Þessi grein er meira en ársgömul.

Stjórn Sigmundar fullgilti umdeildan samning um vernd orkufjárfestinga

Með full­gild­ingu ECT-samn­ings­ins hafa ís­lensk stjórn­völd skuld­bund­ið sig til að liðka fyr­ir frjáls­um við­skipt­um með orku­auð­lind­ir og að beita sér fyr­ir sam­keppni, mark­aðsvæð­ingu og sam­vinnu á sviði orku­flutn­inga. Reynt gæti á ákvæði samn­ings­ins ef upp koma deil­ur um lagn­ingu sæ­strengs, en fjár­fest­ar hafa með­al ann­ars not­að samn­ing­inn sem vopn gegn stjórn­valds­að­gerð­um sem er ætl­að að halda niðri raf­orku­verði til al­menn­ings.

Stjórn Sigmundar fullgilti umdeildan samning um vernd orkufjárfestinga
Fullgiltu samninginn Sigmundur Davíð Gunnlaugsson var forsætisráðherra og Gunnar Bragi Sveinsson utanríkisráðherra þegar Ísland fullgilti ECT-samninginn svokallaða sem hefur að geyma ströng fjárfestaverndarákvæði. Sama ár sagði Ítalía upp samningnum. Mynd: Pressphotos.biz

Íslensk stjórnvöld fullgiltu ECT-samninginn um orkumál þann 7. júlí 2015 og sendu portúgölskum stjórnvöldum, vörsluaðila samningsins, bréf því til staðfestingar. 

Með þessu hefur Ísland meðal annars skuldbundið sig til að liðka fyrir frjálsum viðskiptum með orkuauðlindir og að beita sér fyrir samkeppni, markaðsvæðingu og samvinnu á sviði orkuflutninga.

Í samningnum (e. Energy Charter Treaty) er að finna ströng og gamaldags ákvæði um fjárfestavernd, úrlausn ágreiningsmála og skaðabótaábyrgð ríkja sem hafa sætt harðri gagnrýni víða um heim. Fullgildingin felur í sér að Ísland er nú skuldbundið að þjóðarétti til að virða og uppfylla ákvæði samningsins.

Samningur fullgilturGunnar Bragi Sveinsson undirritaði fullgildingarskjal sem utanríkisráðherra ásamt forseta.

Upplýsingar um fullgildingu Íslendinga á samningnum er að finna á vef alþjóðaskrifstofu orkusáttmálans, en eftir því sem Stundin kemst næst var aldrei tilkynnt um málið á vefsvæði íslenska stjórnarráðsins og fullgildingin ekki borin undir Alþingi. 

„Forseti Íslands gjörir kunnugt: Ég hefi séð og athugað samning um orkusáttmála sem undirritaður var í Lissabon 17. desember 1994 og lýsi hér með yfir því að samningur þessi er með skjali þessu fullgiltur af Íslands hálfu, enda skal honum framfylgt í hvívetna,“ segir í fullgildingarskjali sem undirritað var af Ólafi Ragnari Grímssyni, þáverandi forseta, og Gunnari Braga Sveinssyni, sem var utanríkisráðherra á þessum tíma. Kom samningurinn til framkvæmda þann 18. október 2015.

Ítalía sagði upp samningnum 

Ítölsk stjórnvöld ákváðu að segja upp samningnum sama ár og Ísland fullgilti hann, en breska olíufyrirtækið Rockhopper hefur staðið í málaferlum gegn Ítalíu á grundvelli samningsins eftir að þarlend stjórnvöld synjuðu fyrirtækinu um nýtt leyfi til olíuvinnslu við strendur Abruzzo-héraðs.  

Alls hafa 122 þekkt gerðarmál gegn ríkjum verið höfðuð á grundvelli ECT-samningsins, þar af 40 gegn Spáni, 10 gegn Ítalíu og 6 gegn Tékklandi. Raunar hefur enginn alþjóðlegur viðskipta- eða fjárfestingarsamningur orðið grundvöllur eins margra gerðarmála fyrirtækja gegn ríkjum, en sum málanna í Evrópu eru viðbragð við aðgerðum sem stjórvöld hafa ráðist í til að lækka raforkuverð fyrir almenning. 

Bretar einnig aðili að ECT-samningnum

Sennilegt er að reyna myndi á ákvæði samningsins ef upp kæmu deilur um lagningu sæstrengs milli Íslands og Bretlands í framtíðinni, enda eru Bretar einnig aðilar að samningnum og hafa bresk fyrirtæki nýtt sér óspart þá réttarvernd sem í honum felst.

Athygli vekur að gengið var frá fullgildingu ECT-samningsins í ríkisstjórnartíð Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, þegar Gunnar Bragi Sveinsson var utanríkisráðherra. Sigmundur og Gunnar Bragi hafa undanfarna mánuði markað sér sess sem einhverjir háværustu andófsmenn þriðja orkupakka Evrópusambandsins og haldið því fram að innleiðing orkupakkans ógni fullveldi Íslands og muni torvelda íslenskum stjórnvöldum að standa gegn lagningu sæstrengs til landsins. 

Eins og margbent hefur verið á var lagður grunnur að innleiðingu orkupakkans í ráðherratíð Sigmundar og Gunnars Braga en auk þess átti ríkisstjórn Sigmundar frumkvæði að því árið 2014 að reglur úr þriðja orkupakkanum voru bundnar í íslensk lög áður en þær voru samþykktar í sameiginlegu EES-nefndinni og teknar upp í EES-samninginn. 

Möguleikinn á lagningu sæstrengs milli Íslands og Bretlands hefur verið til skoðunar á undanförnum árum og áratugum. Sem kunnugt er stefna Bretar að útgöngu úr Evrópusambandinu og vilja losna undan þeim reglum sem gilda um innri markað þess. Hins vegar bendir fátt ef nokkuð til þess að Bretar ætli að segja sig frá ECT-samningnum um orkumál. Bresk fyrirtæki hafa notið góðs af fjárfestaverndarákvæðum samningsins, samanber til dæmis mál breska fyrirtækisins gegn Ítalíu. Að minnsta kosti 14 önnur bresk fyrirtæki hafa höfðað mál á grundvelli samningsins og breskar lögmannsstofur haft vel upp úr því.

Hrina gerðarmálsókna undanfarna áratugi

Eins og Stundin fjallaði um í mars síðastliðnum hefur færst í vöxt að einkaaðilar höfði mál gegn ríkjum fyrir alþjóðlegum gerðardómum. Málsóknirnar valda ríkjum oft umtalsverðu fjártjóni, ekki aðeins vegna bótaskyldunnar þegar mál tapast heldur einnig vegna málskostnaðar og greiðslna sem inntar eru af hendi þegar málum lýkur með sátt. Þá hafa gerðarmálsóknir og hótanir um þær kælingaráhrif þegar kemur að stefnumótun, reglusetningu og lagaframkvæmd; hættan á því að fjárfestar fari í hart og dragi ríki fyrir gerðardóma fælir stjórnvöld frá því að beita þeim tækjum sem þau hafa til að standa vörð um almannahagsmuni. 

ECT-orkusamningurinn hefur að geyma gerðardómsákvæði sem teljast til eldri kynslóðar slíkra ákvæða. Samkvæmt samningnum kemur það í hlut þriggja lögfræðinga að leysa úr ágreiningi fjárfestis og ríkis og geta ríki verið dæmd til að greiða einkaaðilum skaðabætur vegna aðgerða sem taldar eru hafa skaðað fjárfestingar þeirra með beinum eða óbeinum hætti.

Skráðu þig inn til að lesa

Þú færð tvær fríar áskriftargreinar í mánuði. Þú hefur síðan val um að styrkja óháða blaðamennsku með áskrift á hagstæðu verði, frá aðeins 1.990 krónum á mánuði.
Leiðbeiningar má nálgast á stundin.is/leidbeiningar.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Nýtt á Stundinni

Íslendingar ferðist ekki til útlanda að nauðsynjalausu
FréttirCovid-19

Ís­lend­ing­ar ferð­ist ekki til út­landa að nauð­synja­lausu

Embætti land­lækn­is hvet­ur þau sem þurfa að ferð­ast er­lend­is til að gæta að per­sónu­leg­um sótt­vörn­um og bólu­sett­ir eru hvatt­ir til að fara í sýna­töku við heim­komu.
Engin rök fyrir takmörkunum ef 97% smitaðra veikjast lítið
FréttirCovid-19

Eng­in rök fyr­ir tak­mörk­un­um ef 97% smit­aðra veikj­ast lít­ið

Björn Leví Gunn­ars­son þing­mað­ur seg­ist ekki sjá rök fyr­ir sam­komutak­mörk­un­um ef þorri Covid-smit­aðra sýni væg eða eng­in ein­kenni.
457. spurningaþraut: Hver var Hólmar?
Þrautir10 af öllu tagi

457. spurn­inga­þraut: Hver var Hólm­ar?

Fyrri auka­spurn­ing: Hver er karl­inn hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Lít­ill runni af bjarkarætt er al­geng­ur um mest­allt land. Hann finnst tölu­vert hærra en birki og er al­geng­ur upp í 700 metra hæð, jafn­vel í fjöll­um. Á lág­lendi vex runn­inn í hrísmó­um eða þýfð­um mýr­um og einnig í bland við lyng og víði. Blöð­in eru lít­il og næst­um kringl­ótt,...
Coviðspyrnan hélt upp á „Ivermectin daginn“ og undirbýr framboð
FréttirCovid-19

Covið­spyrn­an hélt upp á „Iver­mect­in dag­inn“ og und­ir­býr fram­boð

Hóp­ur­inn Covið­spyrn­an und­ir for­ystu Jó­hann­es­ar Lofts­son­ar, for­manns Frjáls­hyggju­fé­lags­ins safn­að­ist við Al­þingi og hvatti til notk­un­ar lyfs­ins Iver­mect­in. Ný­lega komu í ljós stór­ir ágall­ar á þekkt­ustu rann­sókn­inni sem sýna átti fram á kosti lyfs­ins.
„Fjárfestingar eru í tísku“
Fréttir

„Fjár­fest­ing­ar eru í tísku“

Sam­kvæmt Ág­ústi Óla Sig­urðs­syni sölu-og mark­að­stjóra er „sexí“ að eiga hluta­bréf og óspenn­andi að eiga pen­ing inni á banka­bók. Fjár­fest­ing­ar seg­ir hann vera í tísku, sér­stak­lega hjá ungu fólki, en sjálf­ur er Ág­úst að verða 25 ára.
456. spurningaþraut: Helsta konan í hópi lærisveina Jesúa frá Nasaret
Þrautir10 af öllu tagi

456. spurn­inga­þraut: Helsta kon­an í hópi læri­sveina Jesúa frá Nasa­ret

Fyrri auka­spurn­ing: Hver er oní þess­ari kistu? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Kunn­ug­ir full­yrða að á Ís­landi sé til sér­stakt dýra­kyn, sem sé bet­ur til for­ystu fall­ið en önn­ur dýr af sömu teg­und. Hvaða dýr er hér um að ræða? 2.  Ætt hinna svo­nefndu Abbasída gegndi í marg­ar ald­ir einu virð­ing­ar­mesta embætti í heimi. Hvaða embætti var það? 3.  Fyr­ir nokkr­um ár­um...
Mótaðist í Öræfum
Fólkið í borginni

Mót­að­ist í Ör­æf­um

Þór­unn Sig­urð­ar­dótt­ir, að­júnkt við Há­skól­ann á Bif­röst, seg­ir dvöl sína á Kvískerj­um hafa mót­að sig.
„Ekki bara ímyndun í hverri og einni konu“
ViðtalÓsýnileiki kvenna í grafískri hönnun

„Ekki bara ímynd­un í hverri og einni konu“

Þrátt fyr­ir að fleiri kon­ur en karl­ar út­skrif­ist úr graf­ískri hönn­un eru kon­ur mun ólík­legri til að gegna stjórn­un­ar­stöð­um í aug­lýs­inga­geir­an­um. Rósa Hrund Kristjáns­dótt­ir er ein slíkra stjórn­enda. Hún hef­ur velt fyr­ir sér hver ástæð­an er.
455. spurningaþraut: Hér er spurt um karla tvo sem fyrirsæta ein lagði lag sitt við, og fleira
Þrautir10 af öllu tagi

455. spurn­inga­þraut: Hér er spurt um karla tvo sem fyr­ir­sæta ein lagði lag sitt við, og fleira

Fyrri auka­spurn­ing: Hvaða stað á Ís­landi má sjá á mynd­inni hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  John Dill­in­ger hét mað­ur. Hvað fékkst hann helst við í líf­inu? Svar­ið þarf að vera þokka­lega ná­kvæmt.  2.  Ítal­ir urðu um dag­inn Evr­ópu­meist­ar­ar í fót­bolta karla. En hve marg­ir eru heims­meist­ara­titl­ar þeirra? 3.  Fyr­ir­bæri eitt er til í mörg­um gerð­um en sú al­geng­asta og...
Lifir, hrærist og lærir í listinni
ViðtalHús & Hillbilly

Lif­ir, hrær­ist og lær­ir í list­inni

Ólöf Nor­dal var val­in borg­ar­lista­mað­ur Reykja­vík­ur og sýn­ir nú í Komp­unni, Al­þýðu­hús­inu á Siglu­firði.
Þrjár sjálfsævisögur
Þorvaldur Gylfason
Pistill

Þorvaldur Gylfason

Þrjár sjálfsævi­sög­ur

Þor­vald­ur Gylfa­son fjall­ar um ævi­sög­ur þriggja ís­lenskra bræðra.
Féll tíu metra og varð fíkill
Fréttir

Féll tíu metra og varð fík­ill

Svan­ur Heið­ar Hauks­son hef­ur síð­ustu fjöru­tíu ár ver­ið kval­inn hvern ein­asta dag eft­ir að hann féll fram af hús­þaki. Flest sem gat brotn­að í lík­ama hans brotn­aði og við tók ára­löng dvöl á sjúkra­hús­um. Þeg­ar hann komst á fæt­ur leit­aði hann á náð­ir áfeng­is til að milda kval­irn­ar en eft­ir ára­langa drykkju tókst hon­um loks að losna und­an áfeng­is­böl­inu. Hann veit­ir nú öldr­uðu fólki með vímu­efna­vanda að­stoð og seg­ist ætla að sinna því með­an hann „held­ur heilsu“.