Þessi grein er rúmlega 6 mánaða gömul.

Galdrar kósakka

Galdra­k­unn­átta kósakka er nokk­uð for­vitni­leg­ur kimi í sögu Úkraínu. Ef eitt­hvað er til í þess­um sögu­sögn­um. Oft­ar en ekki mynd­ast slík­ar sagn­ir út frá þeirri þörf að lyfta upp sög­unni eða að skapa ein­hverja dulúð og leynda ógn í aug­um óvin­anna. Við get­um þó skoð­að að­eins hvað sagt er um þessa sér­kenni­legu seið­karla frá Vest­ur-Úkraínu.

Galdrar kósakka

Við ána Dnieper í Úkraínu var Zapóríska virkið, þar sem höfuðstöðvar zapóríska hersins voru til húsa. Í því og þar í kring bjuggu zapórískir kósakkar. Frá tyrknesku útleggst orðið kósakki sem frjáls maður. Meðal þeirra raða voru alls kyns hópar hvaðanæva að úr Evrópu sem höfðu margir hverjir komið af aðalsættum en flust á slétturnar til þess að flýja ofríki pólsk-litáíska samveldisins.  

Pólitíska uppbygging samfélagsins við Zapóríska virkið var ekki ósvipuð þeim sem þekktust í sjóræningjasamfélögum Karíbahafsins. Þar voru stundaðar dýra- og fiskveiðar, viðskipti, sjóferðir til Ottóman-veldisins og svo studdu þeir einnig Khaninn af Krímeu og aðra sem þurftu á kröftum þeirra að halda í orrustum. Þeir voru eftirsóttir fyrir hernaðaraðgerðir og tóku þátt í skipulagi ýmissa byltinga gegn samveldi Póllands og Litáen, en voru minna að setja sig upp á móti konungsveldinu í Moskvu og Svíþjóð.

Zapóríska Sich-virkiðEndurbyggð útgáfa af virkinu eins og það gæti hafa litið út …

Skráðu þig inn til að lesa

Þú færð tvær fríar áskriftargreinar í mánuði. Þú hefur síðan val um að styrkja óháða blaðamennsku með áskrift á hagstæðu verði, frá aðeins 2.390 krónum á mánuði.
Leiðbeiningar má nálgast á stundin.is/leidbeiningar.
Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Þekking

Alheimurinn í nýju og skarpara ljósi
Þekking

Al­heim­ur­inn í nýju og skarp­ara ljósi

Nýj­asta stór­virki mann­kyns­ins, James Webb geim­sjón­auk­inn, er ætl­að að skoða mynd­un fyrstu stjarna og vetr­ar­brauta al­heims­ins. Hvar og hvenær kvikn­aði fyrsta ljós­ið í al­heim­in­um? Hvernig verða stjörn­ur og sól­kerfi til? Hvernig mynd­uð­ust vetr­ar­braut­irn­ar? Hvaða eðl­is- og efna­fræði­lega eig­in­leika þurfa plán­et­ur og sól­kerfi að hafa til að geyma líf? Fyrstu mynd­ir sjón­auk­ans eru komn­ar. „Þær voru enn skýr­ari, skarp­ari og glæsi­legri en ég átti von á,“ seg­ir Sæv­ar Helgi Braga­son.
Meta hvort lýsa eigi yfir alþjóðlegu neyðarástandi vegna apabólu
Þekking

Meta hvort lýsa eigi yf­ir al­þjóð­legu neyð­ar­ástandi vegna apa­bólu

Stig­vax­andi dreif­ing apa­bólu um heim­inn vek­ur óhug og nú hafa þrjú til­felli greinst á Ís­landi. All­ir geta smit­ast af apa­bólu. Al­þjóða­heil­brigð­is­mála­stofn­un­in skoð­ar að lýsa yf­ir al­þjóð­legu neyð­ar­ástandi.
Líffræðilegur fjölbreytileiki á Íslandi
Þekking

Aron Daði Þórisson

Líf­fræði­leg­ur fjöl­breyti­leiki á Ís­landi

Land­sel­ur og út­sel­ur lentu á vál­ista ný­lega.
Ný lífkerfi eru að myndast á plastflekum
Þekking

Ný líf­kerfi eru að mynd­ast á plast­flek­um

Plast í haf­inu hleðst upp. Síð­an ár­ið 1950 hafa ver­ið fram­leidd yf­ir 8 millj­arð­ar tonna af plasti. Þessi tala mun fara upp í 34 millj­arða tonna fyr­ir ár­ið 2050 með þeim neyslu­venj­um sem við bú­um við í dag og frá okk­ur fer það svo út í jarð­veg­inn og haf­ið þar sem það velt­ist um svo ár­um skipt­ir.
Fyrstu skrefin tekin í þróun lifandi véla
Þekking

Fyrstu skref­in tek­in í þró­un lif­andi véla

Þær geta geng­ið, þær geta synt og nú í þess­ari nýju rann­sókn hafa vís­inda­menn séð „lif­andi vél­ar“ safna fjöl­hæf­um stofn­frum­um í nýja frumuklasa og móta þannig næstu kyn­slóð. Ný rann­sókn á líf­vél­um opn­ar dyrn­ar að undra­verðri þró­un.
Farsímanet, kona og Evrópubúi á tunglinu
Þekking

Farsíma­net, kona og Evr­ópu­búi á tungl­inu

Sam­kvæmt nýj­ustu stefnu­skrá banda­rísku geim­ferða­stofn­un­ar­inn­ar NASA stend­ur til að senda geim­fara til tungls­ins inn­an fjög­urra ára og hefja fasta bú­setu þar ár­ið 2030.

Nýtt á Stundinni

Íran: Stórveldi í bráðum 3.000 ár
Flækjusagan

Ír­an: Stór­veldi í bráð­um 3.000 ár

Mik­il mót­mæli ganga nú yf­ir Ír­an og von­andi hef­ur hug­rökk al­þýð­an, ekki síst kon­ur, þrek til að fella hina blóði drifnu klerka­stjórn frá völd­um. Ír­an á sér langa og merki­lega sögu sem hér verð­ur rak­in og Kýrus hinn mikli hefði til dæm­is getað kennt nú­ver­andi vald­höf­um margt um góða stjórn­ar­hætti og um­burð­ar­lyndi.
Bara halda áfram!
MenningHús & Hillbilly

Bara halda áfram!

Hill­billy ræð­ir við Sig­trygg Berg Sig­mars­son lista­mann um það hvernig það að halda bara áfram skipti öllu máli. List­ina sem felst í því að elska mánu­daga og hraðskiss­urn­ar hans.
Rithöfundar eru auðlind – en hvað með ágóðann?
Menning

Rit­höf­und­ar eru auð­lind – en hvað með ágóð­ann?

Ljóst að er lands­lag­ið í út­gáfu er sí­breyti­legt og jörð­in álíka óstöð­ug fyr­ir rit­höf­unda. Eitt er þó víst og það er gildi jóla­bóka­flóðs­ins, bæði fyr­ir höf­unda og út­gef­end­ur.
,,Hérna fæ ég frið“
Fólkið í borginni

,,Hérna fæ ég frið“

Omel Svavars sæk­ir í for­dóma­leys­ið og frið­inn á barn­um Mónakó við Lauga­veg.
Loftkastali kaupfélagsstjórans í Djúpinu
Rannsókn

Loft­kastali kaup­fé­lags­stjór­ans í Djúp­inu

Stein­steypta hús­ið í kast­al­astil sem stend­ur við veg­inn í Ísa­firði vek­ur bæði undr­un og hrifn­ingu margra ferða­langa sem keyra nið­ur í Djúp­ið. Hús­ið er ein­stakt í ís­lenskri sveit og á sér áhuga­verða sögu sem hverf­ist um Sig­urð Þórð­ar­son, stór­huga kaup­fé­lags­stjóra í fá­tæku byggð­ar­lagi á Vest­fjörð­um, sem reyndi að end­ur­skrifa sögu kast­al­ans og kaup­fé­lags­ins sem hann stýrði.
Hvenær byrjarðu að hugsa sjálfstætt?
Viðtal

Hvenær byrj­arðu að hugsa sjálf­stætt?

Natasha S. er al­in upp í Moskvu og mennt­að­ur blaða­mað­ur. Hún kom fyrst til Ís­lands fyr­ir tíu ár­um síð­an, dvaldi hér á landi um ára­bil og hélt því næst til Sví­þjóð­ar þar sem hún bjó um skeið. Hún rit­stýrði og átti verk í ljóða­safn­inu Póli­fón­ía af er­lend­um upp­runa, en ljóð­in voru eft­ir fjór­tán höf­unda af er­lend­um upp­runa, bú­setta á Ís­landi, og verk­ið þótti marka tíma­mót í ís­lensk­um bók­mennt­um. Þeg­ar stríð­ið braust út í Úkraínu byrj­aði Natasha að skrifa – á ís­lensku. Og hlaut bók­mennta­verðlun Tóm­as­ar Guð­munds­son­ar fyr­ir bók­ina Mál­taka á stríðs­tím­um.
Lítil en samt stór bók eftir Nóbelsverðlaunahafa ársins
GagnrýniStaðurinn

Lít­il en samt stór bók eft­ir Nó­bels­verð­launa­hafa árs­ins

Nú má vona að Nó­bels­verð­laun­in verði til þess að fleiri framúrsk­ar­andi verk Annie Ernaux reki á fjör­ur ís­lenskra les­enda.
Fréttaritari í jólabókaflóðinu
Menning

Frétta­rit­ari í jóla­bóka­flóð­inu

Bóka­blað­ið fékk Kamillu Ein­ars­dótt­ur, rit­höf­und og bóka­vörð á Þjóð­ar­bók­hlöð­unni, til að ger­ast sér­leg­ur frétta­rit­ari í jóla­bóka­flóð­inu og fara á stúf­ana. Hún skrif­ar um hinar og þess­ar bæk­ur sem verða á vegi henn­ar og slúðr­ar um bókapartí og höf­unda.
Tuddinn í búðinni
Illugi Jökulsson
Pistill

Illugi Jökulsson

Tudd­inn í búð­inni

Hve lengi munu stjórn­mála­menn, sem vilja láta taka sig há­tíð­lega sem þjóna al­menn­ings, halda áfram að þjóna und­ir rass­gat­ið á rudd­an­um svo hann verði ekki fúll?
Kæra um heimilisofbeldi felld niður: Manninum vísað frá fæðingu í lögreglufylgd
Fréttir

Kæra um heim­il­isof­beldi felld nið­ur: Mann­in­um vís­að frá fæð­ingu í lög­reglu­fylgd

„Það voru svo rosa­lega áber­andi áverk­ar á mér,“ seg­ir Ólafía Gerð­ur. Hún hafi ver­ið svo log­andi hrædd að þeg­ar lög­regla spurði hana um glóð­ar­auga hafi hún sagt að litla dótt­ir henn­ar hefði óvart skall­að hana. Gögn sýna að lög­regla fjar­lægði mann­inn af spít­al­an­um með­an Ólafía var að fæða dótt­ur þeirra og ör­ygg­is­vörð­ur vakt­aði sæng­ur­legu­deild­ina. Ólafía Gerð­ur kærði mann­inn fyr­ir heim­il­isof­beldi en mál­ið var lát­ið nið­ur falla.
Jón Baldvin dæmdur fyrir kynferðislega áreitni
Fréttir

Jón Bald­vin dæmd­ur fyr­ir kyn­ferð­is­lega áreitni

Jón Bald­vin Hanni­bals­son hlaut tveggja mán­aða skil­orðs­bund­inn fang­els­is­dóm fyr­ir að hafa áreitt Car­men Jó­hanns­dóttt­ur kyn­ferð­is­lega ár­ið 2018. Car­men seg­ir dóm­inn sig­ur fyr­ir fjölda annarra kvenna. Jón Bald­vin hyggst sækja um áfrýj­un­ar­leyfi til Hæsta­rétt­ar.
Róbert Wessman tekur sjálfur við sem forstjóri Alvotech
Fréttir

Ró­bert Wessman tek­ur sjálf­ur við sem for­stjóri Al­votech

Til­kynn­ing um for­stjóra­skipt­in kem­ur tíu dög­um eft­ir að greint var frá því að sætt­ir hefðu náðst í máli Al­vo­gen á hend­ur Hall­dóri Krist­manns­syni. Hall­dór steig fram sem upp­ljóstr­ari og greindi frá hót­un­um Ró­berts á hend­ur fyrr­ver­andi sam­starfs­mönn­um, sem og því að Ró­bert hefði kýlt sig á op­in­ber­um vett­vangi.