Þessi grein er meira en 2 ára gömul.

Hugsanleg skylda til lagningar sæstrengs hefði ekkert með þriðja orkupakkann að gera

Skúli Magnús­son hér­aðs­dóm­ari og laga­dós­ent við HÍ fer yf­ir ým­is álita­mál er varða þriðja orkupakk­ann í ít­ar­legu við­tali við Stund­ina.

Hugsanleg skylda til lagningar sæstrengs hefði ekkert með þriðja orkupakkann að gera

Ef íslenska ríkið stæði gegn lagningu sæstrengs til Evrópu og svo ólíklega færi að höfðað yrði samningsbrotamál gegn Íslandi fyrir EFTA-dómstólnum, þá myndi reyna á almennar reglur EES-samningsins, einkum grunnregluna um frjálst flæði vöru, en ekki afleiddar reglur (þ.e. reglur í gerðum ESB) á borð við þær sem koma fram í þriðja orkupakkanum. Ef Ísland tapaði slíku máli þá hefði sú niðurstaða ekki beina réttarverkan, ekki frekar en t.d. dómur EFTA-dómstólsins um innflutning á hráu kjöti. Við slíkar aðstæður gætu Íslendingar einnig tekið málið upp að nýju og sótt um undanþágur með vísan til breyttra forsendna. Leiða má líkur að því að Norðmenn og fjöldi ESB-ríkja myndi styðja slíka málaleitan.

Þetta segir Skúli Magnússon, héraðsdómari og dósent við lagadeild Háskóla Íslands í samtali við Stundina. „Þriðji orkupakkinn hefur enga lagalega þýðingu um hugsanlega skyldu til lagningar sæstrengs. Spurningin um slíkt snýr að almennum reglum EES-samningsins, einkum grunnreglunni um frjálsa för vara, ekki að afleiddum rétti ESB og EES,“ segir hann. „Af þessu leiðir að þetta álitamál snýr ekki að valdheimildum ESA og ACER samkvæmt þriðja orkupakkanum – þessar stofnanir myndu einfaldlega ekkert hafa um þetta mál að segja hvað svo gerist með orkupakkann.“

Ísland þegar bundið af reglunum sem myndi reyna á

Mikil og hávær umræða hefur farið fram á Alþingi, í fjölmiðlum og á samfélagsmiðlum undanfarnar vikur þar sem því er ítrekað haldið fram að innleiðing þriðja orkupakkans skyldi íslensk stjórnvöld til að liðka fyrir lagningu sæstrengs eða torveldi að minnsta kosti stjórnvöldum að standa gegn slíkri framkvæmd.

Stefán Már Stefánsson og Friðrik Árni Friðriksson Hirst

Öllum lögfræðingum sem skilað hafa álitsgerðum um innleiðingu þriðja orkupakkans ber saman um að svo sé ekki. „Þriðji orkupakkinn leggur enga skyldu á aðildarríki um að koma á fót raforkutengingu/grunnvirkjum yfir landamæri,“ segir í álitsgerð Stefáns Más Stefánssonar og Friðriks Árna Friðrikssonar Hirst. Skúli Magnússon segir í álitsgerð sinni að hafið sé yfir vafa að „afleiddur réttur sambandsins, þ.á.m. umræddrar gerðir þriðja orkapakkans, fela ekki í sér skyldu til slíkrar framkvæmdar eða til skyldu til að leyfa þær“.

Sem aðili að EES-samningnum er Ísland þegar bundið af reglum um frjálst flæði vöru og fjármagns og bann við magntakmörkunum á innflutningi og útflutningi. Ef höfðað yrði samningsbrotamál gegn Íslandi vegna tregðu stjórnvalda til að liðka fyrir lagningu sæstrengs þá myndi reyna á slíkar grundvallarreglur EES-samningsins og þriðji orkupakkinn engu breyta.

„Álitamálið um hugsanlega skyldu til að heimila lagningu sæstrengs snýst ekki um framsal valdheimilda til yfirþjóðlegrar stofnunar heldur hugsanlega þjóðréttarlega skuldbindingu,“ segir Skúli. „Ef slíka skyldu leiðir af almennum reglum EES hefur það því ekkert að gera með stjórnarskrána eða framsal „fullveldis”. Til samanburðar má benda á „hrátt kjöt” var mál þar sem niðurstaðan var mörgum á móti skapi en hafði hins vegar ekkert að gera með framsal valdheimilda til yfirþjóðlegra stofnana. Af þessu leiðir að þriðji orkupakkinn hefur enga lagalega þýðingu um hugsanlega skyldu þessa efnis. Þeir sem halda öðru fram þurfa að útskýra hvað þeir eiga við.“

Sæstrengur vel mögulegur án þriðja orkupakkans

Skúli bendir á að hægt sé að ákveða lagningu sæstrengs hvort sem þriðji orkupakkinn verði innleiddur eða ekki. „Menn geta einnig velt því fyrir sér hvernig málið myndi horfa við ef lagður yrði sæstrengur til ríkis utan ESB, t.d. Bretlands eftir að Bretar hafa gengið úr Evrópusambandinu. Væntanlega yrði það gert á grundvelli tvíhliða samnings þar sem kveðið yrði á um gerðadóm o.s.frv. Yrði slík lausn hagfelldari fyrir Ísland en það módel sem sett er upp í reglugerð 713/2009?“

Hann segir að vissulega sé ýmislegt í aðfaraorðum gerðanna sem megi túlka sem pólitískan stuðning við samtengingu milli landa. „Á móti kemur að reglugerð framkvæmdastjórnar ESB um aðgerðaráætlun (þar sem Icelink er meðal verkefna) er ekki bindandi. Á móti kemur einnig yfirlýsing framkvæmdastjórnarinnar um að þetta sé á forræði aðildarríkja svo og að enginn viðurkenndur sérfræðingur í evrópurétti kannast við að svona skylda á aðildarríki sé lagalega raunhæf. Á móti kemur að síðustu að EES-samningurinn tekur ekki til ákvæða Evrópusambandsins um orkustefnu og orkumál. En hér má auðvitað mála skrattann á vegg og spyrja hvernig mál kunni að þróast. Eftir stendur hins vegar að allt mælir með því að þetta sé mál sem er á forræði Íslendinga sjálfra. Ég hef því spurt hvort málið snúist frekar um það að Íslendingar séu hræddir við eigið fullveldi, og hugsanlegar vanhugsaðar ákvarðanir Alþingis, fremur en hið yfirþjóðlega vald.“

Fyrirvarinn hefur „mjög takmarkað lagalegt gildi“

Ríkisstjórnin hefur lagt áherslu á að þriðji orkupakkinn verði ekki innleiddur  með hefðbundnum hætti heldur með sérstökum fyrirvara um að enginn sæstrengur verði lagður nema að undangenginni endurskoðun á lagagrundvelli reglugerðar nr. 713/2009. Þessi fyrirvari verður þó ekki bundinn í ályktunarorð þingsályktunar né í sett lög frá Alþingi heldur einungis látinn fylgja reglugerðinni sjálfri þegar hún verður innleidd í íslenskan rétt með stjórnvaldsfyrirmælum ráðherra.

Aðspurður um fyrirvarann segir Skúli að yfirlýsingar sem þessar hafi „mjög takmarkað lagalegt gildi“ en geti engu að síður haft pólitíska þýðingu og áhrif á ákvarðanir annarra samningsaðila, svo sem hvort samningsbrotamál yrði höfðað gegn Íslandi eða ekki.

„Það verður t.d. að telja mjög ólíklegt að framkvæmdastjórn ESB myndi þrýsta á ESA að hefja samningsbrotamál vegna sæstrengs að fenginni sameiginlegri yfirlýsingu orkumálastjóra ESB og utanríkisráðherra Íslands.“ 

Stefán Már og Friðrik Árni eru sama sinnis. „Yfirlýsing orkumálastjóra ESB um að framangreindar reglur gildi ekki og hafi enga raunhæfa þýðingu hér á landi, í ljósi þess að Ísland er ekki tengt innri orkumarkaði ESB, dregur að okkar mati mjög úr líkunum á því að ESA geri athugasemdir við innleiðinguna,“ segja þeir bréfi til utanríkisráðherra sem birt hefur verið á vef stjórnarráðsins. „Þótt slík yfirlýsing sé pólitísk í eðli sínu þá hefur hún engu að síður verulegt gildi og þýðingu í þessu samhengi.“

Skúli Magnússon

Skúli bendir á að ef lagður sé sæstrengur milli tveggja ríkja eða fleiri þá kunni að koma upp ágreiningur sem ekki verði leystur nema fyrir hendi sé úrskurðaraðili af einhverju tagi.

„Það geta einfaldlega ekki verið tveir skipstjórar á sama skipi. Heimildir ACER/ESA eru ekki yfirþjóðlegri en svo að ákvörðunum er beint að eftirlitsstjórnvöldum, ekki einkaaðilum. Til grundvallar ákvörðunum ACER/ESA liggja ítarlegar reglur í orkutilskipuninni og öðrum gerðum. Þá eru möguleikar til málsskots til EFTA dómstólsins. Ef þetta fyrirkomulag er borið saman við úrlausn ágreiningsmála samkvæmt tvíhliða samningi held ég að niðurstaðan yrði sú að þetta sé okkur, sem smáþjóð, hagfellt þótt auðvitað verði ekkert fullyrt um það.“

Afar ólíklegt að Ísland tapi sæstrengsmáli

Nýlega hélt Arnar Þór Jónsson héraðsdómari því fram á Facebook-síðu sinni að almennar skuldbindingar Íslands samkvæmt EES-samningnum gerðu það að verkum að Íslandi myndi „augljóslega tapa“ fyrir EFTA-dómstólnum ef íslenska ríkið stæði í vegi fyrir lagningu sæstrengs sem búið væri að fjármagna.

Arnar Þór Jónssonhéraðsdómari

„Fyrirvarar Alþingis munu engu skipta þegar búið verður að fjármagna þennan sæstreng,“ skrifaði hann. Inntur eftir skýringum í athugasemdum sagði dómarinn að fjórfrelsið væri meitlað í stein með samningsskuldbindingum Íslands. „Ríkin bera einmitt samningsskyldu til að greiða fyrir frjálsu flæði á vörum og þar með rafmagni, sem er vara,“ skrifar hann. „Þú þarft ekki að lesa lengi í dómaframkvæmd til að sjá hvernig landið liggur í þessum efnum. Fjórfrelsið trompar önnur sjónarmið og viðbárur aðildarríkja nema eitthvað sérstakt komi til. Það er svona almenna reglan.“

Skúli, sem er sérfræðingur í Evrópurétti og starfaði sem skrifstofustjóri EFTA-dómstólsins um árabil, er annarrar skoðunar. Ákvörðun um hvort heimila skuli lagningu sæstrengs hlýtur alltaf að vera á forræði íslenska ríkisins, segir hann, og afar ólíklegt er að EFTA-dómstóllinn myndi nokkurn tímann fallast á að almennar skuldbindingar EES-samningsins leggi þá skyldu á íslenska ríkið að leyfa lagningu sæstrengs. Í álitsgerð sinni rökstyður hann þetta með eftirfarandi hætti:

„Kemur þar helst til að ákvörðun um lagningu sæstrengs, sem meðal annars myndi liggja um landgrunn í landhelgi Íslands, er háð fjölmörgum atriðum sem eru á forræði aðildarríkjanna og falla utan gildissviðs EES-samningsins (og raunar einnig reglna sambandsréttar). Þannig er hvers kyns hagnýting landgrunnins háð fullveldisrétti íslenska ríkisins. Jafnvel mætti einnig færa að því rök að hér sé um að ræða nýtingu auðlinda hafsbotnsins sem eru eign íslenska ríkisins í einkaréttarlegum skilningi, sbr. lög nr. 73/1990 um eignarrétt íslenska ríkisins að auðlindum hafsbotnsins, og að heimild til lagningar sæstrengs feli í sér afsal eða kvöð á landi eða landhelgi þannig að samþykki Alþingis þurfi að koma til samkvæmt 21. gr. stjórnarskrárinnar. Að mínu mati er því útilokað að sæstrengur til flutnings raforku yrði lagður án þess að Alþingi tæki afstöðu til málsins, annað hvort með setningu almennra reglna eða með lögum sem lytu að framkvæmdinni sjálfri.“ 

Myndin er tekin við dómsuppkvaðningu í Icesave-málinu.

En hvað ef EFTA-dómstóllinn kæmist að annarri niðurstöðu og teldi að Íslandi bæri skylda til að heimila eða liðka fyrir lagningu sæstrengs til Evrópu?

„Jafnvel ef svo væri myndi sú niðurstaða ekki hafa beina réttarverkan,“ segir Skúli. „Íslenska ríkið gæti við slíkar aðstæður tekið málið upp að nýju og sótt um undanþágur með vísan til breyttra forsendna og þá haft það í bakhöndinni að málið varðaði svo mikilvæga hagsmuni ríkisins að til greina kæmi að segja samningnum upp í heild sinni. Ólíkt þeim aðstæðum sem núna eru uppi – og einkennast af því að íslenska ríkið hefur enga sjáanlega hagsmuni af undanþágu heldur virðist þetta vera hreint tilfinningamál Íslendinga – myndi slíkri málaumleitan vera tekið af alvöru hjá ESB, enda væri þá ljóst að við myndum ekki aðeins njóta stuðnings Norðmanna heldur einnig fjölda ESB-ríkja.“

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Ný Samherjaskjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póstum milli manna?“
1
AfhjúpunNý Samherjaskjöl

Ný Sam­herja­skjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póst­um milli manna?“

Ný gögn sem eru und­ir í rann­sókn­um hér­aðssak­sókn­ara og namib­ískra yf­ir­valda varpa ljósi á hversu víð­tæk þekk­ing var um mútu­greiðsl­ur og hátt­semi Sam­herja í Namib­íu inn­an út­gerð­arris­ans. Frjáls­lega var tal­að um mútu­greiðsl­ur og hót­an­ir í skrif­leg­um sam­skipt­um lyk­il­stjórn­enda. Þor­steinn Már Bald­vins­son fékk stöð­ug­ar upp­lýs­ing­ar um gang mála.
Bankastjóri og stjórnarmaður Íslandsbanka liðkuðu til fyrir viðskiptum Samherja í Namibíu
2
AfhjúpunNý Samherjaskjöl

Banka­stjóri og stjórn­ar­mað­ur Ís­lands­banka liðk­uðu til fyr­ir við­skipt­um Sam­herja í Namib­íu

Þor­steinn Már Bald­vins­son, for­stjóri Sam­herja, fund­aði með stjórn­ar­manni og banka­stjóra Ís­lands­banka, Birnu Ein­ars­dótt­ur, um að­stoð við að stunda fisk­veið­ar í Namib­íu. Fund­ur­inn leiddi til þess að Sam­herji fékk með­mæla­bréf sem sent var til Bern­h­ard Es­au sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra. Birna Ein­ars­dótt­ir seg­ir að hún hafi ein­ung­is ver­ið að að­stoða við­skipta­vin bank­ans og að hún hafi aldrei vit­að til hvers fund­ur­inn leiddi.
Þorsteinn Már tilkynnti saksóknara að hann myndi engu svara
3
FréttirNý Samherjaskjöl

Þor­steinn Már til­kynnti sak­sókn­ara að hann myndi engu svara

Þor­steinn Már Bald­vins­son var yf­ir­heyrð­ur vegna Namib­íu­máls­ins í ann­að sinn í sum­ar. Hann mætti með bók­un í fartesk­inu sem lög­mað­ur hans lagði fram þar sem hann til­kynnti rann­sak­end­um að hann ætl­aði ekki að svara nein­um spurn­ing­um.
Fjármálastjóri Samherja í Namibíu: „Það sleppir enginn gullskeiðunum!“
4
FréttirNý Samherjaskjöl

Fjár­mála­stjóri Sam­herja í Namib­íu: „Það slepp­ir eng­inn gull­skeið­un­um!“

Ingólf­ur Pét­urs­son, fyrr­ver­andi fjár­mála­stjóri Sam­herja í Namib­íu, er kom­inn með rétt­ar­stöðu sak­born­ings í rann­sókn máls­ins. Sam­skipti hans og bók­ara hjá Sam­herja sýna þá vitn­eskju sem var um mútu­greiðsl­urn­ar í Namib­íu á með­al starfs­manna Sam­herja sem komu að starf­sem­inni í Namib­íu.
Kristrún: „Það er ekki gott að hér verði einhvers konar samfélagsrof“
5
ViðtalKosningastundin

Kristrún: „Það er ekki gott að hér verði ein­hvers kon­ar sam­fé­lags­rof“

Kristrún Frosta­dótt­ir, odd­viti Sam­fylk­ing­ar­inn­ar í Reykja­vík suð­ur, seg­ir að hún hafi alltaf ver­ið jafn­að­ar­mað­ur í hjarta sínu þó hún hafi starf­að fyr­ir Við­skipta­ráð og fjár­mála­fyr­ir­tæki. Hún seg­ir að mik­il­vægt sé að efna­mik­ið fólk greiði meira til sam­fé­lags­ins og rök­styð­ur stór­eigna­skatta sem rétt­læt­is­mál og góða hag­stjórn.
„Mér finnst þetta vera alveg ótrúleg upptalning“
6
FréttirAlþingiskosningar 2021

„Mér finnst þetta vera al­veg ótrú­leg upp­taln­ing“

Bjarni Bene­dikts­son hneyksl­að­ur á spurn­ingu um hneykslis­mál og hvort hann hafi glat­að trausti kjós­enda.
Jón Trausti Reynisson
7
LeiðariAlþingiskosningar 2021

Jón Trausti Reynisson

Þetta er það sem ger­ist eft­ir kosn­ing­ar

Af­staða fram­bjóð­enda í kosn­inga­prófi Stund­ar­inn­ar sýn­ir að þeir ná sam­an um mörg mál, en það sem raun­veru­lega er kos­ið um eru mál­in sem kljúfa þjóð­ina.

Mest deilt

Ný Samherjaskjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póstum milli manna?“
1
AfhjúpunNý Samherjaskjöl

Ný Sam­herja­skjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póst­um milli manna?“

Ný gögn sem eru und­ir í rann­sókn­um hér­aðssak­sókn­ara og namib­ískra yf­ir­valda varpa ljósi á hversu víð­tæk þekk­ing var um mútu­greiðsl­ur og hátt­semi Sam­herja í Namib­íu inn­an út­gerð­arris­ans. Frjáls­lega var tal­að um mútu­greiðsl­ur og hót­an­ir í skrif­leg­um sam­skipt­um lyk­il­stjórn­enda. Þor­steinn Már Bald­vins­son fékk stöð­ug­ar upp­lýs­ing­ar um gang mála.
„Auðvaldið verður aldrei okkar samstarfsmaður“
2
ViðtalKosningastundin

„Auð­vald­ið verð­ur aldrei okk­ar sam­starfs­mað­ur“

Katrín Bald­urs­dótt­ir, odd­viti Sósí­al­ista­flokks­ins í Reykja­vík Suð­ur, seg­ir að Sósí­al­ista­flokk­ur­inn sé bú­inn að reikna út hversu mikl­ar tekj­ur hann þarf til þess að standa við lof­orð sín og hvernig hann ætl­ar að nálg­ast slík­ar tekj­ur en vill hins veg­ar ekki gefa upp hver upp­hæð­in er, það væri „fá­rán­legt“. Hún seg­ir Sósí­al­ista­flokk­inn ætla að byggja upp sinn eig­in fjöl­mið­il, leggja af styrki til fjöl­miðla í gegn­um rit­stjórn­ir og styrkja frek­ar blaða­menn í að fjalla um það sem flokkn­um finnst „þess virði“. Þá ætl­ar flokk­ur­inn sér einnig að setja á fót and-spill­inga­stofn­un.
Indriði Þorláksson
3
Pistill

Indriði Þorláksson

Að lækka skatta á suma en ekki aðra

Indriði Þor­láks­son, hag­fræð­ing­ur og fyrr­ver­andi rík­is­skatt­stjóri, seg­ir að fyr­ir­heit yf­ir­valda um skatta­lækk­an­ir hafi ekki geng­ið eft­ir gagn­vart al­menn­um borg­ur­um á síð­ustu 27 ár­um. Hann seg­ir hins veg­ar að skatt­ar á tekju­hæsta fólk lands­ins hafi lækk­að á síð­ustu 10 ár­um.
Bjarni Benediktsson sem forsætisráðherra er fyrsta tilboð Sjálfstæðisflokksins
4
FréttirKosningastundin

Bjarni Bene­dikts­son sem for­sæt­is­ráð­herra er fyrsta til­boð Sjálf­stæð­is­flokks­ins

Birg­ir Árm­ans­son, þing­flokks­formað­ur Sjálf­stæð­is­flokks­ins, svar­ar fyr­ir stefnu og fer­il flokks­ins í Kosn­inga­stund­inni. Hann ver ráð­herra flokks­ins, heit­ir áherslu á skatta­lækk­an­ir og seg­ir kosn­ingalof­orð­in fjár­magn­ast með hag­vexti. Flokk­ur­inn mun gera upp­haf­lega kröfu um að formað­ur­inn Bjarni Bene­dikts­son verði for­sæt­is­ráð­herra í stjórn­ar­mynd­un­ar­við­ræð­um.
Hjólahýsafólkið sem vildi kaupa brunabíl
5
Vettvangur

Hjóla­hýsa­fólk­ið sem vildi kaupa bruna­bíl

Við Laug­ar­vatn hafa stað­ið hjól­hýsi í marga ára­tugi. Sam­fé­lag sem ið­ar af lífi á sumr­in en leggst svo í dvala yf­ir vet­ur­inn. Hjól­hýs­in eru í mis­jöfnu ásig­komu­lagi en flest­um virð­ist vel við hald­ið og skraut­leg­ir garð­ar og stór­ir pall­ar um­lykja þau flest. Þarna hef­ur fólk kom­ið sér fyr­ir, sum­ir kom­ið ár­lega lengi en aðr­ir til­tölu­lega ný­mætt­ir. Núna í sept­em­ber verð­ur hins veg­ar skrúf­að fyr­ir vatn­ið og nær öll­um gert að vera far­in fyr­ir ára­mót.
Þorgerður Katrín varar við íhalds-hægri stjórn
6
FréttirKosningastundin

Þor­gerð­ur Katrín var­ar við íhalds-hægri stjórn

Við­reisn tel­ur að teng­ing krónu við evru sé besta og fljót­virk­asta tæk­ið sem hægt er að beita í hag­stjórn­ar­mál­um til að bæta hag al­menn­ings og fyr­ir­tækja. Þor­gerð­ur Katrín Gunn­ars­dótt­ir, formað­ur Við­reisn­ar, gagn­rýn­ir sitj­andi rík­is­stjórn fyr­ir kyrr­stöðu og vörð um sér­hags­muni. Hún vill færa stjórn­mál­in inn á hina frjáls­lyndu miðju.
Kristrún: „Það er ekki gott að hér verði einhvers konar samfélagsrof“
7
ViðtalKosningastundin

Kristrún: „Það er ekki gott að hér verði ein­hvers kon­ar sam­fé­lags­rof“

Kristrún Frosta­dótt­ir, odd­viti Sam­fylk­ing­ar­inn­ar í Reykja­vík suð­ur, seg­ir að hún hafi alltaf ver­ið jafn­að­ar­mað­ur í hjarta sínu þó hún hafi starf­að fyr­ir Við­skipta­ráð og fjár­mála­fyr­ir­tæki. Hún seg­ir að mik­il­vægt sé að efna­mik­ið fólk greiði meira til sam­fé­lags­ins og rök­styð­ur stór­eigna­skatta sem rétt­læt­is­mál og góða hag­stjórn.

Mest lesið í vikunni

Ný Samherjaskjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póstum milli manna?“
1
AfhjúpunNý Samherjaskjöl

Ný Sam­herja­skjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póst­um milli manna?“

Ný gögn sem eru und­ir í rann­sókn­um hér­aðssak­sókn­ara og namib­ískra yf­ir­valda varpa ljósi á hversu víð­tæk þekk­ing var um mútu­greiðsl­ur og hátt­semi Sam­herja í Namib­íu inn­an út­gerð­arris­ans. Frjáls­lega var tal­að um mútu­greiðsl­ur og hót­an­ir í skrif­leg­um sam­skipt­um lyk­il­stjórn­enda. Þor­steinn Már Bald­vins­son fékk stöð­ug­ar upp­lýs­ing­ar um gang mála.
Upplifði skort á heiðarleika í viðræðum við Katrínu síðast
2
FréttirKosningastundin

Upp­lifði skort á heið­ar­leika í við­ræð­um við Katrínu síð­ast

Þór­hild­ur Sunna Æv­ars­dótt­ir þing­mað­ur svar­ar í Kosn­inga­stund­inni fyr­ir stefnu og fer­il Pírata. Hún sér fyr­ir sér marga mögu­leika á rík­is­stjórn­ar­mynd­un, þrátt fyr­ir að úti­loka tvo flokka og setja skil­yrði um nýja stjórn­ar­skrá. Hún seg­ist hafa haft trú á Katrínu Jak­obs­dótt­ur fyr­ir síð­ustu stjórn­ar­mynd­un­ar­við­ræð­ur.
Bankastjóri og stjórnarmaður Íslandsbanka liðkuðu til fyrir viðskiptum Samherja í Namibíu
3
AfhjúpunNý Samherjaskjöl

Banka­stjóri og stjórn­ar­mað­ur Ís­lands­banka liðk­uðu til fyr­ir við­skipt­um Sam­herja í Namib­íu

Þor­steinn Már Bald­vins­son, for­stjóri Sam­herja, fund­aði með stjórn­ar­manni og banka­stjóra Ís­lands­banka, Birnu Ein­ars­dótt­ur, um að­stoð við að stunda fisk­veið­ar í Namib­íu. Fund­ur­inn leiddi til þess að Sam­herji fékk með­mæla­bréf sem sent var til Bern­h­ard Es­au sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra. Birna Ein­ars­dótt­ir seg­ir að hún hafi ein­ung­is ver­ið að að­stoða við­skipta­vin bank­ans og að hún hafi aldrei vit­að til hvers fund­ur­inn leiddi.
Jón Trausti Reynisson
4
Leiðari

Jón Trausti Reynisson

Land tæki­færissinn­anna

Vinstri græn og Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn sam­ein­ast um að boða Ís­land sem land tæki­fær­anna. Á sama tíma upp­skera tæki­færa­s­inn­ar.
„Auðvaldið verður aldrei okkar samstarfsmaður“
5
ViðtalKosningastundin

„Auð­vald­ið verð­ur aldrei okk­ar sam­starfs­mað­ur“

Katrín Bald­urs­dótt­ir, odd­viti Sósí­al­ista­flokks­ins í Reykja­vík Suð­ur, seg­ir að Sósí­al­ista­flokk­ur­inn sé bú­inn að reikna út hversu mikl­ar tekj­ur hann þarf til þess að standa við lof­orð sín og hvernig hann ætl­ar að nálg­ast slík­ar tekj­ur en vill hins veg­ar ekki gefa upp hver upp­hæð­in er, það væri „fá­rán­legt“. Hún seg­ir Sósí­al­ista­flokk­inn ætla að byggja upp sinn eig­in fjöl­mið­il, leggja af styrki til fjöl­miðla í gegn­um rit­stjórn­ir og styrkja frek­ar blaða­menn í að fjalla um það sem flokkn­um finnst „þess virði“. Þá ætl­ar flokk­ur­inn sér einnig að setja á fót and-spill­inga­stofn­un.
Þorsteinn Már tilkynnti saksóknara að hann myndi engu svara
6
FréttirNý Samherjaskjöl

Þor­steinn Már til­kynnti sak­sókn­ara að hann myndi engu svara

Þor­steinn Már Bald­vins­son var yf­ir­heyrð­ur vegna Namib­íu­máls­ins í ann­að sinn í sum­ar. Hann mætti með bók­un í fartesk­inu sem lög­mað­ur hans lagði fram þar sem hann til­kynnti rann­sak­end­um að hann ætl­aði ekki að svara nein­um spurn­ing­um.
Lýsir ósýnileika þunglyndis: Brosandi og hrósandi með sjálfsvígshugsanir
7
Fréttir

Lýs­ir ósýni­leika þung­lynd­is: Bros­andi og hrós­andi með sjálfs­vígs­hugs­an­ir

„Myrkr­ið var orð­ið svo þétt og mér fannst ég vera svo mik­il byrði með vesen og hafa vald­ið svo mikl­um von­brigð­um að eina rök­rétta leið­in væri að kveðja,“ seg­ir Olga Björt Þórð­ar­dótt­ir, rit­stjóri Hafn­firð­ings, sem lýs­ir reynslu sinni af þung­lyndi.

Mest lesið í mánuðinum

Tveir sérvitringar sem fundu hvor annan
1
Viðtal

Tveir sér­vitr­ing­ar sem fundu hvor ann­an

Eft­ir tveggja ára­tuga hjóna­band hafa hjón­in Una Mar­grét Jóns­dótt­ir og Hólm­steinn Eið­ur Guð­rún­ar­son það að leið­ar­ljósi að vera til stað­ar. Með vinátt­una að vopni hafa þau tek­ist á við erf­ið­leika og áskor­an­ir, hvort sem það eru al­menn­ir hjóna­bandserf­ið­leik­ar eða áráttu- og þrá­hyggjurösk­un­in sem Una er með en þau lifa bæði.
Hjólahýsafólkið sem vildi kaupa brunabíl
2
Vettvangur

Hjóla­hýsa­fólk­ið sem vildi kaupa bruna­bíl

Við Laug­ar­vatn hafa stað­ið hjól­hýsi í marga ára­tugi. Sam­fé­lag sem ið­ar af lífi á sumr­in en leggst svo í dvala yf­ir vet­ur­inn. Hjól­hýs­in eru í mis­jöfnu ásig­komu­lagi en flest­um virð­ist vel við hald­ið og skraut­leg­ir garð­ar og stór­ir pall­ar um­lykja þau flest. Þarna hef­ur fólk kom­ið sér fyr­ir, sum­ir kom­ið ár­lega lengi en aðr­ir til­tölu­lega ný­mætt­ir. Núna í sept­em­ber verð­ur hins veg­ar skrúf­að fyr­ir vatn­ið og nær öll­um gert að vera far­in fyr­ir ára­mót.
Ný Samherjaskjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póstum milli manna?“
3
AfhjúpunNý Samherjaskjöl

Ný Sam­herja­skjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póst­um milli manna?“

Ný gögn sem eru und­ir í rann­sókn­um hér­aðssak­sókn­ara og namib­ískra yf­ir­valda varpa ljósi á hversu víð­tæk þekk­ing var um mútu­greiðsl­ur og hátt­semi Sam­herja í Namib­íu inn­an út­gerð­arris­ans. Frjáls­lega var tal­að um mútu­greiðsl­ur og hót­an­ir í skrif­leg­um sam­skipt­um lyk­il­stjórn­enda. Þor­steinn Már Bald­vins­son fékk stöð­ug­ar upp­lýs­ing­ar um gang mála.
Rúmlega 40 milljóna króna arður greiddur út úr starfsemi Skólamatar
4
Fréttir

Rúm­lega 40 millj­óna króna arð­ur greidd­ur út úr starf­semi Skóla­mat­ar

Fyr­ir­tæk­ið Skóla­mat­ur ehf. sel­ur mat til grunn­skóla­barna í tug­um skóla á Reykja­nesi, Reykja­vík og nær­liggj­andi sveit­ar­fé­lög­um. Sveit­ar­fé­lög­in kaupa einnig mat af fyr­ir­tæk­inu fyr­ir leik­skóla en án beinn­ar kostn­að­ar­þátt­töku for­eldra. Rúm­lega 31 millj­ón króna hef­ur ver­ið greidd í arð út úr fast­eigna­fé­lag­inu sem leig­ir Skóla­mat að­stöðu. Fram­kvæmda­stjór­inn, Jón Ax­els­son, fagn­ar spurn­ing­um um arð­greiðsl­urn­ar en seg­ir að það sé ekki hans að meta rétt­mæti þeirra.
Vinkonan stígur fram vegna orða Kolbeins og segir söguna alla
5
Fréttir

Vin­kon­an stíg­ur fram vegna orða Kol­beins og seg­ir sög­una alla

Jó­hanna Helga Jens­dótt­ir seg­ist hafa ver­ið með áverka í nokkr­ar vik­ur eft­ir að hafa hitt lands­liðs­mann­inn Kol­bein Sig­þórs­son og orð­ið fyr­ir því sem hann neit­ar að hafi ver­ið of­beldi.
In his own words: Assange witness explains fabrications
6
English

In his own words: Assange wit­n­ess explains fabricati­ons

A maj­or wit­n­ess in the United States’ Depart­ment of Justice ca­se against Ju­li­an Assange casts ser­i­ous dou­bt on statements found in the indict­ment against the Wiki­leaks found­er.
Formaðurinn vildi hætta en fékk starfslokasamning vegna ágreinings
7
Afhjúpun

Formað­ur­inn vildi hætta en fékk starfs­loka­samn­ing vegna ágrein­ings

Áslaug Arna Sig­ur­björns­dótt­ir veitti frá­far­andi for­manni kær­u­nefnd­ar út­lend­inga­mála 10 mán­aða laun þrátt fyr­ir að hann hyggð­ist hætta að eig­in frum­kvæði vegna starfs er­lend­is. Ráðu­neyt­ið er tví­saga í mál­inu. Sótt var að for­mann­in­um fyr­ir að leyna úr­skurð­um og vegna ágrein­ings með­al starfs­fólks.

Nýtt á Stundinni

Kvenraddir í klikkuðu ástandi
Viðtal

Kvenradd­ir í klikk­uðu ástandi

Her­dís Stef­áns­dótt­ir samdi tón­list­ina við banda­rísku sjón­varps­þáttar­öð­ina Y: The Last Man. Hljóð­heim­ur­inn bygg­ir á söng kvennakórs á Ak­ur­eyri. Hún seg­ir að brans­inn sé hark, erfitt sé að kom­ast inn og er þakk­lát fyr­ir að geta val­ið úr verk­efn­um. Nú vinn­ur hún að tónlist fyr­ir ís­lensku þáttar­öð­ina Ver­búð­in.
Hundasveitin: Í leit að besta vininum
Viðtal

Hunda­sveit­in: Í leit að besta vin­in­um

Hunda­sam­fé­lag­ið er sam­fé­lag þar sem hunda­eig­end­ur geta með­al ann­ars deilt sög­um og ráð­um og á með­al annarra verk­efna er að aug­lýsa eft­ir týnd­um hund­um, skipu­leggja leit­ir og hjálp­ast að við að finna nýtt heim­ili fyr­ir hunda sem koma úr slæm­um að­stæð­um. Hóp­ur kvenna í Hunda­sam­fé­lag­inu vinn­ur í sjálf­boða­vinnu við að skipu­leggja leit að týnd­um hund­um, og stund­um kött­um og fleiri dýra­teg­und­um, en tug­ir manna taka svo þátt í leit­inni sjálfri. Þessi hóp­ur kall­ast Hunda­sveit­in. Stund­in ræddi við nokkr­ar af kon­un­um sem skipu­leggja leit­ar­starf­ið.
Lokaniðurstöður: Þau náðu kjöri
FréttirAlþingiskosningar 2021

Lokanið­ur­stöð­ur: Þau náðu kjöri

Listi yf­ir þá fram­bjóð­end­ur sem hlutu kjör til Al­þing­is. Tals­verð­ar breyt­ing­ar urðu upp úr klukk­an 18 þeg­ar end­urtaln­ingu lauk í Norð­vest­ur­kjör­dæmi, sem hafði áhrif á út­hlut­un jöfn­un­ar­sæta inn­an hvers flokks.
Ríkisstjórnin örugg: Stórsigur Framsóknar bætir upp fylgishrun VG
Fréttir

Rík­is­stjórn­in ör­ugg: Stór­sig­ur Fram­sókn­ar bæt­ir upp fylg­is­hrun VG

Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn er sig­ur­veg­ari kosn­ing­anna og bæt­ir við sig fimm þing­mönn­um frá síð­ustu kosn­ing­um. VG tap­ar fylgi og þrem­ur mönn­um en Sjálf­stæð­is­flokk­ur held­ur velli en tap­ar fylgi.
518. spurningaþraut: Menn með bundið fyrir augu? Hvaða menn?
Þrautir10 af öllu tagi

518. spurn­inga­þraut: Menn með bund­ið fyr­ir augu? Hvaða menn?

Spurn­ing­ar fyr­ir þá sem vilja sleikja sár­in eft­ir úr­slit kosn­ing­anna í gær. Nú, eða fagna sigri. Fyrri auka­spurn­ing: Hvaða stað má sjá á mynd­inni hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Hvað heit­ir leik­kon­an sem fer með hlut­verk Júlíu í sýn­ingu einni í Þjóð­leik­hús­inu um þess­ar mund­ir? 2.  Á móti henni leik­ur tón­list­ar­mað­ur og leik­ari sem heit­ir FULLU NAFNI? 3.  En...
Kosningavökurúntur í misheppnuðu dulargervi
Bragi Páll Sigurðarson
Pistill

Bragi Páll Sigurðarson

Kosn­inga­vök­urúnt­ur í mis­heppn­uðu dul­ar­gervi

Þrátt fyr­ir fyrri yf­ir­lýs­ing­ar ákvað Bragi Páll að skella sér á kosn­inga­vöku nokk­urra flokka og fylgj­ast með því hvernig fyrstu töl­ur lögð­ust í grjót­hörð­ustu fylg­is­menn þeirra
Kosningavakt Stundarinnar: Rætt við kjósendur og frambjóðendur
StreymiAlþingiskosningar 2021

Kosn­inga­vakt Stund­ar­inn­ar: Rætt við kjós­end­ur og fram­bjóð­end­ur

Stund­in mun vera með kosn­ing­ar­vakt í all­an dag og í kvöld. Kíkt verð­ur í heim­sókn á kosn­inga­skrif­stof­ur stjórn­mála­flokk­ana og rætt verð­ur það við fram­bjóð­end­ur og stuðn­ings­fólk. Einnig verð­ur rætt við kjós­end­ur víðs veg­ar um höf­uð­borg­ar­svæð­ið.
Vorum ekki undirbúnar fyrir svona harða pólitík
Fréttir

Vor­um ekki und­ir­bún­ar fyr­ir svona harða póli­tík

Ung­ir um­hverf­issinn­ar stóðu fyr­ir Sól­arkvarð­an­um, mæli­kvarða á um­hverf­is­stefn­ur stjórn­mála­flokka fyr­ir kosn­ing­arn­ar. Að­stand­end­ur hans segj­ast ekki hafa átt von á því að mæta rang­færsl­um og harðri póli­tík stjórn­mála­afla vegna þess, en það hafi þurft að grípa til dra­stískra að­gerða til að gera um­hverf­is­vernd að kosn­inga­máli.
Ráðherrar opna veskið á lokasprettinum
FréttirAlþingiskosningar 2021

Ráð­herr­ar opna vesk­ið á loka­sprett­in­um

Á síð­ustu vik­um í að­drag­anda al­þing­is­kosn­inga hafa ráð­herr­ar rík­is­stjórn­ar­inn­ar veitt veru­lega fjár­muni til að­greindra verk­efna, kom­ið um­deild­um mál­um í ferli og lof­að að­gerð­um sem leggj­ast mis­vel í fólk. Á sama tíma er þing ekki að störf­um og þing­menn hafa lít­il færi á að sýna fram­kvæmd­ar­vald­inu virkt að­hald.
517. spurningaþraut: Stjórnmálamenn allra landa, sameinist!
Þrautir10 af öllu tagi

517. spurn­inga­þraut: Stjórn­mála­menn allra landa, sam­ein­ist!

Af því í dag eru kosn­ing­ar, þá snú­ast all­ar spurn­ing­ar um kosn­inga­mál. Auka­spurn­ing­arn­ar snú­ast um ís­lenska stjórn­mála­flokka en að­al­spurn­ing­arn­ar um er­lenda stjórn­mála­menn. Fyrri auka­spurn­ing. Hvaða ís­lensk­ur stjórn­mála­flokk­ur hafði merk­ið hér að of­an að ein­kenni sínu? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Hvað hét þessi stjórn­mála­mað­ur? 2.  Hver er þetta? 3.  Hver er þetta? 4.  Og hér má sjá ...? **...
Helstu hneykslismál ríkisstjórnarinnar á kjörtímabilinu
Fréttir

Helstu hneykslis­mál rík­is­stjórn­ar­inn­ar á kjör­tíma­bil­inu

Rík­is­stjórn­in hélt út kjör­tíma­bil­ið þótt spenna hafi mynd­ast í sam­starf­inu og ým­is álita­mál hafi kom­ið upp. Hér eru rifj­uð upp at­vik sem hristu upp í al­menn­ingi og Al­þingi á síð­ustu fjór­um ár­um.
Logi kallar umræðu um Kristrúnu „atlögu að lýðræði“
Fréttir

Logi kall­ar um­ræðu um Kristrúnu „at­lögu að lýð­ræði“

Logi Ein­ars­son, formað­ur Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, sagði „dag­blöð sér­hags­muna­afl­anna“ gera að­för að lýð­ræð­inu með sér­kröf­um á hend­ur Kristrúnu Frosta­dótt­ur um að gefa upp upp­lýs­ing­ar um fjár­hag sinn, eft­ir frétt­ir af hátt í 100 millj­óna króna hagn­aði henn­ar af kauprétt­ar­samn­ing­um. Kristrún sagð­ist hins veg­ar áð­ur skilja gagn­rýn­ina.