Þessi grein er rúmlega 12 mánaða gömul.

„Birgitta er ekki þolandi heldur gerandi“

Sara Elísa Þórð­ar­dótt­ir, vara­þing­kona Pírata, seg­ir í við­tali við Stund­ina að Birgitta Jóns­dótt­ir hafi kom­ið óheið­ar­lega fram við sam­starfs­fólk og beitt and­legu of­beldi. „Við höf­um alltof lengi ver­ið með­virk gagn­vart henni. Það var ein­fald­lega kom­ið nóg.“

Sara Elísa Þórð­ar­dótt­ir, vara­þing­kona Pírata, seg­ir í við­tali við Stund­ina að Birgitta Jóns­dótt­ir hafi kom­ið óheið­ar­lega fram við sam­starfs­fólk og beitt and­legu of­beldi. „Við höf­um alltof lengi ver­ið með­virk gagn­vart henni. Það var ein­fald­lega kom­ið nóg.“

Sara Elísa Þórðardóttir, varaþingkona Pírata, segir að Birgitta Jónsdóttir hafi beitt samstarfsfólk andlegu ofbeldi og tekur undir lýsingar Helga Hrafns Gunnarssonar á samskiptaháttum hennar. Hún telur að það hafi löngu verið orðið tímabært að þingmenn upplýstu grasrótina um framkomuna.

„Ef það er eitthvað sem ætti að gagnrýna er það að við skyldum ekki gera þetta fyrir lifandi löngu,“ segir Sara í samtali við Stundina. „Hvort sem þú stofnar hljómsveit, fjölskyldu eða stjórnmálaflokk, þá gefur það þér engan rétt til að beita meðlimi alvarlegu andlegu ofbeldi. Birgitta Jónsdóttir er ekki þolandinn í þessu máli. Hún er gerandinn.“

Undanfarna daga hafa fjölmiðlar fjallað um átakafund Pírata þar sem tilnefningu Birgittu Jónsdóttur í trúnaðarráð flokksins var hafnað með 55 af 68 greiddum atkvæðum. Þingmenn flokksins beittu sér gegn skipun Birgittu í trúnaðarráðið og hefur ræða Helga Hrafns Gunnarssonar vakið mikla athygli, þar sem hann lýsti áralangri reynslu sinni af því að vinna með Birgittu, fyrrverandi formanni Pírata og eins af stofnendum flokksins. 

Stundin hafði samband við Birgittu sem vildi ekki tjá sig um málið.

Mikilvæg fyrirmynd og síðar vinkona

Sara segir að Birgitta hafi ýmsa kosti og henni þyki vænt um margt í fari hennar. Upphaflega hafi Birgitta verið henni mikilvæg fyrirmynd.

„Ég leit upp til hennar úr fjarlægð. Hún er í raun ein af ástæðum þess að ég byrjaði í aktívisma og svo í stjórnmálum. Hún var með allt annað yfirbragð en stjórnmálafólk almennt. Seinna varð hún samstarfskona mín og loks náin vinkona. 

Urðu vinkonur„Mér fannst ég heppin að eiga hana að og þótti óskaplega vænt um hana.“

Ég var vöruð við Birgittu en kippti mér ekki upp við það. Hún gaf oft af sér, var skemmtileg og hnyttin. Stundum snöggreiddist hún en baðst svo afsökunar á framkomu sinni í kjölfarið. Hún gaf okkur mæðgum leikhúsmiða og gat sýnt kærleik og hlýju, mætti á opnanir hjá mér og studdi mig í myndlistinni. Hún virtist alveg frábær. Mér fannst ég heppin að eiga hana að og þótti óskaplega vænt um hana.“

Eftir því sem Sara kynntist Birgittu betur segir hún dekkri hliðar hafa komið í ljós. „Við fórum til dæmis saman á ráðstefnu erlendis og þar birtust karaktereinkenni sem manni leist ekki á. En maður sætti sig bara við að hún væri hörð í horn að taka, sá í gegnum fingur sér með það og hugsaði: já gott og vel, þetta er kannski það sem hún hefur þurft til að komast áfram.“

„Gerði markvisst lítið úr samstarfsfólki“

Sara kom fyrst inn á þing sem varaþingmaður Pírata í Suðvesturkjördæmi í mars 2017 og þekkir vel til samstarfsörðugleikanna innan þingflokksins á síðasta kjörtímabili. 

„Þegar Birgitta gekk inn á þingflokksfundi þá breyttist andrúmsloftið og varð einhvern veginn óþægilegt. Ef samstarfsfólk stóð sig vel, ef eitthvað vakti athygli í fjölmiðlum, þá ýmist gagnrýndi hún það og sagði að í raun væri þetta ömurlegt eða þá að hún reyndi að eigna sér afrekin, sagði að þetta hefði allt verið hennar hugmynd, hún hefði sjálf „hannað atburðarásina“.

Þetta var alltaf svona. Hún gat aldrei unað samherjum sínum að þeim gengi vel eða fengju hrós fyrir það sem vel var gert, hún bara þoldi það ekki og gerði markvisst lítið úr samstarfsfólki. Sagði til dæmis að þessi eða hinn væri svo veikgeðja, það mætti ekki setja þennan eða hinn í framlínuna af því hann myndi ekki þola það. Hún virtist vilja að hinir þingmenn Pírata létu lítið fyrir sér fara meðan hún léti ljós sitt skína.

„Svo sá maður með tímanum að þetta 
var spilið sem hún spilaði við alla“

Það var mikið um niðurrif af hennar hálfu, og það sem ekki síður eitraði út frá sér: endurtekin trúnaðarbrot. Hún sagði manni hluti sem maður vissi alveg að hún ætti ekki að vera að segja manni. Ef einhver í þingflokknum trúði henni fyrir einhverju þá kom fyrir að það fréttist til næsta manns. Svo sá maður með tímanum að þetta var spilið sem hún spilaði við alla.

Svona deildi hún og drottnaði, það er nákvæmlega það sem hún var að gera. Skapaði misklíð milli fólks í kringum sig til að upphefja sjálfa sig, alandi á tortryggni og vantrausti okkar hinna hvoru gagnvart öðru um leið og hún stillti sjálfri sér upp sem mannasætti. Og ef hún skynjaði að kastljósið væri ekki nægilega á sjálfri sér þá spilaði hún sig sem fórnarlamb.“

Lýsing Söru er í takt við ræðuna sem Helgi Hrafn flutti á fundinum fyrr í vikunni. „Ég treysti henni ekki til þess að halda trúnað. Hún býr til ósætti frekar en sætti, algerlega ófeimin við það og stærir sig af því,“ sagði hann. „Hún grefur undan samherjum sínum þegar hún sér af þeim ógn. Hún hótar samherjum sínum þegar hún fær ekki það sem hún vill og gerir lítið úr vinnu þeirra, jafnvel sérstaklega þegar þeim gengur vel. Þetta er mín áralanga reynsla af því að vinna með Birgittu Jónsdóttur.“

Erfið ferð á ráðstefnu

Sara segir að mælirinn hafi fyllst þegar hún fór með Birgittu á ráðstefnu í Austur-Evrópu árið 2018.

„Þarna kynntist ég hlið á Birgittu sem mér rennur kalt vatn milli skinns og hörunds við að rifja upp. Það tók mig töluverðan tíma að jafna mig eftir þá ferð. Til að undirstrika það get ég nefnt að þegar að flugvélin lenti aftur á Íslandi lofaði ég sjálfri mér að Birgitta fengi aldrei nokkurn tímann aftur aðgang að mínu lífi.

Vandinn við andlegt ofbeldi er að oft er svo erfitt að setja fingurinn á það, hvað það nákvæmlega er. Framkoman var niðurbrjótandi, þegar hún var pirruð eða reið eða ósammála talaði hún til manns eins og maður væri fimm ára. Hún fór ítrekað í fýlu, var stjórnsöm og vildi ráða öllu.

„Í ferðinni upplifði maður stanslaust niðurrif og persónuárásir“

Ef maður gerði ekki strax nákvæmlega það sem hún krafðist, og með bros á vör, þá mætti manni þung og djúp fýla, vandlæting og reiði. Það átti allt að snúast um hana. Hún hélt fyrirlestur á málþinginu og eftir það reiddist hún okkur fyrir að hafa ekki gefið henni að borða. Í ferðinni upplifði maður stanslaust niðurrif og persónuárásir. Það voru mistök að fara í þessa ferð.“

Þingmönnum brugðið vegna boðaðrar endurkomu

Söru finnst Helgi Hrafn hafa lýst samskiptaháttum Birgittu vel á fundinum. „Í raun fór hann mildum orðum um hana miðað við allt sem á undan er gengið. Hann kom til dæmis inn á það að hún stæri sig af því að efna til ósættis, og ég kannast vel við þetta. Í upphafi okkar samskipta var hún oft að segja sögur af framferði sínu gagnvart öðrum og afleiðingunum af því. Ég túlkaði það fyrst þannig að þetta lægi svo þungt á henni, hún væri með samviskubit yfir því að hafa valdið öðrum vanlíðan og væri þess vegna að opna sig. En svo, eftir því sem leið á, þá áttaði ég mig á að hún var að stæra sig af því að vera svona valdamikil, að geta kengbeygt aðrar manneskjur.“

Sara segir að þingmönnum og fólki sem starfað hefur með Birgittu í flokknum hafi brugðið þegar fregnir bárust af því að hún vildi sitja í trúnaðarráði flokksins. Það hafi verið af illri nauðsyn sem þingmenn stigu fram og vöruðu við því. „Við héldum að við þyrftum aldrei að gera þetta. Við héldum að hún væri farin úr flokknum, að hún myndi ekki vinna meiri skaða. Þetta er eitthvað sem maður vill aldrei þurfa að gera, hvað þá gagnvart einhverjum sem stofnaði flokkinn og einhverjum sem var okkur mörgum fyrirmynd og vinur í lengri tíma. En við höfum alltof lengi verið meðvirk gagnvart henni. Það var einfaldlega komið nóg.“

Skráðu þig inn til að lesa

Þú færð 4 greinar fríar í mánuði. Þú hefur síðan val um að styrkja óháða blaðamennsku með áskrift á hagstæðu verði, frá aðeins 1.990 krónum á mánuði.
Leiðbeiningar má nálgast á stundin.is/leidbeiningar.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Nýtt á Stundinni

Vakning 2020
Þórdís Elva Þorvaldsdóttir
Pistill

Þórdís Elva Þorvaldsdóttir

Vakn­ing 2020

Hvað ef við gæt­um hætt við þetta ár?
Jörðin eftir endalok mannkynsins, formleysi og búrlesk
Stundarskráin

Jörð­in eft­ir enda­lok mann­kyns­ins, form­leysi og búr­lesk

Tón­leik­ar, við­burð­ir og sýn­ing­ar 10.-30. júlí.
Upplýsingastjóri Reykjavíkurborgar um eldsvoðann: „Við berum í raun og veru enga ábyrgð“
ÚttektBruninn á Bræðraborgarstíg

Upp­lýs­inga­stjóri Reykja­vík­ur­borg­ar um elds­voð­ann: „Við ber­um í raun og veru enga ábyrgð“

Um ábyrgð eft­ir brun­ann í Vest­ur­bæ Reykja­vík­ur benda mis­mun­andi að­il­ar inn­an borg­ar­yf­ir­valda hver á ann­an. Upp­lýs­inga­stjóri seg­ir borg­ina ekki bera neina ábyrgð gagn­vart leigj­end­um íbúð­ar­inn­ar, en vel­ferð­ar­svið seg­ir þvert á móti að borg­in beri rík­ar skyld­ur til að að­stoða þá.
Fyrir Ísland
Jón Trausti Reynisson
Leiðari

Jón Trausti Reynisson

Fyr­ir Ís­land

Þeg­ar út­lend­ing­arn­ir komu og björg­uðu ís­lensku efna­hags­lífi stóðu land­vætt­ir vakt­ina, vörðu sín vígi og vörn­uðu þeim upp­göngu.
Peningar tala sænsku
Hallgrímur Helgason
Pistill

Hallgrímur Helgason

Pen­ing­ar tala sænsku

Hall­grím­ur Helga­son skrif­ar um kaup Stor­ytel á For­laginu.
Jóhannes hafnar ásökunum fjölda kvenna: „Sannleikurinn kemur í ljós“
FréttirMeðhöndlari kærður

Jó­hann­es hafn­ar ásök­un­um fjölda kvenna: „Sann­leik­ur­inn kem­ur í ljós“

Jó­hann­es Tryggvi Svein­björns­son hafn­ar því að hafa fram­ið þau brot sem hann er ákærð­ur fyr­ir og seg­ir kon­urn­ar ljúga. Þeg­ar hann var innt­ur eft­ir því hvort hann hefði brot­ið á öðr­um kon­um skellti hann á.
„Hann heilaþvoði mig algjörlega“
FréttirMeðhöndlari kærður

„Hann heila­þvoði mig al­gjör­lega“

Frænka Jó­hann­es­ar Tryggva Svein­björns­son­ar kærði hann ár­ið 2018 fyr­ir ít­rek­uð kyn­ferðs­brot gegn sér, frá 15 ára aldri og þar til hún var orð­in 19 ára. Í skýrslu­tök­um lýs­ir hún því hvernig Jó­hann­es hafi brot­ið margoft á henni í fé­lagi við fjölda annarra karl­manna og hvernig hann hafi átt frum­kvæði að þeim brot­um. Þá ber hún að Jó­hann­es hafi einnig brot­ið á henni þeg­ar hann veitti henni hnykk­með­ferð líkt og á ann­an tug kvenna kærði hann fyr­ir.
Fann fyrir mikilli sektarkennd vegna hinna kvennanna
FréttirMeðhöndlari kærður

Fann fyr­ir mik­illi sekt­ar­kennd vegna hinna kvenn­anna

Ragn­hild­ur Eik Árna­dótt­ir kærði Jó­hann­es Tryggva Svein­björns­son fyr­ir að hafa brot­ið gegn sér kyn­ferð­is­lega í tvígang. Hún er óánægð með vinnu­brögð lög­reglu við rann­sókn máls­ins og óar við því að Jó­hann­es sé enn að með­höndla ung­ar kon­ur. Það að fjöldi kvenna lýsi sams kon­ar brot­um af hálfu Jó­hann­es­ar hljóti að eiga að hafa eitt­hvað að segja við máls­með­ferð­ina.
Rakel McMahon
Hús & Hillbilly#4

Rakel McMa­hon

Rakel McMa­hon er mik­ið sjarmatröll, þó hún sé í dul­ar­gervi álfs. Hill­billy kíkti heim til henn­ar þar­sem hún vinn­ur að sinni mynd­list þeg­ar hún er á ís­landi. Ann­ars held­ur hún sig í Aþenu það­an sem­frétta­flutn­ing­ur er ekki alltaf fag­ur en list­a­líf­ið blómstr­ar.
Dóttir Svandísar greind með heilaæxli
Fréttir

Dótt­ir Svandís­ar greind með heila­æxli

Svandís Svavars­dótt­ir heil­brigð­is­ráð­herra seg­ir frá því að dótt­ir sín, Una Torfa­dótt­ir, muni und­ir­gang­ast krabba­meins­með­ferð. „Þetta er stærsta verk­efni lífs míns,“ seg­ir Svandís, sem mun starfa áfram sem ráð­herra á með­an með­ferð stend­ur.
„Fitty“ hafi átt skilið greiðslu fyrir að tengja Samherja
FréttirSamherjaskjölin

„Fitty“ hafi átt skil­ið greiðslu fyr­ir að tengja Sam­herja

Verj­andi þeirra sem tengj­ast mútu­máli Sam­herja í Namib­íu seg­ir fyr­ir dóm­stól að ekk­ert óeðli­legt hafi ver­ið við greiðsl­ur vegna hesta­makríl­skvóta.
Fjöldi kvenna lýsir ítrekuðum og alvarlegum kynferðisbrotum Jóhannesar
FréttirMeðhöndlari kærður

Fjöldi kvenna lýs­ir ít­rek­uð­um og al­var­leg­um kyn­ferð­is­brot­um Jó­hann­es­ar

Fimmtán kon­ur kærðu Jó­hann­es Tryggva Svein­björns­son fyr­ir nauðg­an­ir og önn­ur kyn­ferð­is­brot sem sam­kvæmt vitn­is­burði áttu sér stað allt frá ár­inu 2005 og til árs­ins 2017. Yngsta stúlk­an var að­eins 14 ára þeg­ar hún kærði Jó­hann­es. Hann hef­ur nú ver­ið ákærð­ur fyr­ir fjór­ar nauðg­an­ir. Þrjár kvenn­anna sem kærðu Jó­hann­es stíga fram í Stund­inni og segja sögu sína. Sjálf­ur neit­ar hann að hafa brot­ið gegn kon­un­um og seg­ir þær ljúga.