaktavinnu eftirsóknarverðari, bæta heilsu starfsfólks og að vinnutími og að laun taki betur mið af vaktabyrði og „verðmæti staðins tíma“.

Gerðar verða mælingar til að fylgja eftir markmiðunum. „Á samningstímanum verða framkvæmdar reglulegar mælingar til að leggja mat á áhrif kerfisbreytinganna á starfsfólk og starfsemi stofnana. Mælingarnar skulu vera mánaðarlegar eða reglubundnar á 3-12 mánaða fresti, ýmist gerðar með upplýsingum úr launa- eða mannauðskerfum, með spurningakönnunum eða öðrum hætti,“ segir í viðauka samningsins.

Kaffihlé hætt til að stytta vinnutíma

Ákvæði kjarasamnings sem kveða á um kaffihlé verða fjarlægð og það sett í hendurnar hverrar stofnunar fyrir sig að semja um útfærslu, sem geti annað hvort verið eins og áður eða kveðið á um vinnutímastyttingu með því að fjarlægja kaffihlé.

Þannig verður unnt að stytta vinnutíma niður í 36 tíma á viku, með því að stytta hlé. „En við þurfum að sleppa kaffitímunum okkar á móti. Þannig að þetta er ekki hrein stytting á vinnutíma,“ sagði hjúkrunarfræðingur í samtali við Stundina í gær.

„Þannig að þetta er ekki hrein stytting á vinnutíma“

Í kjarasamningnum er hins vegar tilgreint að vinnutími verður 40 stundir á viku, „nema um skemmri vinnutíma sé sérstaklega samið“.

Í fyrri kjarasamningi átti starfsmaður áður „rétt á a.m.k. 15 mínútna hléi ef daglegur vinnutími hans er lengri en 6 klukkustundir“.

Hætt verður að greiða starfsfólki í vaktavinnu aukalega laun sem nemur 25 mínútum í yfirvinnu fyrir hverja vakt vegna ótekins kaffihlés.

Nú verður grein samnings sem ákvarðar kaffitíma fjarlægð og svigrúmið nýtt til þess að stytta vinnutíma. 

Hugsanleg lækkun verður á launum í veikindaleyfi, þar sem breytingagjald vegna fyrirvaralítilla breytinga á vöktum, sem hefur verið tveir til þrír yfirvinnutímar, verður ekki tekið inn í meðaltalslaunin sem greidd eru í veikindaleyfi.

Þá eiga starfsmenn nú rétt á fríi í stað þess að taka bakvaktir. „Starfsmaður á rétt á fríi í stað greiðslu álags fyrir bakvakt. 20 mínútna frí jafngildir 33,33% vaktaálagi, 27 mínútna frí jafngildir 45% vaktaálagi, 54 mínútna frí jafngildir 90% vaktaálagi.“

Atkvæðagreiðslan um samninginn hefst á miðvikudag.

Meiri launahækkun þingmanna og ráðherra

Taxtahækkun hjúkrunarfræðinga ein og sér er 68 þúsund krónur á fjórum árum, sem fyrr segir, en til samanburðar fá þingmenn rúmlega 69 þúsund króna hækkun á þingfararkaupi, samkvæmt hækkun sem átti að eiga sér stað um áramót.

Ákvörðun um launahækkun þingmanna varð opinber eftir að Vísir.is sendi fjármála- og efnahagsráðuneytinu sérstaka fyrirspurn um launaþróunina, í kjölfar þess að ráðuneytið hafði sent frá sér yfirlýsingu um hálfs árs frestun komandi launahækkunar æðstu ráða- og embættismanna, sem átti að eiga sér stað samkvæmt launavísitölu 1. júní næstkomandi. Í yfirlýsingunni var ekki nefnt að önnur launahækkun hefði átt sér stað. Þar áður fengu ráðherrar og þingmenn margumrædda 44% launahækkun í einu skrefi, eða sem nemur 340 þúsund krónum fyrir þingmenn og hálfri milljón fyrir ráðherra, sem Kjararáð ákvað sama dag og alþingiskosningar voru haldnar í október 2016. Forseti Íslands ákvað að gefa launahækkunina í kjölfarið og skoraði á Alþingi að breyta ákvörðun Kjararáðs.

Nýjasta hækkunin á launum þingmanna og fleiri hefur ekki komið til framkvæmda enn, vegna gaps í lögum.

Hafa ber í huga að hækkunartímabilið nær yfir skeið þar sem launavísitala hækkaði verulega, en Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn gerir hins vegar ráð fyrir því að hagvöxtur verði neikvæður í ár, sem nemur 7,2%, en aukist aftur um 6% á næsta ári.

Þess fyrir utan eru ýmsar breytingar á kjörum hjúkrunarfræðinga við nýja samninginn, sem hagnast þó mismunandi hópum misjafnlega vel.

„Það vantar yfir 400 hjúkrunarfræðinga bara á Landspítalanum. Landspítalinn er bara ekki samkeppnishæfur í launum,“ segir hjúkrunarfræðingur í samtali við Stundina.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Fann fyrir mikilli sektarkennd vegna hinna kvennanna
1
FréttirMeðhöndlari kærður

Fann fyr­ir mik­illi sekt­ar­kennd vegna hinna kvenn­anna

Ragn­hild­ur Eik Árna­dótt­ir kærði Jó­hann­es Tryggva Svein­björns­son fyr­ir að hafa brot­ið gegn sér kyn­ferð­is­lega í tvígang. Hún er óánægð með vinnu­brögð lög­reglu við rann­sókn máls­ins og óar við því að Jó­hann­es sé enn að með­höndla ung­ar kon­ur. Það að fjöldi kvenna lýsi sams kon­ar brot­um af hálfu Jó­hann­es­ar hljóti að eiga að hafa eitt­hvað að segja við máls­með­ferð­ina.
Fjöldi kvenna lýsir ítrekuðum og alvarlegum kynferðisbrotum Jóhannesar
2
FréttirMeðhöndlari kærður

Fjöldi kvenna lýs­ir ít­rek­uð­um og al­var­leg­um kyn­ferð­is­brot­um Jó­hann­es­ar

Fimmtán kon­ur kærðu Jó­hann­es Tryggva Svein­björns­son fyr­ir nauðg­an­ir og önn­ur kyn­ferð­is­brot sem sam­kvæmt vitn­is­burði áttu sér stað allt frá ár­inu 2005 og til árs­ins 2017. Yngsta stúlk­an var að­eins 14 ára þeg­ar hún kærði Jó­hann­es. Hann hef­ur nú ver­ið ákærð­ur fyr­ir fjór­ar nauðg­an­ir. Þrjár kvenn­anna sem kærðu Jó­hann­es stíga fram í Stund­inni og segja sögu sína. Sjálf­ur neit­ar hann að hafa brot­ið gegn kon­un­um og seg­ir þær ljúga.
„Hann heilaþvoði mig algjörlega“
3
FréttirMeðhöndlari kærður

„Hann heila­þvoði mig al­gjör­lega“

Frænka Jó­hann­es­ar Tryggva Svein­björns­son­ar kærði hann ár­ið 2018 fyr­ir ít­rek­uð kyn­ferðs­brot gegn sér, frá 15 ára aldri og þar til hún var orð­in 19 ára. Í skýrslu­tök­um lýs­ir hún því hvernig Jó­hann­es hafi brot­ið margoft á henni í fé­lagi við fjölda annarra karl­manna og hvernig hann hafi átt frum­kvæði að þeim brot­um. Þá ber hún að Jó­hann­es hafi einnig brot­ið á henni þeg­ar hann veitti henni hnykk­með­ferð líkt og á ann­an tug kvenna kærði hann fyr­ir.
Rasískt kynferðisofbeldi gegn konum af asískum uppruna
4
Úttekt

Rasískt kyn­ferð­isof­beldi gegn kon­um af asísk­um upp­runa

Stund­in ræddi við fjór­ar ís­lensk­ar kon­ur af asísk­um upp­runa, Díönu Katrínu Þor­steins­dótt­ur, Donnu Cruz, Önnu Jia og Dýrfinnu Benitu, sem eiga það sam­eig­in­legt að hafa lent í rasísku kyn­ferð­isof­beldi og kyn­ferð­is­leg­um ras­isma frá því þær voru á grunn­skóla­aldri. Þær segja þol­in­mæð­ina að þrot­um komna og vilja skila skömm­inni þar sem hún á heima.
Dóttir Svandísar greind með heilaæxli
5
Fréttir

Dótt­ir Svandís­ar greind með heila­æxli

Svandís Svavars­dótt­ir heil­brigð­is­ráð­herra seg­ir frá því að dótt­ir sín, Una Torfa­dótt­ir, muni und­ir­gang­ast krabba­meins­með­ferð. „Þetta er stærsta verk­efni lífs míns,“ seg­ir Svandís, sem mun starfa áfram sem ráð­herra á með­an með­ferð stend­ur.
Jóhannes hafnar ásökunum fjölda kvenna: „Sannleikurinn kemur í ljós“
6
FréttirMeðhöndlari kærður

Jó­hann­es hafn­ar ásök­un­um fjölda kvenna: „Sann­leik­ur­inn kem­ur í ljós“

Jó­hann­es Tryggvi Svein­björns­son hafn­ar því að hafa fram­ið þau brot sem hann er ákærð­ur fyr­ir og seg­ir kon­urn­ar ljúga. Þeg­ar hann var innt­ur eft­ir því hvort hann hefði brot­ið á öðr­um kon­um skellti hann á.
Jón Trausti Reynisson
7
Leiðari

Jón Trausti Reynisson

Fyr­ir Ís­land

Þeg­ar út­lend­ing­arn­ir komu og björg­uðu ís­lensku efna­hags­lífi stóðu land­vætt­ir vakt­ina, vörðu sín vígi og vörn­uðu þeim upp­göngu.

Mest deilt

Fann fyrir mikilli sektarkennd vegna hinna kvennanna
1
FréttirMeðhöndlari kærður

Fann fyr­ir mik­illi sekt­ar­kennd vegna hinna kvenn­anna

Ragn­hild­ur Eik Árna­dótt­ir kærði Jó­hann­es Tryggva Svein­björns­son fyr­ir að hafa brot­ið gegn sér kyn­ferð­is­lega í tvígang. Hún er óánægð með vinnu­brögð lög­reglu við rann­sókn máls­ins og óar við því að Jó­hann­es sé enn að með­höndla ung­ar kon­ur. Það að fjöldi kvenna lýsi sams kon­ar brot­um af hálfu Jó­hann­es­ar hljóti að eiga að hafa eitt­hvað að segja við máls­með­ferð­ina.
Rasískt kynferðisofbeldi gegn konum af asískum uppruna
2
Úttekt

Rasískt kyn­ferð­isof­beldi gegn kon­um af asísk­um upp­runa

Stund­in ræddi við fjór­ar ís­lensk­ar kon­ur af asísk­um upp­runa, Díönu Katrínu Þor­steins­dótt­ur, Donnu Cruz, Önnu Jia og Dýrfinnu Benitu, sem eiga það sam­eig­in­legt að hafa lent í rasísku kyn­ferð­isof­beldi og kyn­ferð­is­leg­um ras­isma frá því þær voru á grunn­skóla­aldri. Þær segja þol­in­mæð­ina að þrot­um komna og vilja skila skömm­inni þar sem hún á heima.
Jón Trausti Reynisson
3
Leiðari

Jón Trausti Reynisson

Fyr­ir Ís­land

Þeg­ar út­lend­ing­arn­ir komu og björg­uðu ís­lensku efna­hags­lífi stóðu land­vætt­ir vakt­ina, vörðu sín vígi og vörn­uðu þeim upp­göngu.
Dóttir Svandísar greind með heilaæxli
4
Fréttir

Dótt­ir Svandís­ar greind með heila­æxli

Svandís Svavars­dótt­ir heil­brigð­is­ráð­herra seg­ir frá því að dótt­ir sín, Una Torfa­dótt­ir, muni und­ir­gang­ast krabba­meins­með­ferð. „Þetta er stærsta verk­efni lífs míns,“ seg­ir Svandís, sem mun starfa áfram sem ráð­herra á með­an með­ferð stend­ur.
„Hann heilaþvoði mig algjörlega“
5
FréttirMeðhöndlari kærður

„Hann heila­þvoði mig al­gjör­lega“

Frænka Jó­hann­es­ar Tryggva Svein­björns­son­ar kærði hann ár­ið 2018 fyr­ir ít­rek­uð kyn­ferðs­brot gegn sér, frá 15 ára aldri og þar til hún var orð­in 19 ára. Í skýrslu­tök­um lýs­ir hún því hvernig Jó­hann­es hafi brot­ið margoft á henni í fé­lagi við fjölda annarra karl­manna og hvernig hann hafi átt frum­kvæði að þeim brot­um. Þá ber hún að Jó­hann­es hafi einnig brot­ið á henni þeg­ar hann veitti henni hnykk­með­ferð líkt og á ann­an tug kvenna kærði hann fyr­ir.
Þórdís Elva Þorvaldsdóttir
6
Pistill

Þórdís Elva Þorvaldsdóttir

Vakn­ing 2020

Hvað ef við gæt­um hætt við þetta ár?
Upplýsingastjóri Reykjavíkurborgar um eldsvoðann: „Við berum í raun og veru enga ábyrgð“
7
ÚttektBruninn á Bræðraborgarstíg

Upp­lýs­inga­stjóri Reykja­vík­ur­borg­ar um elds­voð­ann: „Við ber­um í raun og veru enga ábyrgð“

Um ábyrgð eft­ir brun­ann í Vest­ur­bæ Reykja­vík­ur benda mis­mun­andi að­il­ar inn­an borg­ar­yf­ir­valda hver á ann­an. Upp­lýs­inga­stjóri seg­ir borg­ina ekki bera neina ábyrgð gagn­vart leigj­end­um íbúð­ar­inn­ar, en vel­ferð­ar­svið seg­ir þvert á móti að borg­in beri rík­ar skyld­ur til að að­stoða þá.

Mest lesið í vikunni

María Ósk Sigurðardóttir látin: „Hún heillaði alla sem hún hitti“
1
Fréttir

María Ósk Sig­urð­ar­dótt­ir lát­in: „Hún heill­aði alla sem hún hitti“

María Ósk Sig­urð­ar­dótt­ir lést 2. júlí og skil­ur eft­ir sig stóra fjöl­skyldu, með­al ann­ars fjög­ur börn og tvö barna­börn. Gest­ný Rós, syst­ir Maríu, ræð­ir við Stund­ina um syst­ur sína eins og hún var og eins og fjöl­skyld­an vill að henn­ar verði minnst, með virð­ingu og kær­leika.
Fann fyrir mikilli sektarkennd vegna hinna kvennanna
2
FréttirMeðhöndlari kærður

Fann fyr­ir mik­illi sekt­ar­kennd vegna hinna kvenn­anna

Ragn­hild­ur Eik Árna­dótt­ir kærði Jó­hann­es Tryggva Svein­björns­son fyr­ir að hafa brot­ið gegn sér kyn­ferð­is­lega í tvígang. Hún er óánægð með vinnu­brögð lög­reglu við rann­sókn máls­ins og óar við því að Jó­hann­es sé enn að með­höndla ung­ar kon­ur. Það að fjöldi kvenna lýsi sams kon­ar brot­um af hálfu Jó­hann­es­ar hljóti að eiga að hafa eitt­hvað að segja við máls­með­ferð­ina.
Fjöldi kvenna lýsir ítrekuðum og alvarlegum kynferðisbrotum Jóhannesar
3
FréttirMeðhöndlari kærður

Fjöldi kvenna lýs­ir ít­rek­uð­um og al­var­leg­um kyn­ferð­is­brot­um Jó­hann­es­ar

Fimmtán kon­ur kærðu Jó­hann­es Tryggva Svein­björns­son fyr­ir nauðg­an­ir og önn­ur kyn­ferð­is­brot sem sam­kvæmt vitn­is­burði áttu sér stað allt frá ár­inu 2005 og til árs­ins 2017. Yngsta stúlk­an var að­eins 14 ára þeg­ar hún kærði Jó­hann­es. Hann hef­ur nú ver­ið ákærð­ur fyr­ir fjór­ar nauðg­an­ir. Þrjár kvenn­anna sem kærðu Jó­hann­es stíga fram í Stund­inni og segja sögu sína. Sjálf­ur neit­ar hann að hafa brot­ið gegn kon­un­um og seg­ir þær ljúga.
„Hann heilaþvoði mig algjörlega“
4
FréttirMeðhöndlari kærður

„Hann heila­þvoði mig al­gjör­lega“

Frænka Jó­hann­es­ar Tryggva Svein­björns­son­ar kærði hann ár­ið 2018 fyr­ir ít­rek­uð kyn­ferðs­brot gegn sér, frá 15 ára aldri og þar til hún var orð­in 19 ára. Í skýrslu­tök­um lýs­ir hún því hvernig Jó­hann­es hafi brot­ið margoft á henni í fé­lagi við fjölda annarra karl­manna og hvernig hann hafi átt frum­kvæði að þeim brot­um. Þá ber hún að Jó­hann­es hafi einnig brot­ið á henni þeg­ar hann veitti henni hnykk­með­ferð líkt og á ann­an tug kvenna kærði hann fyr­ir.
„Þetta er langvarandi sorg“
5
ViðtalFaraldur 21. aldarinnar

„Þetta er langvar­andi sorg“

Eig­in­mað­ur Guðnýj­ar Helga­dótt­ur lést úr Alzheimer fyr­ir þrem­ur ár­um, eft­ir margra ára bar­áttu við sjúk­dóm­inn. Guðný seg­ist sjálf ekki hafa átt­að sig á álag­inu sem fylgdi veik­ind­um hans, fyrr en eft­ir að hann var fall­inn frá. Hún seg­ir sjúk­dóm­inn smám sam­an ræna fólk öll­um sín­um fal­legu eig­in­leik­um sem sé erfitt að horfa upp á.
Rasískt kynferðisofbeldi gegn konum af asískum uppruna
6
Úttekt

Rasískt kyn­ferð­isof­beldi gegn kon­um af asísk­um upp­runa

Stund­in ræddi við fjór­ar ís­lensk­ar kon­ur af asísk­um upp­runa, Díönu Katrínu Þor­steins­dótt­ur, Donnu Cruz, Önnu Jia og Dýrfinnu Benitu, sem eiga það sam­eig­in­legt að hafa lent í rasísku kyn­ferð­isof­beldi og kyn­ferð­is­leg­um ras­isma frá því þær voru á grunn­skóla­aldri. Þær segja þol­in­mæð­ina að þrot­um komna og vilja skila skömm­inni þar sem hún á heima.
Messanum lokað eftir mótmæli fyrrum starfsfólks
7
FréttirRéttindabrot á vinnumarkaði

Mess­an­um lok­að eft­ir mót­mæli fyrr­um starfs­fólks

Sjáv­ar­rétt­ar­stað­ur­inn Mess­inn opn­aði síð­ast­lið­inn föstu­dag eft­ir eig­enda­skipti. Fyrr­um starfs­fólk sem hef­ur ekki feng­ið borg­að laun í fjóra mán­uði mót­mælti fyr­ir ut­an degi síð­ar. Við­skipta­vin­ir létu sig hverfa og staðn­um var lok­að.

Mest lesið í mánuðinum

Eigandi hússins sem brann tjáir sig: „Útlendingarnir borga en ekki Íslendingarnir“
1
FréttirBruninn á Bræðraborgarstíg

Eig­andi húss­ins sem brann tjá­ir sig: „Út­lend­ing­arn­ir borga en ekki Ís­lend­ing­arn­ir“

Krist­inn Jón Gísla­son, eig­andi HD verks ehf. sem á með­al ann­ars Bræðr­ar­borg­ar­stíg 1, seg­ist vera með sann­an­ir fyr­ir því að einn leigj­and­inn hafi kveikt í hús­inu. Hann seg­ir brun­ann vera harm­leik en vill ekki tjá sig frek­ar.
„Það er ekki hægt að spila þennan leik með þeim spilum sem voru gefin í byrjun“
2
Viðtal

„Það er ekki hægt að spila þenn­an leik með þeim spil­um sem voru gef­in í byrj­un“

Mæl­ir­inn er full­ur að sögn Loga Pedro og þol­in­mæð­in fyr­ir ras­isma er að þrot­um kom­in. Hann horf­ir til sögu svartra í al­þjóð­legu sam­hengi, en heim­fær­ir stöð­una: „Ég á sjálf­ur svo sterka fjöl­skyldu­sögu þeg­ar kem­ur að þræla­haldi,“ seg­ir Logi og árétt­ar mik­il­vægi þess að fólk taki af­stöðu.
Unga parið sem lést í brunanum var að safna fyrir brúðkaupi sínu
3
FréttirBruninn á Bræðraborgarstíg

Unga par­ið sem lést í brun­an­um var að safna fyr­ir brúð­kaupi sínu

Leigj­end­ur á Bræðra­borg­ar­stíg 1, sem er bruna­rúst­ir eft­ir elds­voða, hafa feng­ið rukk­un vegna leigu í júlí. Einn íbú­inn leit­aði ráð­gjaf­ar vegna inn­heimtusím­tals. Magda­lena Kwi­at­kowska, starfs­mað­ur Efl­ing­ar, seg­ir að unga par­ið sem lést í brun­an­um hafi ver­ið að safna pen­ing­um fyr­ir brúð­kaupi sínu.
María Ósk Sigurðardóttir látin: „Hún heillaði alla sem hún hitti“
4
Fréttir

María Ósk Sig­urð­ar­dótt­ir lát­in: „Hún heill­aði alla sem hún hitti“

María Ósk Sig­urð­ar­dótt­ir lést 2. júlí og skil­ur eft­ir sig stóra fjöl­skyldu, með­al ann­ars fjög­ur börn og tvö barna­börn. Gest­ný Rós, syst­ir Maríu, ræð­ir við Stund­ina um syst­ur sína eins og hún var og eins og fjöl­skyld­an vill að henn­ar verði minnst, með virð­ingu og kær­leika.
Vandræðahús í Vesturbænum logar: „Maður hefur horft fram á máttleysi borgaryfirvalda“
5
FréttirBruninn á Bræðraborgarstíg

Vand­ræða­hús í Vest­ur­bæn­um log­ar: „Mað­ur hef­ur horft fram á mátt­leysi borg­ar­yf­ir­valda“

Grun­ur er á sak­næmu at­hæfi, þar sem þrír ein­stak­ling­ar eru í haldi lög­reglu og fjór­ir eru á slysa­deild, eft­ir elds­voða í Vest­ur­bæn­um. Ná­grann­ar lýsa yf­ir langvar­andi áhyggj­um af ástandi húss­ins á Bræðra­borg­ar­stíg 1 og fyrr­ver­andi íbúi kvart­aði und­an því í frétt Stund­ar­inn­ar fyr­ir fjór­um ár­um.
Fann fyrir mikilli sektarkennd vegna hinna kvennanna
6
FréttirMeðhöndlari kærður

Fann fyr­ir mik­illi sekt­ar­kennd vegna hinna kvenn­anna

Ragn­hild­ur Eik Árna­dótt­ir kærði Jó­hann­es Tryggva Svein­björns­son fyr­ir að hafa brot­ið gegn sér kyn­ferð­is­lega í tvígang. Hún er óánægð með vinnu­brögð lög­reglu við rann­sókn máls­ins og óar við því að Jó­hann­es sé enn að með­höndla ung­ar kon­ur. Það að fjöldi kvenna lýsi sams kon­ar brot­um af hálfu Jó­hann­es­ar hljóti að eiga að hafa eitt­hvað að segja við máls­með­ferð­ina.
Skiptar skoðanir um myndband KSÍ: „Þetta er hámark heimskunnar“
7
Fréttir

Skipt­ar skoð­an­ir um mynd­band KSÍ: „Þetta er há­mark heimsk­unn­ar“

Marg­ir lýstu því að mynd­band­ið hefði kall­að fram gæsa­húð af hrifn­ingu. Pró­fess­or við Lista­há­skól­ann, Godd­ur, seg­ir aft­ur á móti að mynd­band­ið sé veru­lega ógeð­fellt og upp­fullt af þjóð­rembu.

Nýtt á Stundinni

Sjáanlegt réttlæti
Illugi Jökulsson
Pistill

Illugi Jökulsson

Sjá­an­legt rétt­læti

Það er ekki nóg að mylla rétt­læt­is­ins mali, við þurf­um líka að sjá hana mala.
Söguhetjur og skúrkar í stjórnmálum
Símon Vestarr
Blogg

Símon Vestarr

Sögu­hetj­ur og skúrk­ar í stjórn­mál­um

Skáld­ið Muriel Ru­keyser skrif­aði eitt sinn að al­heim­ur­inn væri gerð­ur úr sög­um, ekki úr atóm­um. Þetta skilj­um við öll. Al­heim­ur­inn sem slík­ur er auð­vit­að sam­sett­ur úr frum­eind­um — eng­inn nema enda­tímaspá­menn með skegg nið­ur að hnjám og lög­heim­ili í Laug­ar­vatns­helli myndu and­mæla því — en hér er­um við ekki að tala um efn­is­heim­inn sjálf­an. Við er­um að tala um al­heim­inn...
Rasískt kynferðisofbeldi gegn konum af asískum uppruna
Úttekt

Rasískt kyn­ferð­isof­beldi gegn kon­um af asísk­um upp­runa

Stund­in ræddi við fjór­ar ís­lensk­ar kon­ur af asísk­um upp­runa, Díönu Katrínu Þor­steins­dótt­ur, Donnu Cruz, Önnu Jia og Dýrfinnu Benitu, sem eiga það sam­eig­in­legt að hafa lent í rasísku kyn­ferð­isof­beldi og kyn­ferð­is­leg­um ras­isma frá því þær voru á grunn­skóla­aldri. Þær segja þol­in­mæð­ina að þrot­um komna og vilja skila skömm­inni þar sem hún á heima.
76. spurningaþraut: Við hvaða fljót stóðu hinar dularfullu menningarborgir?
Þrautir10 af öllu tagi

76. spurn­inga­þraut: Við hvaða fljót stóðu hinar dul­ar­fullu menn­ing­ar­borg­ir?

Auka­spurn­ing­ar: Hvað heit­ir skip­ið á efri mynd­inni? Hvað heit­ir kon­an á neðri mynd­inni? Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Fyr­ir nokkr­um ár­um kom út fyrsta hljóm­plata Vík­ings Heið­ars Ólafs­son­ar pí­anó­leik­ara á snær­um þýska út­gáf­uris­ans Deutsche Grammoph­o­ne. Þar lék hann ein­göngu verk eft­ir eitt og sama tón­skáld­ið. Hvað var það? 2.   Hvað heit­ir per­són­an sem Will Fer­rell leik­ur í mynd­inni um Eurovisi­on? 3.   Hvað er...
Vakning 2020
Þórdís Elva Þorvaldsdóttir
Pistill

Þórdís Elva Þorvaldsdóttir

Vakn­ing 2020

Hvað ef við gæt­um hætt við þetta ár?
Jörðin eftir endalok mannkynsins, formleysi og búrlesk
Stundarskráin

Jörð­in eft­ir enda­lok mann­kyns­ins, form­leysi og búr­lesk

Tón­leik­ar, við­burð­ir og sýn­ing­ar 10.-30. júlí.
Upplýsingastjóri Reykjavíkurborgar um eldsvoðann: „Við berum í raun og veru enga ábyrgð“
ÚttektBruninn á Bræðraborgarstíg

Upp­lýs­inga­stjóri Reykja­vík­ur­borg­ar um elds­voð­ann: „Við ber­um í raun og veru enga ábyrgð“

Um ábyrgð eft­ir brun­ann í Vest­ur­bæ Reykja­vík­ur benda mis­mun­andi að­il­ar inn­an borg­ar­yf­ir­valda hver á ann­an. Upp­lýs­inga­stjóri seg­ir borg­ina ekki bera neina ábyrgð gagn­vart leigj­end­um íbúð­ar­inn­ar, en vel­ferð­ar­svið seg­ir þvert á móti að borg­in beri rík­ar skyld­ur til að að­stoða þá.
Fyrir Ísland
Jón Trausti Reynisson
Leiðari

Jón Trausti Reynisson

Fyr­ir Ís­land

Þeg­ar út­lend­ing­arn­ir komu og björg­uðu ís­lensku efna­hags­lífi stóðu land­vætt­ir vakt­ina, vörðu sín vígi og vörn­uðu þeim upp­göngu.
Peningar tala sænsku
Hallgrímur Helgason
Pistill

Hallgrímur Helgason

Pen­ing­ar tala sænsku

Hall­grím­ur Helga­son skrif­ar um kaup Stor­ytel á For­laginu.
Jóhannes hafnar ásökunum fjölda kvenna: „Sannleikurinn kemur í ljós“
FréttirMeðhöndlari kærður

Jó­hann­es hafn­ar ásök­un­um fjölda kvenna: „Sann­leik­ur­inn kem­ur í ljós“

Jó­hann­es Tryggvi Svein­björns­son hafn­ar því að hafa fram­ið þau brot sem hann er ákærð­ur fyr­ir og seg­ir kon­urn­ar ljúga. Þeg­ar hann var innt­ur eft­ir því hvort hann hefði brot­ið á öðr­um kon­um skellti hann á.
„Hann heilaþvoði mig algjörlega“
FréttirMeðhöndlari kærður

„Hann heila­þvoði mig al­gjör­lega“

Frænka Jó­hann­es­ar Tryggva Svein­björns­son­ar kærði hann ár­ið 2018 fyr­ir ít­rek­uð kyn­ferðs­brot gegn sér, frá 15 ára aldri og þar til hún var orð­in 19 ára. Í skýrslu­tök­um lýs­ir hún því hvernig Jó­hann­es hafi brot­ið margoft á henni í fé­lagi við fjölda annarra karl­manna og hvernig hann hafi átt frum­kvæði að þeim brot­um. Þá ber hún að Jó­hann­es hafi einnig brot­ið á henni þeg­ar hann veitti henni hnykk­með­ferð líkt og á ann­an tug kvenna kærði hann fyr­ir.
Fann fyrir mikilli sektarkennd vegna hinna kvennanna
FréttirMeðhöndlari kærður

Fann fyr­ir mik­illi sekt­ar­kennd vegna hinna kvenn­anna

Ragn­hild­ur Eik Árna­dótt­ir kærði Jó­hann­es Tryggva Svein­björns­son fyr­ir að hafa brot­ið gegn sér kyn­ferð­is­lega í tvígang. Hún er óánægð með vinnu­brögð lög­reglu við rann­sókn máls­ins og óar við því að Jó­hann­es sé enn að með­höndla ung­ar kon­ur. Það að fjöldi kvenna lýsi sams kon­ar brot­um af hálfu Jó­hann­es­ar hljóti að eiga að hafa eitt­hvað að segja við máls­með­ferð­ina.