Þessi grein er meira en 2 ára gömul.

Stjórn Sigmundar fullgilti umdeildan samning um vernd orkufjárfestinga

Með full­gild­ingu ECT-samn­ings­ins hafa ís­lensk stjórn­völd skuld­bund­ið sig til að liðka fyr­ir frjáls­um við­skipt­um með orku­auð­lind­ir og að beita sér fyr­ir sam­keppni, mark­aðsvæð­ingu og sam­vinnu á sviði orku­flutn­inga. Reynt gæti á ákvæði samn­ings­ins ef upp koma deil­ur um lagn­ingu sæ­strengs, en fjár­fest­ar hafa með­al ann­ars not­að samn­ing­inn sem vopn gegn stjórn­valds­að­gerð­um sem er ætl­að að halda niðri raf­orku­verði til al­menn­ings.

Stjórn Sigmundar fullgilti umdeildan samning um vernd orkufjárfestinga
Fullgiltu samninginn Sigmundur Davíð Gunnlaugsson var forsætisráðherra og Gunnar Bragi Sveinsson utanríkisráðherra þegar Ísland fullgilti ECT-samninginn svokallaða sem hefur að geyma ströng fjárfestaverndarákvæði. Sama ár sagði Ítalía upp samningnum. Mynd: Pressphotos.biz

Íslensk stjórnvöld fullgiltu ECT-samninginn um orkumál þann 7. júlí 2015 og sendu portúgölskum stjórnvöldum, vörsluaðila samningsins, bréf því til staðfestingar. 

Með þessu hefur Ísland meðal annars skuldbundið sig til að liðka fyrir frjálsum viðskiptum með orkuauðlindir og að beita sér fyrir samkeppni, markaðsvæðingu og samvinnu á sviði orkuflutninga.

Í samningnum (e. Energy Charter Treaty) er að finna ströng og gamaldags ákvæði um fjárfestavernd, úrlausn ágreiningsmála og skaðabótaábyrgð ríkja sem hafa sætt harðri gagnrýni víða um heim. Fullgildingin felur í sér að Ísland er nú skuldbundið að þjóðarétti til að virða og uppfylla ákvæði samningsins.

Samningur fullgilturGunnar Bragi Sveinsson undirritaði fullgildingarskjal sem utanríkisráðherra ásamt forseta.

Upplýsingar um fullgildingu Íslendinga á samningnum er að finna á vef alþjóðaskrifstofu orkusáttmálans, en eftir því sem Stundin kemst næst var aldrei tilkynnt um málið á vefsvæði íslenska stjórnarráðsins og fullgildingin ekki borin undir Alþingi. 

„Forseti Íslands gjörir kunnugt: Ég hefi séð og athugað samning um orkusáttmála sem undirritaður var í Lissabon 17. desember 1994 og lýsi hér með yfir því að samningur þessi er með skjali þessu fullgiltur af Íslands hálfu, enda skal honum framfylgt í hvívetna,“ segir í fullgildingarskjali sem undirritað var af Ólafi Ragnari Grímssyni, þáverandi forseta, og Gunnari Braga Sveinssyni, sem var utanríkisráðherra á þessum tíma. Kom samningurinn til framkvæmda þann 18. október 2015.

Ítalía sagði upp samningnum 

Ítölsk stjórnvöld ákváðu að segja upp samningnum sama ár og Ísland fullgilti hann, en breska olíufyrirtækið Rockhopper hefur staðið í málaferlum gegn Ítalíu á grundvelli samningsins eftir að þarlend stjórnvöld synjuðu fyrirtækinu um nýtt leyfi til olíuvinnslu við strendur Abruzzo-héraðs.  

Alls hafa 122 þekkt gerðarmál gegn ríkjum verið höfðuð á grundvelli ECT-samningsins, þar af 40 gegn Spáni, 10 gegn Ítalíu og 6 gegn Tékklandi. Raunar hefur enginn alþjóðlegur viðskipta- eða fjárfestingarsamningur orðið grundvöllur eins margra gerðarmála fyrirtækja gegn ríkjum, en sum málanna í Evrópu eru viðbragð við aðgerðum sem stjórvöld hafa ráðist í til að lækka raforkuverð fyrir almenning. 

Bretar einnig aðili að ECT-samningnum

Sennilegt er að reyna myndi á ákvæði samningsins ef upp kæmu deilur um lagningu sæstrengs milli Íslands og Bretlands í framtíðinni, enda eru Bretar einnig aðilar að samningnum og hafa bresk fyrirtæki nýtt sér óspart þá réttarvernd sem í honum felst.

Athygli vekur að gengið var frá fullgildingu ECT-samningsins í ríkisstjórnartíð Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, þegar Gunnar Bragi Sveinsson var utanríkisráðherra. Sigmundur og Gunnar Bragi hafa undanfarna mánuði markað sér sess sem einhverjir háværustu andófsmenn þriðja orkupakka Evrópusambandsins og haldið því fram að innleiðing orkupakkans ógni fullveldi Íslands og muni torvelda íslenskum stjórnvöldum að standa gegn lagningu sæstrengs til landsins. 

Eins og margbent hefur verið á var lagður grunnur að innleiðingu orkupakkans í ráðherratíð Sigmundar og Gunnars Braga en auk þess átti ríkisstjórn Sigmundar frumkvæði að því árið 2014 að reglur úr þriðja orkupakkanum voru bundnar í íslensk lög áður en þær voru samþykktar í sameiginlegu EES-nefndinni og teknar upp í EES-samninginn. 

Möguleikinn á lagningu sæstrengs milli Íslands og Bretlands hefur verið til skoðunar á undanförnum árum og áratugum. Sem kunnugt er stefna Bretar að útgöngu úr Evrópusambandinu og vilja losna undan þeim reglum sem gilda um innri markað þess. Hins vegar bendir fátt ef nokkuð til þess að Bretar ætli að segja sig frá ECT-samningnum um orkumál. Bresk fyrirtæki hafa notið góðs af fjárfestaverndarákvæðum samningsins, samanber til dæmis mál breska fyrirtækisins gegn Ítalíu. Að minnsta kosti 14 önnur bresk fyrirtæki hafa höfðað mál á grundvelli samningsins og breskar lögmannsstofur haft vel upp úr því.

Hrina gerðarmálsókna undanfarna áratugi

Eins og Stundin fjallaði um í mars síðastliðnum hefur færst í vöxt að einkaaðilar höfði mál gegn ríkjum fyrir alþjóðlegum gerðardómum. Málsóknirnar valda ríkjum oft umtalsverðu fjártjóni, ekki aðeins vegna bótaskyldunnar þegar mál tapast heldur einnig vegna málskostnaðar og greiðslna sem inntar eru af hendi þegar málum lýkur með sátt. Þá hafa gerðarmálsóknir og hótanir um þær kælingaráhrif þegar kemur að stefnumótun, reglusetningu og lagaframkvæmd; hættan á því að fjárfestar fari í hart og dragi ríki fyrir gerðardóma fælir stjórnvöld frá því að beita þeim tækjum sem þau hafa til að standa vörð um almannahagsmuni. 

ECT-orkusamningurinn hefur að geyma gerðardómsákvæði sem teljast til eldri kynslóðar slíkra ákvæða. Samkvæmt samningnum kemur það í hlut þriggja lögfræðinga að leysa úr ágreiningi fjárfestis og ríkis og geta ríki verið dæmd til að greiða einkaaðilum skaðabætur vegna aðgerða sem taldar eru hafa skaðað fjárfestingar þeirra með beinum eða óbeinum hætti.

Skráðu þig inn til að lesa

Þú færð tvær fríar áskriftargreinar í mánuði. Þú hefur síðan val um að styrkja óháða blaðamennsku með áskrift á hagstæðu verði, frá aðeins 1.990 krónum á mánuði.
Leiðbeiningar má nálgast á stundin.is/leidbeiningar.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Nýtt á Stundinni

Þegar fólk er svipt voninni
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
Leiðari

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Þeg­ar fólk er svipt von­inni

„Hversu lengi þurf­um við að treysta kerfi sem hef­ur ít­rek­að brot­ið á okk­ur og brugð­ist okk­ur?“
Fórnarlambalaus brot
Fréttir

Fórn­ar­lamba­laus brot

Lög­gjaf­inn á að ein­beita sér að þeim löst­um mann­anna, sem skaða aðra, ekki elt­ast við smá­synd­ir, seg­ir Hann­es Hólm­steinn Giss­ur­ar­son í svar­grein vegna um­ræðu um fyr­ir­lest­ur hans þar sem hann skil­greindi skattasnið­göngu sem dyggð.
540. spurningaþraut: Úr hvaða kvikmyndum eru þessi skjáskot?
Þrautir10 af öllu tagi

540. spurn­inga­þraut: Úr hvaða kvik­mynd­um eru þessi skjá­skot?

Hér er kom­in þema­þraut. Úr hvaða bíó­mynd­um eru skjá­skot­in hér að neð­an? Auka­spurn­ing­arn­ar snú­ast báð­ar um ís­lensk­ar mynd­ir, en að­al­spurn­ing­arn­ar um er­lend­ar mynd­ir. Fyrri auka­spurn­ing: Úr hvaða mynd er skjá­skot­ið hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Í hvaða kvik­mynd birt­ast þess­ir þre­menn­ing­ar? 2.  Í hvaða kvik­mynd eru þess­ir á ferð? ** 3.  Þessi kona er að flýta sér enda...
Valdinu er skítsama um þig
Bragi Páll Sigurðarson
Pistill

Bragi Páll Sigurðarson

Vald­inu er skít­sama um þig

Pen­inga­lykt­in renn­ur meira og minna óskipt upp í ör­fá­ar nas­ir. Hlut­verk Morg­un­blaðs­ins er að vera ilm­kert­ið sem dreg­ur at­hygli okk­ar frá því sem og skíta­lykt­inni sem er af Sjálf­stæð­is­flokkn­um, skrif­ar Bragi Páll Sig­urð­ar­son skáld.
Flóttinn er gagnslaus
MenningHamingjan

Flótt­inn er gagns­laus

Við van­líð­an hætt­ir fólki oft til að drekkja áhyggj­um sín­um með ein­hverj­um hætti, en flótt­inn er gagns­laus og ham­ingj­an lífs­nauð­syn­leg, seg­ir Jó­hann­es Kjart­ans­son ljós­mynd­ari, sem skildi við barn­s­móð­ur sína fyr­ir ári.
Saga fjölskyldunnar skrifuð á veggina
Viðtal

Saga fjöl­skyld­unn­ar skrif­uð á vegg­ina

Mar­grét Sig­ur­jóns­dótt­ir, Gréta, býr í verka­manna­bú­stöð­un­um á Hring­braut. Þar hef­ur hún bú­ið með hlé­um frá fæð­ingu, með hinum ýmsu með­lim­um fjöl­skyld­unn­ar. Þarna hef­ur hún upp­lif­að fæð­ingu, dauða og yf­ir ein jól­in stóð kista með ömmu henn­ar lát­inni inn­an­stokks í íbúð­inni. Besti tím­inn í hús­inu var þeg­ar son­ur henn­ar bjó þar líka en hann lést fyrr á ár­inu. Sjálf ætl­ar hún ekki að flytja fyrr en hún fær­ir lög­heim­il­ið yf­ir til himna. Ævi­saga henn­ar er sam­tvinn­uð sögu íbúð­ar­inn­ar.
Mesti leyndardómur Rómverjasögu leystur: Hvaðan komu hinir dularfullu Etrúrar?
Illugi Jökulsson
Flækjusagan

Illugi Jökulsson

Mesti leynd­ar­dóm­ur Róm­verja­sögu leyst­ur: Hvað­an komu hinir dul­ar­fullu Etrúr­ar?

Einn helsti leynd­ar­dóm­ur­inn í sögu Róm­verja hef­ur æv­in­lega ver­ið sá hverj­ir voru og hvað­an komu ná­grann­ar þeirr­ar og fyr­ir­renn­ar­ar norð­ur af Róm, hinir svo­nefndu Etrúr­ar. Þeir bjuggu nokk­urn veg­inn á því svæði sem nú kall­ast Tosk­ana og höfðu heil­mik­ið menn­ing­ar­ríki í mörg hundruð ár, með­an Róma­borg stóð varla út úr hnefa. Menn hef­ur reynd­ar lengi grun­að að Etrúr­ar hafi bein­lín­is...
Þátturinn um ekkert og fólkið sem veit allt
Björn Þór Björnsson
Pistill

Björn Þór Björnsson

Þátt­ur­inn um ekk­ert og fólk­ið sem veit allt

Hvers vegna kem­ur hann aft­ur?
Daglega dey ég hundrað sinnum
Viðtal

Dag­lega dey ég hundrað sinn­um

Út­lend­inga­stofn­un svipti hann og fjölda annarra mat, lækn­is­þjón­ustu og síma og vís­aði ólög­lega á göt­una í maí síð­ast­liðn­um. Emad hef­ur ver­ið í um fimm ár á flótta, fyrst und­an Ham­as sem sök­uðu hann að ósekju um að starfa með Ísra­el á laun. Hann þeytt­ist svo á milli landa í leit að betra lífi en mætti að­eins of­beldi, harð­ræði og for­dóm­um. Allt þar til hann end­aði á Ís­landi.
539. spurningaþraut: Hvaða karl var bersýnilega kunnur fyrir Schadenfreude?
Þrautir10 af öllu tagi

539. spurn­inga­þraut: Hvaða karl var ber­sýni­lega kunn­ur fyr­ir Schaden­fr­eu­de?

Fyrri auka­spurn­ing: Hver tók ljós­mynd­ina hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Hver skrif­aði skáld­sög­urn­ar Óp bjöll­unn­ar, Turn­leik­hús­ið og Morg­un­þula í strá­um?  2.  Jamón og prosciutto eru spænsk og ít­ölsk út­gáfa af ... hverju? 3.  Á ís­lensku bera tvær eyj­ar sama nafn, önn­ur við Bret­land og hin til­heyr­ir Dan­mörku. Hvernig er þetta ís­lenska nafn þeirra beggja? 4.  Þýska orð­ið Schaden­fr­eu­de er...
Verður enn gerð innrás á Taívan?
Illugi Jökulsson
Flækjusagan

Illugi Jökulsson

Verð­ur enn gerð inn­rás á Taív­an?

Kína­stjórn gæti reynt að breiða yf­ir vand­ræði inn­an­lands með því að ógna Taív­an. En allt frá ör­ófi alda hafa ýms­ar bylgj­ur geng­ið þar á land.
Auglýsingahlé
MenningHús & Hillbilly

Aug­lýs­inga­hlé

Olís bens­ín­stöð­inni í bíla­kjall­ara Hamra­borg­ar Kópa­vogs var lok­að um ára­mót­in en við fá­um þó enn að njóta fag­ur­gula rým­is­ins í nýj­um bún­ingi. Sýn­ing­ar­rým­ið Y hef­ur opn­að dyr sín­ar fyr­ir gest­um og gang­andi þar sem sam­tíma­mynd­list fær að njóta sín.