Mest lesið

Kona féll fram af svölum
1

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Kona féll fram af svölum

·
Eyði ekki hugsunum í manninn sem kostaði mig næstum lífið
2

Eyði ekki hugsunum í manninn sem kostaði mig næstum lífið

·
Helmingur yfirstjórnenda lögreglunnar fékk stöðuna án auglýsingar
3

Helmingur yfirstjórnenda lögreglunnar fékk stöðuna án auglýsingar

·
Bróðir ráðherrans sem skipaði Sigríði án auglýsingar fékk stöðu án auglýsingar
4

Bróðir ráðherrans sem skipaði Sigríði án auglýsingar fékk stöðu án auglýsingar

·
Val um að vera edrú: Ævisaga partídýrs
5

Ágústa Arna Sigurdórsdóttir

Val um að vera edrú: Ævisaga partídýrs

·
Þjóðskrá neitar transkonu um að leiðrétta nafn hennar og kynskráningu
6

Þjóðskrá neitar transkonu um að leiðrétta nafn hennar og kynskráningu

·
Bergþór gerður að nefndarformanni með tveimur atkvæðum – Fulltrúar annarra flokka sátu hjá
7

Bergþór gerður að nefndarformanni með tveimur atkvæðum – Fulltrúar annarra flokka sátu hjá

·
Stundin #101
September 2019
#101 - September 2019
Prentútgáfa Stundarinnar kemur næst út þann 4. október.

Illugi Jökulsson

Ástandið er alvarlegra en við héldum: Milljón tegundir í útrýmingarhættu

Ný skýrsla Sameinuðu þjóðanna, sem birt er í dag, sýnir að ekki aðeins blasir hrun við óteljandi tegundum dýra og jurta heldur munu loftslagsbreytingar, ofveiði og allsherjar rányrkja á auðlindum hafa í för með sér skelfilegar afleiðingar fyrir mannkynið líka.

Illugi Jökulsson

Ný skýrsla Sameinuðu þjóðanna, sem birt er í dag, sýnir að ekki aðeins blasir hrun við óteljandi tegundum dýra og jurta heldur munu loftslagsbreytingar, ofveiði og allsherjar rányrkja á auðlindum hafa í för með sér skelfilegar afleiðingar fyrir mannkynið líka.

Ástandið er alvarlegra en við héldum: Milljón tegundir í útrýmingarhættu
Indri, stærsta lemúrtegund Madagaskar, er í mikilli útrýmingarhættu. Talið er að það myndi taka náttúruna 3 milljónir ára að jafna sig af þeim hamförum sem mennirnir hafa nú kallað yfir Jörðina. 

Allt að ein milljón dýra- og plöntutegunda er á barmi útrýmingar. Brotthvarf tegunda mun hafa í för með sér hroðalegar afleiðingar fyrir framtíð mannkynsins, segir í skýrslu frá Sameinuðu þjóðunum, sem birt er í dag.

Hérna er frétt CNN um málið.

Ég tók mér svo það bessaleyfi að þýða lauslega frétt Washington Post um málið, svohljóðandi:

Skýrslan undirstrikar niðurstöður fjölmargra vísindarannsókna sem sýnt hafa fram á að aðgerðir manna hafa leikið náttúruna svo skelfilega að tilvera jafnt risastórra hvala sem smáblóma og skordýra sem vart eru sjáanleg með berum augum er nú í stórhættu. En þessi nýja skýrsla sem tekin er saman af fyrirbæri er kallast Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services gengur lengra en fyrri rannsóknir með því að tengja útrýmingu tegunda við mannfólkið og skilgreina áhrif útrýmingarinnar á fæðu- og vatnsöryggi, landbúnað og efnahag.

Hraði hnignunar meiri en nokkru sinni

Hraði hnignunar náttúrunnar er meiri en nokkru sinni áður í sögunni og hraðinn á útrýmingu tegunda verður sífellt meiri, „sem hefur í för með sér að alvarlegar afleiðingar fyrir fólk um allan heim eru nú líklegar“. Í yfirlýsingu sagði Robert Watson, breskur efnafræðingur sem var formaður hópsins er tók saman skýrsluna, að hnignun í fjölbreytni í náttúrunni væri að leysa upp „undirstöður efnahags okkar, afkomumöguleika, fæðuöryggis, heilsu og lífsgæða um veröld alla“.

Loftslagsbreytingar af manna völdum eru hér bein orsök og bætast við ofveiði á fiskistofnum, óhóflega notkun á skordýraeitri og útþenslu þéttbýlis. Hlýnandi loftslag er til dæmis að breyta vistkerfum hafsins, segir í skýrslunni. Aukin verslun hefur haft í för að nýjar tegundir skordýra láta nú til sín taka á svæðum þar sem þær voru áður óþekktar og iðulega með hörmulegum afleiðingum á landbúnað … Ferðalangar sem leggja leið sína um frumskóga í framandi löndum snúa heim með sjúkdóma sem skráfella dýr á heimaslóðum þeirra, svo sem „white nose sveppinn“ sem drepur um þessar mundir milljónir leðurblaka í Bandaríkjunum.

Hrun í fiskveiðum yfirvofandi?

Kóralrif sem tapast þegar sjór hlýnar og súrnar gætu haft í för með sér hrun í fiskveiðum er myndi hafa áhrif á milljarða manna sem búa við strendur og treysta á sjávarafla sem próteingjafa. Og brotthvarf frjógjafa eins og býflugna og annarra skordýra mun án efa hafa gríðarlegar afleiðingar á landbúnað.

„Það mikilvægasta er ekki endilega það sem við töpum … ein milljón tegund – þótt það sé vissulega mikilvægt, ekki misskilja mig,“ sagði Watson á símafundi í gær. „Ennþá stærra mál er samt hvernig þetta mun hafa áhrif á velferð manna, eins og við höfum sagt margoft áður – á fæðu, vatn, orku og heilsu. Við berum náttúruna fyrir brjósti en við berum líka velferð mannsins fyrir brjósti og mikilvægast er núna að tengja [þessar hamfarir] við velferð mannsins. Það er mikilvægast. Annars verðum við bara afgreidd sem söfnuður af trjáunnendum.“

„Við höfum sóað aldarfjórðungi“

Skýrslan segir að ekki sé öll nótt úti enn og „það er ekki of seint að grípa til aðgerða“. En til þess að þær skili árangri verði meira en 100 þróaðar og þróunarþjóðir að vinna saman. Búast megi við andstöðu frá ríkum fólki sem hafi hag af óbreyttu ástandi.

„Við skulum vera alveg hreinskilin,“ sagði Watson. „Síðan 1992 höfum við fullyrt við allan heiminn að vandamál blasi við. Og hvað hefur breyst? Vandamálið er nú miklu verra en það var 1992. Við höfum sóað öllum þessum tíma … síðustu 25 árum.“ Jákvætt sé þó að „við höfum nú mun betri skilning á tengslum milli loftslagsbreytinga, fjölbreytni í náttúrunni og fæðu- og vatnsöryggis“.

75 prósent af ferskvatnsbirgðum í þjónustu landbúnaðar

Nærri 150 höfundar frá 50 löndum unnu að gerð skýrslunnar í þrjú ár. Þeir fengu aðstoð 300 hjálparmanna sem lögðu mat á áhrif efnahagsþróunar á náttúruna til að spá fyrir um þróunina í framtíðinni.

Höfundarnir benda að fólki hafi fjölgað um helming síðan 1950 og borgir og bólsvæði manna hafi þanist út um helming síðan 1992. Þetta hefur haft í för með sér gríðarlegan þrýsting á náttúru og náttúruauðlindir. Menn hafa nú þegar umbylt 75 prósentum alls landsvæðis og haft áhrif á rúmlega helming sjávar. Á landi uppi eru „meira en þriðjungur alls landsvæðis og nærri 75 prósent af ferskvatnsbirgðum heimsins núna í þjónustu [landbúnaðarframreiðslu],“ segir í skýrslunni. Býli, sem ryðjast inn í skóga sem binda kolefni, hafa þanist gríðarlega út, enda hefur til dæmis uppskera aukist um 300 prósent síðan árið 1970. Einn þriðji af fiskistofnum sjávar sætti ósjálfbærum veiðum árið 2015. Og „sextíu prósent máttu þola veiðar sem alls ekki máttu meiri vera,“ sem þýðir að þessir stofnar færast nær hruni.

Fjörutíu prósent skordýrategunda á barmi útrýmingar

Skýrsla Sameinuðu þjóðanna kemur í kjölfar rannsóknar sem birt var í janúar þar sem spáð var fjöldaútrýmingu skordýra – um það bil 40 prósent allra skordýrategunda ramba á barmi útrýmingar, þar á meðal bjöllur, flugur, mölflugur, fiðrildi og býflugur. Ástæðurnar eru skordýraeitur og svipting bólsvæða.

Bandaríkin eru fráleitt undanþeginn þessum hörmungum. Á síðustu vikum hefur alríkisstjórnin hafist handa um að vernda tiltekna tegund langreyða (Bryde’s Whale) sem býr í Mexíkóflóa vegna þess að færra einstaklingar, kannski aðeins um 45, eru nú taldir á lífi. Í janúar var því lýst yfir að villt hreindýr væru nú útdauð í Bandaríkjunum (annars staðar en í Alaska) … Og útrýming vofir yfir hinum örsmáa stofni vaquita-hnísu í Kaliforníuflóa. Nánast engar hnísur eru eftir. Mexíkóskir fiskimenn halda áfram að veiða rækjur og fisk handa Bandaríkjamönnum og einstaka vaquita-hnísur koma enn í net þeirra. 

Á Suðurskautslandinu hefur næststærsti flokkur keisaramörgæsa, stærstu mörgæsa í heimi, ekki komið upp neinum ungum í þrjú ár.

Algjört hrun blasir við stofninum.

Skýrsla Sameinuðu þjóðanna sýnir fram á að „náttúran er að hrynja allt í kringum okkur og við verðum að vakna,“ segir Andrew Wetzler framkvæmdastjóri umhverfissamstakanna Natural Resources Defense Council.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Kona féll fram af svölum
1

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Kona féll fram af svölum

·
Eyði ekki hugsunum í manninn sem kostaði mig næstum lífið
2

Eyði ekki hugsunum í manninn sem kostaði mig næstum lífið

·
Helmingur yfirstjórnenda lögreglunnar fékk stöðuna án auglýsingar
3

Helmingur yfirstjórnenda lögreglunnar fékk stöðuna án auglýsingar

·
Bróðir ráðherrans sem skipaði Sigríði án auglýsingar fékk stöðu án auglýsingar
4

Bróðir ráðherrans sem skipaði Sigríði án auglýsingar fékk stöðu án auglýsingar

·
Val um að vera edrú: Ævisaga partídýrs
5

Ágústa Arna Sigurdórsdóttir

Val um að vera edrú: Ævisaga partídýrs

·
Þjóðskrá neitar transkonu um að leiðrétta nafn hennar og kynskráningu
6

Þjóðskrá neitar transkonu um að leiðrétta nafn hennar og kynskráningu

·
Bergþór gerður að nefndarformanni með tveimur atkvæðum – Fulltrúar annarra flokka sátu hjá
7

Bergþór gerður að nefndarformanni með tveimur atkvæðum – Fulltrúar annarra flokka sátu hjá

·

Mest deilt

Kona féll fram af svölum
1

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Kona féll fram af svölum

·
Bergþór gerður að nefndarformanni með tveimur atkvæðum – Fulltrúar annarra flokka sátu hjá
2

Bergþór gerður að nefndarformanni með tveimur atkvæðum – Fulltrúar annarra flokka sátu hjá

·
Eyði ekki hugsunum í manninn sem kostaði mig næstum lífið
3

Eyði ekki hugsunum í manninn sem kostaði mig næstum lífið

·
Jaðarskattar lágtekjufólks miklu hærri á Íslandi en í öðrum OECD-ríkjum
4

Jaðarskattar lágtekjufólks miklu hærri á Íslandi en í öðrum OECD-ríkjum

·
Nei, nei og aftur nei!
5

Illugi Jökulsson

Nei, nei og aftur nei!

·
Bróðir ráðherrans sem skipaði Sigríði án auglýsingar fékk stöðu án auglýsingar
6

Bróðir ráðherrans sem skipaði Sigríði án auglýsingar fékk stöðu án auglýsingar

·

Mest deilt

Kona féll fram af svölum
1

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Kona féll fram af svölum

·
Bergþór gerður að nefndarformanni með tveimur atkvæðum – Fulltrúar annarra flokka sátu hjá
2

Bergþór gerður að nefndarformanni með tveimur atkvæðum – Fulltrúar annarra flokka sátu hjá

·
Eyði ekki hugsunum í manninn sem kostaði mig næstum lífið
3

Eyði ekki hugsunum í manninn sem kostaði mig næstum lífið

·
Jaðarskattar lágtekjufólks miklu hærri á Íslandi en í öðrum OECD-ríkjum
4

Jaðarskattar lágtekjufólks miklu hærri á Íslandi en í öðrum OECD-ríkjum

·
Nei, nei og aftur nei!
5

Illugi Jökulsson

Nei, nei og aftur nei!

·
Bróðir ráðherrans sem skipaði Sigríði án auglýsingar fékk stöðu án auglýsingar
6

Bróðir ráðherrans sem skipaði Sigríði án auglýsingar fékk stöðu án auglýsingar

·

Mest lesið í vikunni

Valdatafl í Kaupfélaginu: Það sem ekki er sagt í Skagafirði
1

Valdatafl í Kaupfélaginu: Það sem ekki er sagt í Skagafirði

·
Kona féll fram af svölum
2

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Kona féll fram af svölum

·
Sjálflærði ljósmyndarinn frá Moldóvu  sem er einn af skattakóngum Íslands
3

Sjálflærði ljósmyndarinn frá Moldóvu sem er einn af skattakóngum Íslands

·
Eyði ekki hugsunum í manninn sem kostaði mig næstum lífið
4

Eyði ekki hugsunum í manninn sem kostaði mig næstum lífið

·
Helmingur yfirstjórnenda lögreglunnar fékk stöðuna án auglýsingar
5

Helmingur yfirstjórnenda lögreglunnar fékk stöðuna án auglýsingar

·
Veittist að konum og beraði á sér kynfærin í háskólanum
6

Veittist að konum og beraði á sér kynfærin í háskólanum

·

Mest lesið í vikunni

Valdatafl í Kaupfélaginu: Það sem ekki er sagt í Skagafirði
1

Valdatafl í Kaupfélaginu: Það sem ekki er sagt í Skagafirði

·
Kona féll fram af svölum
2

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Kona féll fram af svölum

·
Sjálflærði ljósmyndarinn frá Moldóvu  sem er einn af skattakóngum Íslands
3

Sjálflærði ljósmyndarinn frá Moldóvu sem er einn af skattakóngum Íslands

·
Eyði ekki hugsunum í manninn sem kostaði mig næstum lífið
4

Eyði ekki hugsunum í manninn sem kostaði mig næstum lífið

·
Helmingur yfirstjórnenda lögreglunnar fékk stöðuna án auglýsingar
5

Helmingur yfirstjórnenda lögreglunnar fékk stöðuna án auglýsingar

·
Veittist að konum og beraði á sér kynfærin í háskólanum
6

Veittist að konum og beraði á sér kynfærin í háskólanum

·

Nýtt á Stundinni

Bróðir ráðherrans sem skipaði Sigríði án auglýsingar fékk stöðu án auglýsingar

Bróðir ráðherrans sem skipaði Sigríði án auglýsingar fékk stöðu án auglýsingar

·
Hefur unnið að sáttum fyrir hönd forsætisráðuneytisins en hafnar því að lögregla hafi beitt harðræði

Hefur unnið að sáttum fyrir hönd forsætisráðuneytisins en hafnar því að lögregla hafi beitt harðræði

·
Kona féll fram af svölum

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Kona féll fram af svölum

·
Kafli 1: Allt verður breytt en samt ekki

Alma Mjöll Ólafsdóttir

Kafli 1: Allt verður breytt en samt ekki

·
Helmingur yfirstjórnenda lögreglunnar fékk stöðuna án auglýsingar

Helmingur yfirstjórnenda lögreglunnar fékk stöðuna án auglýsingar

·
Nei, nei og aftur nei!

Illugi Jökulsson

Nei, nei og aftur nei!

·
Börnin mín eiga rétt á framtíð!

Hjalti Hrafn Hafþórsson

Börnin mín eiga rétt á framtíð!

·
Þjóðskrá neitar transkonu um að leiðrétta nafn hennar og kynskráningu

Þjóðskrá neitar transkonu um að leiðrétta nafn hennar og kynskráningu

·
Val um að vera edrú: Ævisaga partídýrs

Ágústa Arna Sigurdórsdóttir

Val um að vera edrú: Ævisaga partídýrs

·
Stjórnmálamenn sýni aðgát þegar fjármálaöflin þrýsta á léttara regluverk

Stjórnmálamenn sýni aðgát þegar fjármálaöflin þrýsta á léttara regluverk

·
Eyði ekki hugsunum í manninn sem kostaði mig næstum lífið

Eyði ekki hugsunum í manninn sem kostaði mig næstum lífið

·
Bergþór gerður að nefndarformanni með tveimur atkvæðum – Fulltrúar annarra flokka sátu hjá

Bergþór gerður að nefndarformanni með tveimur atkvæðum – Fulltrúar annarra flokka sátu hjá

·