Guðmundur Hörður

Lýðræðisumbætur afþakkaðar

Það er eftirtektarvert hversu litla athygli og umræðu lýðræðismál hafa fengið að undanförnu, ekki síst í þeim kosningum sem við höfum gengið til á síðustu árum, og í stjórnarsáttmála eru lýðræðisumbætur ekki nefndar á nafn nema í millifyrirsögn og kafla um lýðræðiskennslu í skólum.

Nýafstaðnar sveitarstjórnarkosningar eru síðan alvarleg áminning um það hversu illa okkur hefur tekist upp við að þróa lýðræðis- og kosningakerfið okkar. Til marks um það er hátt hlutfall þeirra sem mættu á kjörstað en eiga engan fulltrúa í sveitarstjórnum. Á höfuðborgarsvæðinu kusu t.d. 101.433 einstaklingar og af þeim fengu 11.861 engan kjörinn fulltrúa, eða 11,7% kjósenda. Rúmlega einn af hverjum þeim tíu sem höfðu fyrir því að mæta á kjörstað reynast því áhrifalausir á stjórn síns sveitarfélags næstu fjögur árin. Hlutfallið er ólíkt eftir sveitarfélögum, en verst er ástandið í Kópavogi, þar sem 21% kjósenda er fulltrúalaus, og 16,4% í Hafnarfirði.

Vegna þess hversu mörg atkvæði „falla dauð“ með þessum hætti, þá geta stjórnmálaflokkarnir myndað meirihluta á mjög hæpnum meirihluta. Þannig er ástandið kannski einna vafasamast í Reykjavík og Hafnarfirði þar sem meirihlutar hafa verið og virðast ætla að verða myndaðir með minnihluta atkvæða. Í Hafnarfirði hefur meirihluti Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks 41,7% atkvæða að baki sér en minnihluti Samfylkingar, Viðreisnar, Miðflokksins og Bæjarlistans 45% atkvæða. Í Reykjavík virðast Samfylking, Píratar, Vinstri-græn og Viðreisn ætla að mynda meirihluta með 46,4% gegn þeim 47,6% sem veittu minnihluta Sjálfstæðisflokks, Sósíalista, Flokks fólksins og Miðflokksins atkvæði sitt. Orðin meirihluti og minnihluti hljóma því orðið nokkuð vafasöm í þessu ljósi.

Stjórnmálafólki allra flokka hefur að undanförnu orðið tíðrætt um kreppu fulltrúalýðræðisins, enda hefur traust á kjörnum fulltrúum mælst lítið, ekki síst í kjölfar hrunsins. Engu að síður virðist lítil eða engin uppbyggileg umræða fara fram um það hvernig laga megi augljósa vankanta fulltrúalýðræðisins. Þó er enginn skortur á lausnum sem grípa mætti til með einföldum hætti. Þannig hafa þeir Ólafur Þ. Harðarson og Indriði H. Indriðason t.d. bent á það í grein að svonefnd St. Laguë-aðferð við að reikna fulltrúa myndi í fæstum tilvikum færa flokki með minnihluta atkvæða meirihluta fulltrúanna, ólíkt svonefndri d´Hont reglu sem notast er við nú. Önnur einföld leið er fær til að fækka fjölda þeirra sem mæta á kjörstað en standa uppi fulltrúalausir að loknum kosningum, svonefnd Single Transferable Vote aðferð sem hefur t.d. verið notuð í kosningum í Írlandi, Möltu, Ástralíu og Nýja-Sjálandi. Með þessari aðferð raða kjósendur framboðum í forgangsröð og ef það framboð sem kjósandinn valdi í 1. sæti fær ekki næg atkvæði til að hljóta fulltrúa þá fer atkvæðið til þess framboðs sem kjósandinn valdi í 2. sæti o.s.frv. Slíkt fyrirkomulag stuðlar að því að allir þeir sem mæta á kjörstað fái kosinn fulltrúa.

Fleiri augljós lýðræðisleg umbótamál hafa ekki fengið athygli eða afgreiðslu Alþingis. Þannig hefur t.d. réttur almennings til að krefjast þjóðaratkvæðagreiðslu um umdeild mál ekki verið tryggður þrátt fyrir mikla umræðu og loforð margra. Og enn vega atkvæða kjósenda í Suðvesturkjördæmi einungis til hálfs á við atkvæði í Norðvesturkjördæmi þó að áratugur sé liðinn frá því að að Öryggis- og samvinnustofnunm Evrópu (ÖSE) gerði athugasemdir við það.

Forsætisráðherra hefur fullyrt í stefnuræðu að ríkisstjórnin leggi megináherslu á lýðræði. Þrátt fyrir það bendir fátt eða ekkert til þess að nú standi til að auka áhrif almennings á umdeild mál, draga úr misvægi atkvæða eða lagfæra lýðræðishallan á sveitarstjórnarstiginu. Lýðræðisumbætur verða því miður áfram afþakkaðar.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Deilur innan ættarveldis teygja sig úr Skeifunni í skattaskjólið Mön
1

Deilur innan ættarveldis teygja sig úr Skeifunni í skattaskjólið Mön

·
Hallur Hallsson fékk þrettán milljónir fyrir að rita sögu Sjómannafélags Íslands
2

Hallur Hallsson fékk þrettán milljónir fyrir að rita sögu Sjómannafélags Íslands

·
Þegar ég varð heyrnarlaus af vöðvabólgu og endaði lögblind
3

Guðlaug Sigfúsdóttir

Þegar ég varð heyrnarlaus af vöðvabólgu og endaði lögblind

·
Glitnisskjölin: Ráðuneyti Bjarna svarar ekki spurningum um skattskil hans og hagsmunaskráningu
4

Glitnisskjölin: Ráðuneyti Bjarna svarar ekki spurningum um skattskil hans og hagsmunaskráningu

·
Kjarabótum öryrkja frestað meðan útgerðin greiðir 3 milljörðum minna og græðir á gengisveikingu
5

Kjarabótum öryrkja frestað meðan útgerðin greiðir 3 milljörðum minna og græðir á gengisveikingu

·
Sjómannafélagi Íslands birt stefna
6

Sjómannafélagi Íslands birt stefna

·
Ríkisstjórn Katrínar óvinsælli en stjórn Jóhönnu
7

Ríkisstjórn Katrínar óvinsælli en stjórn Jóhönnu

·

Mest deilt

Kjarabótum öryrkja frestað meðan útgerðin greiðir 3 milljörðum minna og græðir á gengisveikingu
1

Kjarabótum öryrkja frestað meðan útgerðin greiðir 3 milljörðum minna og græðir á gengisveikingu

·
Glitnisskjölin: Ráðuneyti Bjarna svarar ekki spurningum um skattskil hans og hagsmunaskráningu
2

Glitnisskjölin: Ráðuneyti Bjarna svarar ekki spurningum um skattskil hans og hagsmunaskráningu

·
Þegar ég varð heyrnarlaus af vöðvabólgu og endaði lögblind
3

Guðlaug Sigfúsdóttir

Þegar ég varð heyrnarlaus af vöðvabólgu og endaði lögblind

·
Hallur Hallsson fékk þrettán milljónir fyrir að rita sögu Sjómannafélags Íslands
4

Hallur Hallsson fékk þrettán milljónir fyrir að rita sögu Sjómannafélags Íslands

·
Sjómannafélagi Íslands birt stefna
5

Sjómannafélagi Íslands birt stefna

·
Ríkisstjórn Katrínar óvinsælli en stjórn Jóhönnu
6

Ríkisstjórn Katrínar óvinsælli en stjórn Jóhönnu

·

Mest deilt

Kjarabótum öryrkja frestað meðan útgerðin greiðir 3 milljörðum minna og græðir á gengisveikingu
1

Kjarabótum öryrkja frestað meðan útgerðin greiðir 3 milljörðum minna og græðir á gengisveikingu

·
Glitnisskjölin: Ráðuneyti Bjarna svarar ekki spurningum um skattskil hans og hagsmunaskráningu
2

Glitnisskjölin: Ráðuneyti Bjarna svarar ekki spurningum um skattskil hans og hagsmunaskráningu

·
Þegar ég varð heyrnarlaus af vöðvabólgu og endaði lögblind
3

Guðlaug Sigfúsdóttir

Þegar ég varð heyrnarlaus af vöðvabólgu og endaði lögblind

·
Hallur Hallsson fékk þrettán milljónir fyrir að rita sögu Sjómannafélags Íslands
4

Hallur Hallsson fékk þrettán milljónir fyrir að rita sögu Sjómannafélags Íslands

·
Sjómannafélagi Íslands birt stefna
5

Sjómannafélagi Íslands birt stefna

·
Ríkisstjórn Katrínar óvinsælli en stjórn Jóhönnu
6

Ríkisstjórn Katrínar óvinsælli en stjórn Jóhönnu

·

Mest lesið í vikunni

Þvingaðar af sýslumanni til að umgangast föðurinn sem misnotaði þær: „Ég vil ekki fara til pabba“
1

Þvingaðar af sýslumanni til að umgangast föðurinn sem misnotaði þær: „Ég vil ekki fara til pabba“

·
Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni
2

Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni

·
Afþakka að vera notaður sem skotfæri í stríði gegn femínisma
3

Atli Már Ástvaldsson

Afþakka að vera notaður sem skotfæri í stríði gegn femínisma

·
Deilur innan ættarveldis teygja sig úr Skeifunni í skattaskjólið Mön
4

Deilur innan ættarveldis teygja sig úr Skeifunni í skattaskjólið Mön

·
Hallur Hallsson fékk þrettán milljónir fyrir að rita sögu Sjómannafélags Íslands
5

Hallur Hallsson fékk þrettán milljónir fyrir að rita sögu Sjómannafélags Íslands

·
Lögreglan kannast ekki við fjögur sjálfsvíg á einum degi
6

Lögreglan kannast ekki við fjögur sjálfsvíg á einum degi

·

Mest lesið í vikunni

Þvingaðar af sýslumanni til að umgangast föðurinn sem misnotaði þær: „Ég vil ekki fara til pabba“
1

Þvingaðar af sýslumanni til að umgangast föðurinn sem misnotaði þær: „Ég vil ekki fara til pabba“

·
Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni
2

Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni

·
Afþakka að vera notaður sem skotfæri í stríði gegn femínisma
3

Atli Már Ástvaldsson

Afþakka að vera notaður sem skotfæri í stríði gegn femínisma

·
Deilur innan ættarveldis teygja sig úr Skeifunni í skattaskjólið Mön
4

Deilur innan ættarveldis teygja sig úr Skeifunni í skattaskjólið Mön

·
Hallur Hallsson fékk þrettán milljónir fyrir að rita sögu Sjómannafélags Íslands
5

Hallur Hallsson fékk þrettán milljónir fyrir að rita sögu Sjómannafélags Íslands

·
Lögreglan kannast ekki við fjögur sjálfsvíg á einum degi
6

Lögreglan kannast ekki við fjögur sjálfsvíg á einum degi

·

Nýtt á Stundinni

Mun ég aldrei eignast barn?

Ása Ottesen

Mun ég aldrei eignast barn?

·
Sendiherra Póllands kvartar undan „falsfrétt“ í bréfi til forseta Íslands og forsætisráðherra

Sendiherra Póllands kvartar undan „falsfrétt“ í bréfi til forseta Íslands og forsætisráðherra

·
Athugasemd sendiherra Póllands við frétt Stundarinnar

Gerard Pokruszyński

Athugasemd sendiherra Póllands við frétt Stundarinnar

·
Spyr hvort brenna eigi fleiri jarðneskar leifar

Spyr hvort brenna eigi fleiri jarðneskar leifar

·
Telur jaðarhópa hafa náð að eigna sér þjóðhátíðardag Pólverja

Telur jaðarhópa hafa náð að eigna sér þjóðhátíðardag Pólverja

·
Nýtt húsnæði fyrir unga karlmenn í vímuefnaneyslu

Nýtt húsnæði fyrir unga karlmenn í vímuefnaneyslu

·
9 af 10 opinberum framkvæmdum fram úr áætlun

9 af 10 opinberum framkvæmdum fram úr áætlun

·
Þrælahald á 21. öldinni

Þrælahald á 21. öldinni

·
Aðeins um samráð og virðingu

Listflakkarinn

Aðeins um samráð og virðingu

·
Sjómannafélagi Íslands birt stefna

Sjómannafélagi Íslands birt stefna

·
Miðflokkurinn vill lækka fjármagnstekjuskatt

Miðflokkurinn vill lækka fjármagnstekjuskatt

·
Ný pláneta í bakgarðinum

Illugi Jökulsson

Ný pláneta í bakgarðinum

·