Þessi grein er meira en ársgömul.

Hugsanleg skylda til lagningar sæstrengs hefði ekkert með þriðja orkupakkann að gera

Skúli Magnús­son hér­aðs­dóm­ari og laga­dós­ent við HÍ fer yf­ir ým­is álita­mál er varða þriðja orkupakk­ann í ít­ar­legu við­tali við Stund­ina.

Mest lesið

Litli drengurinn í Garðabæ kvaddur í dag: „Maxi gerði engum neitt mein“
1
Fréttir

Litli dreng­ur­inn í Garða­bæ kvadd­ur í dag: „Maxi gerði eng­um neitt mein“

Í dag kvöddu fjöl­skyldu­með­lim­ir, vin­ir og skóla­fé­lag­ar kær­leiks­rík­an, frum­leg­an, hjálp­sam­an og hug­mynda­rík­an strák í Garða­bæ. Hann skil­ur eft­ir sig góð­ar minn­ing­ar og mik­inn sökn­uð.
Þrjár konur tilkynntu sama lækni til landlæknis
2
Viðtal

Þrjár kon­ur til­kynntu sama lækni til land­lækn­is

Lækn­ir á Land­spít­al­an­um var í tvígang kærð­ur fyr­ir kyn­ferð­is­brot. Mál­in voru felld nið­ur, lækn­ir­inn lýsti sak­leysi og hélt áfram að sinna börn­um. Spít­al­inn seg­ist ekki vera að­ili að slík­um mál­um. Kon­urn­ar til­kynntu lækn­inn til land­lækn­is ásamt þriðju kon­unni en fleiri lýsa sömu reynslu. Eft­ir stend­ur spurn­ing um hversu langt lækn­ar megi ganga og hvort það þyki ásætt­an­legt að sjúk­ling­ar séu í sár­um á eft­ir. „Mig lang­ar að vita hvort það mátti koma svona fram við mig,“ seg­ir ein.
Samherjafélag afskrifar 257 milljóna lán til félags Eyþórs Arnalds borgarfulltrúa
3
FréttirSamherjaskjölin

Sam­herja­fé­lag af­skrif­ar 257 millj­óna lán til fé­lags Ey­þórs Arn­alds borg­ar­full­trúa

Fé­lag Sam­herja sem lán­aði Ey­þóri Arn­alds fyr­ir hluta­bréf­um í Morg­un­blað­inu tap­aði 200 millj­ón­um í fyrra. Skuld fé­lags Ey­þórs við Sam­herja­fé­lag­ið hef­ur nú ver­ið af­skrif­uð að fullu. Fé­lag­ið sem lán­ar Ey­þóri er fjár­magn­að óbeint af sama fé­lagi á Kýp­ur og greiddi Namib­íu­mönn­um hundruð millj­óna króna í mút­ur.
Enginn velur afa sinn. Eða hvers vegna fastakúnninn á ekki að reka barinn
4
Nærmynd

Eng­inn vel­ur afa sinn. Eða hvers vegna fastak­únn­inn á ekki að reka bar­inn

Stein­grím­ur J. Sig­fús­son tók að sér að bjarga Ís­landi, en náði ekki að bjarga Vinstri græn­um. Fram­halds­saga Karls Th. Birg­is­son­ar af for­seta og ald­urs­for­seta Al­þing­is held­ur áfram.
Þorvaldur Gylfason
5
Pistill

Þorvaldur Gylfason

Sam­tal við sósí­al­ista

Til mín kom tækni­mað­ur að vinna sem væri varla í frá­sög­ur fær­andi nema fyr­ir það að hann fitj­aði að verki loknu upp á hag­fræði og stjórn­mál­um og sam­band­inu þar á milli. Sam­tal okk­ar yf­ir kaffikrús­um í brak­andi þurrki fer hér á eft­ir. Við stikl­um á stóru.
Einar Már Jónsson
6
Pistill

Einar Már Jónsson

Út um dyrn­ar – eða glugg­ann

Skipu­leg­um að­ferð­um var beitt til þess að losna við starfs­fólk. Í kjöl­far­ið hófst sjálfs­vígs­alda.
Aukið mannfall, minni yfirburðir
7
Greining

Auk­ið mann­fall, minni yf­ir­burð­ir

Banda­ríkja­her þarf á næstu ár­um að byrja að sætta sig við mann­fall á borð við það sem tíðk­að­ist í seinni heims­styrj­öld­inni. Þetta kem­ur fram í nýrri skýrslu frá Pentagon sem mál­ar svarta mynd af þeim átök­um sem kunna að brjót­ast út á milli stór­velda 21. ald­ar­inn­ar. Kín­verj­ar fylgja Banda­ríkja­mönn­um fast á eft­ir og eru með 30 ára áætl­un um að ná hern­að­ar­leg­um yf­ir­burð­um á heimsvísu.
Stundin #124
September 2020
#124 - September 2020
Prentútgáfa Stundarinnar kemur næst út þann 2. október.
Hugsanleg skylda til lagningar sæstrengs hefði ekkert með þriðja orkupakkann að gera

Ef íslenska ríkið stæði gegn lagningu sæstrengs til Evrópu og svo ólíklega færi að höfðað yrði samningsbrotamál gegn Íslandi fyrir EFTA-dómstólnum, þá myndi reyna á almennar reglur EES-samningsins, einkum grunnregluna um frjálst flæði vöru, en ekki afleiddar reglur (þ.e. reglur í gerðum ESB) á borð við þær sem koma fram í þriðja orkupakkanum. Ef Ísland tapaði slíku máli þá hefði sú niðurstaða ekki beina réttarverkan, ekki frekar en t.d. dómur EFTA-dómstólsins um innflutning á hráu kjöti. Við slíkar aðstæður gætu Íslendingar einnig tekið málið upp að nýju og sótt um undanþágur með vísan til breyttra forsendna. Leiða má líkur að því að Norðmenn og fjöldi ESB-ríkja myndi styðja slíka málaleitan.

Þetta segir Skúli Magnússon, héraðsdómari og dósent við lagadeild Háskóla Íslands í samtali við Stundina. „Þriðji orkupakkinn hefur enga lagalega þýðingu um hugsanlega skyldu til lagningar sæstrengs. Spurningin um slíkt snýr að almennum reglum EES-samningsins, einkum grunnreglunni um frjálsa för vara, ekki að afleiddum rétti ESB og EES,“ segir hann. „Af þessu leiðir að þetta álitamál snýr ekki að valdheimildum ESA og ACER samkvæmt þriðja orkupakkanum – þessar stofnanir myndu einfaldlega ekkert hafa um þetta mál að segja hvað svo gerist með orkupakkann.“

Ísland þegar bundið af reglunum sem myndi reyna á

Mikil og hávær umræða hefur farið fram á Alþingi, í fjölmiðlum og á samfélagsmiðlum undanfarnar vikur þar sem því er ítrekað haldið fram að innleiðing þriðja orkupakkans skyldi íslensk stjórnvöld til að liðka fyrir lagningu sæstrengs eða torveldi að minnsta kosti stjórnvöldum að standa gegn slíkri framkvæmd.

Stefán Már Stefánsson og Friðrik Árni Friðriksson Hirst

Öllum lögfræðingum sem skilað hafa álitsgerðum um innleiðingu þriðja orkupakkans ber saman um að svo sé ekki. „Þriðji orkupakkinn leggur enga skyldu á aðildarríki um að koma á fót raforkutengingu/grunnvirkjum yfir landamæri,“ segir í álitsgerð Stefáns Más Stefánssonar og Friðriks Árna Friðrikssonar Hirst. Skúli Magnússon segir í álitsgerð sinni að hafið sé yfir vafa að „afleiddur réttur sambandsins, þ.á.m. umræddrar gerðir þriðja orkapakkans, fela ekki í sér skyldu til slíkrar framkvæmdar eða til skyldu til að leyfa þær“.

Sem aðili að EES-samningnum er Ísland þegar bundið af reglum um frjálst flæði vöru og fjármagns og bann við magntakmörkunum á innflutningi og útflutningi. Ef höfðað yrði samningsbrotamál gegn Íslandi vegna tregðu stjórnvalda til að liðka fyrir lagningu sæstrengs þá myndi reyna á slíkar grundvallarreglur EES-samningsins og þriðji orkupakkinn engu breyta.

„Álitamálið um hugsanlega skyldu til að heimila lagningu sæstrengs snýst ekki um framsal valdheimilda til yfirþjóðlegrar stofnunar heldur hugsanlega þjóðréttarlega skuldbindingu,“ segir Skúli. „Ef slíka skyldu leiðir af almennum reglum EES hefur það því ekkert að gera með stjórnarskrána eða framsal „fullveldis”. Til samanburðar má benda á „hrátt kjöt” var mál þar sem niðurstaðan var mörgum á móti skapi en hafði hins vegar ekkert að gera með framsal valdheimilda til yfirþjóðlegra stofnana. Af þessu leiðir að þriðji orkupakkinn hefur enga lagalega þýðingu um hugsanlega skyldu þessa efnis. Þeir sem halda öðru fram þurfa að útskýra hvað þeir eiga við.“

Sæstrengur vel mögulegur án þriðja orkupakkans

Skúli bendir á að hægt sé að ákveða lagningu sæstrengs hvort sem þriðji orkupakkinn verði innleiddur eða ekki. „Menn geta einnig velt því fyrir sér hvernig málið myndi horfa við ef lagður yrði sæstrengur til ríkis utan ESB, t.d. Bretlands eftir að Bretar hafa gengið úr Evrópusambandinu. Væntanlega yrði það gert á grundvelli tvíhliða samnings þar sem kveðið yrði á um gerðadóm o.s.frv. Yrði slík lausn hagfelldari fyrir Ísland en það módel sem sett er upp í reglugerð 713/2009?“

Hann segir að vissulega sé ýmislegt í aðfaraorðum gerðanna sem megi túlka sem pólitískan stuðning við samtengingu milli landa. „Á móti kemur að reglugerð framkvæmdastjórnar ESB um aðgerðaráætlun (þar sem Icelink er meðal verkefna) er ekki bindandi. Á móti kemur einnig yfirlýsing framkvæmdastjórnarinnar um að þetta sé á forræði aðildarríkja svo og að enginn viðurkenndur sérfræðingur í evrópurétti kannast við að svona skylda á aðildarríki sé lagalega raunhæf. Á móti kemur að síðustu að EES-samningurinn tekur ekki til ákvæða Evrópusambandsins um orkustefnu og orkumál. En hér má auðvitað mála skrattann á vegg og spyrja hvernig mál kunni að þróast. Eftir stendur hins vegar að allt mælir með því að þetta sé mál sem er á forræði Íslendinga sjálfra. Ég hef því spurt hvort málið snúist frekar um það að Íslendingar séu hræddir við eigið fullveldi, og hugsanlegar vanhugsaðar ákvarðanir Alþingis, fremur en hið yfirþjóðlega vald.“

Fyrirvarinn hefur „mjög takmarkað lagalegt gildi“

Ríkisstjórnin hefur lagt áherslu á að þriðji orkupakkinn verði ekki innleiddur  með hefðbundnum hætti heldur með sérstökum fyrirvara um að enginn sæstrengur verði lagður nema að undangenginni endurskoðun á lagagrundvelli reglugerðar nr. 713/2009. Þessi fyrirvari verður þó ekki bundinn í ályktunarorð þingsályktunar né í sett lög frá Alþingi heldur einungis látinn fylgja reglugerðinni sjálfri þegar hún verður innleidd í íslenskan rétt með stjórnvaldsfyrirmælum ráðherra.

Aðspurður um fyrirvarann segir Skúli að yfirlýsingar sem þessar hafi „mjög takmarkað lagalegt gildi“ en geti engu að síður haft pólitíska þýðingu og áhrif á ákvarðanir annarra samningsaðila, svo sem hvort samningsbrotamál yrði höfðað gegn Íslandi eða ekki.

„Það verður t.d. að telja mjög ólíklegt að framkvæmdastjórn ESB myndi þrýsta á ESA að hefja samningsbrotamál vegna sæstrengs að fenginni sameiginlegri yfirlýsingu orkumálastjóra ESB og utanríkisráðherra Íslands.“ 

Stefán Már og Friðrik Árni eru sama sinnis. „Yfirlýsing orkumálastjóra ESB um að framangreindar reglur gildi ekki og hafi enga raunhæfa þýðingu hér á landi, í ljósi þess að Ísland er ekki tengt innri orkumarkaði ESB, dregur að okkar mati mjög úr líkunum á því að ESA geri athugasemdir við innleiðinguna,“ segja þeir bréfi til utanríkisráðherra sem birt hefur verið á vef stjórnarráðsins. „Þótt slík yfirlýsing sé pólitísk í eðli sínu þá hefur hún engu að síður verulegt gildi og þýðingu í þessu samhengi.“

Skúli Magnússon

Skúli bendir á að ef lagður sé sæstrengur milli tveggja ríkja eða fleiri þá kunni að koma upp ágreiningur sem ekki verði leystur nema fyrir hendi sé úrskurðaraðili af einhverju tagi.

„Það geta einfaldlega ekki verið tveir skipstjórar á sama skipi. Heimildir ACER/ESA eru ekki yfirþjóðlegri en svo að ákvörðunum er beint að eftirlitsstjórnvöldum, ekki einkaaðilum. Til grundvallar ákvörðunum ACER/ESA liggja ítarlegar reglur í orkutilskipuninni og öðrum gerðum. Þá eru möguleikar til málsskots til EFTA dómstólsins. Ef þetta fyrirkomulag er borið saman við úrlausn ágreiningsmála samkvæmt tvíhliða samningi held ég að niðurstaðan yrði sú að þetta sé okkur, sem smáþjóð, hagfellt þótt auðvitað verði ekkert fullyrt um það.“

Afar ólíklegt að Ísland tapi sæstrengsmáli

Nýlega hélt Arnar Þór Jónsson héraðsdómari því fram á Facebook-síðu sinni að almennar skuldbindingar Íslands samkvæmt EES-samningnum gerðu það að verkum að Íslandi myndi „augljóslega tapa“ fyrir EFTA-dómstólnum ef íslenska ríkið stæði í vegi fyrir lagningu sæstrengs sem búið væri að fjármagna.

Arnar Þór Jónssonhéraðsdómari

„Fyrirvarar Alþingis munu engu skipta þegar búið verður að fjármagna þennan sæstreng,“ skrifaði hann. Inntur eftir skýringum í athugasemdum sagði dómarinn að fjórfrelsið væri meitlað í stein með samningsskuldbindingum Íslands. „Ríkin bera einmitt samningsskyldu til að greiða fyrir frjálsu flæði á vörum og þar með rafmagni, sem er vara,“ skrifar hann. „Þú þarft ekki að lesa lengi í dómaframkvæmd til að sjá hvernig landið liggur í þessum efnum. Fjórfrelsið trompar önnur sjónarmið og viðbárur aðildarríkja nema eitthvað sérstakt komi til. Það er svona almenna reglan.“

Skúli, sem er sérfræðingur í Evrópurétti og starfaði sem skrifstofustjóri EFTA-dómstólsins um árabil, er annarrar skoðunar. Ákvörðun um hvort heimila skuli lagningu sæstrengs hlýtur alltaf að vera á forræði íslenska ríkisins, segir hann, og afar ólíklegt er að EFTA-dómstóllinn myndi nokkurn tímann fallast á að almennar skuldbindingar EES-samningsins leggi þá skyldu á íslenska ríkið að leyfa lagningu sæstrengs. Í álitsgerð sinni rökstyður hann þetta með eftirfarandi hætti:

„Kemur þar helst til að ákvörðun um lagningu sæstrengs, sem meðal annars myndi liggja um landgrunn í landhelgi Íslands, er háð fjölmörgum atriðum sem eru á forræði aðildarríkjanna og falla utan gildissviðs EES-samningsins (og raunar einnig reglna sambandsréttar). Þannig er hvers kyns hagnýting landgrunnins háð fullveldisrétti íslenska ríkisins. Jafnvel mætti einnig færa að því rök að hér sé um að ræða nýtingu auðlinda hafsbotnsins sem eru eign íslenska ríkisins í einkaréttarlegum skilningi, sbr. lög nr. 73/1990 um eignarrétt íslenska ríkisins að auðlindum hafsbotnsins, og að heimild til lagningar sæstrengs feli í sér afsal eða kvöð á landi eða landhelgi þannig að samþykki Alþingis þurfi að koma til samkvæmt 21. gr. stjórnarskrárinnar. Að mínu mati er því útilokað að sæstrengur til flutnings raforku yrði lagður án þess að Alþingi tæki afstöðu til málsins, annað hvort með setningu almennra reglna eða með lögum sem lytu að framkvæmdinni sjálfri.“ 

Myndin er tekin við dómsuppkvaðningu í Icesave-málinu.

En hvað ef EFTA-dómstóllinn kæmist að annarri niðurstöðu og teldi að Íslandi bæri skylda til að heimila eða liðka fyrir lagningu sæstrengs til Evrópu?

„Jafnvel ef svo væri myndi sú niðurstaða ekki hafa beina réttarverkan,“ segir Skúli. „Íslenska ríkið gæti við slíkar aðstæður tekið málið upp að nýju og sótt um undanþágur með vísan til breyttra forsendna og þá haft það í bakhöndinni að málið varðaði svo mikilvæga hagsmuni ríkisins að til greina kæmi að segja samningnum upp í heild sinni. Ólíkt þeim aðstæðum sem núna eru uppi – og einkennast af því að íslenska ríkið hefur enga sjáanlega hagsmuni af undanþágu heldur virðist þetta vera hreint tilfinningamál Íslendinga – myndi slíkri málaumleitan vera tekið af alvöru hjá ESB, enda væri þá ljóst að við myndum ekki aðeins njóta stuðnings Norðmanna heldur einnig fjölda ESB-ríkja.“

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Litli drengurinn í Garðabæ kvaddur í dag: „Maxi gerði engum neitt mein“
1
Fréttir

Litli dreng­ur­inn í Garða­bæ kvadd­ur í dag: „Maxi gerði eng­um neitt mein“

Í dag kvöddu fjöl­skyldu­með­lim­ir, vin­ir og skóla­fé­lag­ar kær­leiks­rík­an, frum­leg­an, hjálp­sam­an og hug­mynda­rík­an strák í Garða­bæ. Hann skil­ur eft­ir sig góð­ar minn­ing­ar og mik­inn sökn­uð.
Þrjár konur tilkynntu sama lækni til landlæknis
2
Viðtal

Þrjár kon­ur til­kynntu sama lækni til land­lækn­is

Lækn­ir á Land­spít­al­an­um var í tvígang kærð­ur fyr­ir kyn­ferð­is­brot. Mál­in voru felld nið­ur, lækn­ir­inn lýsti sak­leysi og hélt áfram að sinna börn­um. Spít­al­inn seg­ist ekki vera að­ili að slík­um mál­um. Kon­urn­ar til­kynntu lækn­inn til land­lækn­is ásamt þriðju kon­unni en fleiri lýsa sömu reynslu. Eft­ir stend­ur spurn­ing um hversu langt lækn­ar megi ganga og hvort það þyki ásætt­an­legt að sjúk­ling­ar séu í sár­um á eft­ir. „Mig lang­ar að vita hvort það mátti koma svona fram við mig,“ seg­ir ein.
Samherjafélag afskrifar 257 milljóna lán til félags Eyþórs Arnalds borgarfulltrúa
3
FréttirSamherjaskjölin

Sam­herja­fé­lag af­skrif­ar 257 millj­óna lán til fé­lags Ey­þórs Arn­alds borg­ar­full­trúa

Fé­lag Sam­herja sem lán­aði Ey­þóri Arn­alds fyr­ir hluta­bréf­um í Morg­un­blað­inu tap­aði 200 millj­ón­um í fyrra. Skuld fé­lags Ey­þórs við Sam­herja­fé­lag­ið hef­ur nú ver­ið af­skrif­uð að fullu. Fé­lag­ið sem lán­ar Ey­þóri er fjár­magn­að óbeint af sama fé­lagi á Kýp­ur og greiddi Namib­íu­mönn­um hundruð millj­óna króna í mút­ur.
Enginn velur afa sinn. Eða hvers vegna fastakúnninn á ekki að reka barinn
4
Nærmynd

Eng­inn vel­ur afa sinn. Eða hvers vegna fastak­únn­inn á ekki að reka bar­inn

Stein­grím­ur J. Sig­fús­son tók að sér að bjarga Ís­landi, en náði ekki að bjarga Vinstri græn­um. Fram­halds­saga Karls Th. Birg­is­son­ar af for­seta og ald­urs­for­seta Al­þing­is held­ur áfram.
Þorvaldur Gylfason
5
Pistill

Þorvaldur Gylfason

Sam­tal við sósí­al­ista

Til mín kom tækni­mað­ur að vinna sem væri varla í frá­sög­ur fær­andi nema fyr­ir það að hann fitj­aði að verki loknu upp á hag­fræði og stjórn­mál­um og sam­band­inu þar á milli. Sam­tal okk­ar yf­ir kaffikrús­um í brak­andi þurrki fer hér á eft­ir. Við stikl­um á stóru.
Einar Már Jónsson
6
Pistill

Einar Már Jónsson

Út um dyrn­ar – eða glugg­ann

Skipu­leg­um að­ferð­um var beitt til þess að losna við starfs­fólk. Í kjöl­far­ið hófst sjálfs­vígs­alda.
Aukið mannfall, minni yfirburðir
7
Greining

Auk­ið mann­fall, minni yf­ir­burð­ir

Banda­ríkja­her þarf á næstu ár­um að byrja að sætta sig við mann­fall á borð við það sem tíðk­að­ist í seinni heims­styrj­öld­inni. Þetta kem­ur fram í nýrri skýrslu frá Pentagon sem mál­ar svarta mynd af þeim átök­um sem kunna að brjót­ast út á milli stór­velda 21. ald­ar­inn­ar. Kín­verj­ar fylgja Banda­ríkja­mönn­um fast á eft­ir og eru með 30 ára áætl­un um að ná hern­að­ar­leg­um yf­ir­burð­um á heimsvísu.

Mest deilt

Litli drengurinn í Garðabæ kvaddur í dag: „Maxi gerði engum neitt mein“
1
Fréttir

Litli dreng­ur­inn í Garða­bæ kvadd­ur í dag: „Maxi gerði eng­um neitt mein“

Í dag kvöddu fjöl­skyldu­með­lim­ir, vin­ir og skóla­fé­lag­ar kær­leiks­rík­an, frum­leg­an, hjálp­sam­an og hug­mynda­rík­an strák í Garða­bæ. Hann skil­ur eft­ir sig góð­ar minn­ing­ar og mik­inn sökn­uð.
Samherjafélag afskrifar 257 milljóna lán til félags Eyþórs Arnalds borgarfulltrúa
2
FréttirSamherjaskjölin

Sam­herja­fé­lag af­skrif­ar 257 millj­óna lán til fé­lags Ey­þórs Arn­alds borg­ar­full­trúa

Fé­lag Sam­herja sem lán­aði Ey­þóri Arn­alds fyr­ir hluta­bréf­um í Morg­un­blað­inu tap­aði 200 millj­ón­um í fyrra. Skuld fé­lags Ey­þórs við Sam­herja­fé­lag­ið hef­ur nú ver­ið af­skrif­uð að fullu. Fé­lag­ið sem lán­ar Ey­þóri er fjár­magn­að óbeint af sama fé­lagi á Kýp­ur og greiddi Namib­íu­mönn­um hundruð millj­óna króna í mút­ur.
Þrjár konur tilkynntu sama lækni til landlæknis
3
Viðtal

Þrjár kon­ur til­kynntu sama lækni til land­lækn­is

Lækn­ir á Land­spít­al­an­um var í tvígang kærð­ur fyr­ir kyn­ferð­is­brot. Mál­in voru felld nið­ur, lækn­ir­inn lýsti sak­leysi og hélt áfram að sinna börn­um. Spít­al­inn seg­ist ekki vera að­ili að slík­um mál­um. Kon­urn­ar til­kynntu lækn­inn til land­lækn­is ásamt þriðju kon­unni en fleiri lýsa sömu reynslu. Eft­ir stend­ur spurn­ing um hversu langt lækn­ar megi ganga og hvort það þyki ásætt­an­legt að sjúk­ling­ar séu í sár­um á eft­ir. „Mig lang­ar að vita hvort það mátti koma svona fram við mig,“ seg­ir ein.
Þorvaldur Gylfason
4
Pistill

Þorvaldur Gylfason

Sam­tal við sósí­al­ista

Til mín kom tækni­mað­ur að vinna sem væri varla í frá­sög­ur fær­andi nema fyr­ir það að hann fitj­aði að verki loknu upp á hag­fræði og stjórn­mál­um og sam­band­inu þar á milli. Sam­tal okk­ar yf­ir kaffikrús­um í brak­andi þurrki fer hér á eft­ir. Við stikl­um á stóru.
„Raunveruleikinn er svo áhugaverður“
5
Fréttir

„Raun­veru­leik­inn er svo áhuga­verð­ur“

Skjald­borg - há­tíð ís­lenskra heim­ilda mynda verð­ur hald­in í sam­starfi við Bíó Para­dís helg­ina 18.-20 sept­em­ber. Met­fjöldi um­sókna var á há­tíð­ina en Karna Sig­urð­ar­dótt­ir, heim­ilda­mynda­höf­und­ur og ein af að­stand­end­um há­tíð­ar­inn­ar, seg­ir það sýna hversu mik­il gróska er í grein­inni hér á landi.
Trump „slefar af tilhlökkun“: Réttindi kvenna, hinsegin fólks og innflytjenda í uppnámi
6
Fréttir

Trump „slef­ar af til­hlökk­un“: Rétt­indi kvenna, hinseg­in fólks og inn­flytj­enda í upp­námi

Re­públi­kan­ar til­kynna að þeir ætla að keyra í gegn nýj­an hæsta­rétt­ar­dóm­ara sem gæti breytt öllu laga- og rétt­indaum­hverfi Banda­ríkj­anna fyr­ir kom­andi kyn­slóð­ir.
Enginn velur afa sinn. Eða hvers vegna fastakúnninn á ekki að reka barinn
7
Nærmynd

Eng­inn vel­ur afa sinn. Eða hvers vegna fastak­únn­inn á ekki að reka bar­inn

Stein­grím­ur J. Sig­fús­son tók að sér að bjarga Ís­landi, en náði ekki að bjarga Vinstri græn­um. Fram­halds­saga Karls Th. Birg­is­son­ar af for­seta og ald­urs­for­seta Al­þing­is held­ur áfram.

Mest lesið í vikunni

Litli drengurinn í Garðabæ kvaddur í dag: „Maxi gerði engum neitt mein“
1
Fréttir

Litli dreng­ur­inn í Garða­bæ kvadd­ur í dag: „Maxi gerði eng­um neitt mein“

Í dag kvöddu fjöl­skyldu­með­lim­ir, vin­ir og skóla­fé­lag­ar kær­leiks­rík­an, frum­leg­an, hjálp­sam­an og hug­mynda­rík­an strák í Garða­bæ. Hann skil­ur eft­ir sig góð­ar minn­ing­ar og mik­inn sökn­uð.
Glataði nánast öllu í kakkalakkafaraldri í Laugardalnum
2
Fréttir

Glat­aði nán­ast öllu í kakka­lakkafar­aldri í Laug­ar­daln­um

Eli­verta Pana­riti þurfti að flýja íbúð í Laug­ar­daln­um vegna plágu af kakka­lökk­um. Lögráða­mað­ur leigu­sala held­ur leigu­trygg­ingu henn­ar eft­ir þar sem hún skildi mögu­lega smit­aða bú­slóð eft­ir.
Þrjár konur tilkynntu sama lækni til landlæknis
3
Viðtal

Þrjár kon­ur til­kynntu sama lækni til land­lækn­is

Lækn­ir á Land­spít­al­an­um var í tvígang kærð­ur fyr­ir kyn­ferð­is­brot. Mál­in voru felld nið­ur, lækn­ir­inn lýsti sak­leysi og hélt áfram að sinna börn­um. Spít­al­inn seg­ist ekki vera að­ili að slík­um mál­um. Kon­urn­ar til­kynntu lækn­inn til land­lækn­is ásamt þriðju kon­unni en fleiri lýsa sömu reynslu. Eft­ir stend­ur spurn­ing um hversu langt lækn­ar megi ganga og hvort það þyki ásætt­an­legt að sjúk­ling­ar séu í sár­um á eft­ir. „Mig lang­ar að vita hvort það mátti koma svona fram við mig,“ seg­ir ein.
Þriðjungur smita á írskum pöbb í miðbænum – starfsmenn Borgunar í sóttkví eftir starfsmannapartý
4
FréttirCovid-19

Þriðj­ung­ur smita á írsk­um pöbb í mið­bæn­um – starfs­menn Borg­un­ar í sótt­kví eft­ir starfs­mannapartý

Þriðj­ung­ur Covid-smit­anna síð­ustu daga eru rak­in til The Iris­hm­an Pub við Klapp­ar­stíg. Kári Stef­áns­son vill loka öll­um vín­veit­inga­hús­um yf­ir helg­ina, en eig­andi stað­ar­ins vill lengja opn­un­ar­tíma til að dreifa fólki.
Ráðgjafanefnd Gerðarsafns segir af sér í stuðningi við Jónu Hlíf
5
Fréttir

Ráð­gjafa­nefnd Gerð­arsafns seg­ir af sér í stuðn­ingi við Jónu Hlíf

Full­trú­ar í ráð­gjafa­nefnd­inni segja sig úr henni vegna stöð­unn­ar. Segja Jónu Hlíf Hall­dórs­dótt­ur hafa set­ið und­ir „gegnd­ar­laus­um árás­um, einelti og und­ir­ferli“
Dagur svarar Bolla: „Sendir mér hlýjar kveðjur frá Spáni“
6
Fréttir

Dag­ur svar­ar Bolla: „Send­ir mér hlýj­ar kveðj­ur frá Spáni“

„Borg­ar­stjór­ann burt!“ seg­ir Bolli í Sautján sem keypti opnu­aug­lýs­ingu í Morg­un­blað­inu til að mót­mæla fækk­un bíla­stæða.
Khedr-fjölskyldan ekki flutt úr landi
7
Fréttir

Khedr-fjöl­skyld­an ekki flutt úr landi

Fjöl­skyld­an fannst ekki þeg­ar stoð­deild rík­is­lög­reglu­stjóra hugð­ist fram­kvæma brott­vís­un.

Mest lesið í mánuðinum

Ellefu ára drengur fannst látinn í Garðabæ
1
Fréttir

Ell­efu ára dreng­ur fannst lát­inn í Garða­bæ

Mál­ið ekki rann­sak­að sem saka­mál.
Íbúð á 345 milljónir til sölu í Reykjavík
2
Fréttir

Íbúð á 345 millj­ón­ir til sölu í Reykja­vík

Dýr­ustu íbúð­ir Ís­lands­sög­unn­ar eru komn­ar á sölu og fást á allt að 345 millj­ón­ir króna. Fleiri bað­her­bergi en svefn­her­bergi eru í dýr­ustu íbúð­un­um. 70 lúxus­í­búð­ir koma á sölu.
Litli drengurinn í Garðabæ kvaddur í dag: „Maxi gerði engum neitt mein“
3
Fréttir

Litli dreng­ur­inn í Garða­bæ kvadd­ur í dag: „Maxi gerði eng­um neitt mein“

Í dag kvöddu fjöl­skyldu­með­lim­ir, vin­ir og skóla­fé­lag­ar kær­leiks­rík­an, frum­leg­an, hjálp­sam­an og hug­mynda­rík­an strák í Garða­bæ. Hann skil­ur eft­ir sig góð­ar minn­ing­ar og mik­inn sökn­uð.
Útlendingastofnun sendir hjón með fjögur ung börn nauðug úr landi
4
Fréttir

Út­lend­inga­stofn­un send­ir hjón með fjög­ur ung börn nauð­ug úr landi

Egypskri fjöl­skyldu sem hef­ur dval­ið hér í yf­ir tvö ár hef­ur ver­ið neit­að um vernd og á að senda hana úr landi í næstu vik­ur. Yngsta barn­ið var hálfs árs þeg­ar það kom til lands­ins. Fjöl­skyldufað­ir­inn ótt­ast um líf sitt verði hann send­ur til baka en hann lýs­ir of­sókn­um vegna stjórn­mála­skoð­anna sinna.
Áslaug Arna flutt með þyrlu Land­helgis­gæslunnar úr fríi og til baka
5
FréttirCovid-19

Áslaug Arna flutt með þyrlu Land­helg­is­gæsl­unn­ar úr fríi og til baka

Land­helg­is­gæsl­an sótti Áslaugu Örnu Sig­ur­björns­dótt­ur dóms­mála­ráð­herra úr hesta­ferð á Suð­ur­landi á fund í Reykja­vík og flutti hana svo aft­ur til baka. Sjald­gæft er að flog­ið sé með ráð­herra. Dag­inn eft­ir var til­kynnt um hópsmit­ið á Hót­el Rangá og ráð­herra fór í smit­gát. Flug­stjór­inn reynd­ist í innri hring sama hópsmits og er nú í sótt­kví.
Tveir forstöðumenn í röð hætta og kvarta undan einelti
6
Fréttir

Tveir for­stöðu­menn í röð hætta og kvarta und­an einelti

Jóna Hlíf Hall­dórs­dótt­ir, for­stöðu­mað­ur Gerð­arsafns, hef­ur sagt upp vegna sam­skipta­örð­ug­leika við for­stöðu­mann menn­ing­ar­mála Kópa­vogs­bæj­ar, Soffíu Karls­dótt­ur. Jóna Hlíf seg­ir að Soffía hafi ít­rek­að gert lít­ið úr sér, huns­að álit sitt og dreift um sig slúðri. For­veri Jónu Hlíf­ar hrakt­ist einnig úr starfi vegna sam­skipta­örð­ug­leika við Soffíu.
Hljóðritaði samtal við fyrrverandi starfsmann Seðlabankans og skrifaði skýrslu um það fyrir Samherja
7
RannsóknSamherjaskjölin

Hljóð­rit­aði sam­tal við fyrr­ver­andi starfs­mann Seðla­bank­ans og skrif­aði skýrslu um það fyr­ir Sam­herja

Jón Ótt­ar Ólafs­son, fyrr­ver­andi rann­sókn­ar­lög­reglu­mað­ur og ráð­gjafi Sam­herja, fékk upp­lýs­ing­ar frá tveim­ur fyrr­ver­andi starfs­mönn­um Seðla­banka Ís­lands um rann­sókn bank­ans á Sam­herja. Ann­ar starfs­mað­ur­inn vissi ekki að Jón Ótt­ar væri að vinna fyr­ir Sam­herja og vissi ekki að sam­tal­ið við hann væri hljóð­rit­að. Seðla­banka­mál Sam­herja hef­ur op­in­ber­að nýj­an veru­eika á Ís­landi þar sem stór­fyr­ir­tæki beit­ir áð­ur óþekkt­um að­ferð­um í bar­áttu sinni gegn op­in­ber­um stofn­un­um og fjöl­miðl­um.

Nýtt á Stundinni

148. spurningaþraut: Hvað hét sonurinn, sem Abraham átti að fórna, drottni til dýrðar?
Þrautir10 af öllu tagi

148. spurn­inga­þraut: Hvað hét son­ur­inn, sem Abra­ham átti að fórna, drottni til dýrð­ar?

Hér er hlekk­ur á þraut gær­dags­ins. * Auka­spurn­ing, sú fyrri: Ljós­mynd­ina hér að of­an tók Joseph Nicép­hore Niépce í bæn­um Le Gras í Frakklandi. Hvað þyk­ir vera merki­legt við hana? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Hvað heit­ir fram­kvæmda­stjóri Sam­taka at­vinnu­lífs­ins? Í þessu sjald­gæfa til­felli er föð­ur­nafn hans ónauð­syn­legt. 2.   Hvað heit­ir formað­ur Stjórn­ar­skrár­fé­lags­ins? 3.   Hvað heit­ir höf­uð­borg­in í Hvíta-Rússlandi? 4.   Einn af patríörk­um...
Út um dyrnar – eða gluggann
Einar Már Jónsson
Pistill

Einar Már Jónsson

Út um dyrn­ar – eða glugg­ann

Skipu­leg­um að­ferð­um var beitt til þess að losna við starfs­fólk. Í kjöl­far­ið hófst sjálfs­vígs­alda.
Trump „slefar af tilhlökkun“: Réttindi kvenna, hinsegin fólks og innflytjenda í uppnámi
Fréttir

Trump „slef­ar af til­hlökk­un“: Rétt­indi kvenna, hinseg­in fólks og inn­flytj­enda í upp­námi

Re­públi­kan­ar til­kynna að þeir ætla að keyra í gegn nýj­an hæsta­rétt­ar­dóm­ara sem gæti breytt öllu laga- og rétt­indaum­hverfi Banda­ríkj­anna fyr­ir kom­andi kyn­slóð­ir.
Algjör steypa
Myndir

Al­gjör steypa

Verk­fræði er það fyrsta sem manni dett­ur í hug þeg­ar mað­ur lend­ir á hinum risa­stóra flug­velli í Dúbaí. Arki­tekt­úr og hönn­un þeg­ar mað­ur horf­ir upp alla 828 metr­ana á Burj Khalifa, hæstu bygg­ingu heims í sömu borg. Borg­ríki, sem er um­vaf­ið sandi, eyði­mörk. Það síð­asta sem manni dett­ur í hug er stein­steypa, enda er hún ekk­ert sexí, bara eitt­hvað sem er.
147. spurningaþraut: Hvar heitir Réttarvatn eitt?
Þrautir10 af öllu tagi

147. spurn­inga­þraut: Hvar heit­ir Rétt­ar­vatn eitt?

htt­ps://stund­in.is/grein/11885/146-spurn­ing­at­hraut/ * Fyrri auka­spurn­ing: Hvað er að ger­ast á mynd­inni hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Í hvaða landi er yf­ir­leitt sagt að rétt­ur­inn gúllas sé upp­runn­inn? 2.   Hvað heit­ir þjálf­ari karla­liðs Arsenal í fót­bolta? 3.   Fyr­ir hverju börð­ust hinar svo­nefndu súf­fra­gett­ur um og upp úr alda­mót­um 1900? 4.   Hvað hét for­seti Rúss­lands áð­ur en Pút­in tók við 1999? 5. ...
Enginn velur afa sinn. Eða hvers vegna fastakúnninn á ekki að reka barinn
Nærmynd

Eng­inn vel­ur afa sinn. Eða hvers vegna fastak­únn­inn á ekki að reka bar­inn

Stein­grím­ur J. Sig­fús­son tók að sér að bjarga Ís­landi, en náði ekki að bjarga Vinstri græn­um. Fram­halds­saga Karls Th. Birg­is­son­ar af for­seta og ald­urs­for­seta Al­þing­is held­ur áfram.
Aukið mannfall, minni yfirburðir
Greining

Auk­ið mann­fall, minni yf­ir­burð­ir

Banda­ríkja­her þarf á næstu ár­um að byrja að sætta sig við mann­fall á borð við það sem tíðk­að­ist í seinni heims­styrj­öld­inni. Þetta kem­ur fram í nýrri skýrslu frá Pentagon sem mál­ar svarta mynd af þeim átök­um sem kunna að brjót­ast út á milli stór­velda 21. ald­ar­inn­ar. Kín­verj­ar fylgja Banda­ríkja­mönn­um fast á eft­ir og eru með 30 ára áætl­un um að ná hern­að­ar­leg­um yf­ir­burð­um á heimsvísu.
Guð skapaði ekki Manninn
Lífsgildin
Blogg

Lífsgildin

Guð skap­aði ekki Mann­inn

Goð­sög­ur, arf­sög­ur og sköp­un­ar­sög­ur geta haft áhrif um ald­ir á við­horf kyn­slóða, jafn­vel þótt vís­ind­in hafi gert grein fyr­ir upp­runa lífs­ins og mann­kyns. Stund­um eru marg­ar sköp­un­ar­sög­ur á kreiki inn­an sömu menn­ing­ar, sög­ur sem hafa hafa orð­ið und­ir eða við­tekn­ar. Strax á fyrstu síð­um Biblí­unn­ar birt­ast tvær sköp­un­ar­sög­ur. Genes­is, eða fyrsta Móse­bók, hefst á sköp­un­ar­sögu sem er sögð í ör­stutt­um...
Þrjár konur tilkynntu sama lækni til landlæknis
Viðtal

Þrjár kon­ur til­kynntu sama lækni til land­lækn­is

Lækn­ir á Land­spít­al­an­um var í tvígang kærð­ur fyr­ir kyn­ferð­is­brot. Mál­in voru felld nið­ur, lækn­ir­inn lýsti sak­leysi og hélt áfram að sinna börn­um. Spít­al­inn seg­ist ekki vera að­ili að slík­um mál­um. Kon­urn­ar til­kynntu lækn­inn til land­lækn­is ásamt þriðju kon­unni en fleiri lýsa sömu reynslu. Eft­ir stend­ur spurn­ing um hversu langt lækn­ar megi ganga og hvort það þyki ásætt­an­legt að sjúk­ling­ar séu í sár­um á eft­ir. „Mig lang­ar að vita hvort það mátti koma svona fram við mig,“ seg­ir ein.
146. spurningaþraut: Tvær skemmtilegar kvikmyndaspurningar, eitt spil, og fleira
Þrautir10 af öllu tagi

146. spurn­inga­þraut: Tvær skemmti­leg­ar kvik­mynda­spurn­ing­ar, eitt spil, og fleira

Hér er þraut­in frá í gær. Próf­ið hana. * Auka­spurn­ing núm­er 1: Fyr­ir rétt­um 100 ár­um var gerð í Þýskalandi kvik­mynd, sem er ein hinna fræg­ari í kvik­mynda­sög­unni. Þar er sögð æsi­leg saga um morð­ingja og vit­firringa, og stíll­inn í leik, kvik­mynda­töku og leik­mynd svo öfga­kennd­ur að mynd­in er frá­bært dæmi um svo­nefnda „expressjón­íska“ kvik­mynda­gerð. Mynd­in hér að of­an sýn­ir...
„Raunveruleikinn er svo áhugaverður“
Fréttir

„Raun­veru­leik­inn er svo áhuga­verð­ur“

Skjald­borg - há­tíð ís­lenskra heim­ilda mynda verð­ur hald­in í sam­starfi við Bíó Para­dís helg­ina 18.-20 sept­em­ber. Met­fjöldi um­sókna var á há­tíð­ina en Karna Sig­urð­ar­dótt­ir, heim­ilda­mynda­höf­und­ur og ein af að­stand­end­um há­tíð­ar­inn­ar, seg­ir það sýna hversu mik­il gróska er í grein­inni hér á landi.
Litli drengurinn í Garðabæ kvaddur í dag: „Maxi gerði engum neitt mein“
Fréttir

Litli dreng­ur­inn í Garða­bæ kvadd­ur í dag: „Maxi gerði eng­um neitt mein“

Í dag kvöddu fjöl­skyldu­með­lim­ir, vin­ir og skóla­fé­lag­ar kær­leiks­rík­an, frum­leg­an, hjálp­sam­an og hug­mynda­rík­an strák í Garða­bæ. Hann skil­ur eft­ir sig góð­ar minn­ing­ar og mik­inn sökn­uð.