Geldingagígur ekki lengur ræfill og kominn með félaga
Geldingagígur Eftir allt saman hefur gosið í Geldingadal verið gjöfulla og frjósamara en margir vísindamenn bjuggust við í upphafi, þegar það var kallað „ræfill“. Mynd: Jón Trausti Reynisson
Þessi grein er meira en mánaðargömul.

Geldingagígur ekki lengur ræfill og kominn með félaga

Gos­ið í Geld­inga­döl­um gæti ver­ið kom­ið til að vera til lengri tíma. Efna­sam­setn­ing bend­ir til þess að það komi úr möttli jarð­ar og lík­ist frem­ur dyngjugosi held­ur en öðr­um eld­gos­um á sögu­leg­um tíma.

Gígurinn í Geldingadölum við Fagradalsfjall hélt áfram að taka á sig mynd í dag. Þegar Stundin flaug yfir gossvæðið var enn fjöldi fólks á staðnum þótt rýma ætti vegna ótta við gasmengun.

Svo virðist sem gosið hafi verið vanmetið í upphafi.

Stundin flaug með Páli Stefánssyni ljósmyndara og Sölva Axelssyni flugmanni yfir gossvæðið skömmu áður en rýma átti svæðið vegna þess sem talið var að yrði lífshættulegr gasmengun. Þá voru enn hundruð manna við hraunjaðarinn. Þegar mest lét teygði bílaröðin á Suðurstrandarvegi sig um tvo kílómetra.

FjölmenniÁ milli klukkan sex og sjö í kvöld var fjöldi fólks viðstaddur steinsnar frá hraunjaðrinum.

„Ræfill“ rís

Sýn í gígKvikan mallar innan vel mótaðra gígbarmanna.

Þegar gosið hófst síðasta föstudagskvöld sagði Magnús Tumi Guðmundsson jarðfræðingur að það væri „óttalegur ræfill“ og Páll Einarsson jarðfræðingur taldi það ræfilslegt. Þótt það hafi látið lítið yfir sér fara í upphafi og verið spáð lítilli reisn og úthaldi er gígurinn nú orðinn tugir metrar að hæð og er komin upp umræða meðal jarðvísindamanna um að hugsanlega sé um afar sérstakt gos sé að ræða.

Það hefur ekki gosið á Fagradalssvæðinu í sex þúsund ár og samkvæmt Magnúsi Tuma Guðmundssyni jarðfræðingi hefur ekki gosið með svo frumstæðri kviku í sjö þúsund ár. Hún er talin eiga rót sína að rekja á 15 til 17 kílómetra dýpi, úr möttli jarðar, og er nú talið hugsanlegt að um langvarandi flæðigos geti verið að ræða, svokallað dyngjugos.

Í Kastljósinu á Rúv í kvöld ræddu Sæmundur Ari Halldórsson jarðfræðingur og Páll Einarsson um að efnasamsetning kvikunnar sem streymir upp í Geldingadölum líkist mun meira því sem gerist í stórum dyngjugosum en gosum á sögulegum tíma. Sæmundur sagði að „sláandi skyldleiki“ með stórum dyngjugosum, til dæmis Þráinsskildi sem teygir sig skammt frá Keili að Vogum á Vatnsleysuströnd, og Sandfellshæð vestast á Reykjanesi, sem runnu skömmu eftir ísöld, eða á nútíma. Einnig eru þó dæmi um smærri hraun með þennan skyldleika.

Þorvaldur Þórðarson jarðfræðingur segir í samtali við mbl.is í kvöld að líkindi séu með Geldingagosinu og eldgosi á Havaí, sem varði í 32 ár.

TvígígarTveir gígar sjást hér hlið við hlið.
Úr fjarlægðHér sést virknin í aukagígnum vel.

Geldingsbróðir myndast

Í dag urðu viðstaddir þess áskynja að kraftur færðist í annan gíg, skammt frá aðalgígnum. Ásýnd gíganna er hverful og ljóst að ef gosið heldur áfram mun núverandi mynd breytast. Ef um dyngjugos er að ræða myndast að líkindum víðfeðmt hraun með minna en 8 gráðu halla. Talið er að eina til tvær vikur taki að fylla dalinn af hrauni.

Seinast gaus á Reykjanesskaga fyrir um 780 árum og hafa gos komið í löngum hrinum. Eftir að hafa greint efnasamsetningu hraunsins eru jarðvísindamenn að endurmeta upphaflegt mat sitt á því að um smágos sé að ræða. „Þetta gæti orðið langt gos,“ sagði Freysteinn Sigmundsson jarðfræðingur í fréttum Rúv í kvöld.

Mikil flugumferð hefur verið um svæðið og bíða flugvélar í röðum eftir leyfi til að svífa yfir gossvæðinu.

Göngufólk ferGöngustígur hefur myndast og er um 7 kílómetra leið fram og til baka frá Suðurstrandarvegi.
FlugumferðinHér sést TF-DÍS svífa yfir gossvæðinu og sunnar sést þyrla.
Skammt frá höfuðborginniÁ myndinni sést gossvæðið með Keili í baksýn. Efst til vinstri sést álverið í Straumsvík. Gönguleiðin að eldstöðinni er til hægri og neðan við gíginn er hryggur þar sem björgunarsveitir lokuðu fyrir ferðum almennings, enda hafði fólk hætt sér að sprungum sem eru sýnilegar í jörðinni og rýkur upp úr.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Nýtt á Stundinni

385. spurningaþraut: Hverjir voru eiginmaður og elskhugi Guinevere drottningar?
Þrautir10 af öllu tagi

385. spurn­inga­þraut: Hverj­ir voru eig­in­mað­ur og elsk­hugi Guinev­ere drottn­ing­ar?

Þraut­in frá í gær. Var­stú bú­in/n að prófa hana? * Fyrri auka­spurn­ing: Hverj­ir prýða mynd­ina hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Reg­in­ald Kenn­eth Dwig­ht, hvað kall­ar hann sig aft­ur? 2.  Ár hvaða dýrs er nú í gangi sam­kvæmt kín­verskri stjörnu­speki? 3.  Hvað hét grín­flokk­ur­inn sem bauð fram í al­þing­is­kosn­ing­un­um 1971? 4.  Jor­d­an Peter­son heit­ir um­deild­ur sál­fræð­ing­ur sem hef­ur, að söfn, lagt...
„Aukin umsvif einkageirans er eina leiðin út úr kreppunni“
ViðtalFramtíðin sem þau vilja

„Auk­in um­svif einka­geir­ans er eina leið­in út úr krepp­unni“

Hall­dór Benjam­in Þor­bergs­son, fram­kvæmda­stjóri Sam­taka at­vinnu­lífs­ins, seg­ir að eina leið­in út úr efna­hags­lægð­inni sem fylg­ir heims­far­aldr­in­um sé einkafram­tak­ið. Nú þurfi að sporna gegn auknu at­vinnu­leysi.
„Stærra bótakerfi tekur ekki á vandanum“
ViðtalFramtíðin sem þau vilja

„Stærra bóta­kerfi tek­ur ekki á vand­an­um“

Jó­hann­es Þór Skúla­son, fram­kvæmda­stjóri Sam­taka ferða­þjón­ust­unn­ar, seg­ir stærra bóta­kerfi ekki leysa neinn vanda held­ur þurfi að fjölga störf­um til að stoppa í fjár­lagagat­ið.
Norræn samtök heimilislækna fordæma skrif heimilislæknis
Fréttir

Nor­ræn sam­tök heim­il­is­lækna for­dæma skrif heim­il­is­lækn­is

Siðanefnd Lækna­fé­lags Ís­lands hef­ur feng­ið ábend­ing­ar vegna niðr­andi um­mæla Guð­mund­ar Páls­son­ar heim­il­is­lækn­is á sam­fé­lags­miðl­um er varð­ar bæði kon­ur og að­ila í minni­hluta­hóp­um. Lækna­fé­lag­ið tek­ur ekki af­stöðu í ein­staka mál­um en sam­tök nor­rænna heim­il­is­lækna gera það hins veg­ar og hafa for­dæmt skrif Guð­mund­ar.
„Okkur vantar atvinnustefnu“
ViðtalFramtíðin sem þau vilja

„Okk­ur vant­ar at­vinnu­stefnu“

Drífa Snæ­dal, for­seti ASÍ, seg­ir ekki nóg að treysta á að allt komi upp í hend­urn­ar á okk­ur, hvort sem það sé síld­in, loðn­an eða túrist­inn. Nú þurfi að ein­blína á fjöl­breytt­ari tæki­færi, bæði í ný­sköp­un, land­bún­aði, græn­um störf­um og fleira.
384. spurningaþraut: Hér reynir verulega á þekkingu fólks á utanríkisráðherrum!
Þrautir10 af öllu tagi

384. spurn­inga­þraut: Hér reyn­ir veru­lega á þekk­ingu fólks á ut­an­rík­is­ráð­herr­um!

Gær frá þraut­in í. * Fyrri auka­spurn­ing. Á mynd­inni að of­an má sjá eina fræga film­stjörnu fyrri tíma. Hvað hét hún? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Fjár­hættu­spil­ið póker hef­ur stund­um ver­ið rak­ið langt aft­ur í tím­ann, en raun­in mun þó vera sú að það hafi í raun­inni þró­ast í nú­tíma­mynd sinni í einu til­teknu ríki á 19. öld. Hvaða ríki er það?...
Ölli Krókur, Skvetta og einn á hjóli
Páll Stefánsson
Mynd dagsins

Páll Stefánsson

Ölli Krók­ur, Skvetta og einn á hjóli

Öskrað gegn óréttlæti
FréttirMetoo

Öskr­að gegn órétt­læti

Hóp­ur kvenna safn­að­ist sam­an fyr­ir ut­an Hér­aðs­dóm Reykja­vík­ur um há­deg­is­bil í dag til að öskra gegn órétt­læti og með sam­stöðu fyr­ir þo­lend­um kyn­ferð­isof­beld­is
Siðprúðasti her í heimi slátrar börnum
Símon Vestarr
Blogg

Símon Vestarr

Sið­prúð­asti her í heimi slátr­ar börn­um

Jæja, hvað á að segja um „eina lýð­ræð­is­rík­ið“ í Mið-Aust­ur­lönd­um? Er eitt­hvað hægt að segja sem ekki hef­ur ver­ið tí­und­að millj­ón sinn­um? 119 Palestínu­menn í valn­um, þar af 31 barn. Átta Ísra­els­menn. Og að­drag­and­inn var ekk­ert sér­stak­lega frum­leg­ur held­ur. Ísra­els­menn halda upp­tekn­um hætti og vísa fjór­um tug­um Palestínu­manna (þar af tíu börn­um) út af heim­il­um sín­um til að rýma...
383. spurningaþraut: Lítil Evrópuríki, Hamlet og veiðibjalla
Þrautir10 af öllu tagi

383. spurn­inga­þraut: Lít­il Evr­ópu­ríki, Hamlet og veiði­bjalla

Þraut, sú í gær. * Fyrri auka­spurn­ing. Á mynd­inni hér að of­an má sjá skip eitt á sigl­ingu ekki all­fjarri Ís­landi fyr­ir all­nokkru síð­an. Hvað hét þetta skip? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Hver skrif­aði leik­rit­ið um Hamlet Danaprins? 2.  Ég hef ör­ugg­lega spurt að því áð­ur, en hvað er smæsta sjálf­stæða rík­ið í Evr­ópu? 3.  En hvað er næst minnst? 4. ...
Þegar Freud fékk bréf um Lísu prinsessu
Flækjusagan

Þeg­ar Fr­eud fékk bréf um Lísu prins­essu

Laust fyr­ir 1930 fékk sál­grein­and­inn frægi Sig­mund Fr­eud bréf þar sem hann var beð­inn að gefa ráð til að með­höndla Lísu prins­essu af Batten­berg eða Mount­batten því hún liti svo á að hún væri orð­in skila­boða­skjóða fyr­ir Guð al­mátt­ug­an. Hvað hafði gerst?!
Þakklát fyrir tækifæri til að búa á Íslandi
Fólkið í borginni

Þakk­lát fyr­ir tæki­færi til að búa á Ís­landi

Noemi Ehrat flutti frá Zürich í Sviss til Reykja­vík­ur til að stunda ís­lensku­nám við Há­skóla Ís­lands. Hún seg­ir líf­ið hér vera ró­legra en í heima­land­inu, en borg­in iði af menn­ing­ar­lífi og bjóði upp á ým­iss tæki­færi til að vera skap­andi.