Þessi grein er meira en 2 ára gömul.

Sagður hafa fyrirskipað mútugreiðslur: „Það eru lygar“

Fyrr­ver­andi starfs­mað­ur Sam­herja, Jó­hann­es Stef­áns­son, seg­ir að Að­al­steinn Helga­son hafi gef­ið hon­um fyr­ir­mæli um að greiða sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra Namib­íu mút­ur. Að­al­steinn neit­ar að svara fyr­ir mútu­greiðsl­urn­ar því hann sé orð­inn gam­all mað­ur, en hann hætti að vinna fyr­ir þrem­ur ár­um. Ráð­herr­ann sagði af sér í dag vegna máls­ins.

Fyrr­ver­andi starfs­mað­ur Sam­herja, Jó­hann­es Stef­áns­son, seg­ir að Að­al­steinn Helga­son hafi gef­ið hon­um fyr­ir­mæli um að greiða sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra Namib­íu mút­ur. Að­al­steinn neit­ar að svara fyr­ir mútu­greiðsl­urn­ar því hann sé orð­inn gam­all mað­ur, en hann hætti að vinna fyr­ir þrem­ur ár­um. Ráð­herr­ann sagði af sér í dag vegna máls­ins.

„Þá sagði Aðalsteinn við mig að alltaf þegar gæfist tækifæri til að borga sjávarútvegsráðherra þá ætti ég að borga sjávarútvegsráðherra, hann orðaði þetta einhvern veginn svona.“ 

Þetta sagði Jóhannes Stefánsson, fyrrverandi starfsmaður Samherja, sem steig fram í gærkvöldi og lýsti vafasömum viðskiptaháttum fyrirtækisins í Namibíu á þeim tíma sem hann starfaði þar. Maðurinn sem um ræðir, er Aðalsteinn Helgason, sem var á þeim tíma framkvæmdastjóri Kötlu Seafood, dótturfélags Samherja. Hann hafnar frásögn Jóhannesar og segir að þetta séu lygar án þess að gefa frekari skýringar á því. 

Greiddu hundruð milljóna í mútur

Frá því í ársbyrjun 2012 greiddi Samherji hundruð milljóna króna í mútur til stjórnmálamanna og tengdra aðila í Namibíu til að fá kvóta sem lagði grunn að hagnaði félagsins undanfarin ár. Hagnaðurinn rann síðan í gegnum net skattaskjóla. Þetta kemur fram í gögnum sem Stundin, Kveikur og Al Jazeera hafa unnið upp úr í samstarfi við Wikileaks. Jóhannes Stefánsson, steig einnig fram í gærkvöldi og í samtali við bæði Stundina og Kveik lýsti hann aðferðum Samherja. 

Í máli hans kom fram að árið 2012, þegar Samherji var að hefja veiðar í Namibíu, hefði tengdasonur sjávarútvegsráðherrans, Fitty Tamson Hatuikulipi, farið fram á greiðslu til ráðherrans. Fitty var einn þremenninga sem þáði mútugreiðslur frá Samherja fyrir að vinna að hag fyrirtækisins í Namibíu og tryggja ódýran hestamakrílkvóta við strendur Namibíu. En nú átti að greiða sjávarútvegsráðherranum, Bernhard Esau. 

„Ég man hvað Aðalsteinn var ákveðinn í þessu“

Þegar farið var fram á þessar greiðslur segist Jóhannes hafa hringt í Aðalstein og spurt hvað hann ætti að gera. 

„Ég hringdi í Aðalstein og sagði honum að það hafi komið ósk um að borga sjávarútvegsráðherranum 500 þúsund Namibíudollara,“ eða tæplega tíu milljónir íslenskra króna. „Þá sagði Aðalsteinn við mig að alltaf þegar gæfist tækifæri til að borga sjávarútvegsráðherra þá ætti ég að borga sjávarútvegsráðherra, hann orðaði þetta einhvern veginn svona. Ég tók þetta út í peningum og lét Tamson hafa þetta. Tamson var milliliður í þessu. Ég gerði þetta tvisvar,“ segir Jóhannes sem segir að samtals hafi verið um að ræða 1 milljóna Namibíudollara eða ríflega 18 milljónir króna. „Þetta situr í mér, af því ég man hvað Aðalsteinn var ákveðinn í þessu. Það var eins og hann væri ekki að gera þetta í fyrsta skiptið. Ég labba bara inn í hringiðu efnahagsbrota og spillingar. Ég fékk orderur frá þeim og gerði bara mitt besta í því. Miðað við hvernig þeir greiddu mútur þá var eins og þeir væru ekki að gera þetta í fyrsta skipti.“

Neitar að svara fyrir þetta 

Í samtali við Stundina neitar Aðalsteinn Helgason, fyrrverandi framkvæmdastjóri Kötlu Seafood á Kanaríeyjum sem í upphafi var einnig framkvæmdastjóri Namibíuútgerðarinnar, því að hafa átt í þessum orðaskiptum við Jóhannes Stefánsson. Aðalsteinn sat meðal annars fund á búgarði sjávarútvegsráðherra Namibíu, Bernhards Esau, árið 2012 með Þorsteini Má Baldvinssyni meðal annarra. Hann var því innvinklaður inn í stofnun útgerðarinnar í Namibíu og fyrstu skrefin sem Samherji tók í landinu enda leit Jóhannes Stefánsson á hann sem sinn næsta yfirmann.

Í símasamtali við Stundina, sem átti sér stað þann 31. október, segir Aðalsteinn að þessi orð Jóhannesar séu „lygar“, en útskýrir það ekki nánar. Samtalið er birt hér í heild sinni: 

Blaðamaður: Aðalsteinn? Ingi heiti ég Vilhjálmsson og er blaðamaður á Stundinni.

Aðalsteinn: Sæll.

Blaðamaður: Blessaður. Ég er að hringja í þig af því mig langar til að spyrja þig aðeins um starfsemi Samherja í Namibíu. Og ég er að hringja fyrir…

Aðalsteinn: Ég veit ekkert um hana.

Blaðamaður: Veist þú ekkert um hana?

Aðalsteinn: Ég er á áttræðisaldri og er hættur að vinna þarna. Ég kom ekki nálægt því eftir 2012, fyrir sex árum síðan eða eitthvað. 

Blaðamaður: Mig langar að spyrja þig um vitneskju þína um þessa starfsemi á þeim tíma sem þú varst að vinna þarna.

Aðalsteinn: Nei, ég hef ekki áhuga á að svara því. 

Blaðamaður: Ha?

Aðalsteinn: Ég hef engan áhuga á að tala um það. 

Blaðamaður: Af hverju ekki?

Aðalsteinn: Ég er bara gamall maður og vil bara fá að vera í friði.

Blaðamaður: Þú ert bara tiltölulega nýhættur að vinna er það ekki?

Aðalsteinn: Nei, ég er löngu hættur að vinna.

Blaðamaður: Ertu ekki sjötugur?

Aðalsteinn: Jú, jú ég hætti að vinna 67 ára.

Blaðamaður: En sko, ég þarf eiginlega að fá að ræða við þig um þessi mál af því að þú…

Aðalsteinn: Ingi, vandamálið er að ég þarf ekki að ræða við þig. Hvað gerum við þá?

Blaðamaður: Eh… það er ákveðið vandamál þar sem þú kemur mikið fram í þeim gögnum sem við höfum um þessi viðskipti…

Aðalsteinn: Ég veit alveg að Jóhannes [Stefánsson] er að tala við þig og það verður bara að hafa það. Þú verður bara að hafa þinn sögumann og treysta honum.

Blaðamaður: Við erum náttúrulega með fullt af gögnum líka.

Aðalsteinn: Já, já, já.

Blaðamaður: Ha?

Aðalsteinn: Já, já, já.

Blaðamaður: Og hann vísar meðal annars í samskipti sem hann átti við þig…

Aðalsteinn: Já, já, já.

Blaðamaður: … þar sem að þú gafst honum grænt ljós á að greiða sjávarútvegsráðherranum í Namibíu fjármuni.

Aðalsteinn: Það eru lygar.

Blaðamaður: Eru það lygar?

Aðalsteinn: Og vertu sæll.

Aðalsteinn skellti því næst á blaðamann og lauk þannig samtalinu.

Hann hefur ekki brugðist við umfjöllun Stundarinnar, Kveiks og Al Jazeera með neinum hætti, en umfjöllunin byggir sem fyrr segir á gögnum frá Wikileaks. 

Bernhard Esau sagði af sér í dag vegna málsins, líkt og dómsmálaráðherra Namibíu, Sacky Shangala, eftir að upp komst að hann hafði þegið mútugreiðslur frá Samherja. Héraðssaksóknari vinnur að málinu með namibískum yfirvöldum, sem hafa einnig komið gögnum til skattrannsóknarstjóra hér á landi.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.
Tengdar greinar

Samherjaskjölin

Fjármálastjóri Samherja í Namibíu vissi ekkert um mútugreiðslurnar
FréttirSamherjaskjölin

Fjár­mála­stjóri Sam­herja í Namib­íu vissi ekk­ert um mútu­greiðsl­urn­ar

Adéll Pay, fjár­mála­stjóri Sam­herja í Namib­íu á ár­un­um 2016 til 2020, vissi að eig­in sögn ekki um mútu­greiðsl­ur fé­lags­ins til ráða­manna í land­inu. Pay gerð­ist upp­ljóstr­ari hjá ákæru­vald­inu í Namib­íu í mál­inu, með sams kon­ar hætti og Jó­hann­es Stef­áns­son'. Fjár­mála­stjóri Sam­herja á Spáni, Ingvar Júlí­us­son, seg­ir Pay hafa vit­að af greiðsl­un­um.
Afhjúpandi tölvupóstar um mútur í Samherjamálinu: ,,Honum hefur verið greitt, beint að utan"
FréttirSamherjaskjölin

Af­hjúp­andi tölvu­póst­ar um mút­ur í Sam­herja­mál­inu: ,,Hon­um hef­ur ver­ið greitt, beint að ut­an"

Tölvu­póst­ar milli starfs­manna Sam­herja, sem ekki hafa kom­ið fram áð­ur, sýna hvernig Að­al­steinn Helga­son stakk upp á því að ráða­mönn­um í Namib­íu yrði mútað í lok árs 2011. Póst­arn­ir sýna með­al ann­ars að Jó­hann­es Stef­áns­son get­ur ekki hafa ver­ið einn um að ákveða að greiða ráða­mönn­un­um mút­ur.
Mörg ár liðu þar til ákært var í málum sem líkjast Samherjamálinu í Namibíu
FréttirSamherjaskjölin

Mörg ár liðu þar til ákært var í mál­um sem líkj­ast Sam­herja­mál­inu í Namib­íu

Tvö af þekkt­ustu mál­um Sví­þjóð­ar þar sem mútu­greiðsl­ur í öðr­um lönd­um voru rann­sök­uð í fimm og átta ár áð­ur en. ákær­ur voru gefn­ar út í þeim. Í báð­um til­fell­um höfðu fyr­ir­tæk­in við­ur­kennt að hafa mútað áhrifa­mönn­um í Ús­bekist­an og Dji­bouti. Ólaf­ur Hauks­son hér­aðssak­sókn­ari seg­ir ómögu­legt að full­yrða hvenær rann­sókn Sam­herja­máls­ins í Namib­íu muni ljúka.
Ákæruvaldið í Namibíu vill fá tvo Samherjamenn framselda
FréttirSamherjaskjölin

Ákæru­vald­ið í Namib­íu vill fá tvo Sam­herja­menn fram­selda

Ákæru­vald­ið í Namib­íu sagð­ist fyr­ir dómi í morg­un vinna að því að fá Að­al­stein Helga­son og Eg­il Helga Árna­son fram­selda til Namib­íu. Embætti rík­is­sak­sókn­ara á Ís­landi hef­ur hins veg­ar sagt að Ís­land fram­selji ekki rík­is­borg­ara sína til Namib­íu. Rétt­ar­höld­un­um yf­ir sak­born­ing­un­um í Sam­herja­mál­inu hef­ur ver­ið frest­að til 20. maí.
Peningar frá Samherja runnu til Swapo-flokksins sem fjárframlög
FréttirSamherjaskjölin

Pen­ing­ar frá Sam­herja runnu til Swapo-flokks­ins sem fjár­fram­lög

Út­gerð­ar­fé­lag­ið greiddi fé inn á reikn­ing namib­ískr­ar lög­manns­stofu sem svo rann til flokks­þings SWAPO-flokks­ins í Namib­íu. Um var að ræða ríf­lega 40 millj­ón­ir króna ár­ið 2017. Þetta kem­ur fram í yf­ir­lýs­ingu frá namib­ísk­um lög­manni sem var handlang­ari í við­skipt­un­um.
Félag Þorsteins Más lánaði börnum hans 29 milljarða til að kaupa hlut þess í Samherja
FréttirSamherjaskjölin

Fé­lag Þor­steins Más lán­aði börn­um hans 29 millj­arða til að kaupa hlut þess í Sam­herja

Eign­ar­halds­fé­lag­ið Steinn, í eigu Þor­steins Má Bald­vins­son­ar og Helgu S. Guð­munds­dótt­ir, lán­aði fé­lagi í eigu barna þeirra, Bald­vins og Kötlu, 29 millj­arða króna til að kaupa hluta­bréf í Sam­herja af þeim í fyrra. Fé­lag Bald­vins og Kötlu greið­ir rúm­ar 1100 millj­ón­ir króna á ári í af­borg­an­ir af lán­inu.

Nýtt á Stundinni

N1 Rafmagn baðst loks afsökunar á ofrukkunum í þriðju atrennu
FréttirViðskiptin með Íslenska orkumiðlun

N1 Raf­magn baðst loks af­sök­un­ar á of­rukk­un­um í þriðju at­rennu

N1 Raf­magn rétt­lætti of­rukk­an­ir á raf­magni til við­skipta­vina sinna tví­veg­is áð­ur en fyr­ir­tæk­ið baðst af­sök­un­ar. Fyr­ir­tæk­ið hef­ur ekki út­skýrt af hverju það ætl­ar ekki að end­ur­greiða við­skipta­vin­um sín­um mis­mun­inn á inn­heimtu verði raf­magns og aug­lýstu frá sumr­inu 2020 þeg­ar það varð sölu­að­ili til þrauta­vara.
Sauðfjárbóndi segir ekkert upp úr búskapnum að hafa
Fréttir

Sauð­fjár­bóndi seg­ir ekk­ert upp úr bú­skapn­um að hafa

Verð á áburði hef­ur því sem næst tvö­fald­ast milli ára. Kostn­að­ar­auki fyr­ir bænd­ur vegna þess nem­ur 2,5 millj­örð­um króna. Gróa Jó­hanns­dótt­ir, sauð­fjár­bóndi í Breið­dal, seg­ir áburð­ar­kaup éta upp 60 pró­sent þess sem hún fær fyr­ir inn­legg sitt í slát­ur­hús. „Það er í raun bil­un í manni að vera að standa í þessu.“
635. spurningaþraut: Ríki með landamæri að aðeins einu ríki öðru
Þrautir10 af öllu tagi

635. spurn­inga­þraut: Ríki með landa­mæri að að­eins einu ríki öðru

Hér er fyrri auka­spurn­ing, hún er svona: Út­lín­ur hvaða eyj­ar má sjá hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Í hvaða ís­lensk­um firði er Hergils­ey? 2.  Hvað er Maríu­tása?  3.  Hvaða þétt­býl­is­stað­ur er næst­ur í vestri þeg­ar far­ið er frá Hvols­velli? 4.  Í hvaða landi hef­ur Pedro Sánchez ver­ið for­sæt­is­ráð­herra frá 2018? 5.  Gunn­ar Helga­son skrif­aði eina vin­sæl­ustu barna­bók síð­asta árs....
Stjórnendur SÁÁ bera ábyrgð á þjónustunni en ekki starfsfólkið segir forstjóri SÍ
FréttirSjúkratryggingar kæra SÁÁ

Stjórn­end­ur SÁÁ bera ábyrgð á þjón­ust­unni en ekki starfs­fólk­ið seg­ir for­stjóri SÍ

María Heim­is­dótt­ir, for­stjóri Sjúkra­trygg­inga seg­ir að nið­ur­staða í máli SÁÁ sé feng­in eft­ir ít­ar­lega skoð­un og SÍ hafi ver­ið skylt að til­kynna mál­ið til hér­aðssak­sókn­ara. Ábyrgð á þjón­ust­unni sé al­far­ið stjórn­enda SÁÁ en ekki ein­stakra starfs­manna. Hún seg­ir af­ar ómak­legt að Ari Matth­ías­son, starfs­mað­ur Sjúkra­trygg­inga hafi ver­ið dreg­inn inn í um­ræð­una og sak­að­ur um ómál­efna­leg sjón­ar­mið.
Stjórn SÁÁ lýsir fullu trausti til framkvæmdastjórnar SÁÁ
FréttirSjúkratryggingar kæra SÁÁ

Stjórn SÁÁ lýs­ir fullu trausti til fram­kvæmda­stjórn­ar SÁÁ

Auka­fundi stjórn­ar SÁÁ sem boð­að var til vegna nið­ur­stöðu Sjúkra­trygg­inga Ís­lands lauk rétt í þessu. Á fund­in­um var lýst yf­ir fullu trausti á fram­kvæmda­stjórn SÁÁ, stjórn­end­ur og starfs­fólk sam­tak­anna. Í yf­ir­lýs­ingu sem sam­þykkt var seg­ir með­al ann­ars, sam­kvæmt heim­ild­um Stund­ar­inn­ar, að að­gerð­ir SÍ gegn SÁÁ hafi ver­ið yf­ir­drifn­ar og rýri traust al­menn­ings á sam­tök­un­um.
0,03 prósent covid-smitaðra eru á gjörgæslu
Fréttir

0,03 pró­sent covid-smit­aðra eru á gjör­gæslu

Alls eru 23 þús­und Ís­lend­inga í ein­angr­un eða sótt­kví í dag, á með­an þrír liggja inni á gjör­gæslu með Covid 19. Minni­hluti covid-smit­aðra á Land­spít­al­an­um er þar vegna covid-sýk­ing­ar­inn­ar. 6 pró­sent þjóð­ar­inn­ar er í aflok­un vegna smits eða um­gengni við smit­aða.
Platar Pútín Biden?
Greining

Plat­ar Pútín Biden?

Joe Biden Banda­ríkja­for­seti hef­ur viðr­að mögu­leika á að Rúss­ar ráð­ist inn í Úkraínu án af­ger­andi við­bragða frá Nató-ríkj­um, en síð­ar dreg­ið orð sín til baka. „Það eru ekki til nein­ar smá­vægi­leg­ar inn­rás­ir,“ seg­ir for­seti Úkraínu í andsvari. Stjórn­ar­and­stæð­ing­ur­inn Al­ex­ei Navalny seg­ir að Pútín sé að plata.
Þingmaður Samfylkingarinnar vill fá svör frá ráðherra um ofrukkanir á sölu rafmagns
FréttirViðskiptin með Íslenska orkumiðlun

Þing­mað­ur Sam­fylk­ing­ar­inn­ar vill fá svör frá ráð­herra um of­rukk­an­ir á sölu raf­magns

Einn af þing­mönn­um Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, Jó­hann Páll Jó­hanns­son, hef­ur sent fyr­ir­spurn í 16. lið­um til Guð­laugs Þórs Þórð­ar­son­ar, ráð­herra orku­mála. Við­skipta­hætt­ir N1 Raf­magns hafa vak­ið mikla at­hygli síð­ustu vik­urn­ar.
Sænskt stórblað fjallar um launamál Björns Zoëga og spyr hvort hann sé ofurmaður
FréttirLaun Björns Zoega

Sænskt stór­blað fjall­ar um launa­mál Björns Zoëga og spyr hvort hann sé of­ur­mað­ur

Í öðr­um leið­ara Dagens Nyheter í dag er fjall­að um laun Björns Zoega, for­stjóra Karol­inska-sjúkra­húss­ins í Sví­þjóð, og er launa­hækk­un hans sett í sam­hengi við hækk­an­ir hjá hjúkr­un­ar­fræð­ing­um. Blað­ið skil­ur ekki hvernig Björn get­ur ver­ið í tveim­ur störf­um í Sví­þjóð og Ís­landi.
80 ár í dag frá Wannsee-fundinum — hverjir sátu þennan skelfilega fund?
Illugi Jökulsson
Flækjusagan

Illugi Jökulsson

80 ár í dag frá Wann­see-fund­in­um — hverj­ir sátu þenn­an skelfi­lega fund?

Það gerð­ist fyr­ir slétt­um 80 ár­um. Fimmtán karl­ar á miðj­um aldri komu sam­an á ráð­stefnu í svo­lít­illi höll við Wann­see-vatn spöl­korn suð­vest­ur af Berlín. Við vatn­ið voru og eru Berlín­ar­bú­ar van­ir að hafa það huggu­legt og njóta úti­lífs en þá var há­vet­ur og ekki marg­ir á ferli sem fylgd­ust með hverri svartri límús­ín­unni af ann­arri renna að höll­inni aft­an­verðri og...
634. spurningaþraut: Hvað gerir Valdimar þegar hann nennir ekki að horfa á klukkuna?
Þrautir10 af öllu tagi

634. spurn­inga­þraut: Hvað ger­ir Valdi­mar þeg­ar hann nenn­ir ekki að horfa á klukk­una?

Fyrri auka­spurn­ing: Hver er karl­inn hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  „Sæl­ir eru hóg­vær­ir, því þeir munu erfa land­ið.“ Hver mælti svo? 2.  En hvernig er fram­hald­ið á orð­um sem við­komndi sagði líka: „Sæl­ir eru sorg­bitn­ir því þeir munu ...“ 3.  Þeg­ar söngv­ar­inn Valdi­mar er orð­inn leið­ur á að horfa á klukk­una, þótt vís­arn­ir fær­ist varla úr stað, og líka að...
Segja yfirlýsinguna ekki í nafni alls starfsfólks SÁÁ
FréttirSjúkratryggingar kæra SÁÁ

Segja yf­ir­lýs­ing­una ekki í nafni alls starfs­fólks SÁÁ

Yf­ir­lýs­ing frá starfs­fólki SÁÁ var ekki bor­in und­ir allt starfs­fólk sam­tak­anna áð­ur en hún var send til fjöl­miðla í gær, sam­kvæmt heim­ild­um Stund­ar­inn­ar. „Hún var skrif­uð fyr­ir okk­ar hönd án okk­ar vit­und­ar,“ seg­ir starfs­mað­ur sem Stund­in ræddi við. Fleira starfs­fólk sem rætt var við tók í sama streng en aðr­ir sögð­ust treysta stjórn SÁÁ til að tala fyr­ir hönd starfs­fólks enda sé það gert í góðri trú.