Þessi grein er meira en 2 ára gömul.

Þriðji orkupakkinn breytir engu um hvort þjóðin eigi auðlindirnar

Norð­menn brutu gegn EES-samn­ingn­um ár­ið 2007 með því að hygla orku­fyr­ir­tækj­um í op­in­berri eigu á kostn­að einka­fjár­festa og er­lendra fyr­ir­tækja. Ís­lend­ing­ar eru bundn­ir af sömu regl­um um frjálst flæði fjár­magns og stofn­setn­ing­ar­rétt og hafa þeg­ar mark­aðsvætt raf­orku­kerf­ið. Þriðji orkupakk­inn breyt­ir engu um þetta.

Þriðji orkupakkinn breytir engu um hvort þjóðin eigi auðlindirnar
Lítil breyting á regluverkinu Engin ákvæði í þriðja orkupakkanum hafa áhrif á eignarréttinn yfir orkuauðlindum og engin eðlisbreyting verður á því regluverki sem þegar er í gildi um viðskipti með raforku.

Í umræðum um þriðja orkupakkann hafa stjórnarliðar ítrekað vísað til 125. gr. EES-samningsins sem kveður á um að samningurinn hafi „engin áhrif á reglur samningsaðila um skipan eignarréttar“. 

Utanríkisráðuneytið leggur áherslu á þetta í fræðsluefni á vef sínum undir yfirskriftinni Spurningar og svör um þriðja orkupakkann. „Þetta kemur skýrt fram í 125. gr. samningsins. Af því leiðir að EES-samningurinn haggar ekki forræði íslenska ríkisins á náttúruauðlindum í þeim skilningi að Ísland hefur heimild til þess að ákveða hvort náttúruauðlindir skuli vera í eigu ríkisins eður ei.“

Óli Björn Kárason, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, áréttaði þetta sérstaklega í umræðu um þriðja orkupakkann á Alþingi þann 8. apríl síðastliðinn. „Í 125. gr. EES-samningsins kemur skýrt fram að samningurinn hafi engin áhrif á reglur samningsaðila um skipan eignarréttar,“ sagði hann. 

En hversu áreiðanleg er 125. greinin þegar kemur að því að verja opinbert eignarhald og opinbera stýringu á orkuauðlindum og nýtingu þeirra? Á þetta hefur reynt fyrir EFTA-dómstólnum, meðal annars árið 2007 þegar kveðinn var upp dómur í máli ESA gegn Noregi er varðaði vatnsréttindamál og eignarhald raforkufyrirtækja.

Frjálst flæði fjármagns hafði betur

Norðmenn höfðu ráðist í lagabreytingar til að bregðast við sívaxandi áhuga erlendra fjárfesta á kaupum á vatnsföllum og sett reglur um að leyfi opinberra fyrirtækja í Noregi til kaupa á vatnsréttindum til raforkuframleiðslu væru ótímabundin en að slík leyfi væru tímabundin ef einkafyrirtæki og erlend fyrirtæki sæktust eftir þeim.

EFTA-dómstóllinn komst að þeirri niðurstöðu árið 2007 að þessar ráðstafanir Norðmanna til að koma á ákveðinni eignarréttarskipan yrði að meta með tilliti til reglna EES-samningsins um stofnsetningarrétt og frjálst flæði fjármagns. 

„Í dóminum segir að sá greinarmunur sem gerður er í norskri löggjöf á opinberum aðilum annars vegar og einkaaðilum og erlendum aðilum hins vegar, í tengslum við veitingu leyfa til kaupa á vatnsföllum til raforkuframleiðslu, hafi neikvæð áhrif á fjárfestingu síðarnefnda hópsins,“ segir í reifun EFTA-dómstólsins „Ástæðan sé sú að þessir aðilar hafi styttri tíma til að fá arð af fjárfestingu sinni en opinberir aðilar. Greinarmunurinn feli í sér óbeina mismunun gegn erlendum aðilum sem hindri bæði frjálst flæði fjármagns og réttinn til staðfestu.“

„Greinarmunurinn feli í sér óbeina mismunun gegn erlendum aðilum sem hindri bæði frjálst flæði fjármagns og réttinn til staðfestu“

EFTA-dómstóllinn taldi norska fyrirkomulagið fremur stefna að opinberri stýringu á vatnsaflsauðlindum en opinberu eignarhaldi og að norsk stjórnvöld hefðu ekki sýnt fram á að eignaryfirráð væru nauðsynleg til að ná yfirlýstum markmiðum um umhverfisvernd og almannaöryggi. Fyrir vikið hefði Noregur brotið gegn 31. og 40. gr. EES-samningsins um stofnsetningarrétt (réttinn til að stofna til ótímabundinnar atvinnustarfsemi í öðru aðildarríki) og frjálst flæði fjármagns. 

Töldu valdaframsalið varasamtLögfræðingarnir Stefán Már Stefánsson og Friðrik Árni Friðriksson Hirst lýstu efasemdum um hvort valdaframsalið sem fælist í innleiðingu þriðja orkupakkans stæðist stjórnarskrá.

Lögfræðingarnir Stefán Már Stefánsson og Friðrik Árni Friðriksson Hirst víkja að umræddu máli í álitsgerð sinni um stjórnskipuleg álitamál vegna þriðja orkupakkans. Benda þeir á að þrátt fyrir niðurstöðu EFTA-dómstólsins megi vel halda því fram að í norska fyrirkomulaginu hafi falist „tiltekin skipan eignarréttar sem gerði norska ríkinu kleift að halda auðlindinni innan vébanda þess“. Í sambandsrétti sé ekki „ljóst hvað felist í orðasambandinu skipan eignarréttar né hverrar verndar hann njóti“ og EFTA-dómstóllinn hafi skýrt orðasambandið afar þröngt. 

Þriðji orkupakkinn breytir engu um eignarréttinn

Mál ESA gegn Noregi er athyglisvert dæmi um árekstur milli hagsmuna einkafyrirtækja og sjónarmiða um þjóðareign og opinbera stýringu auðlinda. Með því að hygla eigin opinberu raforkufyrirtækjum voru Norðmenn taldir hafa brotið gegn ákvæðum EES-samningsins um frelsi fyrirtækja- og fjármagnseigenda. Eftir að dómurinn féll var lögum og lagaframkvæmd í Noregi breytt á þann veg að hætt var að veita einkafyrirtækjum leyfi til kaupa á vatnsréttindum til raforkuframleiðslu en um leið tryggt að einkafjárfestar fengju að eiga allt að þriðjungshlut í opinberum raforkufyrirtækjum. 

Í málinu reyndi á reglur sem Íslendingar eru nú þegar bundnir af sem aðilar að EES-samningnum. Þriðji orkupakkinn hefur hins vegar ekkert með eignarrétt á orkuauðlindum að gera og felur ekki sér neinar grundvallarbreytingar á því regluverki sem gildir nú þegar um viðskipti með raforku á Íslandi. Í gerðunum er ekki að finna eitt einasta ákvæði sem gengur gegn því að aðildarríki reki kerfi sem byggist á því að orkuauðlindir séu í þjóðareigu. 

Eins og Henrik Bjørnebye, prófessor í orkurétti við Oslóarháskóla, bendir á í nýlegri skýrslu fyrir Energi Norge, samtök norskra orkufyrirtækja, gilda allar meginreglur EES-samningsins áfram um orkugeirann óháð því hvort þriðji orkupakkinn verði tekinn upp í samninginn og öðlist gildi. Sem aðili að samningnum er Ísland þegar bundið af reglum um frjálst flæði vöru og fjármagns, samkeppni, neytendavernd, skorður við ríkisaðstoð og bann við magntakmörkunum á innflutningi og útflutningi. Sumar reglnanna hafa litla eða enga þýðingu fyrir orkugeirann meðan íslenska raforkukerfið er ótengt því evrópska en myndu öðlast verulega þýðingu við lagningu sæstrengs.

Ákvæðin eru hins vegar óviðkomandi þriðja orkupakkanum og hvergi í gerðum pakkans er að finna nein ákvæði sem skylda aðildarríki til að leggja sæstreng eða leyfa hann. Af álitsgerðum lögfræðinga um þriðja orkupakkann má ráða að ef svo sérkennilega vildi til einn daginn að EFTA-dómstóllinn kæmist að þeirri niðurstöðu að íslenskum stjórnvöldum bæri skylda til að leyfa einkaaðilum að leggja sæstreng, þá væri það ekki vegna ákvæða þriðja orkupakkans heldur vegna meginreglna EES-samningsins um frjálst flæði vöru. Þannig segir til að mynda Skúli Magnússon, dósent við lagadeild HÍ og héraðsdómari, að það sé „hafið yfir vafa að afleiddur réttur sambandsins, þ.á m. umræddrar gerðir þriðja orkapakkans, fela ekki í sér skyldu til slíkrar framkvæmdar eða til skyldu til að leyfa þær“ auk þess sem „heimildir Eftirlitsstofnunar EFTA/Samstarfsstofnunarinnar beinast ekki að ákvörðunum um slíkar framkvæmdir“. 

Henrik Bjørnebyeprófessor í orkurétti við Oslóarháskóla. 

„Þriðji orkupakkinn byggir á öðrum orkupakkanum sem þegar hefur verið felldur inn í EES-samninginn. Þar af leiðandi er ákvörðun um að innleiða þriðja orkupakkann ekki spurning um að gerast aðili að innri orkumarkaði ESB, heldur frekar spurning um að halda áfram og auka samvinnu sem þegar er komin á,“ segir í skýrslu Henriks Bjørnebye. „Samkvæmt 125. gr. EES-samningsins er hverjum samningsaðila heimilt að setja sér stefnu um að orkuauðlindir séu almannaeign svo framarlega sem stefnan brjóti ekki í bága við grundvallarreglur meginmáls EES-samningsins. 

Skráðu þig inn til að lesa

Þú færð tvær fríar áskriftargreinar í mánuði. Þú hefur síðan val um að styrkja óháða blaðamennsku með áskrift á hagstæðu verði, frá aðeins 1.990 krónum á mánuði.
Leiðbeiningar má nálgast á stundin.is/leidbeiningar.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Sóðaleg saga dekkja á Íslandi heldur áfram
1
GreiningEndurvinnsla á Íslandi

Sóða­leg saga dekkja á Ís­landi held­ur áfram

Lýs­ing Úr­vinnslu­sjóðs á af­drif­um hjól­barða er ekki í sam­ræmi við raun­veru­leik­ann. Bann­að er að urða fólks­bíla­dekk, en þau enda engu að síð­ur lang­flest á urð­un­ar­stað Sorpu og er það kall­að „end­ur­nýt­ing“ í um­hverfistöl­fræð­inni. End­ur­tekn­ir dekkja­brun­ar eru á urð­un­ar­staðn­um. Úr­vinnslu­gjald á inn­flutta hjól­barða hef­ur ekki ver­ið hækk­að síð­an 2010 og sér­stak­ur hjól­barða­sjóð­ur býr yf­ir hálf­um millj­arði króna í eig­ið fé.
Saga fjölskyldunnar skrifuð á veggina
2
Viðtal

Saga fjöl­skyld­unn­ar skrif­uð á vegg­ina

Mar­grét Sig­ur­jóns­dótt­ir, Gréta, býr í verka­manna­bú­stöð­un­um á Hring­braut. Þar hef­ur hún bú­ið með hlé­um frá fæð­ingu, með hinum ýmsu með­lim­um fjöl­skyld­unn­ar. Þarna hef­ur hún upp­lif­að fæð­ingu, dauða og yf­ir ein jól­in stóð kista með ömmu henn­ar lát­inni inn­an­stokks í íbúð­inni. Besti tím­inn í hús­inu var þeg­ar son­ur henn­ar bjó þar líka en hann lést fyrr á ár­inu. Sjálf ætl­ar hún ekki að flytja fyrr en hún fær­ir lög­heim­il­ið yf­ir til himna. Ævi­saga henn­ar er sam­tvinn­uð sögu íbúð­ar­inn­ar.
Daglega dey ég hundrað sinnum
3
Viðtal

Dag­lega dey ég hundrað sinn­um

Út­lend­inga­stofn­un svipti hann og fjölda annarra mat, lækn­is­þjón­ustu og síma og vís­aði ólög­lega á göt­una í maí síð­ast­liðn­um. Emad hef­ur ver­ið í um fimm ár á flótta, fyrst und­an Ham­as sem sök­uðu hann að ósekju um að starfa með Ísra­el á laun. Hann þeytt­ist svo á milli landa í leit að betra lífi en mætti að­eins of­beldi, harð­ræði og for­dóm­um. Allt þar til hann end­aði á Ís­landi.
Bragi Páll Sigurðarson
4
Pistill

Bragi Páll Sigurðarson

Vald­inu er skít­sama um þig

Pen­inga­lykt­in renn­ur meira og minna óskipt upp í ör­fá­ar nas­ir. Hlut­verk Morg­un­blaðs­ins er að vera ilm­kert­ið sem dreg­ur at­hygli okk­ar frá því sem og skíta­lykt­inni sem er af Sjálf­stæð­is­flokkn­um, skrif­ar Bragi Páll Sig­urð­ar­son skáld.
Sjávarútvegurinn fær sérmeðferð í hringrásarhagkerfi stjórnmálanna
5
Úttekt

Sjáv­ar­út­veg­ur­inn fær sér­með­ferð í hringrás­ar­hag­kerfi stjórn­mál­anna

Veið­ar­færi verða und­an­þeg­in úr­vinnslu­gjaldi, ólíkt öll­um öðr­um vör­um sem sam­kvæmt lög­um eiga bera úr­vinnslu­gjald, í ný­sam­þykkt­um lög­um um hringrás­ar­hag­kerfi. Sam­tök fyr­ir­tækja í sjáv­ar­út­vegi beita sér gegn því í nýj­um samn­ingi að missa sér­stöð­una. For­svars­menn þeirra neita að koma í við­tal vegna máls­ins.
Flóttinn er gagnslaus
6
MenningHamingjan

Flótt­inn er gagns­laus

Við van­líð­an hætt­ir fólki oft til að drekkja áhyggj­um sín­um með ein­hverj­um hætti, en flótt­inn er gagns­laus og ham­ingj­an lífs­nauð­syn­leg, seg­ir Jó­hann­es Kjart­ans­son ljós­mynd­ari, sem skildi við barn­s­móð­ur sína fyr­ir ári.
Björn Þór Björnsson
7
Pistill

Björn Þór Björnsson

Þátt­ur­inn um ekk­ert og fólk­ið sem veit allt

Hvers vegna kem­ur hann aft­ur?

Mest deilt

Key witness in Assange case jailed in Iceland after admitting to lies and ongoing crime spree
1
English

Key wit­n­ess in Assange ca­se jai­led in Ice­land af­ter admitt­ing to lies and ongo­ing crime spree

The judgment utilizes a rar­ely in­vo­ked law in­t­ended to stop repeat of­f­end­ers from runn­ing amok and accumulat­ing crim­inal cases before the system has a chance to catch up.
Pandóruskjölin: „Milljónamæringar Krists“ reka fólk af heimilum sínum
2
FréttirPandóruskjölin

Pan­dóru­skjöl­in: „Millj­óna­mær­ing­ar Krists“ reka fólk af heim­il­um sín­um

Pan­dóru­skjöl­in sýna að kaþ­ólsk kirkju­deild sem varð al­ræmd fyr­ir barn­aníð hef­ur leyni­lega dælt gríð­ar­stór­um fjár­hæð­um í íbúða­hús­næði. Leigj­end­ur voru born­ir út á með­an far­ald­ur­inn geis­aði.
Hannes Hólmsteinn: „Skattasniðganga er dyggð“
3
Fréttir

Hann­es Hólm­steinn: „Skattasnið­ganga er dyggð“

Stjórn­mála­fræði­pró­fess­or­inn Hann­es Hólm­steinn Giss­ur­ar­son hélt fyr­ir­lest­ur á ráð­stefnu um lög­gæslu og af­brota­varn­ir með heim­speki­legu ívafi. Hann sagði að inn­herja­við­skipti væru ekki órétt­lát, sam­kvæmt kenn­ing­um mið­aldag­uð­fræð­ings, og að skattasnið­ganga væri í reynd dyggð en ekki löst­ur.
Bragi Páll Sigurðarson
4
Pistill

Bragi Páll Sigurðarson

Vald­inu er skít­sama um þig

Pen­inga­lykt­in renn­ur meira og minna óskipt upp í ör­fá­ar nas­ir. Hlut­verk Morg­un­blaðs­ins er að vera ilm­kert­ið sem dreg­ur at­hygli okk­ar frá því sem og skíta­lykt­inni sem er af Sjálf­stæð­is­flokkn­um, skrif­ar Bragi Páll Sig­urð­ar­son skáld.
Streitan getur valdið slysum
5
Viðtal

Streit­an get­ur vald­ið slys­um

Krist­ín Sig­urð­ar­dótt­ir slysa- og bráða­lækn­ir, sem vann um ára­bil á veg­um ís­lenskra út­gerða á Las Palmas, þurfti síð­ar að hætta störf­um hjá Land­spít­al­an­um vegna veik­inda sem stöf­uðu af raka­skemmd­um í hús­næði spít­al­ans. Krist­ín horf­ir á lík­amann sem heild og vinn­ur að því að efla seiglu og bregð­ast við streitu.
Daglega dey ég hundrað sinnum
6
Viðtal

Dag­lega dey ég hundrað sinn­um

Út­lend­inga­stofn­un svipti hann og fjölda annarra mat, lækn­is­þjón­ustu og síma og vís­aði ólög­lega á göt­una í maí síð­ast­liðn­um. Emad hef­ur ver­ið í um fimm ár á flótta, fyrst und­an Ham­as sem sök­uðu hann að ósekju um að starfa með Ísra­el á laun. Hann þeytt­ist svo á milli landa í leit að betra lífi en mætti að­eins of­beldi, harð­ræði og for­dóm­um. Allt þar til hann end­aði á Ís­landi.
Viðskipti Eyþórs og Samherja: Gögn benda til að kaupverðið hafi verið ekkert
7
FréttirEyþór Arnalds og Moggabréfin

Við­skipti Ey­þórs og Sam­herja: Gögn benda til að kaup­verð­ið hafi ver­ið ekk­ert

Ey­þór Arn­alds, odd­viti Sjálf­stæð­is­flokks­ins, vill ekki svara því hvernig hann gerði upp nærri 390 millj­óna króna við­skipti með kröf­ur á hend­ur fé­lagi hans sem Sam­herji átti. Sam­herji af­skrif­aði lán­ið til fé­lags Ey­þórs ár­ið 2019. Ey­þór sagði við Stund­ina ár­ið 2018 að við­skipti hans og Sam­herja værui mögu­leg vegna sterk­ar eig­in­fjár­stöðu eign­ar­halds­fé­lags í hans eigu.

Mest lesið í vikunni

Sex leikmenn karlalandsliðsins sakaðir um kynferðis- og ofbeldisbrot
1
Fréttir

Sex leik­menn karla­lands­liðs­ins sak­að­ir um kyn­ferð­is- og of­beld­is­brot

Að­gerða­hóp­ur­inn Öfg­ar sendi stjórn KSÍ upp­lýs­ing­ar um sex lands­liðs­menn sem sagð­ir eru hafa beitt kyn­ferð­isof­beldi og of­beldi. Hluti leik­mann­anna hef­ur ekki ver­ið nafn­greind­ur áð­ur í tengsl­um við slík brot.
Viðskipti Eyþórs og Samherja: Gögn benda til að kaupverðið hafi verið ekkert
2
FréttirEyþór Arnalds og Moggabréfin

Við­skipti Ey­þórs og Sam­herja: Gögn benda til að kaup­verð­ið hafi ver­ið ekk­ert

Ey­þór Arn­alds, odd­viti Sjálf­stæð­is­flokks­ins, vill ekki svara því hvernig hann gerði upp nærri 390 millj­óna króna við­skipti með kröf­ur á hend­ur fé­lagi hans sem Sam­herji átti. Sam­herji af­skrif­aði lán­ið til fé­lags Ey­þórs ár­ið 2019. Ey­þór sagði við Stund­ina ár­ið 2018 að við­skipti hans og Sam­herja værui mögu­leg vegna sterk­ar eig­in­fjár­stöðu eign­ar­halds­fé­lags í hans eigu.
Hvað felldi Miðflokkinn?
3
Fréttir

Hvað felldi Mið­flokk­inn?

Ris og fall Mið­flokks­ins helst í hend­ur við ris og fall Sig­mund­ar Dav­íðs Gunn­laugs­son­ar. Fram­tíð flokks­ins ræðst af út­haldi hans. Lé­lega út­komu í síð­ustu kosn­ing­um má skrifa á Covid-far­ald­ur­inn og slaka frammi­stöðu for­manns­ins.
Illugi Jökulsson
4
Pistill

Illugi Jökulsson

Er í lagi að ljúga sig inn á þing?

Ég skal við­ur­kenna að ég átti bágt með að hafa mik­inn áhuga á vista­skipt­um Birg­is Þór­ar­ins­son­ar til að byrja með. „Þeir ein­ir munu vera,“ eins og Mörð­ur Val­garðs­son sagði í Njálu, „að eg hirði aldrei þó að drep­ist.“ Ég grét sem sé bál­för Mið­flokks­ins þurr­um ár­um, svo ég vitni nú líka í Þökk tröll­konu (eða öllu held­ur Loka Lauf­eyj­ar­son). En...
Nýr þingmaður Flokks fólksins vill „taka á RÚV“ vegna umræðu um kynferðisbrot og KSÍ
5
Fréttir

Nýr þing­mað­ur Flokks fólks­ins vill „taka á RÚV“ vegna um­ræðu um kyn­ferð­is­brot og KSÍ

Eyj­ólf­ur Ár­manns­son sagði um­deild­an brand­ara í kosn­inga­bar­átt­unni og er nú far­inn að berj­ast fyr­ir inn­grip­um í mál­efni Rík­is­út­varps­ins. „Tján­ing­ar­frels­ið krefst þess,“ seg­ir hann.
Jón Óttar úr Namibíumálinu fór í túr á togara Síldarvinnslunnar
6
FréttirSamherjaskjölin

Jón Ótt­ar úr Namib­íu­mál­inu fór í túr á tog­ara Síld­ar­vinnsl­unn­ar

Jón Ótt­ar Ólafs­son, fyrr­ver­andi rann­sókn­ar­lög­reglu­mað­ur og ráð­gjafi út­gerð­ar­fé­lags­ins Sam­herja, fór í túr sem há­seti á tog­ara Síld­ar­vinnsl­unn­ar nú í haust. Jón Ótt­ar er einn af þeim að­il­um sem er með rétt­ar­stöðu sak­born­ings í rann­sókn­inni á Namib­íu­mál­inu.
Sóðaleg saga dekkja á Íslandi heldur áfram
7
GreiningEndurvinnsla á Íslandi

Sóða­leg saga dekkja á Ís­landi held­ur áfram

Lýs­ing Úr­vinnslu­sjóðs á af­drif­um hjól­barða er ekki í sam­ræmi við raun­veru­leik­ann. Bann­að er að urða fólks­bíla­dekk, en þau enda engu að síð­ur lang­flest á urð­un­ar­stað Sorpu og er það kall­að „end­ur­nýt­ing“ í um­hverfistöl­fræð­inni. End­ur­tekn­ir dekkja­brun­ar eru á urð­un­ar­staðn­um. Úr­vinnslu­gjald á inn­flutta hjól­barða hef­ur ekki ver­ið hækk­að síð­an 2010 og sér­stak­ur hjól­barða­sjóð­ur býr yf­ir hálf­um millj­arði króna í eig­ið fé.

Mest lesið í mánuðinum

Key witness in Assange case jailed in Iceland after admitting to lies and ongoing crime spree
1
English

Key wit­n­ess in Assange ca­se jai­led in Ice­land af­ter admitt­ing to lies and ongo­ing crime spree

The judgment utilizes a rar­ely in­vo­ked law in­t­ended to stop repeat of­f­end­ers from runn­ing amok and accumulat­ing crim­inal cases before the system has a chance to catch up.
Ný Samherjaskjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póstum milli manna?“
2
AfhjúpunNý Samherjaskjöl

Ný Sam­herja­skjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póst­um milli manna?“

Ný gögn sem eru und­ir í rann­sókn­um hér­aðssak­sókn­ara og namib­ískra yf­ir­valda varpa ljósi á hversu víð­tæk þekk­ing var um mútu­greiðsl­ur og hátt­semi Sam­herja í Namib­íu inn­an út­gerð­arris­ans. Frjáls­lega var tal­að um mútu­greiðsl­ur og hót­an­ir í skrif­leg­um sam­skipt­um lyk­il­stjórn­enda. Þor­steinn Már Bald­vins­son fékk stöð­ug­ar upp­lýs­ing­ar um gang mála.
Þorvaldur Gylfason
3
Pistill

Þorvaldur Gylfason

Burt með spill­ing­una

Tólf dæmi um ís­lenska spill­ingu.
Pandóruskjölin: „Milljónamæringar Krists“ reka fólk af heimilum sínum
4
FréttirPandóruskjölin

Pan­dóru­skjöl­in: „Millj­óna­mær­ing­ar Krists“ reka fólk af heim­il­um sín­um

Pan­dóru­skjöl­in sýna að kaþ­ólsk kirkju­deild sem varð al­ræmd fyr­ir barn­aníð hef­ur leyni­lega dælt gríð­ar­stór­um fjár­hæð­um í íbúða­hús­næði. Leigj­end­ur voru born­ir út á með­an far­ald­ur­inn geis­aði.
Pandóruskjölin: Íslendingar í aflandsleka
5
GreiningPandóruskjölin

Pan­dóru­skjöl­in: Ís­lend­ing­ar í af­l­andsleka

Á Ís­landi snerta Pan­dóru­skjöl­in allt frá vatns­verk­smiðju í Þor­láks­höfn til flug­véla­við­skipta á Tor­tóla, hýs­ingu kláms og fíkni­efna­sölu­síðna á Ís­landi en líka til þess sem varla verð­ur út­skýrt öðru­vísi en sem ímynd­ar­sköp­un. Þótt lek­inn sé sá stærsti eru fá­ir Ís­lend­ing­ar í skjöl­un­um mið­að við fyrri leka.
Birti mynd af óinnsigluðum atkvæðum eftir að talningu lauk
6
FréttirAlþingiskosningar 2021

Birti mynd af óinn­sigl­uð­um at­kvæð­um eft­ir að taln­ingu lauk

Kona, með tengsl við hót­el­ið í Borg­ar­nesi þar sem taln­ing at­kvæða fór fram, birti mynd á In­sta­gram eft­ir að taln­ingu var lok­ið af óinn­sigl­uð­um at­kvæð­um. Kon­an sem tók mynd­ina virt­ist vera ein í saln­um.
Ætlar ekki að skoða upptökur úr öryggismyndavélum
7
FréttirAlþingiskosningar 2021

Ætl­ar ekki að skoða upp­tök­ur úr ör­ygg­is­mynda­vél­um

Ingi Tryggva­son, formað­ur yfir­kjör­stjórn­ar í Norð­vest­ur­kjör­dæmi, seg­ir að hann ætli ekki að skoða upp­tök­ur úr eft­ir­lits­mynda­vél­um á Hót­el Borg­ar­nesi til að vera viss um að eng­inn starfs­mað­ur hót­els­ins hafi far­ið inn í taln­inga­sal­inn þeg­ar eng­inn ann­ar var við­stadd­ur. Þar að auki seg­ir hann að hann myndi ekki fá að­gang að gögn­un­um vegna per­sónu­vernd­ar­laga

Nýtt á Stundinni

Þegar fólk er svipt voninni
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
Leiðari

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Þeg­ar fólk er svipt von­inni

„Hversu lengi þurf­um við að treysta kerfi sem hef­ur ít­rek­að brot­ið á okk­ur og brugð­ist okk­ur?“
Fórnarlambalaus brot
Fréttir

Fórn­ar­lamba­laus brot

Lög­gjaf­inn á að ein­beita sér að þeim löst­um mann­anna, sem skaða aðra, ekki elt­ast við smá­synd­ir, seg­ir Hann­es Hólm­steinn Giss­ur­ar­son í svar­grein vegna um­ræðu um fyr­ir­lest­ur hans þar sem hann skil­greindi skattasnið­göngu sem dyggð.
540. spurningaþraut: Úr hvaða kvikmyndum eru þessi skjáskot?
Þrautir10 af öllu tagi

540. spurn­inga­þraut: Úr hvaða kvik­mynd­um eru þessi skjá­skot?

Hér er kom­in þema­þraut. Úr hvaða bíó­mynd­um eru skjá­skot­in hér að neð­an? Auka­spurn­ing­arn­ar snú­ast báð­ar um ís­lensk­ar mynd­ir, en að­al­spurn­ing­arn­ar um er­lend­ar mynd­ir. Fyrri auka­spurn­ing: Úr hvaða mynd er skjá­skot­ið hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Í hvaða kvik­mynd birt­ast þess­ir þre­menn­ing­ar? 2.  Í hvaða kvik­mynd eru þess­ir á ferð? ** 3.  Þessi kona er að flýta sér enda...
Valdinu er skítsama um þig
Bragi Páll Sigurðarson
Pistill

Bragi Páll Sigurðarson

Vald­inu er skít­sama um þig

Pen­inga­lykt­in renn­ur meira og minna óskipt upp í ör­fá­ar nas­ir. Hlut­verk Morg­un­blaðs­ins er að vera ilm­kert­ið sem dreg­ur at­hygli okk­ar frá því sem og skíta­lykt­inni sem er af Sjálf­stæð­is­flokkn­um, skrif­ar Bragi Páll Sig­urð­ar­son skáld.
Flóttinn er gagnslaus
MenningHamingjan

Flótt­inn er gagns­laus

Við van­líð­an hætt­ir fólki oft til að drekkja áhyggj­um sín­um með ein­hverj­um hætti, en flótt­inn er gagns­laus og ham­ingj­an lífs­nauð­syn­leg, seg­ir Jó­hann­es Kjart­ans­son ljós­mynd­ari, sem skildi við barn­s­móð­ur sína fyr­ir ári.
Saga fjölskyldunnar skrifuð á veggina
Viðtal

Saga fjöl­skyld­unn­ar skrif­uð á vegg­ina

Mar­grét Sig­ur­jóns­dótt­ir, Gréta, býr í verka­manna­bú­stöð­un­um á Hring­braut. Þar hef­ur hún bú­ið með hlé­um frá fæð­ingu, með hinum ýmsu með­lim­um fjöl­skyld­unn­ar. Þarna hef­ur hún upp­lif­að fæð­ingu, dauða og yf­ir ein jól­in stóð kista með ömmu henn­ar lát­inni inn­an­stokks í íbúð­inni. Besti tím­inn í hús­inu var þeg­ar son­ur henn­ar bjó þar líka en hann lést fyrr á ár­inu. Sjálf ætl­ar hún ekki að flytja fyrr en hún fær­ir lög­heim­il­ið yf­ir til himna. Ævi­saga henn­ar er sam­tvinn­uð sögu íbúð­ar­inn­ar.
Mesti leyndardómur Rómverjasögu leystur: Hvaðan komu hinir dularfullu Etrúrar?
Illugi Jökulsson
Flækjusagan

Illugi Jökulsson

Mesti leynd­ar­dóm­ur Róm­verja­sögu leyst­ur: Hvað­an komu hinir dul­ar­fullu Etrúr­ar?

Einn helsti leynd­ar­dóm­ur­inn í sögu Róm­verja hef­ur æv­in­lega ver­ið sá hverj­ir voru og hvað­an komu ná­grann­ar þeirr­ar og fyr­ir­renn­ar­ar norð­ur af Róm, hinir svo­nefndu Etrúr­ar. Þeir bjuggu nokk­urn veg­inn á því svæði sem nú kall­ast Tosk­ana og höfðu heil­mik­ið menn­ing­ar­ríki í mörg hundruð ár, með­an Róma­borg stóð varla út úr hnefa. Menn hef­ur reynd­ar lengi grun­að að Etrúr­ar hafi bein­lín­is...
Þátturinn um ekkert og fólkið sem veit allt
Björn Þór Björnsson
Pistill

Björn Þór Björnsson

Þátt­ur­inn um ekk­ert og fólk­ið sem veit allt

Hvers vegna kem­ur hann aft­ur?
Daglega dey ég hundrað sinnum
Viðtal

Dag­lega dey ég hundrað sinn­um

Út­lend­inga­stofn­un svipti hann og fjölda annarra mat, lækn­is­þjón­ustu og síma og vís­aði ólög­lega á göt­una í maí síð­ast­liðn­um. Emad hef­ur ver­ið í um fimm ár á flótta, fyrst und­an Ham­as sem sök­uðu hann að ósekju um að starfa með Ísra­el á laun. Hann þeytt­ist svo á milli landa í leit að betra lífi en mætti að­eins of­beldi, harð­ræði og for­dóm­um. Allt þar til hann end­aði á Ís­landi.
539. spurningaþraut: Hvaða karl var bersýnilega kunnur fyrir Schadenfreude?
Þrautir10 af öllu tagi

539. spurn­inga­þraut: Hvaða karl var ber­sýni­lega kunn­ur fyr­ir Schaden­fr­eu­de?

Fyrri auka­spurn­ing: Hver tók ljós­mynd­ina hér að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  Hver skrif­aði skáld­sög­urn­ar Óp bjöll­unn­ar, Turn­leik­hús­ið og Morg­un­þula í strá­um?  2.  Jamón og prosciutto eru spænsk og ít­ölsk út­gáfa af ... hverju? 3.  Á ís­lensku bera tvær eyj­ar sama nafn, önn­ur við Bret­land og hin til­heyr­ir Dan­mörku. Hvernig er þetta ís­lenska nafn þeirra beggja? 4.  Þýska orð­ið Schaden­fr­eu­de er...
Verður enn gerð innrás á Taívan?
Illugi Jökulsson
Flækjusagan

Illugi Jökulsson

Verð­ur enn gerð inn­rás á Taív­an?

Kína­stjórn gæti reynt að breiða yf­ir vand­ræði inn­an­lands með því að ógna Taív­an. En allt frá ör­ófi alda hafa ýms­ar bylgj­ur geng­ið þar á land.
Auglýsingahlé
MenningHús & Hillbilly

Aug­lýs­inga­hlé

Olís bens­ín­stöð­inni í bíla­kjall­ara Hamra­borg­ar Kópa­vogs var lok­að um ára­mót­in en við fá­um þó enn að njóta fag­ur­gula rým­is­ins í nýj­um bún­ingi. Sýn­ing­ar­rým­ið Y hef­ur opn­að dyr sín­ar fyr­ir gest­um og gang­andi þar sem sam­tíma­mynd­list fær að njóta sín.