Mest lesið

Svar við yfirlýsingu vegna kvikmyndarinnar Elle
1

Árni Pétur Arnarsson

Svar við yfirlýsingu vegna kvikmyndarinnar Elle

Erfðabreyttu tvíburarnir - rúmlega ári seinna
2

Erfðabreyttu tvíburarnir - rúmlega ári seinna

Listin að verða sextugur
3

Listin að verða sextugur

Samherji vonar að Ríkisútvarpið „dragi lærdóm“ eftir „ánægjulega“ leiðréttingu
4

Samherji vonar að Ríkisútvarpið „dragi lærdóm“ eftir „ánægjulega“ leiðréttingu

Kolbrún telur sig órétti beitta
5

Kolbrún telur sig órétti beitta

Segir að Landspítali myndi lamast
6

Segir að Landspítali myndi lamast

Stundin #112
Febrúar 2020
#112 - Febrúar 2020
Prentútgáfa Stundarinnar kemur næst út þann 6. mars.
Þessi grein er rúmlega 10 mánaða gömul.

Illugi Jökulsson

Ástandið er alvarlegra en við héldum: Milljón tegundir í útrýmingarhættu

Ný skýrsla Sameinuðu þjóðanna, sem birt er í dag, sýnir að ekki aðeins blasir hrun við óteljandi tegundum dýra og jurta heldur munu loftslagsbreytingar, ofveiði og allsherjar rányrkja á auðlindum hafa í för með sér skelfilegar afleiðingar fyrir mannkynið líka.

Illugi Jökulsson

Ný skýrsla Sameinuðu þjóðanna, sem birt er í dag, sýnir að ekki aðeins blasir hrun við óteljandi tegundum dýra og jurta heldur munu loftslagsbreytingar, ofveiði og allsherjar rányrkja á auðlindum hafa í för með sér skelfilegar afleiðingar fyrir mannkynið líka.

Ástandið er alvarlegra en við héldum: Milljón tegundir í útrýmingarhættu
Indri, stærsta lemúrtegund Madagaskar, er í mikilli útrýmingarhættu. Talið er að það myndi taka náttúruna 3 milljónir ára að jafna sig af þeim hamförum sem mennirnir hafa nú kallað yfir Jörðina. 

Allt að ein milljón dýra- og plöntutegunda er á barmi útrýmingar. Brotthvarf tegunda mun hafa í för með sér hroðalegar afleiðingar fyrir framtíð mannkynsins, segir í skýrslu frá Sameinuðu þjóðunum, sem birt er í dag.

Hérna er frétt CNN um málið.

Ég tók mér svo það bessaleyfi að þýða lauslega frétt Washington Post um málið, svohljóðandi:

Skýrslan undirstrikar niðurstöður fjölmargra vísindarannsókna sem sýnt hafa fram á að aðgerðir manna hafa leikið náttúruna svo skelfilega að tilvera jafnt risastórra hvala sem smáblóma og skordýra sem vart eru sjáanleg með berum augum er nú í stórhættu. En þessi nýja skýrsla sem tekin er saman af fyrirbæri er kallast Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services gengur lengra en fyrri rannsóknir með því að tengja útrýmingu tegunda við mannfólkið og skilgreina áhrif útrýmingarinnar á fæðu- og vatnsöryggi, landbúnað og efnahag.

Hraði hnignunar meiri en nokkru sinni

Hraði hnignunar náttúrunnar er meiri en nokkru sinni áður í sögunni og hraðinn á útrýmingu tegunda verður sífellt meiri, „sem hefur í för með sér að alvarlegar afleiðingar fyrir fólk um allan heim eru nú líklegar“. Í yfirlýsingu sagði Robert Watson, breskur efnafræðingur sem var formaður hópsins er tók saman skýrsluna, að hnignun í fjölbreytni í náttúrunni væri að leysa upp „undirstöður efnahags okkar, afkomumöguleika, fæðuöryggis, heilsu og lífsgæða um veröld alla“.

Loftslagsbreytingar af manna völdum eru hér bein orsök og bætast við ofveiði á fiskistofnum, óhóflega notkun á skordýraeitri og útþenslu þéttbýlis. Hlýnandi loftslag er til dæmis að breyta vistkerfum hafsins, segir í skýrslunni. Aukin verslun hefur haft í för að nýjar tegundir skordýra láta nú til sín taka á svæðum þar sem þær voru áður óþekktar og iðulega með hörmulegum afleiðingum á landbúnað … Ferðalangar sem leggja leið sína um frumskóga í framandi löndum snúa heim með sjúkdóma sem skráfella dýr á heimaslóðum þeirra, svo sem „white nose sveppinn“ sem drepur um þessar mundir milljónir leðurblaka í Bandaríkjunum.

Hrun í fiskveiðum yfirvofandi?

Kóralrif sem tapast þegar sjór hlýnar og súrnar gætu haft í för með sér hrun í fiskveiðum er myndi hafa áhrif á milljarða manna sem búa við strendur og treysta á sjávarafla sem próteingjafa. Og brotthvarf frjógjafa eins og býflugna og annarra skordýra mun án efa hafa gríðarlegar afleiðingar á landbúnað.

„Það mikilvægasta er ekki endilega það sem við töpum … ein milljón tegund – þótt það sé vissulega mikilvægt, ekki misskilja mig,“ sagði Watson á símafundi í gær. „Ennþá stærra mál er samt hvernig þetta mun hafa áhrif á velferð manna, eins og við höfum sagt margoft áður – á fæðu, vatn, orku og heilsu. Við berum náttúruna fyrir brjósti en við berum líka velferð mannsins fyrir brjósti og mikilvægast er núna að tengja [þessar hamfarir] við velferð mannsins. Það er mikilvægast. Annars verðum við bara afgreidd sem söfnuður af trjáunnendum.“

„Við höfum sóað aldarfjórðungi“

Skýrslan segir að ekki sé öll nótt úti enn og „það er ekki of seint að grípa til aðgerða“. En til þess að þær skili árangri verði meira en 100 þróaðar og þróunarþjóðir að vinna saman. Búast megi við andstöðu frá ríkum fólki sem hafi hag af óbreyttu ástandi.

„Við skulum vera alveg hreinskilin,“ sagði Watson. „Síðan 1992 höfum við fullyrt við allan heiminn að vandamál blasi við. Og hvað hefur breyst? Vandamálið er nú miklu verra en það var 1992. Við höfum sóað öllum þessum tíma … síðustu 25 árum.“ Jákvætt sé þó að „við höfum nú mun betri skilning á tengslum milli loftslagsbreytinga, fjölbreytni í náttúrunni og fæðu- og vatnsöryggis“.

75 prósent af ferskvatnsbirgðum í þjónustu landbúnaðar

Nærri 150 höfundar frá 50 löndum unnu að gerð skýrslunnar í þrjú ár. Þeir fengu aðstoð 300 hjálparmanna sem lögðu mat á áhrif efnahagsþróunar á náttúruna til að spá fyrir um þróunina í framtíðinni.

Höfundarnir benda að fólki hafi fjölgað um helming síðan 1950 og borgir og bólsvæði manna hafi þanist út um helming síðan 1992. Þetta hefur haft í för með sér gríðarlegan þrýsting á náttúru og náttúruauðlindir. Menn hafa nú þegar umbylt 75 prósentum alls landsvæðis og haft áhrif á rúmlega helming sjávar. Á landi uppi eru „meira en þriðjungur alls landsvæðis og nærri 75 prósent af ferskvatnsbirgðum heimsins núna í þjónustu [landbúnaðarframreiðslu],“ segir í skýrslunni. Býli, sem ryðjast inn í skóga sem binda kolefni, hafa þanist gríðarlega út, enda hefur til dæmis uppskera aukist um 300 prósent síðan árið 1970. Einn þriðji af fiskistofnum sjávar sætti ósjálfbærum veiðum árið 2015. Og „sextíu prósent máttu þola veiðar sem alls ekki máttu meiri vera,“ sem þýðir að þessir stofnar færast nær hruni.

Fjörutíu prósent skordýrategunda á barmi útrýmingar

Skýrsla Sameinuðu þjóðanna kemur í kjölfar rannsóknar sem birt var í janúar þar sem spáð var fjöldaútrýmingu skordýra – um það bil 40 prósent allra skordýrategunda ramba á barmi útrýmingar, þar á meðal bjöllur, flugur, mölflugur, fiðrildi og býflugur. Ástæðurnar eru skordýraeitur og svipting bólsvæða.

Bandaríkin eru fráleitt undanþeginn þessum hörmungum. Á síðustu vikum hefur alríkisstjórnin hafist handa um að vernda tiltekna tegund langreyða (Bryde’s Whale) sem býr í Mexíkóflóa vegna þess að færra einstaklingar, kannski aðeins um 45, eru nú taldir á lífi. Í janúar var því lýst yfir að villt hreindýr væru nú útdauð í Bandaríkjunum (annars staðar en í Alaska) … Og útrýming vofir yfir hinum örsmáa stofni vaquita-hnísu í Kaliforníuflóa. Nánast engar hnísur eru eftir. Mexíkóskir fiskimenn halda áfram að veiða rækjur og fisk handa Bandaríkjamönnum og einstaka vaquita-hnísur koma enn í net þeirra. 

Á Suðurskautslandinu hefur næststærsti flokkur keisaramörgæsa, stærstu mörgæsa í heimi, ekki komið upp neinum ungum í þrjú ár.

Algjört hrun blasir við stofninum.

Skýrsla Sameinuðu þjóðanna sýnir fram á að „náttúran er að hrynja allt í kringum okkur og við verðum að vakna,“ segir Andrew Wetzler framkvæmdastjóri umhverfissamstakanna Natural Resources Defense Council.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Svar við yfirlýsingu vegna kvikmyndarinnar Elle
1

Árni Pétur Arnarsson

Svar við yfirlýsingu vegna kvikmyndarinnar Elle

Erfðabreyttu tvíburarnir - rúmlega ári seinna
2

Erfðabreyttu tvíburarnir - rúmlega ári seinna

Listin að verða sextugur
3

Listin að verða sextugur

Samherji vonar að Ríkisútvarpið „dragi lærdóm“ eftir „ánægjulega“ leiðréttingu
4

Samherji vonar að Ríkisútvarpið „dragi lærdóm“ eftir „ánægjulega“ leiðréttingu

Kolbrún telur sig órétti beitta
5

Kolbrún telur sig órétti beitta

Segir að Landspítali myndi lamast
6

Segir að Landspítali myndi lamast

Mest lesið í vikunni

Samherji boðsendir lögfræðibréf á tólf manns og vísar til fangelsisvistar
1

Samherji boðsendir lögfræðibréf á tólf manns og vísar til fangelsisvistar

Yfirlýsing: Vegsömun nauðgunarmenningar á RÚV
2

Ritstjórn

Yfirlýsing: Vegsömun nauðgunarmenningar á RÚV

Þegar lögreglan er upptekin
3

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Þegar lögreglan er upptekin

Sorphirðufólk með 300 þúsund í grunnlaun
4

Sorphirðufólk með 300 þúsund í grunnlaun

Fasteignir félags Sturlu boðnar upp eftir fjárnám
5

Fasteignir félags Sturlu boðnar upp eftir fjárnám

Svar við yfirlýsingu vegna kvikmyndarinnar Elle
6

Árni Pétur Arnarsson

Svar við yfirlýsingu vegna kvikmyndarinnar Elle

Mest lesið í vikunni

Samherji boðsendir lögfræðibréf á tólf manns og vísar til fangelsisvistar
1

Samherji boðsendir lögfræðibréf á tólf manns og vísar til fangelsisvistar

Yfirlýsing: Vegsömun nauðgunarmenningar á RÚV
2

Ritstjórn

Yfirlýsing: Vegsömun nauðgunarmenningar á RÚV

Þegar lögreglan er upptekin
3

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Þegar lögreglan er upptekin

Sorphirðufólk með 300 þúsund í grunnlaun
4

Sorphirðufólk með 300 þúsund í grunnlaun

Fasteignir félags Sturlu boðnar upp eftir fjárnám
5

Fasteignir félags Sturlu boðnar upp eftir fjárnám

Svar við yfirlýsingu vegna kvikmyndarinnar Elle
6

Árni Pétur Arnarsson

Svar við yfirlýsingu vegna kvikmyndarinnar Elle

Mest lesið í mánuðinum

Niðurbrotnar í kjölfar framkomu þerapista
1

Niðurbrotnar í kjölfar framkomu þerapista

Ég varð aldrei sá sami eftir þetta
2

Ég varð aldrei sá sami eftir þetta

Samherji boðsendir lögfræðibréf á tólf manns og vísar til fangelsisvistar
3

Samherji boðsendir lögfræðibréf á tólf manns og vísar til fangelsisvistar

Lögreglumenn sem starfa hjá sjálfsvarnarfyrirtæki sakaðir um ofbeldi
4

Lögreglumenn sem starfa hjá sjálfsvarnarfyrirtæki sakaðir um ofbeldi

Varasöm þerapía: Röng meðferð getur gert slæmt ástand verra
5

Varasöm þerapía: Röng meðferð getur gert slæmt ástand verra

Fleiri konur deila slæmri reynslu af þerapista
6

Fleiri konur deila slæmri reynslu af þerapista

Mest lesið í mánuðinum

Niðurbrotnar í kjölfar framkomu þerapista
1

Niðurbrotnar í kjölfar framkomu þerapista

Ég varð aldrei sá sami eftir þetta
2

Ég varð aldrei sá sami eftir þetta

Samherji boðsendir lögfræðibréf á tólf manns og vísar til fangelsisvistar
3

Samherji boðsendir lögfræðibréf á tólf manns og vísar til fangelsisvistar

Lögreglumenn sem starfa hjá sjálfsvarnarfyrirtæki sakaðir um ofbeldi
4

Lögreglumenn sem starfa hjá sjálfsvarnarfyrirtæki sakaðir um ofbeldi

Varasöm þerapía: Röng meðferð getur gert slæmt ástand verra
5

Varasöm þerapía: Röng meðferð getur gert slæmt ástand verra

Fleiri konur deila slæmri reynslu af þerapista
6

Fleiri konur deila slæmri reynslu af þerapista

Nýtt á Stundinni

Eflingarfólk vinnur meira en aðrir fyrir lægri laun

Eflingarfólk vinnur meira en aðrir fyrir lægri laun

Þeir tekjulægstu eyða hlutfallslega mestu í húsnæði og mat

Þeir tekjulægstu eyða hlutfallslega mestu í húsnæði og mat

Mamma þín vinnur ekki hér – hún er orðin popúlisti

Þóra Kristín Ásgeirsdóttir

Mamma þín vinnur ekki hér – hún er orðin popúlisti

Samherjamálið: Ekki skilyrði að menn séu dæmdir til að hægt sé að tala um mútugreiðslur

Samherjamálið: Ekki skilyrði að menn séu dæmdir til að hægt sé að tala um mútugreiðslur

Styrmir Gunnarsson og "frelsun Breta” frá ESB

Gunnar Hólmsteinn Ársælsson

Styrmir Gunnarsson og "frelsun Breta” frá ESB

BSRB samþykkir verkfall

BSRB samþykkir verkfall

Sigríður Andersen varar við útþenslu Mannréttindadómstóls Evrópu

Sigríður Andersen varar við útþenslu Mannréttindadómstóls Evrópu

Hinar funheitu norðurslóðir

Hinar funheitu norðurslóðir

Eru láglaunakonur ekki femínískar?

Valkyrja

Eru láglaunakonur ekki femínískar?

Kolbrún telur sig órétti beitta

Kolbrún telur sig órétti beitta

Reiknar með að Þorsteinn Már verði aftur forstjóri Samherja

Reiknar með að Þorsteinn Már verði aftur forstjóri Samherja

Furðar sig á umdeildum ræðumanni hjá Hæstarétti

Furðar sig á umdeildum ræðumanni hjá Hæstarétti