Þessi grein er meira en 2 ára gömul.

Sagður hafa fyrirskipað mútugreiðslur: „Það eru lygar“

Fyrr­ver­andi starfs­mað­ur Sam­herja, Jó­hann­es Stef­áns­son, seg­ir að Að­al­steinn Helga­son hafi gef­ið hon­um fyr­ir­mæli um að greiða sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra Namib­íu mút­ur. Að­al­steinn neit­ar að svara fyr­ir mútu­greiðsl­urn­ar því hann sé orð­inn gam­all mað­ur, en hann hætti að vinna fyr­ir þrem­ur ár­um. Ráð­herr­ann sagði af sér í dag vegna máls­ins.

Fyrr­ver­andi starfs­mað­ur Sam­herja, Jó­hann­es Stef­áns­son, seg­ir að Að­al­steinn Helga­son hafi gef­ið hon­um fyr­ir­mæli um að greiða sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra Namib­íu mút­ur. Að­al­steinn neit­ar að svara fyr­ir mútu­greiðsl­urn­ar því hann sé orð­inn gam­all mað­ur, en hann hætti að vinna fyr­ir þrem­ur ár­um. Ráð­herr­ann sagði af sér í dag vegna máls­ins.

„Þá sagði Aðalsteinn við mig að alltaf þegar gæfist tækifæri til að borga sjávarútvegsráðherra þá ætti ég að borga sjávarútvegsráðherra, hann orðaði þetta einhvern veginn svona.“ 

Þetta sagði Jóhannes Stefánsson, fyrrverandi starfsmaður Samherja, sem steig fram í gærkvöldi og lýsti vafasömum viðskiptaháttum fyrirtækisins í Namibíu á þeim tíma sem hann starfaði þar. Maðurinn sem um ræðir, er Aðalsteinn Helgason, sem var á þeim tíma framkvæmdastjóri Kötlu Seafood, dótturfélags Samherja. Hann hafnar frásögn Jóhannesar og segir að þetta séu lygar án þess að gefa frekari skýringar á því. 

Greiddu hundruð milljóna í mútur

Frá því í ársbyrjun 2012 greiddi Samherji hundruð milljóna króna í mútur til stjórnmálamanna og tengdra aðila í Namibíu til að fá kvóta sem lagði grunn að hagnaði félagsins undanfarin ár. Hagnaðurinn rann síðan í gegnum net skattaskjóla. Þetta kemur fram í gögnum sem Stundin, Kveikur og Al Jazeera hafa unnið upp úr í samstarfi við Wikileaks. Jóhannes Stefánsson, steig einnig fram í gærkvöldi og í samtali við bæði Stundina og Kveik lýsti hann aðferðum Samherja. 

Í máli hans kom fram að árið 2012, þegar Samherji var að hefja veiðar í Namibíu, hefði tengdasonur sjávarútvegsráðherrans, Fitty Tamson Hatuikulipi, farið fram á greiðslu til ráðherrans. Fitty var einn þremenninga sem þáði mútugreiðslur frá Samherja fyrir að vinna að hag fyrirtækisins í Namibíu og tryggja ódýran hestamakrílkvóta við strendur Namibíu. En nú átti að greiða sjávarútvegsráðherranum, Bernhard Esau. 

„Ég man hvað Aðalsteinn var ákveðinn í þessu“

Þegar farið var fram á þessar greiðslur segist Jóhannes hafa hringt í Aðalstein og spurt hvað hann ætti að gera. 

„Ég hringdi í Aðalstein og sagði honum að það hafi komið ósk um að borga sjávarútvegsráðherranum 500 þúsund Namibíudollara,“ eða tæplega tíu milljónir íslenskra króna. „Þá sagði Aðalsteinn við mig að alltaf þegar gæfist tækifæri til að borga sjávarútvegsráðherra þá ætti ég að borga sjávarútvegsráðherra, hann orðaði þetta einhvern veginn svona. Ég tók þetta út í peningum og lét Tamson hafa þetta. Tamson var milliliður í þessu. Ég gerði þetta tvisvar,“ segir Jóhannes sem segir að samtals hafi verið um að ræða 1 milljóna Namibíudollara eða ríflega 18 milljónir króna. „Þetta situr í mér, af því ég man hvað Aðalsteinn var ákveðinn í þessu. Það var eins og hann væri ekki að gera þetta í fyrsta skiptið. Ég labba bara inn í hringiðu efnahagsbrota og spillingar. Ég fékk orderur frá þeim og gerði bara mitt besta í því. Miðað við hvernig þeir greiddu mútur þá var eins og þeir væru ekki að gera þetta í fyrsta skipti.“

Neitar að svara fyrir þetta 

Í samtali við Stundina neitar Aðalsteinn Helgason, fyrrverandi framkvæmdastjóri Kötlu Seafood á Kanaríeyjum sem í upphafi var einnig framkvæmdastjóri Namibíuútgerðarinnar, því að hafa átt í þessum orðaskiptum við Jóhannes Stefánsson. Aðalsteinn sat meðal annars fund á búgarði sjávarútvegsráðherra Namibíu, Bernhards Esau, árið 2012 með Þorsteini Má Baldvinssyni meðal annarra. Hann var því innvinklaður inn í stofnun útgerðarinnar í Namibíu og fyrstu skrefin sem Samherji tók í landinu enda leit Jóhannes Stefánsson á hann sem sinn næsta yfirmann.

Í símasamtali við Stundina, sem átti sér stað þann 31. október, segir Aðalsteinn að þessi orð Jóhannesar séu „lygar“, en útskýrir það ekki nánar. Samtalið er birt hér í heild sinni: 

Blaðamaður: Aðalsteinn? Ingi heiti ég Vilhjálmsson og er blaðamaður á Stundinni.

Aðalsteinn: Sæll.

Blaðamaður: Blessaður. Ég er að hringja í þig af því mig langar til að spyrja þig aðeins um starfsemi Samherja í Namibíu. Og ég er að hringja fyrir…

Aðalsteinn: Ég veit ekkert um hana.

Blaðamaður: Veist þú ekkert um hana?

Aðalsteinn: Ég er á áttræðisaldri og er hættur að vinna þarna. Ég kom ekki nálægt því eftir 2012, fyrir sex árum síðan eða eitthvað. 

Blaðamaður: Mig langar að spyrja þig um vitneskju þína um þessa starfsemi á þeim tíma sem þú varst að vinna þarna.

Aðalsteinn: Nei, ég hef ekki áhuga á að svara því. 

Blaðamaður: Ha?

Aðalsteinn: Ég hef engan áhuga á að tala um það. 

Blaðamaður: Af hverju ekki?

Aðalsteinn: Ég er bara gamall maður og vil bara fá að vera í friði.

Blaðamaður: Þú ert bara tiltölulega nýhættur að vinna er það ekki?

Aðalsteinn: Nei, ég er löngu hættur að vinna.

Blaðamaður: Ertu ekki sjötugur?

Aðalsteinn: Jú, jú ég hætti að vinna 67 ára.

Blaðamaður: En sko, ég þarf eiginlega að fá að ræða við þig um þessi mál af því að þú…

Aðalsteinn: Ingi, vandamálið er að ég þarf ekki að ræða við þig. Hvað gerum við þá?

Blaðamaður: Eh… það er ákveðið vandamál þar sem þú kemur mikið fram í þeim gögnum sem við höfum um þessi viðskipti…

Aðalsteinn: Ég veit alveg að Jóhannes [Stefánsson] er að tala við þig og það verður bara að hafa það. Þú verður bara að hafa þinn sögumann og treysta honum.

Blaðamaður: Við erum náttúrulega með fullt af gögnum líka.

Aðalsteinn: Já, já, já.

Blaðamaður: Ha?

Aðalsteinn: Já, já, já.

Blaðamaður: Og hann vísar meðal annars í samskipti sem hann átti við þig…

Aðalsteinn: Já, já, já.

Blaðamaður: … þar sem að þú gafst honum grænt ljós á að greiða sjávarútvegsráðherranum í Namibíu fjármuni.

Aðalsteinn: Það eru lygar.

Blaðamaður: Eru það lygar?

Aðalsteinn: Og vertu sæll.

Aðalsteinn skellti því næst á blaðamann og lauk þannig samtalinu.

Hann hefur ekki brugðist við umfjöllun Stundarinnar, Kveiks og Al Jazeera með neinum hætti, en umfjöllunin byggir sem fyrr segir á gögnum frá Wikileaks. 

Bernhard Esau sagði af sér í dag vegna málsins, líkt og dómsmálaráðherra Namibíu, Sacky Shangala, eftir að upp komst að hann hafði þegið mútugreiðslur frá Samherja. Héraðssaksóknari vinnur að málinu með namibískum yfirvöldum, sem hafa einnig komið gögnum til skattrannsóknarstjóra hér á landi.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.
Tengdar greinar

Samherjaskjölin

Toppar ákæru- og lögregluvalds í Namibíu á Íslandi vegna Samherjamáls
FréttirSamherjaskjölin

Topp­ar ákæru- og lög­reglu­valds í Namib­íu á Ís­landi vegna Sam­herja­máls

Rík­is­sak­sókn­ari Namib­íu og yf­ir­mað­ur namib­ísku spill­ing­ar­lög­regl­unn­ar, hafa ver­ið á Ís­landi frá því fyr­ir helgi og fund­að með hér­lend­um rann­sak­end­um Sam­herja­máls­ins. Fyr­ir viku síð­an fund­uðu rann­sak­end­ur beggja landa sam­eig­in­lega í Haag í Hollandi og skipt­ust á upp­lýs­ing­um. Yf­ir­menn namib­ísku rann­sókn­ar­inn­ar hafa ver­ið í sendi­nefnd vara­for­set­ans namib­íska, sem fund­að hef­ur um framsals­mál Sam­herja­manna við ís­lenska ráð­herra.
Varpar ljósi á Namibíuævintýri íslenskra útgerðarrisa
FréttirSamherjaskjölin

Varp­ar ljósi á Namib­íuæv­in­týri ís­lenskra út­gerð­arrisa

Þor­geir Páls­son fórn­aði sveit­ar­stjóra­starfi þeg­ar hon­um of­bauð sér­hags­muna­gæsla, hann vitn­aði gegn Sam­herja í Namib­íu­mál­inu og vann mála­ferli gegn Ís­fé­lag­inu í Vest­manna­eyj­um vegna Namib­íuæv­in­týr­is Eyja­manna sem far­ið hef­ur leynt.
Fjármálastjóri Samherja í Namibíu vissi ekkert um mútugreiðslurnar
FréttirSamherjaskjölin

Fjár­mála­stjóri Sam­herja í Namib­íu vissi ekk­ert um mútu­greiðsl­urn­ar

Adéll Pay, fjár­mála­stjóri Sam­herja í Namib­íu á ár­un­um 2016 til 2020, vissi að eig­in sögn ekki um mútu­greiðsl­ur fé­lags­ins til ráða­manna í land­inu. Pay gerð­ist upp­ljóstr­ari hjá ákæru­vald­inu í Namib­íu í mál­inu, með sams kon­ar hætti og Jó­hann­es Stef­áns­son'. Fjár­mála­stjóri Sam­herja á Spáni, Ingvar Júlí­us­son, seg­ir Pay hafa vit­að af greiðsl­un­um.
Afhjúpandi tölvupóstar um mútur í Samherjamálinu: ,,Honum hefur verið greitt, beint að utan"
FréttirSamherjaskjölin

Af­hjúp­andi tölvu­póst­ar um mút­ur í Sam­herja­mál­inu: ,,Hon­um hef­ur ver­ið greitt, beint að ut­an"

Tölvu­póst­ar milli starfs­manna Sam­herja, sem ekki hafa kom­ið fram áð­ur, sýna hvernig Að­al­steinn Helga­son stakk upp á því að ráða­mönn­um í Namib­íu yrði mútað í lok árs 2011. Póst­arn­ir sýna með­al ann­ars að Jó­hann­es Stef­áns­son get­ur ekki hafa ver­ið einn um að ákveða að greiða ráða­mönn­un­um mút­ur.
Mörg ár liðu þar til ákært var í málum sem líkjast Samherjamálinu í Namibíu
FréttirSamherjaskjölin

Mörg ár liðu þar til ákært var í mál­um sem líkj­ast Sam­herja­mál­inu í Namib­íu

Tvö af þekkt­ustu mál­um Sví­þjóð­ar þar sem mútu­greiðsl­ur í öðr­um lönd­um voru rann­sök­uð í fimm og átta ár áð­ur en. ákær­ur voru gefn­ar út í þeim. Í báð­um til­fell­um höfðu fyr­ir­tæk­in við­ur­kennt að hafa mútað áhrifa­mönn­um í Ús­bekist­an og Dji­bouti. Ólaf­ur Hauks­son hér­aðssak­sókn­ari seg­ir ómögu­legt að full­yrða hvenær rann­sókn Sam­herja­máls­ins í Namib­íu muni ljúka.
Ákæruvaldið í Namibíu vill fá tvo Samherjamenn framselda
FréttirSamherjaskjölin

Ákæru­vald­ið í Namib­íu vill fá tvo Sam­herja­menn fram­selda

Ákæru­vald­ið í Namib­íu sagð­ist fyr­ir dómi í morg­un vinna að því að fá Að­al­stein Helga­son og Eg­il Helga Árna­son fram­selda til Namib­íu. Embætti rík­is­sak­sókn­ara á Ís­landi hef­ur hins veg­ar sagt að Ís­land fram­selji ekki rík­is­borg­ara sína til Namib­íu. Rétt­ar­höld­un­um yf­ir sak­born­ing­un­um í Sam­herja­mál­inu hef­ur ver­ið frest­að til 20. maí.

Nýtt á Stundinni

796. spurningaþraut: Það er kominn júlí! Árið er hálfnað!
MannlýsingSpurningaþrautin

796. spurn­inga­þraut: Það er kom­inn júlí! Ár­ið er hálfn­að!

Fyrri auka­spurn­ing: Af­mæl­is­barn dags­ins. Hvað heit­ir stúlk­an á mynd­inni hér of­an, en hún fædd­ist 1. júlí 1961.  * 1.  Fyrsti júlí er í dag, við höf­um spurn­ing­arn­ar um þá stað­reynd að mestu, en við hvað eða hvern eða hverja er júlí kennd­ur? 2.  Tveir kon­ung­ar Dan­merk­ur (og þar með Ís­lands) fædd­ust 1. júlí — ann­ar 1481 en hinn 1534. Báð­ir báru...
Hæstréttur Bandaríkjanna með fleiri réttindi í skotsigtinu
Greining

Hæstrétt­ur Banda­ríkj­anna með fleiri rétt­indi í skot­sigt­inu

Ell­efu ríki Banda­ríkj­anna, und­ir for­ystu Re­públi­kana, hafa þeg­ar bann­að þung­un­ar­rof og allt að tólf til við­bót­ar gætu gert það á næstu dög­um. Íhalds­menn eru með yf­ir­burð­ar­stöðu í hæsta­rétti í fyrsta sinn í ára­tugi eft­ir þrjár skip­an­ir á for­seta­tíð Trumps. Skip­an­ir dóm­ara við rétt­inn hafa ít­rek­að breytt sögu og sam­fé­lagi Banda­ríkj­anna eft­ir að rétt­ur­inn tók sér sjálf­ur ein­vald til að túlka stjórn­ar­skrá lands­ins.
795. spurningaþraut: Hvað er Danmörk stór hluti Íslands?
ÞrautirSpurningaþrautin

795. spurn­inga­þraut: Hvað er Dan­mörk stór hluti Ís­lands?

Fyrri auka­spurn­ing: Af hverj­um er — eða öllu held­ur var — þessi stytta? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Hvað er stærst Norð­ur­land­anna? 2.  En þá næst stærst? 3.  Um það er hins veg­ar eng­um blöð­um að fletta að Dan­mörk er minnst Norð­ur­land­anna (ef Græn­land er ekki tal­ið með, vit­an­lega). En hvað telst Dan­mörk vera — svona nokk­urn veg­inn — mörg pró­sent af...
Forsætisráðherra ræddi ekki mál Moshenskys
FréttirÓlígarkinn okkar

For­sæt­is­ráð­herra ræddi ekki mál Mos­hen­skys

Eng­ar um­ræð­ur urðu um stöðu kjör­ræð­is­manns Ís­lands í Hvíta-Rússlandi, Al­ex­and­ers Mos­hen­skys, á fundi Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur for­sæt­is­ráð­herra með leið­toga hví­trúss­nesku stjórn­ar­and­stöð­unn­ar, Sviatlönu Tsik­hanou­skayu. Katrín vill engu svara um eig­in skoð­un á stöðu kjör­ræð­is­manns­ins sem er ná­inn banda­mað­ur ein­ræð­is­herr­ans í Minsk, Al­ex­and­ers Lukashen­ko.
Bensín, olía og húsnæði hækka og draga verðbólguna með sér í hæstu hæðir
Fréttir

Bens­ín, ol­ía og hús­næði hækka og draga verð­bólg­una með sér í hæstu hæð­ir

Verð­bólga mæl­ist 8,8 pró­sent og spila verð­hækk­an­ir á olíu og bens­íni einna stærst­an þátt auk hins klass­íska hús­næð­is­lið­ar. Það kostaði 10,4 pró­sent meira að fylla á tank­inn í júní en það gerði í maí.
794. spurningaþraut: Bófar, þingmenn, lögfræðingar, hljómsveit eða eyjar?
ÞrautirSpurningaþrautin

794. spurn­inga­þraut: Bóf­ar, þing­menn, lög­fræð­ing­ar, hljóm­sveit eða eyj­ar?

Fyrri auka­spurn­ing: Ég ætla ekk­ert að fara í fel­ur með hvað það góða fólk heit­ir sem sjá má á sam­settu mynd­inni hér að of­an. Þau heita: Árel­ía Ey­dís Guð­munds­dótt­ir, Að­al­steinn Hauk­ur Sverris­son og Magnea Gná Jó­hanns­dótt­ir. Spurn­ing­in er hins veg­ar: Við hvað starfa þau nú upp á síðkast­ið? — og hér þarf svar­ið að vera þokka­lega ná­kvæmt. * Að­al­spurn­ing­ar: 1. ...
Skýrslan um Laugaland frestast enn
FréttirLaugaland/Varpholt

Skýrsl­an um Lauga­land frest­ast enn

Til stóð að kynna ráð­herr­um nið­ur­stöð­ur rann­sókn­ar á því hvort börn hefðu ver­ið beitt of­beldi á með­ferð­ar­heim­il­inu Laugalandi á morg­un, 29. júní. Ekki verð­ur af því og enn er alls óvíst hvenær skýrsl­an verð­ur gef­in út.
Fréttir

„Mynd af mér á bik­iníi skað­ar eng­an“

Með því að birta mynd­ir af lík­ama sín­um hef­ur Lilja Gísla­dótt­ir kall­að yf­ir sig at­huga­semd­ir fólks um að hún sé að „ýta und­ir að aðr­ir vilji vera feit­ir.“ Hún seg­ir óskilj­an­legt að fólk hafi svo mikl­ar skoð­an­ir á holdafari henn­ar, og annarra, því það hafi eng­in áhrif á aðra hvort hún sé mjó eða feit.
793. spurningaþraut: Nú er eins gott að þið þekkið heiðhvolfið
ÞrautirSpurningaþrautin

793. spurn­inga­þraut: Nú er eins gott að þið þekk­ið heið­hvolf­ið

Fyrri auka­spurn­ing: Hver er á mynd­inni hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Í hvaða skáld­sögu Hall­dórs Lax­ness má lesa um per­són­una Ástu Sóllilju? 2.  Hvað heit­ir am­er­íska teikni­myndaserí­an Pe­anuts á ís­lensku? 3.  Í hve mik­illi hæð yf­ir yf­ir­borði Jarð­ar byrj­ar heið­hvolf­ið (á ensku stratosph­ere)? 4.  Hvað hét eig­in­mað­ur Elísa­bet­ar Eng­lands­drottn­ing­ar hinn­ar seinni? 5.  Hver gaf út hljóm­plöt­una Vespert­ine fyr­ir 21 ári?...
Bjarni undir í rannsókn Ríkisendurskoðunar
Fréttir

Bjarni und­ir í rann­sókn Rík­is­end­ur­skoð­un­ar

Sú end­ur­skoð­un­ar­áætl­un sem lagt var af stað með í rann­sókn Rík­is­end­ur­skoð­un­ar á sölu rík­is­ins á hlut­um í Ís­lands­banka snýr fyrst og fremst að Banka­sýslu rík­is­ins. Guð­mund­ur Björg­vin Helga­son rík­is­end­ur­skoð­andi seg­ir að fjár­mála­ráð­herra og ráðu­neyti hans séu líka und­ir og að áætl­un­in taki breyt­ing­um eft­ir því sem rann­sókn­inni vindi fram.
Jordan Peterson í femínísku ljósi - Unnur Gísladóttir
Karlmennskan#96

Jor­d­an Peter­son í femín­ísku ljósi - Unn­ur Gísla­dótt­ir

„Það er erfitt fyr­ir mig að kjarna gagn­rýni á Jor­d­an Peter­son því hún er marglaga en ef ég ætti að gera það þá er það van­hæfni hans til að setja sig í spor jað­ar­settra hópa eða kvenna.“ seg­ir Unn­ur Gísla­dótt­ir mann­fræð­ing­ur og fram­halds­skóla­kenn­ari. Unn­ur hef­ur les­ið all­ar bæk­ur Jor­d­an Peter­son og lík­lega inn­byrt meira magn af efni eft­ir hann held­ur en marg­ur að­dá­and­inn. Unn­ur er hins veg­ar lít­ill að­dá­andi og fær­ir okk­ur gagn­rýni sína þar sem hún varp­ar femín­ísku ljósi á mál­flutn­ing Jor­d­an Peter­son. Fyr­ir þau sem ekki kann­ast við mann­inn þá er hann af­ar um­deild­ur pró­fess­or í sál­fræði sem virð­ist ná sér­stak­lega vel til karl­manna og er vin­sæll fyr­ir­les­ari um heim all­an og kom m.a. fram í Há­skóla­bíó um liðna helgi. Um­sjón: Þor­steinn V. Ein­ars­son Tónlist: Mr. Silla - Nar­uto (án söngs) Þátt­ur­inn er í boði bak­hjarla Karl­mennsk­unn­ar, Dom­in­os, Veg­an­búð­ar­inn­ar og The Bo­dy Shop.
„Það er búið að borga fyrir þetta“
FréttirPlastið fundið

„Það er bú­ið að borga fyr­ir þetta“

Guð­laug­ur Þór Þórð­ar­son um­hverf­is­ráð­herra seg­ir að það eigi að end­ur­vinna ís­lenska plast­ið sem fannst í vöru­húsi í Sví­þjóð, enda sé bú­ið að borga fyr­ir það.