Þessi grein er meira en ársgömul.

Nýjar rannsóknir á COVID-19: Svona hegðar veiran sér

Nýj­ar rann­sókn­ir á COVID-19 sýna að til eru meira en yf­ir eitt þús­und af­brigði af veirunni sem veld­ur sjúk­dómn­um og vís­inda­menn vinna baki brotnu við að rann­saka þessi at­birgði. Ein­um hósta geta fylgt allt að 3.000 drop­ar sem geta lent á öðru fólki.

Nýjar rannsóknir á COVID-19: Svona hegðar veiran sér
Læknir í Kína Vísindamenn um allan heim skoða nú stökkbreytingar sem orðið hafa á veirunni. Mynd: Shutterstock

Vísindamenn um allan heim rannsaka nú yfir eitt þúsund afbrigði af kórónaveirunni sem veldur COVID-19 og fundist hafa um 40 stökkbreytt afbrigði af veirunni hér á landi. Kjarnsýrur úr veirunni lifðu í 17 daga um borð í skemmtiferðaskipi þar sem smit kom upp.

Arnar PálssonHann segir að stökkbreyting geti hljómað ógnandi, en um sé að ræða erfðafrávik.

En hvað þýðir það að veiran hafi stökkbreyst? Er það slæmt? Er stökkbreytt veira skæðari? Svo þarf ekki að vera, segir Arnar Pálsson, prófessor í lífupplýsingafræði við Líf- og umhverfisvísindadeild Háskóla Íslands. 

Kári Stefánsson, forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar, sagði í viðtali á RÚV fyrr í vikunni að þær fjörutíu stökkbreytingar sem fundist hefðu við rannsóknir fyrirtækisins á SARS-CoV-2, veirunni sem veldur COVID-19, væru breytingar sem eingöngu hefðu greinst hér á landi. Þar sagði Kári að fjölbreytileiki veirunnar benti til þess að veiran hefði komið hingað til lands úr fleiri áttum en áður var talið.

 „Stökkbreytingar eru eðlilegur hluti af lífinu,“ segir Arnar.  „Án þeirra væri ekki til neinn breytileiki. Orðið stökkbreyting hljómar ógnvekjandi, en þær fela einfaldlega í sér erfðafrávik; að erfðaefnið breytist. Það þarf ekki að hafa áhrif á virkni veirunnar.“

Eins og límmiði á afturenda fíls

Stökkbreytingar eru skilgreindar á þrenna vegu: jákvæðar, hlutlausar og neikvæðar. Jákvæðar auka hæfni veirunnar, neikvæðar draga úr henni og þær hlutlausu hvorki draga úr né auka hæfni hennar. Arnar segir að mikil minnihluti stökkbreytinga séu jákvæðar, stærra hlutfall þeirra séu neikvæðar og flestar séu hlutlausar. Hann segir líklegt, miðað við þá þekkingu sem nú sé til staðar á kórónaveirunni, að þær breytingar sem hafa orðið og kunni að verða á henni séu hlutlausar. „Það má líkja þessu við límmiða á afturendanum á fíl. Hann er þarna, en hefur engin áhrif á líf fílsins.“

Spurður hvort veira sem þessi geti stökkbreyst endalaust segir Arnar að ekki sé betur vitað en að svo sé, en ekkert bendi til þess að SARS-CoV-2  stökkbreytist hraðar en aðrar veirur svipaðar uppbyggingar. „Hæfni veiru er svo fjölþætt. Hún felst meðal annars í að búa til afkomendur og helst þá sem lifa lengi, að komast inn í frumurnar á hýslinum og sleppa frá ónæmiskerfinu. Líkurnar á því að stökkbreytingarnar valdi akkúrat þessu eru ekkert sérlega miklar. Svo er ekkert fyrirséð að það sé endilega betra fyrir veiruna að sem flestir deyi af hennar völdum, kannski væri það henni í hag að valda mildari sjúkdómi. Eða að geta dulist lengur í fólki eftir að það er smitað þannig að meiri möguleikar séu á að það smiti aðra óafvitandi.“

Gæti orðið stöðugri utan líkamans

Arnar segir að hugsanlega gæti veiran orðið stöðugri utan líkamans og þannig myndi hæfni hennar til að smita aukast. „Það er einfaldlega ómögulegt að spá fyrir um hvaða breytingar eru veirunni í hag. Veirur valda oft alvarlegum sjúkdómum fyrst, en þegar þær hafa aðlagast hýslum sínum, sem í þessu tilfelli eru við mennirnir, verða þær veikari. En það er ómögulegt að segja hversu langan tíma það tekur.“

„Eins og kórónaveiran er núna samsett býr hún yfir bindipróteini til að komast inn í þekjufrumur í öndunarfærum“

Önnur hugsanleg stökkbreyting sem Arnar nefnir eru breytingar á bindipróteini veirunnar, en það virkar sem nokkurs konar lykill að því að komast inn í frumur. „Eins og kórónaveiran er núna samsett býr hún yfir bindipróteini til að komast inn í þekjufrumur í öndunarfærum. Það er erfitt að spá um hvort slíkar breytingar myndu hagnast veirunni. Við vitum svo lítið um líffræði hennar.“

Í þessu samhengi nefnir Arnar aðra tegund kórónaveiru, OC43. „Það er „venjuleg“ kvefveira sem hefur gengið á milli fólks í langan tíma. Stökkbreytingar hennar hafa verið raktar í um tvo áratugi og í ljós hefur komið að bindiprótein hennar hafa breyst talsvert.“

Notuð grímaSums staðar hefur orðið skortur á sótthvarnagrímum.

Arnar segir að eftir því sem COVID-19 faraldurinn muni vara lengur, aukist möguleikar kórónaveirunnar á að breytast á jákvæðan hátt. „Þess vegna er full ástæða til að gera allt sem hægt er til að hamla útbreiðslu faraldursins.“ 

Ekki miklar breytingar miðað við útbreiðslu

Bandaríska dagblaðið The Washington Post fjallaði í gær um stökkbreytingar á kórónaveirunni. Í umfjöllun blaðsins segir að fjöldi vísindamanna vinni nú að því að rannsaka breytingarnar. Einn þeirra er Peter Thielen, sameindaerfðafræðingur við John Hopkins háskóla í Bandaríkjunum. Í samtali við blaðið segir hann að þetta séu ekki margar stökkbreytingar, sé miðað við þann mikla fjölda sem hafi sýkst af veirunni. Fjórar til tíu breytingar séu að jafnaði á þeirri veiru sem hafi gengið í Wuhan og þeirri sem nú gengur í Bandaríkjunum.

„Fjórar til tíu breytingar eru að jafnaði á þeirri veiru sem gekk í Wuhan og þeirri sem nú gengur í Bandaríkjunum“

COVID-19Í grein The Washington Post segir að stökkbreytingar á veirunni séu ekki miklar miðað við útbreiðslu hennar.

„Eins og staðan er núna gefur þetta vísbendingu um að hægt yrði að þróa bóluefni gegn veirunni í eitt skipti fyrir öll í stað þess að þróa ný afbrigði á hverju ári eins og gert er varðandi inflúensubóluefni. Bóluefnið yrði áþekkt bóluefni gegn mislingum eða hlaupabólu á þann hátt að það myndi veita langtíma ónæmi,“ segir Thielen við The Washington Post.  Fjölmörg bóluefni gegn veirunni eru nú í þróun, en ólíklegt er talið að þau komi á markað fyrr en eftir 12-18 mánuði. 

Tveir aðrir vísindamenn taka í sama streng í umfjöllun blaðsins. Stanley Perlmann, Háskólanum í Iowa og Benjamin Neuman, A&M Ríkisháskólanum í Texas í Texarkana eru báðir veirufræðingar og voru í alþjóðlegum hópi vísindamanna sem gaf veirunni nafn. Þeir segja að veiran virðist nokkuð stöðug. „Hún hefur ekki stökkbreyst að neinu ráði,“ segir Perlman. „Þetta er sama slæma útgáfan fyrir alla, enn sem komið er. Ef hún verður ennþá á kreiki eftir ár, þá gætum við séð meiri fjölbreytni,“ segir Neuman.

Fólk í A-blóðflokki næmara

Margar kenningar eru um veiruna, meðal annars hvort fólk af tilteknum blóðflokkum sé næmari fyrir henni en aðrir. Kínverskir vísindamenn báru blóðflokka rúmlega 2.000 íbúa Wuhan- og Shenzhen-héraðs sem sýkst höfðu af veirunni saman við blóðflokka fólks á svæðinu og niðurstaðan var að fólk í A-blóðflokki er líklegra til að smitast af veirunni en fólk í öðrum blóðflokkum og að minnstar líkur eru á að fólk í O-flokki fái veiruna. Fjölmargir fjölmiðlar víða um heim hafa fjallað um niðurstöður rannsóknarinnar, en þær hafa ekki birst í ritrýndum tímaritum, að því er segir á vefsíðu rannsóknarinnar.

Hver eru einkennin?Hvernig er að vera með COVID-19? Skýringarmyndband frá Science Insider.

Hangir í loftinu

Með grímuMyndin er frá götu í Taívan. Veiran berst meðal annars með úðasmiti og því hafa margir brugðið á það ráð að bera grímu.

COVID-19 smitast með snertismiti eða dropa-/úðasmiti. Sá sem smitast ber veiruna með eigin höndum í augu, nef eða munn og smitar þannig sjálfan sig. Þetta gerist oftast á þann hátt  að fólk snertir smitaðan hlut eins og til dæmis hurðarhún, snertiskjái eða hluti sem margir snerta og fer síðan með hendurnar að andlitinu eða grípur eitthvað og setur í munn sér. Eins og svo margar aðrar veirur sem herja á öndunarfæri getur COVID-19 smitast með úða eða dropum sem koma úr munni og nefi smitaðs einstaklings, til dæmis þegar hann hóstar.

Einum hósta geta fylgt allt að 3.000 dropar sem geta lent á öðru fólki, fötum þeirra og yfirborðsflötum og minni agnir úr dropunum geta hangið í loftinu. Niðurstöður rannsóknar sem gerðar voru af Bandarísku heilbrigðismálastofnuninni (NIH),Sjúkdómavarnastofnun Bandaríkjanna og UCLA og Princeton háskólunum sýna að veiran getur lifað í allt að fjórar klukkustundir á kopar, 24 stundir á pappa og tvo til þrjá daga á plasti og ryðfríu stáli. Þá hafa rannsóknir sýnt að hún getur hangið í lofti sem nokkurs konar dropi eða úði í allt að þrjá tíma áður en hún fellur til jarðar. 

Kjarnsýrur úr veirunni lifðu í 17 daga

Merki um RNA kjarnsýrur úr veirunni fundust í káetum skemmtiferðaskipsins Diamond Princess, sem kyrrsett var undan strönd Japans í febrúar eftir að smit kom þar upp,  17 dögum eftir að allir farþegar höfðu farið frá borði.  Í skýrslu Sóttvarnareftirlits Bandaríkjanna segir að óvíst sé hvort þessar kjarnsýrur gætu valdið smiti.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Jón Trausti Reynisson
1
Leiðari

Jón Trausti Reynisson

Bönn og sönn­un í menn­ing­ar­stríð­inu

Af­lýs­ing­ar­menn­ing­in vek­ur spurn­ing­ar um eft­ir­lits­sam­fé­lag, sann­leik­ann, frelsi, vald og ófull­kom­leika.
Þolendur kynferðisáreitis á Bessastöðum í leyfi eða hætt
2
Fréttir

Þo­lend­ur kyn­ferð­is­áreit­is á Bessa­stöð­um í leyfi eða hætt

Á Bessa­stöð­um búa þrjár fjöl­skyld­ur; for­seta Ís­lands og tveggja starfs­manna embætt­is­ins. Und­an­far­ið ár hef­ur sam­búð­in ver­ið erf­ið. Ann­ar þess­ara starfs­manna og eig­in­kona hans íhuga að kæra hinn starfs­mann­inn til lög­regl­unn­ar fyr­ir kyn­ferð­is­lega áreitni, sam­kvæmt upp­lýs­ing­um Stund­ar­inn­ar.
Viðurkenna að hafa haldið upplýsingum frá rannsakendum
3
Fréttir

Við­ur­kenna að hafa hald­ið upp­lýs­ing­um frá rann­sak­end­um

Eim­skip greiða 1,5 millj­arða í sátt vegna ólög­legs sam­ráðs við Sam­skip. Í sátt­inni, sem gerð er við Sam­keppnis­eft­ir­lit­ið, við­ur­kenna stjórn­end­ur fé­lags­ins að gögn­um hafi ver­ið hald­ið frá rann­sak­end­um. Tvö ár eru síð­an stjórn­ar­formað­ur Eim­skips sagði rann­sókn­ina ólög­lega.
„Landspítali er vísvitandi að setja sjúklinga og starfsfólk í hættu“
4
ViðtalSpítalinn er sjúklingurinn

„Land­spít­ali er vís­vit­andi að setja sjúk­linga og starfs­fólk í hættu“

Eggert Eyj­ólfs­son, bráða­lækn­ir á bráða­mót­töku Land­spít­al­ans og fé­lags­mað­ur í Fé­lagi bráða­lækna, seg­ir spít­al­ann vís­vit­andi vera að setja sjúk­linga og starfs­fólk spít­al­ans í hættu eins og ástand­ið er þar núna. Í yf­ir­lýs­ingu sem Fé­lag bráða­lækna sendi frá sér vís­ar fé­lag­ið ábyrgð­inni á al­var­leg­um at­vik­um er varða sjúk­linga yf­ir á stjórn spít­al­ans, því að þeirra sögn geta lækn­ar ekki bor­ið ábyrgð á at­vik­um í ástandi sem slíku.
„Krónískar hamfarir“ á Landspítalanum
5
ÚttektSpítalinn er sjúklingurinn

„Krón­ísk­ar ham­far­ir“ á Land­spít­al­an­um

Starfs­menn Land­spít­al­ans lýsa því yf­ir að neyð­ar­ástand hafi mynd­ast á sum­um deild­um spít­al­ans vegna álags og mann­eklu. Starfs­menn bráða­mót­tök­unn­ar lýsa vinnu­að­stæð­um sem stríðs­ástandi og aðr­ir starfs­menn spít­al­ans og jafn­vel heilsu­gæsl­unn­ar lýsa því hvernig álag­ið fær­ir sig þang­að.
Illugi Jökulsson
6
Pistill

Illugi Jökulsson

Vér höf­um þol­að og þag­að

Ill­ugi Jök­uls­son glugg­aði í Hug­vekju til Ís­lend­inga eft­ir Jón Sig­urðs­son
Fordæma ritskoðunartilburði fordómafulls ráðherra í Færeyjum
7
Fréttir

For­dæma rit­skoð­un­ar­til­burði for­dóma­fulls ráð­herra í Fær­eyj­um

Evr­ópsk­ir, græn­lensk­ir og dansk­ir kvik­mynda­gerð­ar­menn for­dæma fram­göngu fær­eyska mennta­mála­ráð­herr­ans Jen­is­ar av Rana. Ráð­herr­ann aft­ur­kall­aði styrk sem þeg­ar var bú­ið að veita fær­eyskri kvik­mynd, að því er virð­ist vegna per­sónu­legra skoð­ana sinna á því að hún bryti gegn vel­sæmi.

Mest deilt

Namibíska lögreglan bað Interpol að hafa uppi á nýráðnum fjármálastjóra Orkusölunnar
1
FréttirSamherjaskjölin

Namib­íska lög­regl­an bað In­terpol að hafa uppi á ný­ráðn­um fjár­mála­stjóra Orku­söl­unn­ar

Elísa­bet Ýr Sveins­dótt­ir kom að milli­færsl­um Sam­herja­fé­laga á Kýp­ur inn á leyni­reikn­ing James Hatuikulipi, fyrr­ver­andi stjórn­ar­for­manns Fis­hcor, í Dúbaí. Til­kynnt var í dag um ráðn­ingu henn­ar í starf fjár­mála­stjóra Orku­söl­unn­ar, sem er að fullu í eigu ís­lenska rík­is­ins.
Kristján Hreinsson
2
Aðsent

Kristján Hreinsson

Blind­göt­ur og bönn­uð orð

Kristján Hreins­son skáld hef­ur áhyggj­ur af því sem hann nefn­ir „ný­femín­isma“ í að­sendri grein.
Jón Trausti Reynisson
3
Leiðari

Jón Trausti Reynisson

Bönn og sönn­un í menn­ing­ar­stríð­inu

Af­lýs­ing­ar­menn­ing­in vek­ur spurn­ing­ar um eft­ir­lits­sam­fé­lag, sann­leik­ann, frelsi, vald og ófull­kom­leika.
„Landspítali er vísvitandi að setja sjúklinga og starfsfólk í hættu“
4
ViðtalSpítalinn er sjúklingurinn

„Land­spít­ali er vís­vit­andi að setja sjúk­linga og starfs­fólk í hættu“

Eggert Eyj­ólfs­son, bráða­lækn­ir á bráða­mót­töku Land­spít­al­ans og fé­lags­mað­ur í Fé­lagi bráða­lækna, seg­ir spít­al­ann vís­vit­andi vera að setja sjúk­linga og starfs­fólk spít­al­ans í hættu eins og ástand­ið er þar núna. Í yf­ir­lýs­ingu sem Fé­lag bráða­lækna sendi frá sér vís­ar fé­lag­ið ábyrgð­inni á al­var­leg­um at­vik­um er varða sjúk­linga yf­ir á stjórn spít­al­ans, því að þeirra sögn geta lækn­ar ekki bor­ið ábyrgð á at­vik­um í ástandi sem slíku.
Viðurkenna að hafa haldið upplýsingum frá rannsakendum
5
Fréttir

Við­ur­kenna að hafa hald­ið upp­lýs­ing­um frá rann­sak­end­um

Eim­skip greiða 1,5 millj­arða í sátt vegna ólög­legs sam­ráðs við Sam­skip. Í sátt­inni, sem gerð er við Sam­keppnis­eft­ir­lit­ið, við­ur­kenna stjórn­end­ur fé­lags­ins að gögn­um hafi ver­ið hald­ið frá rann­sak­end­um. Tvö ár eru síð­an stjórn­ar­formað­ur Eim­skips sagði rann­sókn­ina ólög­lega.
Hættir eftir „stöðugt áreiti og ofsóknir“
6
Fréttir

Hætt­ir eft­ir „stöð­ugt áreiti og of­sókn­ir“

Helga Björg Ragn­ars­dótt­ir, skrif­stofu­stjóri skrif­stofu borg­ar­stjóra og borg­ar­rit­ara, hef­ur ósk­að eft­ir til­færslu í starfi vegna árása Vig­dís­ar Hauks­dótt­ur borg­ar­full­trúa í sinn garð. Helga Björg seg­ist með­al ann­ars hafa orð­ið fyr­ir hót­un­um um of­beldi.
Bandarísk stjórnvöld banna Esau og Shanghala að ferðast til landsins
7
FréttirSamherjaskjölin

Banda­rísk stjórn­völd banna Es­au og Shang­hala að ferð­ast til lands­ins

Ut­an­rík­is­ráðu­neyti Banda­ríkj­anna hef­ur bann­að Bern­h­ard Es­au, fyrr­ver­andi sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra Namib­íu, og Sacky Shang­hala, fyrr­ver­andi dóms­mála­ráð­herra Namib­íu, að ferð­ast til lands­ins. Ástæð­an er þátt­taka þeirra í spill­ingu. Þeir sitja í varð­haldi vegna við­skipta sinna við Sam­herja.

Mest lesið í vikunni

Jón Trausti Reynisson
1
Leiðari

Jón Trausti Reynisson

Bönn og sönn­un í menn­ing­ar­stríð­inu

Af­lýs­ing­ar­menn­ing­in vek­ur spurn­ing­ar um eft­ir­lits­sam­fé­lag, sann­leik­ann, frelsi, vald og ófull­kom­leika.
Þolendur kynferðisáreitis á Bessastöðum í leyfi eða hætt
2
Fréttir

Þo­lend­ur kyn­ferð­is­áreit­is á Bessa­stöð­um í leyfi eða hætt

Á Bessa­stöð­um búa þrjár fjöl­skyld­ur; for­seta Ís­lands og tveggja starfs­manna embætt­is­ins. Und­an­far­ið ár hef­ur sam­búð­in ver­ið erf­ið. Ann­ar þess­ara starfs­manna og eig­in­kona hans íhuga að kæra hinn starfs­mann­inn til lög­regl­unn­ar fyr­ir kyn­ferð­is­lega áreitni, sam­kvæmt upp­lýs­ing­um Stund­ar­inn­ar.
Viðurkenna að hafa haldið upplýsingum frá rannsakendum
3
Fréttir

Við­ur­kenna að hafa hald­ið upp­lýs­ing­um frá rann­sak­end­um

Eim­skip greiða 1,5 millj­arða í sátt vegna ólög­legs sam­ráðs við Sam­skip. Í sátt­inni, sem gerð er við Sam­keppnis­eft­ir­lit­ið, við­ur­kenna stjórn­end­ur fé­lags­ins að gögn­um hafi ver­ið hald­ið frá rann­sak­end­um. Tvö ár eru síð­an stjórn­ar­formað­ur Eim­skips sagði rann­sókn­ina ólög­lega.
Blóðugur trúður með sprautunál í skopmynd Morgunblaðsins: „Þá er komið að börnunum“
4
FréttirCovid-19

Blóð­ug­ur trúð­ur með sprautu­nál í skop­mynd Morg­un­blaðs­ins: „Þá er kom­ið að börn­un­um“

Skop­mynda­teikn­ari Morg­un­blaðs­ins ákvað að túlka bólu­setn­ingar­átak stjórn­valda. Nið­ur­stað­an var tor­ræð­ur tit­ill um „merk­ing­ar­leysu mann­legr­ar til­veru“ og teikn­ing af blóð­ug­um trúði með sprautu­nál sem seg­ir að kom­ið sé að börn­un­um.
Pólverjum á Íslandi fækkar
5
Fréttir

Pól­verj­um á Ís­landi fækk­ar

Lands­menn eru nú í fyrsta sinn orðn­ir fleiri en 370 þús­und. Er­lend­um rík­is­borg­ur­um fjölg­aði á síð­ustu sex mán­uð­um en fækk­un varð í fjöl­menn­ustu hóp­um þeirra. Þetta sýna nýj­ar töl­ur Þjóð­skrár.
Bandarísk stjórnvöld banna Esau og Shanghala að ferðast til landsins
6
FréttirSamherjaskjölin

Banda­rísk stjórn­völd banna Es­au og Shang­hala að ferð­ast til lands­ins

Ut­an­rík­is­ráðu­neyti Banda­ríkj­anna hef­ur bann­að Bern­h­ard Es­au, fyrr­ver­andi sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra Namib­íu, og Sacky Shang­hala, fyrr­ver­andi dóms­mála­ráð­herra Namib­íu, að ferð­ast til lands­ins. Ástæð­an er þátt­taka þeirra í spill­ingu. Þeir sitja í varð­haldi vegna við­skipta sinna við Sam­herja.
Lilja í leyfi
7
Fréttir

Lilja í leyfi

Lilja Dögg Al­freðs­dótt­ir mennta­mála­ráð­herra er kom­in í tíma­bund­ið veik­inda­leyfi. Sig­urð­ur Ingi Jó­hanns­son sam­göngu­ráð­herra er tek­inn við starfs­skyld­um henn­ar.

Mest lesið í mánuðinum

Þórdís Elva Þorvaldsdóttir
1
Pistill

Þórdís Elva Þorvaldsdóttir

Op­ið bréf til góðu strákanna

Jæja strák­ar, nú verð­ur mögu­lega vond stemn­ing því ég ætla að ávarpa ykk­ur sem hóp, en það verð­ur ekki hjá því kom­ist. Mál­ið er nefni­lega að þótt bara sum­ir ykk­ar nauðgi, áreiti og berji, þá sést það ekki ut­an á ykk­ur hver er lík­leg­ur til þess.
„Skæruliðadeildin“ leitaði til Kristjáns Þórs og taldi hann sinn mann
2
Fréttir„Skæruliðar“ Samherja

„Skæru­liða­deild­in“ leit­aði til Kristjáns Þórs og taldi hann sinn mann

Páll Stein­gríms­son skip­stjóri hef­ur ver­ið í beinu sam­bandi við Kristján Þór Júlí­us­son sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra og leit­að hjá hon­um ráða. Arna McClure, lög­fræð­ing­ur á skrif­stofu Sam­herja, lýs­ir hon­um sem sam­herja fyr­ir­tæk­is­ins. Bæði til­heyra þau hinni svo­köll­uðu „skæru­liða­deild“ út­gerð­ar­inn­ar.
Namibíska lögreglan bað Interpol að hafa uppi á nýráðnum fjármálastjóra Orkusölunnar
3
FréttirSamherjaskjölin

Namib­íska lög­regl­an bað In­terpol að hafa uppi á ný­ráðn­um fjár­mála­stjóra Orku­söl­unn­ar

Elísa­bet Ýr Sveins­dótt­ir kom að milli­færsl­um Sam­herja­fé­laga á Kýp­ur inn á leyni­reikn­ing James Hatuikulipi, fyrr­ver­andi stjórn­ar­for­manns Fis­hcor, í Dúbaí. Til­kynnt var í dag um ráðn­ingu henn­ar í starf fjár­mála­stjóra Orku­söl­unn­ar, sem er að fullu í eigu ís­lenska rík­is­ins.
Jón Trausti Reynisson
4
Leiðari

Jón Trausti Reynisson

Bönn og sönn­un í menn­ing­ar­stríð­inu

Af­lýs­ing­ar­menn­ing­in vek­ur spurn­ing­ar um eft­ir­lits­sam­fé­lag, sann­leik­ann, frelsi, vald og ófull­kom­leika.
Þolendur kynferðisáreitis á Bessastöðum í leyfi eða hætt
5
Fréttir

Þo­lend­ur kyn­ferð­is­áreit­is á Bessa­stöð­um í leyfi eða hætt

Á Bessa­stöð­um búa þrjár fjöl­skyld­ur; for­seta Ís­lands og tveggja starfs­manna embætt­is­ins. Und­an­far­ið ár hef­ur sam­búð­in ver­ið erf­ið. Ann­ar þess­ara starfs­manna og eig­in­kona hans íhuga að kæra hinn starfs­mann­inn til lög­regl­unn­ar fyr­ir kyn­ferð­is­lega áreitni, sam­kvæmt upp­lýs­ing­um Stund­ar­inn­ar.
Hættir eftir „stöðugt áreiti og ofsóknir“
6
Fréttir

Hætt­ir eft­ir „stöð­ugt áreiti og of­sókn­ir“

Helga Björg Ragn­ars­dótt­ir, skrif­stofu­stjóri skrif­stofu borg­ar­stjóra og borg­ar­rit­ara, hef­ur ósk­að eft­ir til­færslu í starfi vegna árása Vig­dís­ar Hauks­dótt­ur borg­ar­full­trúa í sinn garð. Helga Björg seg­ist með­al ann­ars hafa orð­ið fyr­ir hót­un­um um of­beldi.
Kristján Hreinsson
7
Aðsent

Kristján Hreinsson

Blind­göt­ur og bönn­uð orð

Kristján Hreins­son skáld hef­ur áhyggj­ur af því sem hann nefn­ir „ný­femín­isma“ í að­sendri grein.

Nýtt á Stundinni

Um 47% blaðamanna á Íslandi segja að sér hafi verið ógnað
Fréttir

Um 47% blaða­manna á Ís­landi segja að sér hafi ver­ið ógn­að

Sjö pró­sent­um blaða­manna á Ís­landi hef­ur oft eða mjög oft ver­ið ógn­að eða hót­að. Þá hafa 12% blaða­manna ver­ið beitt­ir kyn­ferð­is­legri áreitni eða kyn­ferð­is­legu of­beldi, lang­stærst­ur hluti þeirra kon­ur.
Þau síðustu úr bólusetningarlottóinu fá skammt í vikunni
Fréttir

Þau síð­ustu úr bólu­setn­ing­ar­lottó­inu fá skammt í vik­unni

Nú er skipu­lögð fjölda­bólu­setn­ing á loka­metr­un­um en þeg­ar hafa rúm­lega 80 pró­sent þeirra sem til stend­ur að bólu­setja feng­ið að minnsta kosti einn skammt. Flest­ir eru full­bólu­sett­ir. Í vik­unni verða síð­ustu ár­gang­arn­ir úr bólu­setn­ing­ar­lottó­inu boð­að­ir í höll­ina.
421. spurningaþraut: Hér er nú margt í mörgu, eins og karlinn sagði
Þrautir10 af öllu tagi

421. spurn­inga­þraut: Hér er nú margt í mörgu, eins og karl­inn sagði

Hér neðst má sjá hlekki á næstu þraut á und­an, og þá næstu á eft­ir — þeg­ar hún kem­ur kom­in á sinn stað. * Auka­spurn­ing­ar: Sú fyrri felst í að þið átt­ið ykk­ur á hvað skag­inn á skjá­skot­inu hér að of­an heit­ir. * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Moussaka heit­ir rétt­ur einn. Hann er af­brigði af kjöt­kássu­rétti sem þekkt­ur er í mörg­um lönd­um,...
„Tilvera þín verður tilgangslaus“
Illugi Jökulsson
Flækjusagan

Illugi Jökulsson

„Til­vera þín verð­ur til­gangs­laus“

Er hægt að kenna kulda og of­beldi í upp­eldi um illsku þeirra Ad­olfs Hitler og Jós­efs Stalín? Sann­leik­ur­inn er reynd­ar sá að Winst­on Churchill naut ekki meiri ást­ar og hlýju á bernsku­ár­um en þeir.
Landlæknir ítrekaði við ráðherra að óásættanleg staða hefði ekki batnað
FréttirSpítalinn er sjúklingurinn

Land­lækn­ir ít­rek­aði við ráð­herra að óá­sætt­an­leg staða hefði ekki batn­að

Svandís Svavars­dótt­ir heil­brigð­is­ráð­herra varð ekki við beiðni Stund­ar­inn­ar um að veita við­tal um þá þætti er snúa að hlut­verki og ábyrgð ráð­herra á al­var­legri stöðu sem rík­ir á bráða­mót­töku Land­spít­al­ans. Þess í stað barst skrif­legt svar frá heil­brigð­is­ráðu­neyt­inu við þeim spurn­ing­um sem beint var að ráð­herra.
„Ég get bara bent á vandamálið“
FréttirSpítalinn er sjúklingurinn

„Ég get bara bent á vanda­mál­ið“

Alma D. Möller land­lækn­ir seg­ir hlut­verk embætt­is­ins að benda á þau vanda­mál sem upp komi í heil­brigðis­kerf­inu. Það sé hins veg­ar ekki á henn­ar ábyrgð að gera úr­bæt­ur, það sé heil­brigð­is­stofn­ana og ráð­herra að bregð­ast við.
Landlæknir hefur ítrekað bent á að öryggi sjúklinga sé ógnað
ÚttektSpítalinn er sjúklingurinn

Land­lækn­ir hef­ur ít­rek­að bent á að ör­yggi sjúk­linga sé ógn­að

Þeg­ar ár­ið 2018 sendi Alma Möller land­lækn­ir Svandísi Svavars­dótt­ur heil­brigð­is­ráð­herra minn­is­blað vegna ófremd­ar­ástands á bráða­mót­töku Land­spít­ala. Í maí síð­ast­liðn­um lýsti land­lækn­ir því á ný að þjón­usta sem veitt væri á bráða­mót­töku upp­fyllti ekki fag­leg­ar kröf­ur.
410. spurningaþraut: Hér eru samtals 12 spurningar um ýmislegt það sem griskt er!
Þrautir10 af öllu tagi

410. spurn­inga­þraut: Hér eru sam­tals 12 spurn­ing­ar um ým­is­legt það sem gri­skt er!

At­hug­ið að hér neðst eru hlekk­ir á síð­ustu þraut, og svo þá næstu líka, þeg­ar hún birt­ist! En spurn­ing­arn­ar dags­ins snú­ast all­ar um Grikk­land á einn eða ann­an hátt. Fyrri auka­spurn­ing: Hvað heit­ir stærsta eyj­an sem sjá má á mynd­inni hér að of­an? Hún til­heyr­ir Grikk­land, um það þarf ekki að fjöl­yrða. * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Í forn­öld var tog­streita mik­il...
Um sérhagsmuni og aðra hagsmuni
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Blogg

Gunnar Hólmsteinn Ársælsson

Um sér­hags­muni og aðra hags­muni

Þann 19.júni braut­skráð­ist um 1% þjóð­ar­inn­ar með há­skóla­próf. Það vek­ur mann til um­hugs­un­ar, sér­stak­lega að því leyt­inu til að þá vakn­ar spurn­ing­in; hvar fær allt þett fólk vinnu? Ís­land tók stökk inn í nú­tím­ann fyr­ir um 70 ár­um síð­an, eða um og eft­ir síð­ari heims­styrj­öld (,,bless­að stríð­ið sem gerði syni okk­ar ríka“). Það var ein­skær ,,til­vilj­un.“ Hvað hefði gerst á...
„Reynum að tryggja öryggi sjúklinga en ábyrgðin er allra“
Spurt & svaraðSpítalinn er sjúklingurinn

„Reyn­um að tryggja ör­yggi sjúk­linga en ábyrgð­in er allra“

Guð­laug Rakel Guð­jóns­dótt­ir, fram­kvæmda­stjóri með­ferð­ar­sviðs Land­spít­ala, seg­ir til­lög­ur komn­ar fram sem eiga að leysa vanda bráða­mót­tök­unn­ar og spít­al­ans en það kost­ar tíma og pen­inga að inn­leiða þær. Guð­laug seg­ir stjórn spít­al­ans hafa lausn­ir við vand­an­um en það taki sinn tíma að fram­kvæma þær.
Að skjálfa eins og hrísla
Þorvaldur Gylfason
Pistill

Þorvaldur Gylfason

Að skjálfa eins og hrísla

Lýð­ræði er eina stjórn­skip­an­in sem er boð­leg sið­uðu sam­fé­lagi.
„Krónískar hamfarir“ á Landspítalanum
ÚttektSpítalinn er sjúklingurinn

„Krón­ísk­ar ham­far­ir“ á Land­spít­al­an­um

Starfs­menn Land­spít­al­ans lýsa því yf­ir að neyð­ar­ástand hafi mynd­ast á sum­um deild­um spít­al­ans vegna álags og mann­eklu. Starfs­menn bráða­mót­tök­unn­ar lýsa vinnu­að­stæð­um sem stríðs­ástandi og aðr­ir starfs­menn spít­al­ans og jafn­vel heilsu­gæsl­unn­ar lýsa því hvernig álag­ið fær­ir sig þang­að.