Þessi grein er meira en 3 ára gömul.

Börn berjast fyrir jörðinni: „Miklu mikilvægara en að fá skróp“

Skipu­leggj­end­ur mót­mæla ungs fólks og barna gegn mann­gerðri ham­fara­hlýn­un jarð­ar vilja að stjórn­völd lýsi yf­ir neyð­ar­ástandi og hrindi af stað rót­tæk­um breyt­ing­um.

Börn berjast fyrir jörðinni: „Miklu mikilvægara en að fá skróp“

Boðað er til alheimsverkfalls fyrir loftslagið í annað sinn í dag. Í fyrsta alheimsverkfallinu 24. mars mótmæltu 1,6 milljónir manna aðgerðarleysi í loftslagsmálum í yfir 2.000 borgum og bæjum í 125 löndum.

Greta Thunberg mætir í sitt fertugasta loftslagsverkfall í dag, 24. maí, en yfirstandandi hrina loftslagsverkfalla kom til vegna hennar hvatningar. Greta fór í sitt fyrsta loftslagsverkfall fyrir utan þinghús Svía 20. ágúst í fyrra. Foreldrar hennar reyndu að tala hana af því, bekkjarfélagar hennar neituðu að fara með henni. Fólk sem gekk fram hjá henni leit hana vorkunnaraugum, 15 ára stelpuna sem sat ein og mótmælti með skilti sem á stóð „skolstrejk för klimatet“, eða skólaverkfall fyrir loftslagið.

Það hefði ekki getað gert sér í hugarlund að stúlkan sem það gekk fram hjá myndi átta mánuðum síðar vera andlit vonar, staðfestu og breytinga um heim allan. Greta Thunberg er andlit alþjóðlegrar hreyfingar barna sem krefjast aðgerða og framtíðar. Hreyfingin Skólaverkfall fyrir loftslaginu er ein stærstu umhverfismótmæli sem heimurinn hefur séð.

Samsæriskenningar um Gretu

Eftir að Greta hlaut athygli umheimsins fyrir aðgerðir sínar spruttu upp samsæriskenningar á vafasömum fréttasíðum, þar sem hún var meðal annars sögð handbendi auðmannsins George Soros. Fjallað hefur verið um Gretu með þessum hætti á ýmsum áróðurssíðum og jaðarfréttasíðum. Einnig hefur verið fjallað um hana hérlendis, en á fréttasíðu Útvarps sögu var sagt að samtök fjármögnuð af Soros stæðu á bakvið „loftslags-Grétu“, að ESB hylli „grátandi Grétu“ og í nafnlausri grein í Viðskiptablaðinu var hún sökuð um „óskhyggju“ og „áróður“ og sagt að „umhverfisöfgahópar“ hefðu fengið hana til liðs við sig vegna þess að hún væri „einhverft barn“.

Greta ThunbergÁkvað að fara í skólaverkfall í þágu þess að bjarga loftslagi jarðar.

Greta svaraði samsæriskenningum í færslu á Instagram á dögunum þar sem hún lýsti því hvernig það var hennar eigin ákvörðun, en ekki annarra, að hefja mótmæli gegn manngerðum loftslagsbreytingum og aðgerðarleysis vegna þeirra.

Íslensk börn mótmæla

Á Austurvelli safnast íslensk börn saman hvern einasta föstudag klukkan 12, til að standa með Gretu, sjálfum sér og jörðinni.

Það var Landssamband íslenskra stúdenta í samvinnu við Stúdentaráð Háskóla Íslands, Unga umhverfissinna og Félag íslenskra framhaldsskólanema sem stóðu að fyrsta verkfallinu hér á landi. „Við tókum okkur saman, LÍS og Stúdentaráð, settum okkur í samband við Félag íslenskra framhaldsskólanema og Unga umhverfissinna. Við gerðum Facebook-viðburð, skelltum í skiltagerð og létum vaða. Svo mættu krakkarnir,“ segir Elsa María Guðlaugs Drífudóttir, forseti LÍS. Elsa María, ásamt Jónu Þóreyju Pétursdóttur, forseta Stúdentaráðs, Sigurði Lofti Thorlacius, ritara Ungra umhverfissinna, Eyrúnu Didziokas, 15 ára nema í Álfhólsskóla, og Eiði Breka Bjarkarsyni, 12 ára nemanda í Melaskóla, settust niður með blaðamanni Stundarinnar til að ræða loftslagsverkföll, framtíðarsýn, ótta og vonir.

Framtíðin í húfi

Mest hafa 2.000 manns mætt í skólaverkfall á Austurvelli en 100 mættu á það fyrsta. Sigurður segir verkföllin vera til þess að krefja stjórnvöld í hverju landi fyrir sig um að ráðast í frekari aðgerðir í loftslagsmálum. Með verkföllunum segir hann að krakkar sýni í verki að þeim sé ekki sama um loftslagsvána sem nú ríkir og að málefnið sé þeim mikilvægt. Eyrún tekur undir það með honum og bætir við: „Þetta er mikilvæg leið fyrir okkur sem erum börn, sem hafa ekki kosningarétt og þess vegna engin pólitísk völd til að hafa áhrif, áhrif á framtíðina okkar. Þetta er okkar framtíð.“

„Þetta er okkar framtíð.“

Elsa telur börn falla í bakgrunn í samfélagslegri umræðu. „Á loftslagsmótmælunum hafa börnin tækifæri til að nota sína lýðræðislegu rödd. Á mótmælunum fá þau tækifæri til að láta taka sig alvarlega, þau fá tækifæri til að varpa ljósi á að váin muni hafa mest áhrif á þau, á þeirra kynslóð, ekki kynslóðina sem tekur allar ákvarðanirnar.“

Fullorðna fólkið bregst misjafnlega við

Eldri kynslóðin, foreldrar þeirra, kennarar og ættingjar, hafa brugðist við aðgerðum þeirra með mismunandi hætti. „Það eru skiptar skoðanir á þessu í kringum mig. Ég á tvær mömmur, önnur þeirra er mjög fylgin þessu en hin ekki. Ég held að fullorðna fólkið geri sér ekki almennilega grein fyrir því að okkur er alvara með þetta en það eru þau sem taka þetta ekki nógu alvarlega,“ segir Eyrún.

Jóna tekur undir og skýrir frá því að í samtölum sem hún hefur átt við krakka sem mæta á mótmælin hafi ýmislegt komið í ljós. „Ég hef heyrt af kennurum sem taka því sem persónulegri árás að krakkarnir skrópi í skólanum. Ég hef líka heyrt um kennara sem taka fyrir það þegar börn í kennslustundum biðja um að fá að ræða loftslagsmál og segja þeim að vera bara bjartsýn. Svona er umræðan í sumum skólum.“

Í skólanum hjá Eyrúnu er ímynd þeirra sem skrópa slæm og mætingin á mótmælin því dræm. „Í mínum skóla er léleg mæting og hefur alltaf verið. Það er vegna þess að það er svo slæm ímynd tengd því að skrópa. Það skiptir svo miklu máli hvernig kennarar og foreldrar tala um þetta, það sem þau segja hefur áhrif á okkur. Ég veit um nokkra krakka sem vilja mæta en vilja ekki fara á móti fullorðna fólkinu. En mér finnst að krakkarnir ættu að skrópa, þeir þurfa að átta sig á því hvað er í húfi. Það að mæta á þetta verkfall er miklu mikilvægara í stóra samhenginu en að fá skróp. Ef við gerum ekkert í loftslagsmálum verður menntunin einskis virði.“

Skráðu þig inn til að lesa

Þú færð tvær fríar áskriftargreinar í mánuði. Þú hefur síðan val um að styrkja óháða blaðamennsku með áskrift á hagstæðu verði, frá aðeins 2.390 krónum á mánuði.
Leiðbeiningar má nálgast á stundin.is/leidbeiningar.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.
Tengdar greinar

Hamfarahlýnun

Framkvæmdastjóri Landverndar: Stjórnvöld hafi svikið almenning varðandi loftslagsmál
ViðtalHamfarahlýnun

Fram­kvæmda­stjóri Land­vernd­ar: Stjórn­völd hafi svik­ið al­menn­ing varð­andi lofts­lags­mál

Auð­ur Önnu Magnús­dótt­ir, fram­kvæmda­stjóri Land­vernd­ar, seg­ir stjórn­völd hafa svik­ið al­menn­ing aft­ur og aft­ur með því að hafa get­una til að sporna við ham­fara­hlýn­un en gera það ekki.
Aðgerðaáætlunin veik og stjórnsýslan með
ÚttektHamfarahlýnun

Að­gerða­áætl­un­in veik og stjórn­sýsl­an með

Um­hverf­is- og nátt­úru­vernd­ar­sam­tök segja að­gerða­áætl­un stjórn­valda ekki ganga nógu langt til að ná mark­mið­um sín­um um kol­efn­is­laust Ís­land 2040. Þá segja sam­tök­in lofts­lags­ráð ekki veita stjórn­völd­um nægt að­hald og að Græn­vang­ur hugi einna fremst að mark­aðs­mál­um frem­ur en sam­drætti í los­un.
Stórt skref í rafvæðingu minnkar útblástur í Reykjavíkurhöfn um 20%
FréttirHamfarahlýnun

Stórt skref í raf­væð­ingu minnk­ar út­blást­ur í Reykja­vík­ur­höfn um 20%

Eft­ir raf­væð­ingu í Reykja­vík­ur­höfn verð­ur brennt 660 þús­und lítr­um minna af olíu, sem dreg­ur úr loft­meng­un og minnk­ar út­blást­ur gróð­ur­húsaloft­teg­unda á hafn­ar­svæð­inu um fimmt­ung.
Mikill meirihluti Íslendinga hefur áhyggjur af hlýnun jarðar
FréttirHamfarahlýnun

Mik­ill meiri­hluti Ís­lend­inga hef­ur áhyggj­ur af hlýn­un jarð­ar

Kon­ur, ungt fólk, líf­eyr­is­þeg­ar og íbú­ar á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hafa mest­ar áhyggj­ur af hlýn­un jarð­ar, sam­kvæmt könn­un MMR. Stuðn­ings­fólk Mið­flokks­ins hef­ur ólík við­horf til máls­ins.
Framkvæmdastýra Landverndar: Draga þarf úr niðurgreiðslum til kjötframleiðslu
FréttirHamfarahlýnun

Fram­kvæmda­stýra Land­vernd­ar: Draga þarf úr nið­ur­greiðsl­um til kjöt­fram­leiðslu

Koma verð­ur á kerfi til að draga úr neyslu á kjöti, seg­ir Auð­ur Önnu Magnús­dótt­ir. Um­gengn­in við auð­lind­irn­ar verð­ur orð­inn tak­mark­andi þátt­ur í fæðu­fram­leiðslu löngu áð­ur en fólks­fjöld­inn verð­ur það.
Ríkið setur meira fjármagn í stækkun flugvallar heldur en í aðgerðir gegn loftslagsvandanum
FréttirHamfarahlýnun

Rík­ið set­ur meira fjár­magn í stækk­un flug­vall­ar held­ur en í að­gerð­ir gegn lofts­lags­vand­an­um

Rík­is­fyr­ir­tæk­ið Isa­via mun lík­lega trappa nið­ur upp­bygg­ingaráform á Kefla­vík­ur­flug­velli í ljósi sam­drátt­ar í ferða­þjón­ustu. Engu að síð­ur er út­lit fyr­ir að miklu meira fé verði var­ið til stækk­un­ar flug­vall­ar­ins, til að standa und­ir auk­inni flug­um­ferð til og frá Ís­landi, held­ur en í lofts­lags­áætl­un stjórn­valda og fram­kvæmd henn­ar.

Nýtt á Stundinni

Eftirlitsmaður sendur um borð í hvalveiðiskipin
FréttirHvalveiðar

Eft­ir­lits­mað­ur send­ur um borð í hval­veiði­skip­in

Svandís Svavars­dótt­ir mat­væla­ráð­herra hef­ur sett reglu­gerð sem kveð­ur á um eft­ir­lit með hval­veið­um. Fiski­stofa mun senda starfs­mann um borð í hval­veiði­skip sem fylg­ist með og tek­ur upp mynd­bönd sem síð­an verða af­hent dýra­lækni Mat­væla­stofn­un­ar til skoð­un­ar.
Tölvuárás á Fréttablaðið sögð rússnesk hefnd
Fréttir

Tölvu­árás á Frétta­blað­ið sögð rúss­nesk hefnd

Vef­ur Frétta­blaðs­ins verð­ur tek­inn nið­ur í kvöld biðj­ist rit­stjórn ekki af­sök­un­ar á því að hafa birt frétta­mynd frá Úkraínu. Ónafn­greind­ir rúss­nesk­ir tölvu­hakk­ar­ar hófu skyndi­á­hlaup á vef blaðs­ins í morg­un. Rúss­neska sendi­ráð­ið krafð­ist á sama tíma af­sök­un­ar­beiðni og seg­ir blað­ið hafa brot­ið ís­lensk lög. Steinn Stein­arr og Þór­berg­ur Þórð­ar­son hlutu dóma fyr­ir brot á sömu laga­grein þeg­ar þeir þóttu hafa veg­ið að æru og heiðri Ad­olfs Hitler og Nas­ista.
Framtíð geimferða í uppnámi vegna Úkraínustríðsins
FréttirÚkraínustríðið

Fram­tíð geim­ferða í upp­námi vegna Úkraínu­stríðs­ins

Rúss­ar til­kynntu á dög­un­um að þeir myndu draga sig út úr al­þjóð­legu sam­starfi um geim­ferð­ir inn­an tveggja ára. Stór hluti af Al­þjóð­legu geim­stöð­inni, ISS, er í eigu Rússa og fram­tíð henn­ar er því skyndi­lega í upp­námi. Önn­ur sam­starfs­ríki töldu rekst­ur stöðv­ar­inn­ar tryggð­an til árs­ins 2030 en meira en ára­tug­ur er í að ný geim­stöð verði til­bú­in til notk­un­ar.
ReynslaEigin konur

Fékk sím­tal um barns­föð­ur sinn sem var upp­haf að ára­langri raun

Freyja Huld fékk sím­tal um nótt með upp­lýs­ing­um um að sam­býl­is­mað­ur henn­ar og barns­fað­ir væri að sækja í ung­lings­stúlk­ur. Síð­ar var hann hand­tek­inn fyr­ir skelfi­legt brot. Enn þarf hún að eiga í sam­skipt­um við hann sem barns­föð­ur og veita hon­um um­gengni.
Sólveig segir afsögn Drífu tímabæra
Fréttir

Sól­veig seg­ir af­sögn Drífu tíma­bæra

„Drífa veit sjálf að það er langt um lið­ið síð­an grafa fór und­an trú­verð­ug­leika henn­ar og stuðn­ingi í baklandi verka­lýðs­hreyf­ing­ar­inn­ar,“ seg­ir Sól­veig Anna Jóns­dótt­ir, formað­ur Efl­ing­ar, um af­sögn for­seta ASÍ.
Drífa Snædal segir af sér sem forseti Alþýðusambands Íslands
Fréttir

Drífa Snæ­dal seg­ir af sér sem for­seti Al­þýðu­sam­bands Ís­lands

Drífa Snæ­dal hef­ur sagt af sér sem for­seti Al­þýðu­sam­bands Ís­lands. Sam­skipti við kjörna full­trúa inn­an verka­lýðs­hreyf­ing­ar­inn­ar og blokka­mynd­un er ástæð­an. Í yf­ir­lýs­ingu seg­ir hún átök inn­an hreyf­ing­ar­inn­ar ver­ið óbæri­leg og dreg­ið úr vinn­ugleði og bar­áttu­anda.
Fasteignaskattur á lúxusíbúðir á skjön við kaupverð
Fréttir

Fast­eigna­skatt­ur á lúxus­í­búð­ir á skjön við kaup­verð

Kaup­verð lúxuseigna sem auð­menn­irn­ir Björgólf­ur Thor Björgólfs­son og Ró­bert Wessman hafa sýsl­að með end­ur­spegl­ast ekki í fast­eigna­mati á þeim. Fast­eigna­skatt­ar geta ver­ið hundruð­um þús­unda króna lægri en ef mið­að væri við kaup­verð þeirra.
Ísland, hér kem ég
Tania Korolenko
ReynslaDagbók flóttakonu

Tania Korolenko

Ís­land, hér kem ég

Tania Korolen­ko er ein þeirra hundruða Úkraínu­manna sem feng­ið hafa skjól á Ís­landi vegna inn­rás­ar Rússa. Hún hef­ur hald­ið dag­bók um komu sína hing­að til lands og líf­ið í nýju landi og ætl­ar að leyfa les­end­um Stund­ar­inn­ar að fá að fylgj­ast með.
Úkraína frysti eignir Moshensky-fjölskyldunnar
FréttirÓlígarkinn okkar

Úkraína frysti eign­ir Mos­hen­sky-fjöl­skyld­unn­ar

Úkraínsk yf­ir­völd eru sögð hafa kyrr­sett eig­ur og fryst banka­reikn­inga fyr­ir­tæk­is­ins Santa Kholod í Kænu­garði. Yf­ir­völd þar telja hví­trúss­nesk fyr­ir­tæki fjár­magna inn­rás Rússa með óbein­um hætti, vegna stuðn­ings ein­ræð­is­stjórn­ar Lukashen­ko. Santa Kholod er hluti af fyr­ir­tækja­keðju Al­eks­and­ers Mos­hen­sky, kjör­ræð­is­manns Ís­lands, fiskinn­flytj­anda og ólíg­arka í Hvíta-Rússlandi. Sagð­ur hafa skráð fyr­ir­tæki á dótt­ur sína til að verj­ast þving­un­um ESB.
Vantar fleira fólk utan EES í ferðaþjónustuna
Fréttir

Vant­ar fleira fólk ut­an EES í ferða­þjón­ust­una

Víða í at­vinnu­líf­inu er skort­ur á starfs­fólki og helm­ing­ur stærstu fyr­ir­tækja seg­ir illa ganga að manna störf. Fram­kvæmda­stjóri Sam­taka ferða­þjón­ust­unn­ar seg­ir að auð­velda eigi grein­inni að byggja aft­ur upp tengsl við er­lent starfs­fólk sem glöt­uð­ust í far­aldr­in­um.
Panama-uppljóstrarinn John Doe: „Án ábyrgðar getur samfélag ekki virkað“
FréttirPanamaskjölin

Panama-upp­ljóstr­ar­inn John Doe: „Án ábyrgð­ar get­ur sam­fé­lag ekki virk­að“

Nafn­lausi upp­ljóstr­ar­inn sem hrinti af stað at­burða­rás­inni sem leiddi til af­sagn­ar Sig­mund­ar Dav­íðs Gunn­laugs­son­ar for­sæt­is­ráð­herra með lek­an­um á Pana­maskjöl­un­um veit­ir sitt fyrsta við­tal í Der Spieg­el. Hann lýs­ir von­brigð­um með stjórn­völd víða um heim og seg­ir Rússa vilja sig feig­an.
Horfið til himins: Það er von á súpernóvu!
Flækjusagan

Horf­ið til him­ins: Það er von á súpernóvu!

En verð­ur hún hættu­leg?