„Ég lifði tvöföldu lífi þar sem ég þóttist vera harður gaur“

Ant­on­ía Arna lýs­ir létt­in­um við að koma út sem trans og þung­bærri bið eft­ir kyn­leið­rétt­andi að­gerð. Hún hef­ur beð­ið í hátt í á þriðja ár. Bið­in tær­ir upp trans fólk og get­ur vald­ið al­var­leg­um and­leg­um veik­ind­um. Dæmi eru um að trans fólk þurfi að leggj­ast inn á sjúkra­hús sök­um þung­lyndi vegna þess.

Langur biðtími eftir kynleiðréttandi aðgerðum veldur því að trans fólk er tilneytt til að setja líf sitt á ís meðan það bíður eftir að komast í aðgerð. Þetta segir Antonía Arna viðmælandi Eddu Falak í nýjasta þætti Eigin kvenna. Hún segir dæmi um að trans fólk finni sig fast á vinnustöðum til að tapa ekki veikindarétti og að það treysti sér ekki til að hefja nám vegna þess að það sé að bíða eftir aðgerð. Enn alvarlegri afleiðingar tengist þó hinum óleiðrétta kynama sem trans fólk sem ekki komist í aðgerð glími við. Slíkt ástand geti meðal annars valdið alvarlegu þunglyndi.

„Þetta er svo íþyngjandi fyrir sálarlífið, þessi bið. Ég komst á biðlistann í nóvember 2019 og þá fannst mér ég búin að að bíða mjög lengi. Það sem gerist svo er að Covid brestur á skömmu síðar og þá eru næstum allar þessar aðgerðir settar til hliðar. Það hefur haft mjög erfið áhrif, ég hef þurft að setja lífið mitt á stopp. Ég hætti námi þar sem ég vildi ekki vera í námi þegar ég færi í aðgerðina. Ég kláraði BS-gráðu í íþróttafræði en ég hafði ætlað mér að gera meira. Ég þori bara ekki að fara í það fyrr en ég er búin í aðgerðinni,“ segir Antonía Arna.

„Ég þarf að vera stanslaust í viðbragðsstöðu vegna þess að ég get átt von á að vera kölluð í hana með þriggja daga fyrirvara“

Antonía Arna kom opinberlega út sem trans kona árið 2016 og ákvað að fara í kynleiðréttingarferli haustið 2017. Hún þurfti því að bíða í tvö ár frá ákvörðun og þar til hún komst á biðlista eftir kynleiðréttandi aðgerð. Nú, rúmum tveimur og hálfu ári síðar, bíður hún enn og veit ekki hvenær hún á von á því að verða kölluð í aðgerð. „Ég þarf að vera stanslaust í viðbragðsstöðu vegna þess að ég get átt von á að vera kölluð í hana með þriggja daga fyrirvara,“ segir Antonía.

Kynami er hættulegur

Biðin eftir aðgerðinni hefur því tekið mikinn toll af Antoníu, rétt eins og af fjölda trans fólks sem er í sömu stöðu. „Þessar aðgerðir eru ekki skilgreindar sem lífsnauðsynlegar aðgerðir heldur er bara litið á þær sem hefðbundnar lýtaaðgerðir. Ég vil ekki gera lítið úr því að fyrir marga bæta lýtaaðgerðir lífsgæði þeirra en þær eru alla jafna ekki lífsnauðsynlegar. Kynami nær miklu dýpra en óánægja með einstök útlitseinkenni. Kynami veldur alvarlegu þunglyndi, hvað þá þegar fólk er fast í limbói svona lengi. Ég þekki tvær trans konur sem eru orðnar óstarfhæfar af þunglyndi af þessum sökum og veit um trans mann sem þurfti að leggjast inn á geðdeild af sömu sökum.“

Að mati Antoníu ætti biðtími eftir kynleiðréttandi aðferðum að vera eins stuttur og kostur er. „Ég er ekki að segja að það ætti að taka mig eða annað trans fólk fram yfir alla aðra í aðgerðum, en þetta er alltof langur tími í bið. Transteymið vill að þessar aðgerðir verði settar í meiri forgang og það þarf ekki mikið til, bara einn fastan skurðaðgerðardag í mánuði. Það myndi bjarga mjög miklu.“

Lifði leynilífi

Antonía kom út sem trans kona fyrir nánustu vinum sínum árið 2013 en þorði ekki að segja öllu heiminum frá þá strax. Hún segir líf sitt á þeim tíma hafa verið mjög erfitt, hún hafi þjáðst af miklu þunglyndi á þeim tíma. Um svipað leyti hafi hún byrjað að æfa bardagaíþróttir sem hafi hjálpað henni við að takast á við átröskunarsjúkdóminn lotugræðgi sem hún hafi þjáðst af um langt skeið. Hins vegar hafi ástundun bardagaíþróttanna líka haft það í för með sér að hún fór í raun aftur og meira inn í skápinn því hún hafi upplifað íþróttina sem svo nátengda karlmennsku og karlmennsku umhverfi. „Ég lifði tvöföldu lífi þar sem ég þóttist vera harður gaur í íþróttinni en utan þess lifði ég leynilífi þar sem ég fékk að njóta mín, klæddi mig í kjóla og málaði mig.“

Íþróttirnar höfðu þó einnig þau áhrif að Antonía fékk frekari áhuga á hreyfingu sem varð til þess að hún skráði sig í íþróttafræðinám við Háskóla Íslands. „Það var erfitt að vera í íþróttafræðinni hvað þetta varðar, maður er mikið í búningsklefum og þetta er allt mjög kynjaskipt. Ég var samt heppin, stelpurnar sem voru með mér, og reyndar allir bekkjarfélagarnir, voru frekar opnir fyrir þessu. Við vorum í skíðaferð í janúar 2017, um það leyti sem ég var að viðurkenna opinberlega að ég væri trans kona, og þá töluðu stelpurnar við mig og spurðu: Viltu ekki bara prófa að vera með okkur í herbergi? Það var í fyrsta skipti sem ég prófaði að vera í kynjuðu rými sem var bara ætlað fyrir konur. Mér leið mikið betur með það. Í kjölfarið prófaði ég að breyta nafninu mínu og valdi nafnið Antonía. Ég gekk þá undir því og kynnti mig þannig.“

„Þetta var svo mikill léttir, að fá bara að vera ég sjálf“

Antonía kom sem sagt opinberlega út úr skápnum í kringum áramótin 2016-2017. Hún æfði á þessum tíma bardagaíþróttir í Mjölni og segir að það hafi í raun verið þar sem feluleiknum lauk. Þjálfari hjá félaginu hafi áttað sig á því að hún væri trans kona. Hann kom til mín þegar það var komið að því að gefa gráðu og spurði: Viltu láta kalla þig Antoníu? Þá hrundi ég niður, brotnaði saman fyrir framan alla og grét. Þetta var svo mikill léttir, að fá bara að vera ég sjálf.“

Leið hörmulega á „röngu“ kynþroskaskeiði

Þegar svona var komið og engin hindrun lengur ákvað Antonía að fara í kynleiðréttingarferlið. Það ferli hóf hún haustið 2017. Þá var hún ríflega þrítug. Antonía lýsir því hversu flókið og erfitt lífið hafði verið henni fyrir þann tíma. „Ég man að mér leið svo illa þegar ég byrjaði á kynþroskaskeiði, þessum ranga kynþroska, sem ég vildi ekki fá. Ég vildi ekki fá skegg, ekki fá dýpri rödd. Ég vissi ekkert af hverju, mér leið bara hræðilega. Þetta varð til þess að ég sökk í djúpt þunglyndi. Ég varð mjög erfitt barn. Ég stundaði sjálfskaðahegðun og hafði sjálfsvígshugsanir sem börn eiga ekki að þurfa að díla við. Þetta hafði mikil áhrif á mitt líf og ég varð að leggjast inn á BUGL vegna þessa. Ég þorði aldrei að segja við neinn að ég vildi vera kona, þetta var bara eitthvað sem ég byrgði inni. Ég þorði ekki að viðurkenna það fyrr en ég var byrjuð í framhaldsskóla.“

Kynleiðréttingarferli er bæði strangt og erfitt, og tekur langan tíma eins og rakið er hér að framan. Til að hefja ferlið þarf að komast í samband við transteymi Landspítalans, nokkuð sem Antonía segir að hún hafi verið hrædd við að gera. Hún hafi verið svo hrædd við að fá neitun. „Maður þarf fyrst að fara í greiningarferli, og í raun sanna að maður sé nógu mikið trans fyrir teyminu. Þeir geta neitað fólki, læknateymið. Ég ætla ekki að tala illa um þau, þau eru bara að reyna sitt besta. Það er hins vegar spurning hvort þetta þurfi að vera svona ótrúlega erfitt. Ég á mjög erfitt með að ímynda mér að einhver sé að fíflast með þetta.“

„Trúir þú að eitthvað afl úr geimnum hafi komið þessum hugsunum inn í hausinn á þér?“

Antonía lýsir því að eitt af því sem greiningarferlið feli í sér sé að hitta sálfræðing og sá hafi verið staðsettur á Kleppi, sem henni hafi þótt bæði skrýtið og óþægilegt. Spurningarnar sem hún hafi þurft að svara þar hafi þá verið afskaplega undarlegar. „Eins og til dæmis: Trúir þú að eitthvað afl úr geimnum hafi komið þessum hugsunum inn í hausinn á þér; eða: Telur þú að þér hafi einhvern tíma verið rænt af geimverum?“

Það var ekki fyrr en í ágúst árið 2018 sem Antoníu var svo loks vísað til innkirtlalæknis. Hormónameðferð hóf hún síðan loks undir lok ársins 2018, um það bil ári eftir að greiningarferlið hófst. Antonía segir að henni hafi þótt ferlið allt óþægilegt. „Mér fannst það niðrandi í rauninni. Það er til að mynda engin trans manneskja í trans teyminu, það er allt cis fólk sem á að meta hvort ég sé trans manneskja, eða ákveðin staðalímynd trans manneskju. Að þurfa að fara og sanna að fólk sé ekki geðveikt, það er ansi mikið rugl.“

Líðanin gjörbreyttist til batnaðar

Antonía upplifði markverða breytingu á líðan sinni eftir að hún hóf hormónameðferðina, þó ekki alveg strax. „Fyrst leið mér mjög undarlega, ég var mjög tilfinningarík og það var mjög erfitt í fyrstu. Síðan gerðist eitthvað og mín andlega líðan rauk upp. Mér fór að líða svo ótrúlega vel, ég var bara alltaf brosandi. Þegar ég fékk síðan brjóstin þá leið mér ofurvel, þó það væri vont þá brosti ég hringinn. Einkunnirnar mínar skutust upp, ég hafði verið í vandræðum í skólanum en það gjörbreyttist. Sjálfsöryggið jókst og andlega líðanin stórbatnaði.“

Það er þó ýmislegt sem Antonía hefur þurft að glíma við áfram, rétt eins og flest trans fólk líklega. Ekki síst þurfti hún þó að vinna í sjálfri sér. „Það var ekki gert ráð fyrir fólki eins og mér í verklegum tímum í íþróttafræðinni þannig að ég þurfti alltaf að fara í karlaklefann en ég var komin með brjóst! Ég krossaði hendur yfir brjóstin og hljóp inn í horn, vonaði að enginn myndi sjá mig. Ég var svolítið hrædd, þetta var vandræðalegt. Ég átti mjög erfitt með að vera nakin. Ég gat ekki farið í kvennaklefann því ég var ekki búin að fara í stóru aðgerðina. Svona gekk þetta út skólagönguna en ég hafði þetta af.

Ég er hætt að nota karlaklefana en ég þori ekki ennþá að fara í sturtu í kvennaklefanum. Fyrsta skipti sem ég fór í kvennaklefa var þegar ég fór á æfingar hjá Þórshamri karatefélagi og vinkona mín, María Helga [Guðmundsdóttir, fyrrverandi formaður Samtakanna '78], bauð mér að prófa að fara í kvennaklefann. Þetta var lítill hópur, mjög opinn, þetta var eins og að fara með vinahóp. Seinna byrjaði ég að nota kvennaklefann í Mjölni, ég var aðeins smeykari við það af því félagið er svo stórt en það hefur ekki verið neitt vesen. Ég fer hins vegar ekki í sturtu, ekki ennþá. Fólk verður sjálft líka að vera tilbúið, þetta er mikil sjálfsvinna. 

Spurð hvort hún hefði kosið að hafa kost á því að fara í sér klefa í íþróttum svarar Antonía: „Já, í raun og veru. En í sjálfu sér er það ekki það sem skiptir máli heldur að samfélagið verði upplýstara í þessum efnum.“

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

„Mynd af mér á bikiníi skaðar engan“
1
Fréttir

„Mynd af mér á bik­iníi skað­ar eng­an“

Með því að birta mynd­ir af lík­ama sín­um hef­ur Lilja Gísla­dótt­ir kall­að yf­ir sig at­huga­semd­ir fólks um að hún sé að „ýta und­ir að aðr­ir vilji vera feit­ir.“ Hún seg­ir óskilj­an­legt að fólk hafi svo mikl­ar skoð­an­ir á holdafari henn­ar, og annarra, því það hafi eng­in áhrif á aðra hvort hún sé mjó eða feit.
Bjarni undir í rannsókn Ríkisendurskoðunar
2
Fréttir

Bjarni und­ir í rann­sókn Rík­is­end­ur­skoð­un­ar

Sú end­ur­skoð­un­ar­áætl­un sem lagt var af stað með í rann­sókn Rík­is­end­ur­skoð­un­ar á sölu rík­is­ins á hlut­um í Ís­lands­banka snýr fyrst og fremst að Banka­sýslu rík­is­ins. Guð­mund­ur Björg­vin Helga­son rík­is­end­ur­skoð­andi seg­ir að fjár­mála­ráð­herra og ráðu­neyti hans séu líka und­ir og að áætl­un­in taki breyt­ing­um eft­ir því sem rann­sókn­inni vindi fram.
Skýrslan um Laugaland frestast enn
3
FréttirLaugaland/Varpholt

Skýrsl­an um Lauga­land frest­ast enn

Til stóð að kynna ráð­herr­um nið­ur­stöð­ur rann­sókn­ar á því hvort börn hefðu ver­ið beitt of­beldi á með­ferð­ar­heim­il­inu Laugalandi á morg­un, 29. júní. Ekki verð­ur af því og enn er alls óvíst hvenær skýrsl­an verð­ur gef­in út.
Forsætisráðherra ræddi ekki mál Moshenskys
4
FréttirÓlígarkinn okkar

For­sæt­is­ráð­herra ræddi ekki mál Mos­hen­skys

Eng­ar um­ræð­ur urðu um stöðu kjör­ræð­is­manns Ís­lands í Úkraínu, Al­ex­and­ers Mos­hen­skys, á fundi Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur for­sæt­is­ráð­herra með leið­toga hví­trúss­nesku stjórn­ar­and­stöð­unn­ar, Sviatlönu Tsik­hanou­skayu. Katrín vill engu svara um eig­in skoð­un á stöðu kjör­ræð­is­manns­ins sem er ná­inn banda­mað­ur ein­ræð­is­herr­ans í Minsk, Al­ex­and­ers Lukashen­ko.
Bensín, olía og húsnæði hækka og draga verðbólguna með sér í hæstu hæðir
5
Fréttir

Bens­ín, ol­ía og hús­næði hækka og draga verð­bólg­una með sér í hæstu hæð­ir

Verð­bólga mæl­ist 8,8 pró­sent og spila verð­hækk­an­ir á olíu og bens­íni einna stærst­an þátt auk hins klass­íska hús­næð­is­lið­ar. Það kostaði 10,4 pró­sent meira að fylla á tank­inn í júní en það gerði í maí.

Mest deilt

„Ég mun aldrei fyrirgefa þeim“
1
Fréttir

„Ég mun aldrei fyr­ir­gefa þeim“

Krist­ín Sól­ey Krist­ins­dótt­ir seg­ist aldrei muni fyr­ir­gefa sam­fé­lag­inu í Garði fyr­ir að hafa brugð­ist dótt­ur henn­ar og út­hróp­að sem lyg­ara eft­ir að hún greindi frá því þeg­ar hún var tólf ára að mað­ur í bæn­um hefði beitt hana kyn­ferð­isof­beldi, fyrst þeg­ar hún var átta ár göm­ul. Mað­ur­inn sem var á sex­tugs­aldri á þess­um tíma var dæmd­ur í átján mán­aða fang­elsi fyr­ir að hafa ít­rek­að beitt Lilju, dótt­ur Krist­ín­ar Sól­eyj­ar, of­beldi.
Sonurinn varð sterkari eftir að hann kom út sem trans
2
Fréttir

Son­ur­inn varð sterk­ari eft­ir að hann kom út sem trans

Sigga Ey og syst­urn­ar héldu uppi mál­stað trans ein­stak­linga í Eurovisi­on. Son­ur henn­ar glímdi við mikla van­líð­an þeg­ar hann var að kom­ast á kyn­þroska­ald­ur. Þeg­ar hann kom út sem trans rétti hann bet­ur úr sér og varð frjáls.
„Mynd af mér á bikiníi skaðar engan“
3
Fréttir

„Mynd af mér á bik­iníi skað­ar eng­an“

Með því að birta mynd­ir af lík­ama sín­um hef­ur Lilja Gísla­dótt­ir kall­að yf­ir sig at­huga­semd­ir fólks um að hún sé að „ýta und­ir að aðr­ir vilji vera feit­ir.“ Hún seg­ir óskilj­an­legt að fólk hafi svo mikl­ar skoð­an­ir á holdafari henn­ar, og annarra, því það hafi eng­in áhrif á aðra hvort hún sé mjó eða feit.
Konur í Bandaríkjunum hafa verið sviptar réttinum til þungunarrofs
4
Fréttir

Kon­ur í Banda­ríkj­un­um hafa ver­ið svipt­ar rétt­in­um til þung­un­ar­rofs

Hæstirétt­ur Banda­ríkj­anna snéri við fyrri nið­ur­stöðu sem tryggðu rétt kvenna til að láta rjúfa með­göngu. Rétt­ur­inn var tryggð­ur fyr­ir fimm­tíu ár­um síð­an í máli Roe gegn Wade en nú hef­ur dóm­stóll­inn ákveð­ið að stjórn­ar­skrá lands­ins tryggi ekki sjálfs­ákvörð­un­ar­rétt kvenna. Fóst­ur­eyð­ing­ar urðu sjálf­krafa bann­að­ar í fjölda fylkja við upp­kvaðn­ingu dóms­ins.
Jón Trausti Reynisson
5
Leiðari

Jón Trausti Reynisson

Meist­ar­ar mála­miðl­ana

Hvers vegna skil­ur fólk ekki fórn­ir Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur?
Bjarni undir í rannsókn Ríkisendurskoðunar
6
Fréttir

Bjarni und­ir í rann­sókn Rík­is­end­ur­skoð­un­ar

Sú end­ur­skoð­un­ar­áætl­un sem lagt var af stað með í rann­sókn Rík­is­end­ur­skoð­un­ar á sölu rík­is­ins á hlut­um í Ís­lands­banka snýr fyrst og fremst að Banka­sýslu rík­is­ins. Guð­mund­ur Björg­vin Helga­son rík­is­end­ur­skoð­andi seg­ir að fjár­mála­ráð­herra og ráðu­neyti hans séu líka und­ir og að áætl­un­in taki breyt­ing­um eft­ir því sem rann­sókn­inni vindi fram.
Hvað kom fyrir Kidda?
7
Rannsókn

Hvað kom fyr­ir Kidda?

Hálfri öld eft­ir að til­kynnt var um bíl­slys í Óshlíð á milli Bol­ung­ar­vík­ur og Ísa­fjarð­ar er lög­regl­an loks að rann­saka hvað átti sér stað. Lík Krist­ins Hauks Jó­hann­es­son­ar, sem lést í slys­inu, var graf­ið upp og bein hans rann­sök­uð. Son­ur og hálf­bróð­ir Krist­ins urðu til þess yf­ir­völd skoða loks­ins, marg­saga vitni og mynd­ir af vett­vangi sem urðu til þess að mál­ið var tek­ið upp að nýju.

Mest lesið í vikunni

„Ég mun aldrei fyrirgefa þeim“
1
Fréttir

„Ég mun aldrei fyr­ir­gefa þeim“

Krist­ín Sól­ey Krist­ins­dótt­ir seg­ist aldrei muni fyr­ir­gefa sam­fé­lag­inu í Garði fyr­ir að hafa brugð­ist dótt­ur henn­ar og út­hróp­að sem lyg­ara eft­ir að hún greindi frá því þeg­ar hún var tólf ára að mað­ur í bæn­um hefði beitt hana kyn­ferð­isof­beldi, fyrst þeg­ar hún var átta ár göm­ul. Mað­ur­inn sem var á sex­tugs­aldri á þess­um tíma var dæmd­ur í átján mán­aða fang­elsi fyr­ir að hafa ít­rek­að beitt Lilju, dótt­ur Krist­ín­ar Sól­eyj­ar, of­beldi.
Sonurinn varð sterkari eftir að hann kom út sem trans
2
Fréttir

Son­ur­inn varð sterk­ari eft­ir að hann kom út sem trans

Sigga Ey og syst­urn­ar héldu uppi mál­stað trans ein­stak­linga í Eurovisi­on. Son­ur henn­ar glímdi við mikla van­líð­an þeg­ar hann var að kom­ast á kyn­þroska­ald­ur. Þeg­ar hann kom út sem trans rétti hann bet­ur úr sér og varð frjáls.
„Það bara hrundi allt“
3
Eigin Konur#93

„Það bara hrundi allt“

Krist­ín Sól­ey Krist­ins­dótt­ir, mamma Lilju Bjark­lind sem sagði sögu sína í Eig­in kon­um fyr­ir nokkr­um vik­um, stíg­ur nú fram í þætt­in­um og tal­ar um of­beld­ið sem dótt­ir henn­ar varð fyr­ir og af­leið­ing­ar þess. Hún seg­ir að allt hafi hrun­ið þeg­ar Lilja, þá tólf ára, sagði henni frá því að mað­ur sem stóð til að myndi flytja inn til fjöl­skyld­unn­ar, hefði beitt hana kyn­ferð­is­legu of­beldi. Krist­ín Sól­ey seg­ir mik­il­vægt að öll fjöl­skyld­an fái við­un­andi að­stoð eft­ir svona áföll því fjöl­skyld­ur skemm­ist þeg­ar börn eru beitt of­beldi. Hún seg­ir að sam­fé­lag­ið hafi brugð­ist Lilju og allri fjöl­skyld­unni.
„Mynd af mér á bikiníi skaðar engan“
4
Fréttir

„Mynd af mér á bik­iníi skað­ar eng­an“

Með því að birta mynd­ir af lík­ama sín­um hef­ur Lilja Gísla­dótt­ir kall­að yf­ir sig at­huga­semd­ir fólks um að hún sé að „ýta und­ir að aðr­ir vilji vera feit­ir.“ Hún seg­ir óskilj­an­legt að fólk hafi svo mikl­ar skoð­an­ir á holdafari henn­ar, og annarra, því það hafi eng­in áhrif á aðra hvort hún sé mjó eða feit.
Illugi Jökulsson
5
Pistill

Illugi Jökulsson

Þeg­ar full­orð­ið fólk ger­ir sig að fífli

Rétt eins og flokk­ur­inn hef­ur þeg­ar sann­að að hann er ekki leng­ur vinstri­hreyf­ing með þjónk­un sinni við efna­hags­stefnu Sjálf­stæð­is­flokks­ins, þá er nú morg­un­ljóst að hann er ekki held­ur grænt fram­boð, skrif­ar Ill­ugi Jök­uls­son um Vinstri græn.
Bjarni undir í rannsókn Ríkisendurskoðunar
6
Fréttir

Bjarni und­ir í rann­sókn Rík­is­end­ur­skoð­un­ar

Sú end­ur­skoð­un­ar­áætl­un sem lagt var af stað með í rann­sókn Rík­is­end­ur­skoð­un­ar á sölu rík­is­ins á hlut­um í Ís­lands­banka snýr fyrst og fremst að Banka­sýslu rík­is­ins. Guð­mund­ur Björg­vin Helga­son rík­is­end­ur­skoð­andi seg­ir að fjár­mála­ráð­herra og ráðu­neyti hans séu líka und­ir og að áætl­un­in taki breyt­ing­um eft­ir því sem rann­sókn­inni vindi fram.
Laxeldiskvótakóngarnir sem hafa grætt á sjókvíaeldi á Íslandi
7
GreiningLaxeldi

Lax­eldisk­vótakóng­arn­ir sem hafa grætt á sjókvía­eldi á Ís­landi

Nú stend­ur yf­ir þriðja bylgja lax­eld­is á Ís­landi en hinar tvær til­raun­irn­ar fóru út um þúf­ur á ár­um áð­ur. Þessi til­raun til að koma lax­eldi á hér á landi hef­ur geng­ið bet­ur en hinar. Fyr­ir vik­ið hafa nokkr­ir fjár­fest­ar selt sig út úr lax­eld­is­iðn­aðn­um fyr­ir met­fé eða halda nú á hluta­bréf­um sem eru mjög mik­ils virði.

Mest lesið í mánuðinum

Hvað kom fyrir Kidda?
1
Rannsókn

Hvað kom fyr­ir Kidda?

Hálfri öld eft­ir að til­kynnt var um bíl­slys í Óshlíð á milli Bol­ung­ar­vík­ur og Ísa­fjarð­ar er lög­regl­an loks að rann­saka hvað átti sér stað. Lík Krist­ins Hauks Jó­hann­es­son­ar, sem lést í slys­inu, var graf­ið upp og bein hans rann­sök­uð. Son­ur og hálf­bróð­ir Krist­ins urðu til þess yf­ir­völd skoða loks­ins, marg­saga vitni og mynd­ir af vett­vangi sem urðu til þess að mál­ið var tek­ið upp að nýju.
„Ég mun aldrei fyrirgefa þeim“
2
Fréttir

„Ég mun aldrei fyr­ir­gefa þeim“

Krist­ín Sól­ey Krist­ins­dótt­ir seg­ist aldrei muni fyr­ir­gefa sam­fé­lag­inu í Garði fyr­ir að hafa brugð­ist dótt­ur henn­ar og út­hróp­að sem lyg­ara eft­ir að hún greindi frá því þeg­ar hún var tólf ára að mað­ur í bæn­um hefði beitt hana kyn­ferð­isof­beldi, fyrst þeg­ar hún var átta ár göm­ul. Mað­ur­inn sem var á sex­tugs­aldri á þess­um tíma var dæmd­ur í átján mán­aða fang­elsi fyr­ir að hafa ít­rek­að beitt Lilju, dótt­ur Krist­ín­ar Sól­eyj­ar, of­beldi.
Sonurinn varð sterkari eftir að hann kom út sem trans
3
Fréttir

Son­ur­inn varð sterk­ari eft­ir að hann kom út sem trans

Sigga Ey og syst­urn­ar héldu uppi mál­stað trans ein­stak­linga í Eurovisi­on. Son­ur henn­ar glímdi við mikla van­líð­an þeg­ar hann var að kom­ast á kyn­þroska­ald­ur. Þeg­ar hann kom út sem trans rétti hann bet­ur úr sér og varð frjáls.
Íslenski fréttaritarinn í boðsferð með Rússum: „Ísland ekki á góðri leið“
4
ViðtalÚkraínustríðið

Ís­lenski frétta­rit­ar­inn í boðs­ferð með Rúss­um: „Ís­land ekki á góðri leið“

Hauk­ur Hauks­son hef­ur ver­ið frétta­rit­ari í Moskvu í þrjá ára­tugi og hef­ur nú far­ið í þrjár boðs­ferð­ir með rúss­neska hern­um í Aust­ur-Úkraínu. Hauk­ur tel­ur fjölda­morð Rússa í Bucha „hlægi­legt dæmi“ um „setup“, en trú­ir því ekki að rúss­neski her­inn blekki hann.
Toppar ákæru- og lögregluvalds í Namibíu á Íslandi vegna Samherjamáls
5
FréttirSamherjaskjölin

Topp­ar ákæru- og lög­reglu­valds í Namib­íu á Ís­landi vegna Sam­herja­máls

Rík­is­sak­sókn­ari Namib­íu og yf­ir­mað­ur namib­ísku spill­ing­ar­lög­regl­unn­ar, hafa ver­ið á Ís­landi frá því fyr­ir helgi og fund­að með hér­lend­um rann­sak­end­um Sam­herja­máls­ins. Fyr­ir viku síð­an fund­uðu rann­sak­end­ur beggja landa sam­eig­in­lega í Haag í Hollandi og skipt­ust á upp­lýs­ing­um. Yf­ir­menn namib­ísku rann­sókn­ar­inn­ar hafa ver­ið í sendi­nefnd vara­for­set­ans namib­íska, sem fund­að hef­ur um framsals­mál Sam­herja­manna við ís­lenska ráð­herra.
Fundu týndar dagbækur Bíbíar: „Hún fékk aldrei séns“
6
Menning

Fundu týnd­ar dag­bæk­ur Bíbí­ar: „Hún fékk aldrei séns“

Sagn­fræð­ing­arn­ir Sól­veig Ólafs­dótt­ir og Sig­urð­ur Gylfi Magnús­son og pró­fess­or­inn Guð­rún Val­gerð­ur Stef­áns­dótt­ir fundu nýj­ar heim­ild­ir eft­ir Bjargeyju Kristjáns­dótt­ur, eða Bíbí, þeg­ar þau voru að kynna nýja bók henn­ar í Skaga­firði. Saga Bjargeyj­ar er átak­an­leg en henni var kom­ið fyr­ir á öldrun­ar­heim­ili á Blönduósi þeg­ar hún var á fer­tugs­aldri en hún var með efna­skipta­sjúk­dóm sem lít­il þekk­ing var á ár­ið 1927 þeg­ar hún fædd­ist.
Gerandi ofbeldis
7
Eigin Konur#91

Ger­andi of­beld­is

„Ég var að beita lík­am­legu og and­legu of­beldi gagn­vart kon­unni minni og börn­um. Ég beitti kon­una mína líka kyn­ferð­is­legu of­beldi,“ seg­ir ger­andi sem kýs að koma ekki fram und­ir nafni. Í þætt­in­um för­um við yf­ir reynslu hans af því að beita of­beldi og af hverju hann ákvað að leita sér hjálp­ar. „Ég hefði ekki far­ið ótil­neydd­ur, óum­beð­inn á sín­um tíma […] þá hefði ég ekki ver­ið að fara að nið­ur­lægja sjálf­an mig með því að segja að ég væri eitt­hvað vanda­mál. […] ég þurfti smá úr­slita­kost,“ seg­ir hann í við­tal­inu. Það eru 12 ár síð­an hann ákvað að leita sér hjálp­ar hjá „karl­ar til ábyrgð­ar“ eða það sem heit­ir Heim­il­is­frið­ur í dag. „Það hefði ekki ver­ið nóg fyr­ir mig að fara bara í með­ferð,“ seg­ir hann í við­tal­inu og bæt­ir því við að menn geti al­veg hætt að drekka áfengi og samt hald­ið áfram að beita of­beldi. Edda Falak er rit­stjóri og ábyrgð­ar­mað­ur Eig­in kvenna.

Nýtt á Stundinni

795. spurningaþraut: Hvað er Danmörk stór hluti Íslands?
ÞrautirSpurningaþrautin

795. spurn­inga­þraut: Hvað er Dan­mörk stór hluti Ís­lands?

Fyrri auka­spurn­ing: Af hverj­um er — eða öllu held­ur var — þessi stytta? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Hvað er stærst Norð­ur­land­anna? 2.  En þá næst stærst? 3.  Um það er hins veg­ar eng­um blöð­um að fletta að Dan­mörk er minnst Norð­ur­land­anna (ef Græn­land er ekki tal­ið með, vit­an­lega). En hvað telst Dan­mörk vera — svona nokk­urn veg­inn — mörg pró­sent af...
Forsætisráðherra ræddi ekki mál Moshenskys
FréttirÓlígarkinn okkar

For­sæt­is­ráð­herra ræddi ekki mál Mos­hen­skys

Eng­ar um­ræð­ur urðu um stöðu kjör­ræð­is­manns Ís­lands í Úkraínu, Al­ex­and­ers Mos­hen­skys, á fundi Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur for­sæt­is­ráð­herra með leið­toga hví­trúss­nesku stjórn­ar­and­stöð­unn­ar, Sviatlönu Tsik­hanou­skayu. Katrín vill engu svara um eig­in skoð­un á stöðu kjör­ræð­is­manns­ins sem er ná­inn banda­mað­ur ein­ræð­is­herr­ans í Minsk, Al­ex­and­ers Lukashen­ko.
Bensín, olía og húsnæði hækka og draga verðbólguna með sér í hæstu hæðir
Fréttir

Bens­ín, ol­ía og hús­næði hækka og draga verð­bólg­una með sér í hæstu hæð­ir

Verð­bólga mæl­ist 8,8 pró­sent og spila verð­hækk­an­ir á olíu og bens­íni einna stærst­an þátt auk hins klass­íska hús­næð­is­lið­ar. Það kostaði 10,4 pró­sent meira að fylla á tank­inn í júní en það gerði í maí.
794. spurningaþraut: Bófar, þingmenn, lögfræðingar, hljómsveit eða eyjar?
ÞrautirSpurningaþrautin

794. spurn­inga­þraut: Bóf­ar, þing­menn, lög­fræð­ing­ar, hljóm­sveit eða eyj­ar?

Fyrri auka­spurn­ing: Ég ætla ekk­ert að fara í fel­ur með hvað það góða fólk heit­ir sem sjá má á sam­settu mynd­inni hér að of­an. Þau heita: Árel­ía Ey­dís Guð­munds­dótt­ir, Að­al­steinn Hauk­ur Sverris­son og Magnea Gná Jó­hanns­dótt­ir. Spurn­ing­in er hins veg­ar: Við hvað starfa þau nú upp á síðkast­ið? — og hér þarf svar­ið að vera þokka­lega ná­kvæmt. * Að­al­spurn­ing­ar: 1. ...
Skýrslan um Laugaland frestast enn
FréttirLaugaland/Varpholt

Skýrsl­an um Lauga­land frest­ast enn

Til stóð að kynna ráð­herr­um nið­ur­stöð­ur rann­sókn­ar á því hvort börn hefðu ver­ið beitt of­beldi á með­ferð­ar­heim­il­inu Laugalandi á morg­un, 29. júní. Ekki verð­ur af því og enn er alls óvíst hvenær skýrsl­an verð­ur gef­in út.
Fréttir

„Mynd af mér á bik­iníi skað­ar eng­an“

Með því að birta mynd­ir af lík­ama sín­um hef­ur Lilja Gísla­dótt­ir kall­að yf­ir sig at­huga­semd­ir fólks um að hún sé að „ýta und­ir að aðr­ir vilji vera feit­ir.“ Hún seg­ir óskilj­an­legt að fólk hafi svo mikl­ar skoð­an­ir á holdafari henn­ar, og annarra, því það hafi eng­in áhrif á aðra hvort hún sé mjó eða feit.
793. spurningaþraut: Nú er eins gott að þið þekkið heiðhvolfið
ÞrautirSpurningaþrautin

793. spurn­inga­þraut: Nú er eins gott að þið þekk­ið heið­hvolf­ið

Fyrri auka­spurn­ing: Hver er á mynd­inni hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Í hvaða skáld­sögu Hall­dórs Lax­ness má lesa um per­són­una Ástu Sóllilju? 2.  Hvað heit­ir am­er­íska teikni­myndaserí­an Pe­anuts á ís­lensku? 3.  Í hve mik­illi hæð yf­ir yf­ir­borði Jarð­ar byrj­ar heið­hvolf­ið (á ensku stratosph­ere)? 4.  Hvað hét eig­in­mað­ur Elísa­bet­ar Eng­lands­drottn­ing­ar hinn­ar seinni? 5.  Hver gaf út hljóm­plöt­una Vespert­ine fyr­ir 21 ári?...
Bjarni undir í rannsókn Ríkisendurskoðunar
Fréttir

Bjarni und­ir í rann­sókn Rík­is­end­ur­skoð­un­ar

Sú end­ur­skoð­un­ar­áætl­un sem lagt var af stað með í rann­sókn Rík­is­end­ur­skoð­un­ar á sölu rík­is­ins á hlut­um í Ís­lands­banka snýr fyrst og fremst að Banka­sýslu rík­is­ins. Guð­mund­ur Björg­vin Helga­son rík­is­end­ur­skoð­andi seg­ir að fjár­mála­ráð­herra og ráðu­neyti hans séu líka und­ir og að áætl­un­in taki breyt­ing­um eft­ir því sem rann­sókn­inni vindi fram.
Jordan Peterson í femínísku ljósi - Unnur Gísladóttir
Karlmennskan#96

Jor­d­an Peter­son í femín­ísku ljósi - Unn­ur Gísla­dótt­ir

„Það er erfitt fyr­ir mig að kjarna gagn­rýni á Jor­d­an Peter­son því hún er marglaga en ef ég ætti að gera það þá er það van­hæfni hans til að setja sig í spor jað­ar­settra hópa eða kvenna.“ seg­ir Unn­ur Gísla­dótt­ir mann­fræð­ing­ur og fram­halds­skóla­kenn­ari. Unn­ur hef­ur les­ið all­ar bæk­ur Jor­d­an Peter­son og lík­lega inn­byrt meira magn af efni eft­ir hann held­ur en marg­ur að­dá­and­inn. Unn­ur er hins veg­ar lít­ill að­dá­andi og fær­ir okk­ur gagn­rýni sína þar sem hún varp­ar femín­ísku ljósi á mál­flutn­ing Jor­d­an Peter­son. Fyr­ir þau sem ekki kann­ast við mann­inn þá er hann af­ar um­deild­ur pró­fess­or í sál­fræði sem virð­ist ná sér­stak­lega vel til karl­manna og er vin­sæll fyr­ir­les­ari um heim all­an og kom m.a. fram í Há­skóla­bíó um liðna helgi. Um­sjón: Þor­steinn V. Ein­ars­son Tónlist: Mr. Silla - Nar­uto (án söngs) Þátt­ur­inn er í boði bak­hjarla Karl­mennsk­unn­ar, Dom­in­os, Veg­an­búð­ar­inn­ar og The Bo­dy Shop.
„Það er búið að borga fyrir þetta“
FréttirPlastið fundið

„Það er bú­ið að borga fyr­ir þetta“

Guð­laug­ur Þór Þórð­ar­son um­hverf­is­ráð­herra seg­ir að það eigi að end­ur­vinna ís­lenska plast­ið sem fannst í vöru­húsi í Sví­þjóð, enda sé bú­ið að borga fyr­ir það.
792. spurningaþraut: Stígvél hér og stígvél þar
ÞrautirSpurningaþrautin

792. spurn­inga­þraut: Stíg­vél hér og stíg­vél þar

Fyrri auka­spurn­ing: Hvað er að ger­ast á þess­ari mynd hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Hvaða fyrr­ver­andi þing­mað­ur tók við sem rit­stjóri Frétta­blaðs­ins í fyrra? 2.  William Henry Gates III fædd­ist í Banda­ríkj­un­um 1952. Fað­ir hans var vel met­inn lög­fræð­ing­ur og móð­ir hans kenn­ari og kaup­sýslu­kona. Bæði létu heil­mik­ið að sér kveða í bar­áttu fyr­ir skárra sam­fé­lagi. En hvað af­rek­aði...
Stjarnfræðilegur kostnaður Úkraínustríðsins
FréttirÚkraínustríðið

Stjarn­fræði­leg­ur kostn­að­ur Úkraínu­stríðs­ins

Mörg hundruð falla í inn­rás Rússa í Úkraínu á degi hverj­um, mann­tjón­ið eykst sí­fellt og ólýs­an­leg­ar hörm­ung­ar þar víða dag­legt brauð. Þess ut­an eru efna­hags­leg­ar ham­far­ir að eiga sér stað í Úkraínu en þær voru raun­ar hafn­ar áð­ur en inn­rás­in hófst. Út­lit­ið var svart fyr­ir en nú er stór hluti lands­ins ein rjúk­andi rúst og vegna land­lægr­ar spill­ing­ar mun reyn­ast erfitt að fá fjár­hags­að­stoð er­lend­is frá til upp­bygg­ing­ar að stríðs­lok­um.