Mest lesið

Babb í bátnum
1

Babb í bátnum

·
Er hægt að forðast lúsmý?
2

Er hægt að forðast lúsmý?

·
Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð
3

Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð

·
Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint
4

Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint

·
Níræður í níu vikna einangrun
5

Níræður í níu vikna einangrun

·
34 vændiskaupamál í ár
6

34 vændiskaupamál í ár

·
Hagsmunir ógna ritstjórnarlegu sjálfstæði einkamiðlanna
7

Hagsmunir ógna ritstjórnarlegu sjálfstæði einkamiðlanna

·
Stundin #96
Júní 2019
#96 - Júní 2019
Prentútgáfa Stundarinnar kemur næst út þann 5. júlí.

Jón Trausti Reynisson

Það sem Almar í kassanum kennir okkur

Er Almar í kassanum með sýniþörf og erum við með gægjufýsn, eða getum við lært eitthvað af gjörningnum hans?

Jón Trausti Reynisson

Er Almar í kassanum með sýniþörf og erum við með gægjufýsn, eða getum við lært eitthvað af gjörningnum hans?

Það sem Almar í kassanum kennir okkur
Almar í kassanum Myndlistaneminn Almar Atlason fer út úr kassanum á mánudag eftir viku nakinn og einangraður í beinni útsendingu. Gjörningurinn er hluti af lokaverkefni hans í námskeiðinu Leiðir og úrvinnsla.  

Á meðan fólk horfir á Almar í kassanum verandi einangruð sýnileg mannvera í beinni útsendingu velta listamenn og sérfræðingar fyrir sér hvort hann sé að gera eitthvað frumlegt. 

Egill Helgason rekur til dæmis gagnrýni á gjörning eins og kassalíf Almars á bloggsíðunni sinni. „Er sjálfsdýrkun að ganga af listaheiminum dauðum? Í verkum þar sem listamaðurinn sjálfur er í miðjunni, hann er aðalatriðið, viðfangið, já, verkið sjálft – list sem er eins og útblásnar selfie-myndir?“

Elítísk sýn á Almar

Listamenn eru gjarnir á að hafa efasemdir um það sem selur, það sem vekur of mikla athygli. Það sé popúlískt, gert af óæðri hvötum, bara gert til að vekja athygli, en ekki til að skapa. Það sem fjöldinn vilji sé einhvern veginn minna fínt, minni list. Stundum er eins og list sé hægt að skilgreina félagslega - það sem er raunveruleg list sé það sem afmarkaður hópur sérfræðinga kann að meta, en um leið og hún verði allra sé hún sjálfkrafa orðin eitthvað annað; sýndarmennska, sölumennska eða annað lágkúrulegt og hálfpartinn skammarlegt.

Notkun sjálfsins í listsköpun þarf samt ekki að vera ómerkileg út frá sama sjónarhóli. Vincent van Gogh málaði sjálfsmyndir sem þóttu vera merkilegar. Jafnvel eftir að hafa skorið af sér eyrað, eða misst það með öðrum hætti. 

Eftir stendur: Hvað þýðir það þegar maður lokar sig inn í gegnsæjum kassa í viku, einangraður en séður?

1. Gægjufýsn - Voyeurismi

Það getur flokkast sem gægjuþörf eða voyeurismi þegar fólk horfir á útsendinguna af Almari. Það eru reflektíf áhrif gjörningsins að viðbrögðin kenna okkur eitthvað. Þau sýna okkar eigin áhuga á að fylgjast með öðrum. Það má túlka það neikvætt, að við séum haldin gægjufýsn og stingum nefi okkar þangað sem það ætti ekki að vera, rjúfum friðhelgi einkalífsins, séum lágkúruleg. Þetta getur líka flokkast sem gildra. Listamaðurinn ætlaði að sýna lágkúru okkar og við féllum fyrir því. En bara sum. Þeir sem hafa greint frá áhugaleysi sínu á Almari í kassanum á Facebook eða Twitter eru þá göfugri og æðri en við hin. Við getum líka dregið jákvæðan lærdóm af þessu. Að áhugi okkar á fólki sé ekki slæmur, heldur mannlegur, sammannlegur, og endurspegli þörf fyrir tengsl, kynni og upplifun af öðru fólki.

2. Sýniþörfin - Exhibitionismi

Listamenn eða aðrir sem leggja sig fram um að vera séðir af öðrum eru oft sagðir haldnir sýniþörf. Sýniþörf, eins og gægjufýsn, hefur oft verið skilgreind kynferðislega; að fólk sýni sig til að svala eigin fýsnum. Þegar Almar í kassanum gældi kynferðislega við sjálfan sig var hann að gera eitthvað sem flestir kannast við. Eitthvað sem er brot á óformlegum og kannski formlegum félagslegum viðmiðum, en samt ofurmannlegt og alengt.

3. Ofurraunveruleikinn

Með samfélagsmiðlum er hver einstaklingur kominn með auglýsingu fyrir sjálfan sig. Hann skapar ímynd af sér sem samræmist veruleikanum að takmörkuðu leyti. Myndir sem sýna ekki fegurð eða ýta undir vilja okkar um ásýnd heimsins, óháð raunveruleikanum, eru hunsaðar eða atyrtar. Þetta er stökk í áttina að kenningum Jean Baudrillards og fleiri um ofurraunveruleikann eða hyperreality, sem póstmódernískt hugtak yfir það að mörk veruleika og táknheims eyðist út. Sýnin og ásýndin er orðinn raunveruleikanum sterkari - er orðin raunveruleikinn sjálfur. En raunveruleikinn er ekki svona. Við erum ekki svona. Selektíf útvörpun okkar á veruleikanum gefur til kynna undirliggjandi skömm okkar fyrir það hvernig við erum raunverulega.

4. Er frelsið blekking?

Almar þegir alfarið í kassanum. Þegar blaðamenn Stundarinnar heimsóttu hann skrifaði hann eina setningu á blað. „Ég ræð engu.“ Þessi orð hans má túlka sem ádeilu á þá trú manna að þeir séu raunverulega frjálsir. Við erum bara fyrirbæri sem taka eitthvað inn og skila einhverju út. Við erum öll takmörkuð af okkar eigin kassa. Fyrirfram ákvörðuð af genum, fýsnum, þörfum, félagsmótun og ytra áreiti. Ekki hin alfrjálsa vera sem ríkjandi hugmyndafræði segir okkur. Kannski svo takmörkuð að frelsi okkar sé blekking.

5. Sjálfsafneitun í ofurraunveruleika

Frelsið og hið hráa eðli mannsins er undirliggjandi þema í öðru íslensku listaverki, sem sumir efast um að sé list, rapplaginu Tarantúlur með Úlfi Úlfi. „Mig skortir ekki neitt, ég fer mína eigin leið… Lífið er endalaust, en lífið er stutt… því lífið er endalaust, lífið er kjaftæði… mannfólkið … étur og skítur og sefur svo vel, ríður og fjölgar sér, ríður og fer“.

Almar er mannvera eins og við tekin úr samhengi sínu og einangruð. Öll lagskipting nútímasamfélags, allar táknmyndir, merking og hugmyndir fjarlægðar, eftir stendur maðurinn. Með elítísku orðalagi: Ecce homo. Sjáið manninn. Hann er við. Við erum ekki eins og við sýnum okkur á samfélagsmiðlum. Við erum í afneitun.

Rétt eins og við afneituðum geirvörtum, magafitu, fórnarlömbum kynferðisbrota, karlkyns þolendum heimilisofbeldis og svo mörgu öðru.

Almar í kassanum sýnir það sem við felum. Við lifum við ákveðna skömm. Við erum ekki alveg frjáls frá sjálfum okkar og ekki frá skömminni, eigum meira að segja að skammast okkar fyrir að hafa áhuga á öðrum manneskjum.

Kannski er Almar ekki svo ómerkilegur eftir allt saman. Kannski þurfum við bara að hugsa út fyrir kassann.

Tögg

Samfélag

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Babb í bátnum
1

Babb í bátnum

·
Er hægt að forðast lúsmý?
2

Er hægt að forðast lúsmý?

·
Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð
3

Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð

·
Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint
4

Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint

·
Níræður í níu vikna einangrun
5

Níræður í níu vikna einangrun

·
34 vændiskaupamál í ár
6

34 vændiskaupamál í ár

·
Hagsmunir ógna ritstjórnarlegu sjálfstæði einkamiðlanna
7

Hagsmunir ógna ritstjórnarlegu sjálfstæði einkamiðlanna

·

Mest deilt

Mannanafnalög og íslensk málstefna
1

Eiríkur Rögnvaldsson

Mannanafnalög og íslensk málstefna

·
Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð
2

Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð

·
Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint
3

Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint

·
Babb í bátnum
4

Babb í bátnum

·
Brot Þórhildar Sunnu á siðareglum staðfest í forsætisnefnd
5

Brot Þórhildar Sunnu á siðareglum staðfest í forsætisnefnd

·
Verðlagið langhæst á Íslandi
6

Verðlagið langhæst á Íslandi

·

Mest deilt

Mannanafnalög og íslensk málstefna
1

Eiríkur Rögnvaldsson

Mannanafnalög og íslensk málstefna

·
Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð
2

Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð

·
Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint
3

Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint

·
Babb í bátnum
4

Babb í bátnum

·
Brot Þórhildar Sunnu á siðareglum staðfest í forsætisnefnd
5

Brot Þórhildar Sunnu á siðareglum staðfest í forsætisnefnd

·
Verðlagið langhæst á Íslandi
6

Verðlagið langhæst á Íslandi

·

Mest lesið í vikunni

Læst inni í fangaklefa með ungbarn
1

Læst inni í fangaklefa með ungbarn

·
Má ég trúa systur minni?
2

Þórdís Elva Þorvaldsdóttir

Má ég trúa systur minni?

·
Vigdís Hauksdóttir birtir trúnaðargögn um málefni borgarstarfsmanns og segir njósnað um sig
3

Vigdís Hauksdóttir birtir trúnaðargögn um málefni borgarstarfsmanns og segir njósnað um sig

·
Furður í héraðsdómi
4

Illugi Jökulsson

Furður í héraðsdómi

·
„Ég upplifi í þessari viku eins og árið hafi einungis verið slæmur draumur“
5

„Ég upplifi í þessari viku eins og árið hafi einungis verið slæmur draumur“

·
Refsað fyrir sannleikann
6

Refsað fyrir sannleikann

·

Mest lesið í vikunni

Læst inni í fangaklefa með ungbarn
1

Læst inni í fangaklefa með ungbarn

·
Má ég trúa systur minni?
2

Þórdís Elva Þorvaldsdóttir

Má ég trúa systur minni?

·
Vigdís Hauksdóttir birtir trúnaðargögn um málefni borgarstarfsmanns og segir njósnað um sig
3

Vigdís Hauksdóttir birtir trúnaðargögn um málefni borgarstarfsmanns og segir njósnað um sig

·
Furður í héraðsdómi
4

Illugi Jökulsson

Furður í héraðsdómi

·
„Ég upplifi í þessari viku eins og árið hafi einungis verið slæmur draumur“
5

„Ég upplifi í þessari viku eins og árið hafi einungis verið slæmur draumur“

·
Refsað fyrir sannleikann
6

Refsað fyrir sannleikann

·

Nýtt á Stundinni

Brot Þórhildar Sunnu á siðareglum staðfest í forsætisnefnd

Brot Þórhildar Sunnu á siðareglum staðfest í forsætisnefnd

·
Baudenbacher fjallar um Icesave og hnýtir í Ólaf Ragnar

Baudenbacher fjallar um Icesave og hnýtir í Ólaf Ragnar

·
Leikir með tölur

Halldór Auðar Svansson

Leikir með tölur

·
Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint

Stjórn Íslandspósts brást ekki við fyrr en það var orðið of seint

·
Menningarnæmni í Reykjavík

Heiða Björg Hilmisdóttir

Menningarnæmni í Reykjavík

·
Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð

Karlar skora á karla að styrkja Málfrelsissjóð

·
Mannanafnalög og íslensk málstefna

Eiríkur Rögnvaldsson

Mannanafnalög og íslensk málstefna

·
Verðlagið langhæst á Íslandi

Verðlagið langhæst á Íslandi

·
Fylgni milli notkunar ópíóða og dauða eftir skurðaðgerðir

Fylgni milli notkunar ópíóða og dauða eftir skurðaðgerðir

·
Er hægt að forðast lúsmý?

Er hægt að forðast lúsmý?

·
Níræður í níu vikna einangrun

Níræður í níu vikna einangrun

·
Hagsmunir ógna ritstjórnarlegu sjálfstæði einkamiðlanna

Hagsmunir ógna ritstjórnarlegu sjálfstæði einkamiðlanna

·