Mest lesið

Listi yfir tekjuhæsta 1 prósentið á Íslandi birtur í hátekjublaðinu
1

Listi yfir tekjuhæsta 1 prósentið á Íslandi birtur í hátekjublaðinu

·
Kynna sig sem nýtt símafyrirtæki en eru eign Vodafone
2

Kynna sig sem nýtt símafyrirtæki en eru eign Vodafone

·
Seldi Haffjarðará á tvo milljarða
3

Seldi Haffjarðará á tvo milljarða

·
Íslendingar spyrji sig hvort Trump sé bandamaður
4

Íslendingar spyrji sig hvort Trump sé bandamaður

·
Frelsi til að vita
5

Jón Trausti Reynisson

Frelsi til að vita

·
Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra
6

Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra

·
Myndin af Pence
7

Illugi Jökulsson

Myndin af Pence

·

Er ráðgátan um tilgang randa sebrahesta leyst?

Í dýraríkinu er að finna mörg einkennileg útlitseinkenni. Þessi einkenni þjóna stundum augljósum tilgangi en það er ekki alltaf raunin. Þetta getur leitt til mikilla vangaveltna og í sumum tilfellum ágreinings innan vísindasamfélagsins.

Er ráðgátan um tilgang randa sebrahesta leyst?
ritstjorn@stundin.is

Rendur sebrahesta eru dæmi um slíkt. Þrátt fyrir að sebrahesta sé að finna víðs vegar um Afríku og tegundin hafi verið viðfangsefni fjölda rannsókna í gegnum tíðina hafa vísindamenn enn ekki náð að sýna fram á með óyggjandi hætti af hverju valið var fyrir svarthvítum röndum í þróunarsögunni.

Nú kann að vera að ráðgátan sé leyst. Niðurstöður rannsóknar sem birtar voru í tímaritinu Journal of Natural History í síðustu viku benda til þess að rendurnar spili mikilvægt hlutverk í hitastjórnun dýranna.

Hitastigsmunur á lifandi dýrum kannaður í fyrsta sinn

Þetta er ekki í fyrsta sinn sem reynt hefur verið að sýna fram á þetta hlutverk randa sebrahesta en rannsóknin er sú fyrsta sem hefur kannað hitastigsmuninn á milli svartra og hvítra randa sebrahesta á lifandi dýrum. Fyrri rannsóknir hafa aðeins skoðað muninn á feldum dauðra sebrahesta.

Í rannsókninni var fylgst með hitastigsbreytingum á röndum tveggja sebrahesta í Kenía í Afríku. Við samanburðinn kom í ljós að hitastigsmunurinn á milli svörtu og hvítu randanna reyndist vera þónokkuð mikill eftir því sem leið á daginn og hitna fór í veðri. Svörtu rendurnar voru, þegar mesti munur mældist, allt að 15 °C heitari en hvítu rendurnar.

„Svörtu rendurnar gátu orðið allt að 15 °C heitari en húð lifandi sebrahesta“

Höfundar greinarinnar telja að þessi mikli hitastigsmunur gerir það að verkum að mögulegt sé að mynda smávægilegt loftstreymi á yfirborði húðarinnar. Þetta gæti verið mikilvægur liður í því að halda dýrunum svölum í heitu loftslagi.

Auk þess að kanna hitastigsmuninn á lifandi dýrum var hann skoðaður á feldi dauðs sebrahests sem lagður var á grind. Þar var einnig að merkja mikinn hitastigsmun á milli svörtu og hvítu randanna en munurinn var töluvert meiri. Svörtu rendurnar gátu orðið allt að 15 °C heitari en húð lifandi sebrahesta.

Fyrri rannsóknum hefur ekki tekist að sýna fram á að rendur sebrahesta eigi þátt í hitastjórnun dýranna. Þær rannsóknir sem áður hafa verið gerðar voru ekki framkvæmdar á lifandi dýrum, virðist því vera að eitthvað fleira en litur randanna einn og sér spili þar hlutverk.

Fjörutíu ára tilgáta

Höfundar rannsóknarinnar eru þau Alison Cobb, áhugamanneskja um náttúrufræði og fyrrum rannsóknartæknir, og eiginmaður hennar, Stephen Cobb dýrafræðingur.

Hjóninn bjuggu lengi vel í Afríku og segir Alison Cobb að þau hafi alltaf verið hissa á því hvernig sebrahestar færu að því að vera tímunum saman á beit á heitum sléttum Afríku án þess að ofhitna. Þau fengu þá hugmynd að rendurnar gætu spilað hlutverk í því að halda dýrunum nægilega vel kældum.

Alison Cobb byrjaði fyrst að reyna að sýna fram á þessa tilgátu fyrir um fjörutíu árum síðan. Þá bar hún saman hitastig vatns í olíutrommum við fellt skinn í mismunandi litum. Hún var þó ósátt við það að slíkar tilraunir segðu lítið um það hvernig áhrifin væru á lifandi dýrum.

Mikill hitastigsmunur á milli randanna

Á lifandi sebrahestum tóku Cobbs-hjónin eftir því að á heitustu sjö klukkustundum dagsins varð hitastigsmunurinn á milli svörtu og hvítu randa sebrahestanna stöðugur á milli 12–15 °C.

Hitastigsmunurinn reyndist vera svipaður á skinni dauðra sebrahesta, eða um 16 °C heitari en hvítu rendurnar. Það sem var ólíkt með skinninu var að heildarhiti skinnsins varð ekki stöðugur yfir daginn líkt og á lifandi sebrahestunum. Á lifandi sebrahestum náði hitastigið á svörtu röndunum allt að 56 °C á meðan hitastigið á skinninu náði allt að 15 °C hærra hitastigi, eða 71 °C.

Sviti og hár sem rísa

Meðal tilgátna sem höfundarnir telja að geti skýrt málið eru að fyrrnefnd loftstreymi við húðina virki enn frekar vegna froðukennds svita sem sebrahestar gefa frá sér. Þessa gerð svita er einnig að finna í hestum og hefur þann eiginleika að auka yfirborð vökvans. Þar með eykst hraði uppgufunar svitans sem aðstoðar enn frekar við kælingu.

Önnur tilgátan er sú að hárin á svörtu röndunum rísi þegar kaldara er í veðri, til dæmis á morgnana. Þannig lokist loft inn á milli háranna þegar svalara er. Hárin leggist síðan niður þegar hitna tekur í veðri og svitinn á yfirborði húðarinnar gufi hraðar upp í hitanum.

Niðurstaða Cobbs-hjónanna er því sú að rendurnar, svitinn og hár sem rísa á viðeigandi tíma spili öll saman til að halda sebrahestum nægilega svölum í hitanum á sléttum Afríku.

Deilan ekki að fullu leyst

Þótt langt sé síðan að hitastigsmunur milli hvítra og svarta randa sebrahesta hafi verið greindur eru niðurstöður rannsóknarinnar merkilegar fyrir þær sakir að í fyrsta sinn eru til gögn um það hvernig þessar breytingar eru í lifandi sebrahestum.

Þrátt fyrir niðurstöður þessarar rannsóknar er ekki þar með sagt að sátt sé náð í deilunni um tilgang randa sebrahesta. Enn þarf að sýna fram á sömu niðurstöður í fleiri dýrum og framkvæma nánari rannsóknir á þessu sviði. Það er þó líklegt að það verk falli í hendur annarra en Cobbs-hjónanna, enda er Alison Cobb sjálf orðin 85 ára gömul.

Tengdar greinar

Þekking

Óþekktar afleiðingar hamfarahlýnunar á sníkjudýr valda óhug

Óþekktar afleiðingar hamfarahlýnunar á sníkjudýr valda óhug

·

Breytingar á einum hlekk í vistkerfinu geta haft í för með sér afleiðingar fyrir vistkerfið í heild sinni.

Bakteríuflóran hefur áhrif á virkni parkinsonslyfja

Bakteríuflóran hefur áhrif á virkni parkinsonslyfja

·

Lyfjameðferð sem er sérhæfð fyrir hvern einstakling fyrir sig ætti því ekki einungis að taka til greina erfðabakgrunn sjúklingsins heldur einnig umhverfisþætti á borð við örveruflóruna sem byggir einstaklinginn.

Náttúruleg leið til að losna við arsen

Náttúruleg leið til að losna við arsen

·

Kínverskur burkni gæti geymt lykilinn að því að draga úr arsenmengun í nytjaplöntum

Lélegt mataræði og hættulegir sjúkdómar

Lélegt mataræði og hættulegir sjúkdómar

·

Sama hvernig tækninni fleygir fram þá breytist sú grunnþörf að við þurfum öll að borða ekki sérlega mikið. Tæknin hefur hins vegar áhrif á það hvað við borðum og kannski eru þau áhrif ekki alltaf jákvæð.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Listi yfir tekjuhæsta 1 prósentið á Íslandi birtur í hátekjublaðinu
1

Listi yfir tekjuhæsta 1 prósentið á Íslandi birtur í hátekjublaðinu

·
Kynna sig sem nýtt símafyrirtæki en eru eign Vodafone
2

Kynna sig sem nýtt símafyrirtæki en eru eign Vodafone

·
Seldi Haffjarðará á tvo milljarða
3

Seldi Haffjarðará á tvo milljarða

·
Íslendingar spyrji sig hvort Trump sé bandamaður
4

Íslendingar spyrji sig hvort Trump sé bandamaður

·
Frelsi til að vita
5

Jón Trausti Reynisson

Frelsi til að vita

·
Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra
6

Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra

·
Myndin af Pence
7

Illugi Jökulsson

Myndin af Pence

·

Mest deilt

Frelsi til að vita
1

Jón Trausti Reynisson

Frelsi til að vita

·
Hamingja er
2

Didda Jónsdóttir

Hamingja er

·
Íslendingar spyrji sig hvort Trump sé bandamaður
3

Íslendingar spyrji sig hvort Trump sé bandamaður

·
Listi yfir tekjuhæsta 1 prósentið á Íslandi birtur í hátekjublaðinu
4

Listi yfir tekjuhæsta 1 prósentið á Íslandi birtur í hátekjublaðinu

·
Stuð í Feneyjum
5

Stuð í Feneyjum

·
Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra
6

Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra

·

Mest deilt

Frelsi til að vita
1

Jón Trausti Reynisson

Frelsi til að vita

·
Hamingja er
2

Didda Jónsdóttir

Hamingja er

·
Íslendingar spyrji sig hvort Trump sé bandamaður
3

Íslendingar spyrji sig hvort Trump sé bandamaður

·
Listi yfir tekjuhæsta 1 prósentið á Íslandi birtur í hátekjublaðinu
4

Listi yfir tekjuhæsta 1 prósentið á Íslandi birtur í hátekjublaðinu

·
Stuð í Feneyjum
5

Stuð í Feneyjum

·
Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra
6

Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra

·

Mest lesið í vikunni

Listi yfir tekjuhæsta 1 prósentið á Íslandi birtur í hátekjublaðinu
1

Listi yfir tekjuhæsta 1 prósentið á Íslandi birtur í hátekjublaðinu

·
Seldu nær heila götu og fengu 2,2 milljarða hvor
2

Seldu nær heila götu og fengu 2,2 milljarða hvor

·
Eigendur stærstu útgerðarfyrirtækja græddu hundruð milljóna í fyrra
3

Eigendur stærstu útgerðarfyrirtækja græddu hundruð milljóna í fyrra

·
Kynna sig sem nýtt símafyrirtæki en eru eign Vodafone
4

Kynna sig sem nýtt símafyrirtæki en eru eign Vodafone

·
Davíð Oddsson með 5,3 milljónir á mánuði
5

Davíð Oddsson með 5,3 milljónir á mánuði

·
Kaupþingsmenn meðal þeirra tekjuhæstu á Seltjarnarnesi
6

Kaupþingsmenn meðal þeirra tekjuhæstu á Seltjarnarnesi

·

Mest lesið í vikunni

Listi yfir tekjuhæsta 1 prósentið á Íslandi birtur í hátekjublaðinu
1

Listi yfir tekjuhæsta 1 prósentið á Íslandi birtur í hátekjublaðinu

·
Seldu nær heila götu og fengu 2,2 milljarða hvor
2

Seldu nær heila götu og fengu 2,2 milljarða hvor

·
Eigendur stærstu útgerðarfyrirtækja græddu hundruð milljóna í fyrra
3

Eigendur stærstu útgerðarfyrirtækja græddu hundruð milljóna í fyrra

·
Kynna sig sem nýtt símafyrirtæki en eru eign Vodafone
4

Kynna sig sem nýtt símafyrirtæki en eru eign Vodafone

·
Davíð Oddsson með 5,3 milljónir á mánuði
5

Davíð Oddsson með 5,3 milljónir á mánuði

·
Kaupþingsmenn meðal þeirra tekjuhæstu á Seltjarnarnesi
6

Kaupþingsmenn meðal þeirra tekjuhæstu á Seltjarnarnesi

·

Nýtt á Stundinni

Orsakir og afleiðingar – Nokkur orð um stóra samhengið

Sólveig Anna Jónsdóttir

Orsakir og afleiðingar – Nokkur orð um stóra samhengið

·
Draumur um fjárhagslegt frelsi

Draumur um fjárhagslegt frelsi

·
Ábyrgð okkar á Amazonskógunum

Lífsgildin

Ábyrgð okkar á Amazonskógunum

·
Lambahryggir, kolefnisskattar, umhverfið og frelsi bænda

Ólafur Margeirsson

Lambahryggir, kolefnisskattar, umhverfið og frelsi bænda

·
Hamingja er

Didda Jónsdóttir

Hamingja er

·
Hvernig NRA varð að hættulegustu samtökum Bandaríkjanna

Hvernig NRA varð að hættulegustu samtökum Bandaríkjanna

·
Óráðsdraumur Of Monsters and Men rætist

Óráðsdraumur Of Monsters and Men rætist

·
Seldi Haffjarðará á tvo milljarða

Seldi Haffjarðará á tvo milljarða

·
Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra

Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra

·
Mestur munur á tekjuháum körlum og konum í Reykjavík

Mestur munur á tekjuháum körlum og konum í Reykjavík

·
Vinir sem sameinuðust í matarást

Vinir sem sameinuðust í matarást

·
Stuð í Feneyjum

Stuð í Feneyjum

·