Þessi grein er meira en 2 ára gömul.

Er ráðgátan um tilgang randa sebrahesta leyst?

Í dýra­rík­inu er að finna mörg ein­kenni­leg út­lit­s­ein­kenni. Þessi ein­kenni þjóna stund­um aug­ljós­um til­gangi en það er ekki alltaf raun­in. Þetta get­ur leitt til mik­illa vanga­veltna og í sum­um til­fell­um ágrein­ings inn­an vís­inda­sam­fé­lags­ins.

Er ráðgátan um tilgang randa sebrahesta leyst?

Rendur sebrahesta eru dæmi um slíkt. Þrátt fyrir að sebrahesta sé að finna víðs vegar um Afríku og tegundin hafi verið viðfangsefni fjölda rannsókna í gegnum tíðina hafa vísindamenn enn ekki náð að sýna fram á með óyggjandi hætti af hverju valið var fyrir svarthvítum röndum í þróunarsögunni.

Nú kann að vera að ráðgátan sé leyst. Niðurstöður rannsóknar sem birtar voru í tímaritinu Journal of Natural History í síðustu viku benda til þess að rendurnar spili mikilvægt hlutverk í hitastjórnun dýranna.

Hitastigsmunur á lifandi dýrum kannaður í fyrsta sinn

Þetta er ekki í fyrsta sinn sem reynt hefur verið að sýna fram á þetta hlutverk randa sebrahesta en rannsóknin er sú fyrsta sem hefur kannað hitastigsmuninn á milli svartra og hvítra randa sebrahesta á lifandi dýrum. Fyrri rannsóknir hafa aðeins skoðað muninn á feldum dauðra sebrahesta.

Í rannsókninni var fylgst með hitastigsbreytingum á röndum tveggja sebrahesta í Kenía í Afríku. Við samanburðinn kom í ljós að hitastigsmunurinn á milli svörtu og hvítu randanna reyndist vera þónokkuð mikill eftir því sem leið á daginn og hitna fór í veðri. Svörtu rendurnar voru, þegar mesti munur mældist, allt að 15 °C heitari en hvítu rendurnar.

„Svörtu rendurnar gátu orðið allt að 15 °C heitari en húð lifandi sebrahesta“

Höfundar greinarinnar telja að þessi mikli hitastigsmunur gerir það að verkum að mögulegt sé að mynda smávægilegt loftstreymi á yfirborði húðarinnar. Þetta gæti verið mikilvægur liður í því að halda dýrunum svölum í heitu loftslagi.

Auk þess að kanna hitastigsmuninn á lifandi dýrum var hann skoðaður á feldi dauðs sebrahests sem lagður var á grind. Þar var einnig að merkja mikinn hitastigsmun á milli svörtu og hvítu randanna en munurinn var töluvert meiri. Svörtu rendurnar gátu orðið allt að 15 °C heitari en húð lifandi sebrahesta.

Fyrri rannsóknum hefur ekki tekist að sýna fram á að rendur sebrahesta eigi þátt í hitastjórnun dýranna. Þær rannsóknir sem áður hafa verið gerðar voru ekki framkvæmdar á lifandi dýrum, virðist því vera að eitthvað fleira en litur randanna einn og sér spili þar hlutverk.

Fjörutíu ára tilgáta

Höfundar rannsóknarinnar eru þau Alison Cobb, áhugamanneskja um náttúrufræði og fyrrum rannsóknartæknir, og eiginmaður hennar, Stephen Cobb dýrafræðingur.

Hjóninn bjuggu lengi vel í Afríku og segir Alison Cobb að þau hafi alltaf verið hissa á því hvernig sebrahestar færu að því að vera tímunum saman á beit á heitum sléttum Afríku án þess að ofhitna. Þau fengu þá hugmynd að rendurnar gætu spilað hlutverk í því að halda dýrunum nægilega vel kældum.

Alison Cobb byrjaði fyrst að reyna að sýna fram á þessa tilgátu fyrir um fjörutíu árum síðan. Þá bar hún saman hitastig vatns í olíutrommum við fellt skinn í mismunandi litum. Hún var þó ósátt við það að slíkar tilraunir segðu lítið um það hvernig áhrifin væru á lifandi dýrum.

Mikill hitastigsmunur á milli randanna

Á lifandi sebrahestum tóku Cobbs-hjónin eftir því að á heitustu sjö klukkustundum dagsins varð hitastigsmunurinn á milli svörtu og hvítu randa sebrahestanna stöðugur á milli 12–15 °C.

Hitastigsmunurinn reyndist vera svipaður á skinni dauðra sebrahesta, eða um 16 °C heitari en hvítu rendurnar. Það sem var ólíkt með skinninu var að heildarhiti skinnsins varð ekki stöðugur yfir daginn líkt og á lifandi sebrahestunum. Á lifandi sebrahestum náði hitastigið á svörtu röndunum allt að 56 °C á meðan hitastigið á skinninu náði allt að 15 °C hærra hitastigi, eða 71 °C.

Sviti og hár sem rísa

Meðal tilgátna sem höfundarnir telja að geti skýrt málið eru að fyrrnefnd loftstreymi við húðina virki enn frekar vegna froðukennds svita sem sebrahestar gefa frá sér. Þessa gerð svita er einnig að finna í hestum og hefur þann eiginleika að auka yfirborð vökvans. Þar með eykst hraði uppgufunar svitans sem aðstoðar enn frekar við kælingu.

Önnur tilgátan er sú að hárin á svörtu röndunum rísi þegar kaldara er í veðri, til dæmis á morgnana. Þannig lokist loft inn á milli háranna þegar svalara er. Hárin leggist síðan niður þegar hitna tekur í veðri og svitinn á yfirborði húðarinnar gufi hraðar upp í hitanum.

Niðurstaða Cobbs-hjónanna er því sú að rendurnar, svitinn og hár sem rísa á viðeigandi tíma spili öll saman til að halda sebrahestum nægilega svölum í hitanum á sléttum Afríku.

Deilan ekki að fullu leyst

Þótt langt sé síðan að hitastigsmunur milli hvítra og svarta randa sebrahesta hafi verið greindur eru niðurstöður rannsóknarinnar merkilegar fyrir þær sakir að í fyrsta sinn eru til gögn um það hvernig þessar breytingar eru í lifandi sebrahestum.

Þrátt fyrir niðurstöður þessarar rannsóknar er ekki þar með sagt að sátt sé náð í deilunni um tilgang randa sebrahesta. Enn þarf að sýna fram á sömu niðurstöður í fleiri dýrum og framkvæma nánari rannsóknir á þessu sviði. Það er þó líklegt að það verk falli í hendur annarra en Cobbs-hjónanna, enda er Alison Cobb sjálf orðin 85 ára gömul.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.
Tengdar greinar

Þekking

Farsímanet, kona og Evrópubúi á tunglinu
Þekking

Farsíma­net, kona og Evr­ópu­búi á tungl­inu

Sam­kvæmt nýj­ustu stefnu­skrá banda­rísku geim­ferða­stofn­un­ar­inn­ar NASA stend­ur til að senda geim­fara til tungls­ins inn­an fjög­urra ára og hefja fasta bú­setu þar ár­ið 2030.
COVID-19 geti valdið heyrnartapi
Þekking

COVID-19 geti vald­ið heyrn­artapi

Vís­inda­menn við Uni­versity Col­l­e­ge í Lund­ún­um hafa birt nið­ur­stöð­ur nýrra rann­sókna sem benda til þess að COVID-19 geti vald­ið skyndi­leg­um og hugs­an­lega var­an­leg­um heyrn­ar­missi.
Vilja sýkja heilbrigða af COVID-19 á tilraunastofu
Þekking

Vilja sýkja heil­brigða af COVID-19 á til­rauna­stofu

Breska rík­is­stjórn­in hyggst gefa leyfi fyr­ir til­raun­um þar sem allt að 90 sjálf­boða­lið­ar verða vilj­andi sýkt­ir með veirunni sem veld­ur COVID-19. Þá mun rík­is­sjóð­ur Bret­lands styrkja rann­sókn­ina um því sem nem­ur um sex millj­örð­um ís­lenskra króna.
Óhætt að taka D-vítamín
Þekking

Óhætt að taka D-víta­mín

Lækna­tíma­rit mæl­ir með inn­töku D-víta­míns, þrátt fyr­ir að ekki hafi feng­ið stað­fest að það virki gegn COVID-19.
Vímuefnafíkn – byrjum við öll á sama stað?
Þekking

Vímu­efnafíkn – byrj­um við öll á sama stað?

Ein­stak­ling­ur sem verð­ur fyr­ir áföll­um í æsku er í mun meiri hættu á að þróa með sér áfeng­is- og vímu­efnarösk­un sam­an­bor­ið við aðra.
Líf á bæði Mars og Venus?
Þekking

Líf á bæði Mars og Ven­us?

Tvær nýj­ar rann­sókn­ir, sem birt­ar voru á dög­un­um, sýna aukn­ar lík­ur á að líf sé að finna á öðr­um hnött­um í sól­kerf­inu. Nýju geim­fari er ætl­að að svara lyk­il­spurn­ing­um um lofts­lag Venus­ar inn­an tveggja ára og á Mars telja vís­inda­menn sig hafa fund­ið salt­vatn í miklu magni neð­anjarð­ar.

Mest lesið

Saga fjölskyldunnar skrifuð á veggina
1
Viðtal

Saga fjöl­skyld­unn­ar skrif­uð á vegg­ina

Mar­grét Sig­ur­jóns­dótt­ir, Gréta, býr í verka­manna­bú­stöð­un­um á Hring­braut. Þar hef­ur hún bú­ið með hlé­um frá fæð­ingu, með hinum ýmsu með­lim­um fjöl­skyld­unn­ar. Þarna hef­ur hún upp­lif­að fæð­ingu, dauða og yf­ir ein jól­in stóð kista með ömmu henn­ar lát­inni inn­an­stokks í íbúð­inni. Besti tím­inn í hús­inu var þeg­ar son­ur henn­ar bjó þar líka en hann lést fyrr á ár­inu. Sjálf ætl­ar hún ekki að flytja fyrr en hún fær­ir lög­heim­il­ið yf­ir til himna. Ævi­saga henn­ar er sam­tvinn­uð sögu íbúð­ar­inn­ar.
Daglega dey ég hundrað sinnum
2
Viðtal

Dag­lega dey ég hundrað sinn­um

Út­lend­inga­stofn­un svipti hann og fjölda annarra mat, lækn­is­þjón­ustu og síma og vís­aði ólög­lega á göt­una í maí síð­ast­liðn­um. Emad hef­ur ver­ið í um fimm ár á flótta, fyrst und­an Ham­as sem sök­uðu hann að ósekju um að starfa með Ísra­el á laun. Hann þeytt­ist svo á milli landa í leit að betra lífi en mætti að­eins of­beldi, harð­ræði og for­dóm­um. Allt þar til hann end­aði á Ís­landi.
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
3
Leiðari

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Þeg­ar fólk er svipt von­inni

„Hversu lengi þurf­um við að treysta kerfi sem hef­ur ít­rek­að brot­ið á okk­ur og brugð­ist okk­ur?“
Bragi Páll Sigurðarson
4
Pistill

Bragi Páll Sigurðarson

Vald­inu er skít­sama um þig

Pen­inga­lykt­in renn­ur meira og minna óskipt upp í ör­fá­ar nas­ir. Hlut­verk Morg­un­blaðs­ins er að vera ilm­kert­ið sem dreg­ur at­hygli okk­ar frá því sem og skíta­lykt­inni sem er af Sjálf­stæð­is­flokkn­um, skrif­ar Bragi Páll Sig­urð­ar­son skáld.
Flóttinn er gagnslaus
5
MenningHamingjan

Flótt­inn er gagns­laus

Við van­líð­an hætt­ir fólki oft til að drekkja áhyggj­um sín­um með ein­hverj­um hætti, en flótt­inn er gagns­laus og ham­ingj­an lífs­nauð­syn­leg, seg­ir Jó­hann­es Kjart­ans­son ljós­mynd­ari, sem skildi við barn­s­móð­ur sína fyr­ir ári.
Illugi Jökulsson
6
Flækjusagan

Illugi Jökulsson

Mesti leynd­ar­dóm­ur Róm­verja­sögu leyst­ur: Hvað­an komu hinir dul­ar­fullu Etrúr­ar?

Einn helsti leynd­ar­dóm­ur­inn í sögu Róm­verja hef­ur æv­in­lega ver­ið sá hverj­ir voru og hvað­an komu ná­grann­ar þeirr­ar og fyr­ir­renn­ar­ar norð­ur af Róm, hinir svo­nefndu Etrúr­ar. Þeir bjuggu nokk­urn veg­inn á því svæði sem nú kall­ast Tosk­ana og höfðu heil­mik­ið menn­ing­ar­ríki í mörg hundruð ár, með­an Róma­borg stóð varla út úr hnefa. Menn hef­ur reynd­ar lengi grun­að að Etrúr­ar hafi bein­lín­is...
Björn Þór Björnsson
7
Pistill

Björn Þór Björnsson

Þátt­ur­inn um ekk­ert og fólk­ið sem veit allt

Hvers vegna kem­ur hann aft­ur?

Mest deilt

Key witness in Assange case jailed in Iceland after admitting to lies and ongoing crime spree
1
English

Key wit­n­ess in Assange ca­se jai­led in Ice­land af­ter admitt­ing to lies and ongo­ing crime spree

The judgment utilizes a rar­ely in­vo­ked law in­t­ended to stop repeat of­f­end­ers from runn­ing amok and accumulat­ing crim­inal cases before the system has a chance to catch up.
Bragi Páll Sigurðarson
2
Pistill

Bragi Páll Sigurðarson

Vald­inu er skít­sama um þig

Pen­inga­lykt­in renn­ur meira og minna óskipt upp í ör­fá­ar nas­ir. Hlut­verk Morg­un­blaðs­ins er að vera ilm­kert­ið sem dreg­ur at­hygli okk­ar frá því sem og skíta­lykt­inni sem er af Sjálf­stæð­is­flokkn­um, skrif­ar Bragi Páll Sig­urð­ar­son skáld.
Hannes Hólmsteinn: „Skattasniðganga er dyggð“
3
Fréttir

Hann­es Hólm­steinn: „Skattasnið­ganga er dyggð“

Stjórn­mála­fræði­pró­fess­or­inn Hann­es Hólm­steinn Giss­ur­ar­son hélt fyr­ir­lest­ur á ráð­stefnu um lög­gæslu og af­brota­varn­ir með heim­speki­legu ívafi. Hann sagði að inn­herja­við­skipti væru ekki órétt­lát, sam­kvæmt kenn­ing­um mið­aldag­uð­fræð­ings, og að skattasnið­ganga væri í reynd dyggð en ekki löst­ur.
Streitan getur valdið slysum
4
Viðtal

Streit­an get­ur vald­ið slys­um

Krist­ín Sig­urð­ar­dótt­ir slysa- og bráða­lækn­ir, sem vann um ára­bil á veg­um ís­lenskra út­gerða á Las Palmas, þurfti síð­ar að hætta störf­um hjá Land­spít­al­an­um vegna veik­inda sem stöf­uðu af raka­skemmd­um í hús­næði spít­al­ans. Krist­ín horf­ir á lík­amann sem heild og vinn­ur að því að efla seiglu og bregð­ast við streitu.
Saga fjölskyldunnar skrifuð á veggina
5
Viðtal

Saga fjöl­skyld­unn­ar skrif­uð á vegg­ina

Mar­grét Sig­ur­jóns­dótt­ir, Gréta, býr í verka­manna­bú­stöð­un­um á Hring­braut. Þar hef­ur hún bú­ið með hlé­um frá fæð­ingu, með hinum ýmsu með­lim­um fjöl­skyld­unn­ar. Þarna hef­ur hún upp­lif­að fæð­ingu, dauða og yf­ir ein jól­in stóð kista með ömmu henn­ar lát­inni inn­an­stokks í íbúð­inni. Besti tím­inn í hús­inu var þeg­ar son­ur henn­ar bjó þar líka en hann lést fyrr á ár­inu. Sjálf ætl­ar hún ekki að flytja fyrr en hún fær­ir lög­heim­il­ið yf­ir til himna. Ævi­saga henn­ar er sam­tvinn­uð sögu íbúð­ar­inn­ar.
Daglega dey ég hundrað sinnum
6
Viðtal

Dag­lega dey ég hundrað sinn­um

Út­lend­inga­stofn­un svipti hann og fjölda annarra mat, lækn­is­þjón­ustu og síma og vís­aði ólög­lega á göt­una í maí síð­ast­liðn­um. Emad hef­ur ver­ið í um fimm ár á flótta, fyrst und­an Ham­as sem sök­uðu hann að ósekju um að starfa með Ísra­el á laun. Hann þeytt­ist svo á milli landa í leit að betra lífi en mætti að­eins of­beldi, harð­ræði og for­dóm­um. Allt þar til hann end­aði á Ís­landi.
Viðskipti Eyþórs og Samherja: Gögn benda til að kaupverðið hafi verið ekkert
7
FréttirEyþór Arnalds og Moggabréfin

Við­skipti Ey­þórs og Sam­herja: Gögn benda til að kaup­verð­ið hafi ver­ið ekk­ert

Ey­þór Arn­alds, odd­viti Sjálf­stæð­is­flokks­ins, vill ekki svara því hvernig hann gerði upp nærri 390 millj­óna króna við­skipti með kröf­ur á hend­ur fé­lagi hans sem Sam­herji átti. Sam­herji af­skrif­aði lán­ið til fé­lags Ey­þórs ár­ið 2019. Ey­þór sagði við Stund­ina ár­ið 2018 að við­skipti hans og Sam­herja værui mögu­leg vegna sterk­ar eig­in­fjár­stöðu eign­ar­halds­fé­lags í hans eigu.

Mest lesið í vikunni

Sex leikmenn karlalandsliðsins sakaðir um kynferðis- og ofbeldisbrot
1
Fréttir

Sex leik­menn karla­lands­liðs­ins sak­að­ir um kyn­ferð­is- og of­beld­is­brot

Að­gerða­hóp­ur­inn Öfg­ar sendi stjórn KSÍ upp­lýs­ing­ar um sex lands­liðs­menn sem sagð­ir eru hafa beitt kyn­ferð­isof­beldi og of­beldi. Hluti leik­mann­anna hef­ur ekki ver­ið nafn­greind­ur áð­ur í tengsl­um við slík brot.
Hvað felldi Miðflokkinn?
2
Fréttir

Hvað felldi Mið­flokk­inn?

Ris og fall Mið­flokks­ins helst í hend­ur við ris og fall Sig­mund­ar Dav­íðs Gunn­laugs­son­ar. Fram­tíð flokks­ins ræðst af út­haldi hans. Lé­lega út­komu í síð­ustu kosn­ing­um má skrifa á Covid-far­ald­ur­inn og slaka frammi­stöðu for­manns­ins.
Saga fjölskyldunnar skrifuð á veggina
3
Viðtal

Saga fjöl­skyld­unn­ar skrif­uð á vegg­ina

Mar­grét Sig­ur­jóns­dótt­ir, Gréta, býr í verka­manna­bú­stöð­un­um á Hring­braut. Þar hef­ur hún bú­ið með hlé­um frá fæð­ingu, með hinum ýmsu með­lim­um fjöl­skyld­unn­ar. Þarna hef­ur hún upp­lif­að fæð­ingu, dauða og yf­ir ein jól­in stóð kista með ömmu henn­ar lát­inni inn­an­stokks í íbúð­inni. Besti tím­inn í hús­inu var þeg­ar son­ur henn­ar bjó þar líka en hann lést fyrr á ár­inu. Sjálf ætl­ar hún ekki að flytja fyrr en hún fær­ir lög­heim­il­ið yf­ir til himna. Ævi­saga henn­ar er sam­tvinn­uð sögu íbúð­ar­inn­ar.
Sóðaleg saga dekkja á Íslandi heldur áfram
4
GreiningEndurvinnsla á Íslandi

Sóða­leg saga dekkja á Ís­landi held­ur áfram

Lýs­ing Úr­vinnslu­sjóðs á af­drif­um hjól­barða er ekki í sam­ræmi við raun­veru­leik­ann. Bann­að er að urða fólks­bíla­dekk, en þau enda engu að síð­ur lang­flest á urð­un­ar­stað Sorpu og er það kall­að „end­ur­nýt­ing“ í um­hverfistöl­fræð­inni. End­ur­tekn­ir dekkja­brun­ar eru á urð­un­ar­staðn­um. Úr­vinnslu­gjald á inn­flutta hjól­barða hef­ur ekki ver­ið hækk­að síð­an 2010 og sér­stak­ur hjól­barða­sjóð­ur býr yf­ir hálf­um millj­arði króna í eig­ið fé.
Nýr þingmaður Flokks fólksins vill „taka á RÚV“ vegna umræðu um kynferðisbrot og KSÍ
5
Fréttir

Nýr þing­mað­ur Flokks fólks­ins vill „taka á RÚV“ vegna um­ræðu um kyn­ferð­is­brot og KSÍ

Eyj­ólf­ur Ár­manns­son sagði um­deild­an brand­ara í kosn­inga­bar­átt­unni og er nú far­inn að berj­ast fyr­ir inn­grip­um í mál­efni Rík­is­út­varps­ins. „Tján­ing­ar­frels­ið krefst þess,“ seg­ir hann.
Jón Óttar úr Namibíumálinu fór í túr á togara Síldarvinnslunnar
6
FréttirSamherjaskjölin

Jón Ótt­ar úr Namib­íu­mál­inu fór í túr á tog­ara Síld­ar­vinnsl­unn­ar

Jón Ótt­ar Ólafs­son, fyrr­ver­andi rann­sókn­ar­lög­reglu­mað­ur og ráð­gjafi út­gerð­ar­fé­lags­ins Sam­herja, fór í túr sem há­seti á tog­ara Síld­ar­vinnsl­unn­ar nú í haust. Jón Ótt­ar er einn af þeim að­il­um sem er með rétt­ar­stöðu sak­born­ings í rann­sókn­inni á Namib­íu­mál­inu.
Daglega dey ég hundrað sinnum
7
Viðtal

Dag­lega dey ég hundrað sinn­um

Út­lend­inga­stofn­un svipti hann og fjölda annarra mat, lækn­is­þjón­ustu og síma og vís­aði ólög­lega á göt­una í maí síð­ast­liðn­um. Emad hef­ur ver­ið í um fimm ár á flótta, fyrst und­an Ham­as sem sök­uðu hann að ósekju um að starfa með Ísra­el á laun. Hann þeytt­ist svo á milli landa í leit að betra lífi en mætti að­eins of­beldi, harð­ræði og for­dóm­um. Allt þar til hann end­aði á Ís­landi.

Mest lesið í mánuðinum

Key witness in Assange case jailed in Iceland after admitting to lies and ongoing crime spree
1
English

Key wit­n­ess in Assange ca­se jai­led in Ice­land af­ter admitt­ing to lies and ongo­ing crime spree

The judgment utilizes a rar­ely in­vo­ked law in­t­ended to stop repeat of­f­end­ers from runn­ing amok and accumulat­ing crim­inal cases before the system has a chance to catch up.
Ný Samherjaskjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póstum milli manna?“
2
AfhjúpunNý Samherjaskjöl

Ný Sam­herja­skjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póst­um milli manna?“

Ný gögn sem eru und­ir í rann­sókn­um hér­aðssak­sókn­ara og namib­ískra yf­ir­valda varpa ljósi á hversu víð­tæk þekk­ing var um mútu­greiðsl­ur og hátt­semi Sam­herja í Namib­íu inn­an út­gerð­arris­ans. Frjáls­lega var tal­að um mútu­greiðsl­ur og hót­an­ir í skrif­leg­um sam­skipt­um lyk­il­stjórn­enda. Þor­steinn Már Bald­vins­son fékk stöð­ug­ar upp­lýs­ing­ar um gang mála.
Þorvaldur Gylfason
3
Pistill

Þorvaldur Gylfason

Burt með spill­ing­una

Tólf dæmi um ís­lenska spill­ingu.
Pandóruskjölin: „Milljónamæringar Krists“ reka fólk af heimilum sínum
4
FréttirPandóruskjölin

Pan­dóru­skjöl­in: „Millj­óna­mær­ing­ar Krists“ reka fólk af heim­il­um sín­um

Pan­dóru­skjöl­in sýna að kaþ­ólsk kirkju­deild sem varð al­ræmd fyr­ir barn­aníð hef­ur leyni­lega dælt gríð­ar­stór­um fjár­hæð­um í íbúða­hús­næði. Leigj­end­ur voru born­ir út á með­an far­ald­ur­inn geis­aði.
Pandóruskjölin: Íslendingar í aflandsleka
5
GreiningPandóruskjölin

Pan­dóru­skjöl­in: Ís­lend­ing­ar í af­l­andsleka

Á Ís­landi snerta Pan­dóru­skjöl­in allt frá vatns­verk­smiðju í Þor­láks­höfn til flug­véla­við­skipta á Tor­tóla, hýs­ingu kláms og fíkni­efna­sölu­síðna á Ís­landi en líka til þess sem varla verð­ur út­skýrt öðru­vísi en sem ímynd­ar­sköp­un. Þótt lek­inn sé sá stærsti eru fá­ir Ís­lend­ing­ar í skjöl­un­um mið­að við fyrri leka.
Birti mynd af óinnsigluðum atkvæðum eftir að talningu lauk
6
FréttirAlþingiskosningar 2021

Birti mynd af óinn­sigl­uð­um at­kvæð­um eft­ir að taln­ingu lauk

Kona, með tengsl við hót­el­ið í Borg­ar­nesi þar sem taln­ing at­kvæða fór fram, birti mynd á In­sta­gram eft­ir að taln­ingu var lok­ið af óinn­sigl­uð­um at­kvæð­um. Kon­an sem tók mynd­ina virt­ist vera ein í saln­um.
Ætlar ekki að skoða upptökur úr öryggismyndavélum
7
FréttirAlþingiskosningar 2021

Ætl­ar ekki að skoða upp­tök­ur úr ör­ygg­is­mynda­vél­um

Ingi Tryggva­son, formað­ur yfir­kjör­stjórn­ar í Norð­vest­ur­kjör­dæmi, seg­ir að hann ætli ekki að skoða upp­tök­ur úr eft­ir­lits­mynda­vél­um á Hót­el Borg­ar­nesi til að vera viss um að eng­inn starfs­mað­ur hót­els­ins hafi far­ið inn í taln­inga­sal­inn þeg­ar eng­inn ann­ar var við­stadd­ur. Þar að auki seg­ir hann að hann myndi ekki fá að­gang að gögn­un­um vegna per­sónu­vernd­ar­laga

Nýtt á Stundinni

542. spurningaþraut: Gadus morhua, Abdulrazak Gurnah, T-34?
Þrautir10 af öllu tagi

542. spurn­inga­þraut: Gadus mor­hua, Abdulrazak Gurnah, T-34?

Fyrri auka­spurn­ing: Hver er kon­an á mynd­inni hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Hvaða nú­ver­andi ríki var mið­punkt­ur veld­is Ottom­ana-ætt­ar­inn­ar? 2.  Hver stofn­aði — ásamt son­um sín­um — út­gerð­ar­fyr­ir­tæk­ið Kveld­úlf? 3.  Í hvaða firði er Borð­eyri? 4.  Hvað er eða var T-34?  5.  Abdulrazak Gurnah fékk Nó­bels­verð­laun í bók­mennt­um fyr­ir skemmstu. Í hvaða nú­ver­andi ríki telst hann upp­runn­inn? 6.  Hann fædd­ist...
541. spurningaþraut: Ótrúlegt nokk er hér spurt um formenn Framsóknarflokksins
Þrautir10 af öllu tagi

541. spurn­inga­þraut: Ótrú­legt nokk er hér spurt um for­menn Fram­sókn­ar­flokks­ins

Fyrri auka­spurn­ing: Hvað nefn­ist fugl­inn hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Jós­ef Stalín var ein­ræð­is­herra Sov­ét­ríkj­anna í ald­ar­fjórð­ung. En hvaða embætt­istitil bar hann lengst af? 2.  Hvað hét mað­ur­inn sem varð arftaki Stalíns sem valda­mesti mað­ur Sov­ét­rík­anna næstu ár­in eft­ir að ein­ræð­is­herr­ann dó? 3.  Hvað er Stra­di­varius? 4.  Í hvaða ríki er borg­in Bil­bao? 5.  Hvaða ár sagði Geir Haar­de...
Þegar fólk er svipt voninni
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
Leiðari

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Þeg­ar fólk er svipt von­inni

„Hversu lengi þurf­um við að treysta kerfi sem hef­ur ít­rek­að brot­ið á okk­ur og brugð­ist okk­ur?“
Fórnarlambalaus brot
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Aðsent

Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Fórn­ar­lamba­laus brot

Lög­gjaf­inn á að ein­beita sér að þeim löst­um mann­anna, sem skaða aðra, ekki elt­ast við smá­synd­ir, seg­ir Hann­es Hólm­steinn Giss­ur­ar­son í svar­grein vegna um­ræðu um fyr­ir­lest­ur hans þar sem hann skil­greindi skattasnið­göngu sem dyggð.
540. spurningaþraut: Úr hvaða kvikmyndum eru þessi skjáskot?
Þrautir10 af öllu tagi

540. spurn­inga­þraut: Úr hvaða kvik­mynd­um eru þessi skjá­skot?

Hér er kom­in þema­þraut. Úr hvaða bíó­mynd­um eru skjá­skot­in hér að neð­an? Auka­spurn­ing­arn­ar snú­ast báð­ar um ís­lensk­ar mynd­ir, en að­al­spurn­ing­arn­ar um er­lend­ar mynd­ir. Fyrri auka­spurn­ing: Úr hvaða mynd er skjá­skot­ið hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Í hvaða kvik­mynd birt­ast þess­ir þre­menn­ing­ar? 2.  Í hvaða kvik­mynd eru þess­ir á ferð? ** 3.  Þessi kona er að flýta sér enda...
Valdinu er skítsama um þig
Bragi Páll Sigurðarson
Pistill

Bragi Páll Sigurðarson

Vald­inu er skít­sama um þig

Pen­inga­lykt­in renn­ur meira og minna óskipt upp í ör­fá­ar nas­ir. Hlut­verk Morg­un­blaðs­ins er að vera ilm­kert­ið sem dreg­ur at­hygli okk­ar frá því sem og skíta­lykt­inni sem er af Sjálf­stæð­is­flokkn­um, skrif­ar Bragi Páll Sig­urð­ar­son skáld.
Flóttinn er gagnslaus
MenningHamingjan

Flótt­inn er gagns­laus

Við van­líð­an hætt­ir fólki oft til að drekkja áhyggj­um sín­um með ein­hverj­um hætti, en flótt­inn er gagns­laus og ham­ingj­an lífs­nauð­syn­leg, seg­ir Jó­hann­es Kjart­ans­son ljós­mynd­ari, sem skildi við barn­s­móð­ur sína fyr­ir ári.
Saga fjölskyldunnar skrifuð á veggina
Viðtal

Saga fjöl­skyld­unn­ar skrif­uð á vegg­ina

Mar­grét Sig­ur­jóns­dótt­ir, Gréta, býr í verka­manna­bú­stöð­un­um á Hring­braut. Þar hef­ur hún bú­ið með hlé­um frá fæð­ingu, með hinum ýmsu með­lim­um fjöl­skyld­unn­ar. Þarna hef­ur hún upp­lif­að fæð­ingu, dauða og yf­ir ein jól­in stóð kista með ömmu henn­ar lát­inni inn­an­stokks í íbúð­inni. Besti tím­inn í hús­inu var þeg­ar son­ur henn­ar bjó þar líka en hann lést fyrr á ár­inu. Sjálf ætl­ar hún ekki að flytja fyrr en hún fær­ir lög­heim­il­ið yf­ir til himna. Ævi­saga henn­ar er sam­tvinn­uð sögu íbúð­ar­inn­ar.
Mesti leyndardómur Rómverjasögu leystur: Hvaðan komu hinir dularfullu Etrúrar?
Illugi Jökulsson
Flækjusagan

Illugi Jökulsson

Mesti leynd­ar­dóm­ur Róm­verja­sögu leyst­ur: Hvað­an komu hinir dul­ar­fullu Etrúr­ar?

Einn helsti leynd­ar­dóm­ur­inn í sögu Róm­verja hef­ur æv­in­lega ver­ið sá hverj­ir voru og hvað­an komu ná­grann­ar þeirr­ar og fyr­ir­renn­ar­ar norð­ur af Róm, hinir svo­nefndu Etrúr­ar. Þeir bjuggu nokk­urn veg­inn á því svæði sem nú kall­ast Tosk­ana og höfðu heil­mik­ið menn­ing­ar­ríki í mörg hundruð ár, með­an Róma­borg stóð varla út úr hnefa. Menn hef­ur reynd­ar lengi grun­að að Etrúr­ar hafi bein­lín­is...
Þátturinn um ekkert og fólkið sem veit allt
Björn Þór Björnsson
Pistill

Björn Þór Björnsson

Þátt­ur­inn um ekk­ert og fólk­ið sem veit allt

Hvers vegna kem­ur hann aft­ur?
Daglega dey ég hundrað sinnum
Viðtal

Dag­lega dey ég hundrað sinn­um

Út­lend­inga­stofn­un svipti hann og fjölda annarra mat, lækn­is­þjón­ustu og síma og vís­aði ólög­lega á göt­una í maí síð­ast­liðn­um. Emad hef­ur ver­ið í um fimm ár á flótta, fyrst und­an Ham­as sem sök­uðu hann að ósekju um að starfa með Ísra­el á laun. Hann þeytt­ist svo á milli landa í leit að betra lífi en mætti að­eins of­beldi, harð­ræði og for­dóm­um. Allt þar til hann end­aði á Ís­landi.
539. spurningaþraut: Hvaða karl var bersýnilega kunnur fyrir Schadenfreude?
Þrautir10 af öllu tagi

539. spurn­inga­þraut: Hvaða karl var ber­sýni­lega kunn­ur fyr­ir Schaden­fr­eu­de?

Fyrri auka­spurn­ing: Hver tók ljós­mynd­ina hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Hver skrif­aði skáld­sög­urn­ar Óp bjöll­unn­ar, Turn­leik­hús­ið og Morg­un­þula í strá­um?  2.  Jamón og prosciutto eru spænsk og ít­ölsk út­gáfa af ... hverju? 3.  Á ís­lensku bera tvær eyj­ar sama nafn, önn­ur við Bret­land og hin til­heyr­ir Dan­mörku. Hvernig er þetta ís­lenska nafn þeirra beggja? 4.  Þýska orð­ið Schaden­fr­eu­de er...