Mest lesið

Babb í bátnum
1

Babb í bátnum

·
Er hægt að forðast lúsmý?
2

Er hægt að forðast lúsmý?

·
Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð
3

Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð

·
Níræður í níu vikna einangrun
4

Níræður í níu vikna einangrun

·
Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint
5

Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint

·
34 vændiskaupamál í ár
6

34 vændiskaupamál í ár

·
Hagsmunir ógna ritstjórnarlegu sjálfstæði einkamiðlanna
7

Hagsmunir ógna ritstjórnarlegu sjálfstæði einkamiðlanna

·
Stundin #96
Júní 2019
#96 - Júní 2019
Prentútgáfa Stundarinnar kemur næst út þann 5. júlí.

Rýmka frelsið til að rógbera og smána hópa á grundvelli kynþáttar og kynhneigðar

Samkvæmt frumvarpi Sigríðar Andersen dómsmálaráðherra verður ekki lengur refsivert að níða og niðurlægja minnihlutahópa á Íslandi nema slík tjáning þyki „til þess fallin að hvetja til eða kynda undir hatri, ofbeldi eða mismunun“. Í greinargerð er bent á að með frumvarpinu hefði mátt koma í veg fyrir að fólki væri refsað fyrir að úthúða samkynhneigðum árið 2017.

Rýmka frelsið til að rógbera og smána hópa á grundvelli kynþáttar og kynhneigðar
johannpall@stundin.is

Stefnt er að því að þrengja ákvæði almennra hegningarlaga um hatursorðræðu og rýmka frelsi manna til að rógbera, smána og ógna hópum á grundvelli þjóðernis, litarháttar, kynþáttar, trúarbragða, kynhneigðar og kynvitundar.

Þetta felst í stjórnarfrumvarpi Sigríðar Á. Andersen sem lagt var fram á Alþingi í gær og byggir á frumvarpsdrögum nefndar forsætisráðherra um umbætur á löggjöf á sviði tjáningar-, fjölmiðla- og upplýsingafrelsis.

Verði frumvarpið að lögum mun ekki lengur vera refsivert að níða og niðurlægja minnihlutahópa á Íslandi nema slík tjáning sé „til þess fallin að hvetja til eða kynda undir hatri, ofbeldi eða mismunun“. 

Hefði komið í veg fyrir sakfellingu
fólks sem úthúðaði samkynhneigðum

Fram kemur í greinargerð frumvarpsins að tilgangur þess sé að bregðast við tveimur dómum Hæstaréttar Íslands frá árinu 2017 þar sem sakfellt var fyrir brot gegn ákvæðinu um bann við hatursorðræðu vegna umræðu um hinseginfræðslu í Hafnarfirði.

Í öðrum dóminum, Hrd. 14. desember 2017 (415/2017), var manneskja sakfelld fyrir að viðhafa eftirfarandi ummæli: „Við hlustendur útvarps Sögu kærum okkur ekki um neinar fjandans útskýringar A á þessari kynvillu. Þetta er ógeðslegt. Að innræta í börn hvernig kynvillingar eðla sig í rúminu. A getur þess vegna setið heima hjá sér heldur en að troða sér inn á útvarp Sögu. Þvílíkt ógeð.“ 

Í hinum dóminum, Hrd. 14. desember 2017 (577/2017), var sakfellt með sams konar rökum fyrir eftirfarandi ummæli: „Á nú að fara eyðileggja sakleysi barnanna að foreldrum forspurðum? Ég myndi flokka þetta undir barnanýð vera troða kynvillu í saklaus börn. Bæjarstjórn Hafnarfjarðar vinsamlegast haldið saurugu hugsunum og löngunum ykkar frá börnunum mínum.“ 

Tekið er sérstaklega fram í greinargerðinni sem fylgir frumvarpinu að niðurstaðan í fyrrnefndum dómum hefði líklega orðið önnur „ef sú breyting á ákvæðinu sem hér er lögð til hefði verið orðin að veruleika“. Þannig hefði mátt koma í veg fyrir sakfellingu þeirra sem kölluðu samkynhneigða „kynvillinga“ sem „eðluðu sig“ og lögðu hinseginfræðslu að jöfnu við barnaníð. 

Ákvæðið yrði þrengra en í Noregi og Danmörku

Í dag hljóðar 233. gr. a. almennra hegningarlaga svo: Hver sem opinberlega hæðist að, rógber, smánar eða ógnar manni eða hópi manna með ummælum eða annars konar tjáningu, svo sem með myndum eða táknum, vegna þjóðernis, litarháttar, kynþáttar, trúarbragða, kynhneigðar eða kynvitundar, eða breiðir slíkt út, skal sæta sektum eða fangelsi allt að 2 árum. Með frumvarpi Sigríðar Andersen er lagt til að eftirfarandi orð bætist aftan við ákvæðið: enda sé háttsemin til þess fallin að hvetja til eða kynda undir hatri, ofbeldi eða mismunun. 

Til samanburðar er ákvæði dönsku hegningarlaganna (d. straffeloven, 266. gr. b) orðað með þeim hætti að hver sá sem opinberlega eða í því skyni að breiða út til fjölda manna setur fram ummæli eða aðra yfirlýsingu þar sem hópi manna er ógnað, þeir smánaðir eða niðurlægðir vegna kynþáttar, litarháttar, þjóðernis eða uppruna, trúar eða kynhneigðar, skuli sæta sektum eða fangelsi allt að tveimur árum.

Samkvæmt 1. mgr. 185. gr. norsku hegningarlaganna (n. lov om straff) varðar það sektum eða fangelsi allt að þremur árum að setja, af ásetningi eða gáleysi, opinberlega fram hatursfulla tjáningu eða tjáningu sem hvetur til mismununar. Sá sem af ásetningi eða gáleysi setur fram slíka tjáningu í nærveru annars skal sæta sektum eða fangelsi allt að einu ári. 

Að því er fram kemur í greinargerð frumvarps dómsmálaráðherra er núgildandi ákvæði um hatursorðræðu óþarflega rúmt. Með breytingunni yrði ákvæðið hins vegar þrengra en í nágrannalöndunum. 

Lögin sett vegna samnings um afnám kynþáttamisréttis

Ákvæði 233. gr. a var upphaflega bætt inn í almenn hegningarlög árið 1973 vegna fullgildingar Íslands á samningi Sameinuðu þjóðanna um afnám alls kynþáttamisréttis.

Í 4. gr. samningsins segir að aðildarríkin skuldbindi sig til að gera refsiverða með lögum „alla útbreiðslu á hugmyndum sem eru byggðar á kynþáttayfirburðum eða óvild, hvatningu til kynþáttamisréttis svo og öll ofbeldisverk eða hvatningu til slíkra verka gegn hvaða kynþætti sem er eða hópi manna af öðrum litarhætti eða þjóðlegum uppruna“. 

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Babb í bátnum
1

Babb í bátnum

·
Er hægt að forðast lúsmý?
2

Er hægt að forðast lúsmý?

·
Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð
3

Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð

·
Níræður í níu vikna einangrun
4

Níræður í níu vikna einangrun

·
Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint
5

Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint

·
34 vændiskaupamál í ár
6

34 vændiskaupamál í ár

·

Mest deilt

Mannanafnalög og íslensk málstefna
1

Eiríkur Rögnvaldsson

Mannanafnalög og íslensk málstefna

·
Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð
2

Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð

·
Babb í bátnum
3

Babb í bátnum

·
Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint
4

Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint

·
Verðlagið langhæst á Íslandi
5

Verðlagið langhæst á Íslandi

·
Stjórnmálamenn kynda undir hatri á blaðamönnum
6

Stjórnmálamenn kynda undir hatri á blaðamönnum

·

Mest deilt

Mannanafnalög og íslensk málstefna
1

Eiríkur Rögnvaldsson

Mannanafnalög og íslensk málstefna

·
Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð
2

Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð

·
Babb í bátnum
3

Babb í bátnum

·
Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint
4

Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint

·
Verðlagið langhæst á Íslandi
5

Verðlagið langhæst á Íslandi

·
Stjórnmálamenn kynda undir hatri á blaðamönnum
6

Stjórnmálamenn kynda undir hatri á blaðamönnum

·

Mest lesið í vikunni

Læst inni í fangaklefa með ungbarn
1

Læst inni í fangaklefa með ungbarn

·
Má ég trúa systur minni?
2

Þórdís Elva Þorvaldsdóttir

Má ég trúa systur minni?

·
Vigdís Hauksdóttir birtir trúnaðargögn um málefni borgarstarfsmanns og segir njósnað um sig
3

Vigdís Hauksdóttir birtir trúnaðargögn um málefni borgarstarfsmanns og segir njósnað um sig

·
Furður í héraðsdómi
4

Illugi Jökulsson

Furður í héraðsdómi

·
„Ég upplifi í þessari viku eins og árið hafi einungis verið slæmur draumur“
5

„Ég upplifi í þessari viku eins og árið hafi einungis verið slæmur draumur“

·
Refsað fyrir sannleikann
6

Refsað fyrir sannleikann

·

Mest lesið í vikunni

Læst inni í fangaklefa með ungbarn
1

Læst inni í fangaklefa með ungbarn

·
Má ég trúa systur minni?
2

Þórdís Elva Þorvaldsdóttir

Má ég trúa systur minni?

·
Vigdís Hauksdóttir birtir trúnaðargögn um málefni borgarstarfsmanns og segir njósnað um sig
3

Vigdís Hauksdóttir birtir trúnaðargögn um málefni borgarstarfsmanns og segir njósnað um sig

·
Furður í héraðsdómi
4

Illugi Jökulsson

Furður í héraðsdómi

·
„Ég upplifi í þessari viku eins og árið hafi einungis verið slæmur draumur“
5

„Ég upplifi í þessari viku eins og árið hafi einungis verið slæmur draumur“

·
Refsað fyrir sannleikann
6

Refsað fyrir sannleikann

·

Nýtt á Stundinni

Baudenbacher fjallar um Icesave og hnýtir í Ólaf Ragnar

Baudenbacher fjallar um Icesave og hnýtir í Ólaf Ragnar

·
Leikir með tölur

Halldór Auðar Svansson

Leikir með tölur

·
Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint

Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint

·
Menningarnæmni í Reykjavík

Heiða Björg Hilmisdóttir

Menningarnæmni í Reykjavík

·
Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð

Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð

·
Mannanafnalög og íslensk málstefna

Eiríkur Rögnvaldsson

Mannanafnalög og íslensk málstefna

·
Verðlagið langhæst á Íslandi

Verðlagið langhæst á Íslandi

·
Fylgni milli notkunar ópíóða og dauða eftir skurðaðgerðir

Fylgni milli notkunar ópíóða og dauða eftir skurðaðgerðir

·
Er hægt að forðast lúsmý?

Er hægt að forðast lúsmý?

·
Níræður í níu vikna einangrun

Níræður í níu vikna einangrun

·
Hagsmunir ógna ritstjórnarlegu sjálfstæði einkamiðlanna

Hagsmunir ógna ritstjórnarlegu sjálfstæði einkamiðlanna

·
34 vændiskaupamál í ár

34 vændiskaupamál í ár

·