Mest lesið

„Sæll Bóbó“: Svona selur Samherji sér fisk frá Íslandi til útlanda
1

„Sæll Bóbó“: Svona selur Samherji sér fisk frá Íslandi til útlanda

·
Nýnasistar dreifa áróðri í Mosfellsbæ
2

Nýnasistar dreifa áróðri í Mosfellsbæ

·
Réttlæta aðkast gegn múslimum: „Kærum okkur ekki um íslamska menningu“
3

Réttlæta aðkast gegn múslimum: „Kærum okkur ekki um íslamska menningu“

·
„Birgitta er ekki þolandi heldur gerandi“
4

„Birgitta er ekki þolandi heldur gerandi“

·
Morð á þýskum stjórnmálamanni skapar andrúmsloft ógnar og ótta
5

Morð á þýskum stjórnmálamanni skapar andrúmsloft ógnar og ótta

·
Iceland PM: Trump's remarks are "unacceptable"
6

Iceland PM: Trump's remarks are "unacceptable"

·
Ásmundur þakkar fyrir „ómetanlegan stuðning“ í akstursmálinu
7

Ásmundur þakkar fyrir „ómetanlegan stuðning“ í akstursmálinu

·
Stundin #97
Júlí 2019
#97 - Júlí 2019
Prentútgáfa Stundarinnar kemur næst út þann 1. ágúst.

Helga Baldvinsdóttir Bjargar

Þátttaka í kúgun hversdagsins

„Hugsið ykkur byltinguna sem yrði í samfélaginu ef við gætum gagnrýnt gjörðir fólks án þess að vega að virðingunni fyrir mannlegri reisn þess,“ skrifar Helga Baldvinsdóttir Bjargar.

Helga Baldvinsdóttir Bjargar

„Hugsið ykkur byltinguna sem yrði í samfélaginu ef við gætum gagnrýnt gjörðir fólks án þess að vega að virðingunni fyrir mannlegri reisn þess,“ skrifar Helga Baldvinsdóttir Bjargar.

Þátttaka í kúgun hversdagsins
„Lilja Alfreðsdóttir sem varð fyrir hvað rætnustu kvenfyrirlitningunni kallaði þingmennina ofbeldismenn. Í stað þess að hlusta á hvaða afleiðingar þessi orð höfðu á Lilju stökk Sigmundur Davíð í hina klassísku vörn og fannst hann vera mesta fórnarlambið,“ skrifar Helga.  Mynd: Pressphotos.biz - (Geirix)

Að tala fyrir mannréttindum og jafnrétti er mjög auðvelt. Að iðka þessi stóru fínu hugtök í verki er mun vandasamara. Það krefst bæði þekkingar á sérstakri stöðu jaðarsettra hópa í samfélaginu og stöðugrar æfingar í að vinna markvisst og meðvitað gegn öllu sem viðheldur kúgun þeirra. Kúgun sem getur verið þér algjörlega hulin eftir því hversu mikil forréttindi þín eru. 

Hér hefur verið byggt upp samfélag og menning út frá þörfum þeirra sem mest hafa völdin og farið hafa með völdin öldum saman. Þarfir annarra eru einmitt það, þarfir annars fólks sem gjarnan telst annars flokks, minna virði eða ekki jafn mikilvægt. Gott dæmi um þetta er hversu auðvelt er að afnema veiðigjöld hinna valdamiklu sjávarútvegsfyrirtækja en á sama tíma erfitt að afnema þau mannréttindabrot sem felast í krónu á móti krónu skerðingu hjá öryrkjum. 

Karlremba, kvenfyrirlitning, fötlunarfyrirlitning, gagnkynhneigðarhyggja, stéttahroki, aldursremba, kynþáttafordómar og önnur form kúgunar eru alltumlykjandi í okkar menningu. Það þýðir að við höfum við öll innbyrt neikvæðar skoðanir, fordóma og staðalímyndir um þessa hópa. Þessi innræting hefst í bernsku þegar við getum ekki greint sannleika frá staðalímyndum og áður en við lærum að bera kennsl á rangar upplýsingar eða iðka gagnrýna hugsun. Þótt þetta sé ekki okkur að kenna berum við ábyrgð á að endurskoða það sem við höfum lært og vinna gegn þessari kúgun.

„Þessi menning kemur í veg fyrir að við hlustum þegar okkur er bent á að við höfum sært aðra með orðum eða gjörðum“

Það er ekki hægt nema hlusta á raddir þeirra sem hafa aðra upplifun af jaðarsetningu og mismunun en við sjálf. Það krefst þess jafnframt að við skorum á hina ofur einfölduðu heimsmynd um að fólk skiptist bara í tvo hópa. Vont fólk sem beitir ofbeldi og gott fólk sem gerir það ekki. Slík skipting er hluti af skrímslavæðingunni og verður til þess að við tölum um ofbeldisverknaðinn sem eitthvað sem við „erum“ í staðinn fyrir eitthvað sem við „gerum“ en þá er ekkert rými til að misstíga sig og biðjast afsökunar. Þessi menning kemur í veg fyrir að við hlustum þegar okkur er bent á að við höfum sært aðra með orðum eða gjörðum því öll orkan okkar fer í að reyna sanna að við séum góðar manneskjur. 

Að hoppa í vörn, afneita upplifuninni, nota gaslýsingu eða segja viðkomandi vera að misskilja, koma með ásökun á móti um að upplifa upplifun viðkomandi sem árás eða ofbeldi, jafnvel ganga svo langt að kreista fram tár. Þetta eru allt gjörþekktar aðferðir sem karlmenn nota á konur þegar um ofbeldissamband er að ræða og reynt er að gera þá ábyrga. Þetta heitir andlegt ofbeldi. 

Við gerum þetta öll að einhverju leyti eftir því hversu mikla meðvitund við höfum um kúgun hversdagsins og hversu vel við höfum þjálfað vöðva gagnrýninnar sjálfsskoðunar. Viðbrögð þingmannanna í klaustursmálinu eru gott dæmi. Þingmenn náðust á upptöku viðhafa orðalag kúgunar gagnvart konum, hinsegin fólki og útlendingum. Lilja Alfreðsdóttir sem varð fyrir hvað rætnustu kvenfyrirlitningunni kallaði þingmennina ofbeldismenn. Í stað þess að hlusta á hvaða afleiðingar þessi orð höfðu á Lilju stökk Sigmundur Davíð í hina klassísku vörn og fannst hann vera mesta fórnarlambið í því að vera málaður sem vondur maður. Hann gekk meira að segja svo langt að taka eitt gaslýsingar símtal á Freyju þar sem hann reyndi að kenna einhverjum stól eða hjóli um þá fötlunarfyrirlitningu sem viðhöfð var um kvöldið.

Hugsið ykkur byltinguna sem yrði í samfélaginu ef við gætum gagnrýnt gjörðir fólks án þess að vega að virðingu fyrir mannlegri reisn þess. Hugsið ykkur byltinguna sem yrði í samfélaginu ef algengustu viðbrögð við ábendingum eða ásökunum um ofbeldi, áreitni eða mismunun væru að hlusta, axla ábyrgð og einsetja sér að gera betur. Engin EF-sökun eða að þykja það leitt „ef“ maður kynni að hafa sært einhvern. Engar útskýringar. Engar réttlætingar. Bara full meðvitund um að afleiðingar spyrja ekki um ásetning. Sama hversu vel þú meintir orð þín eða gjörðir. Ef það talar inn í kúgandi menningu gagnvart jaðarsettum hópum þá er hún bæði særandi og meiðandi. Ábending um að þú hafir tekið þátt í slíku er óþægileg, en hún er ekki ofbeldi. Að verjast slíkri ásökun með kjafti og klóm er andlegt ofbeldi. Ofbeldið sem viðheldur kúgun hversdagsins. 

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

„Sæll Bóbó“: Svona selur Samherji sér fisk frá Íslandi til útlanda
1

„Sæll Bóbó“: Svona selur Samherji sér fisk frá Íslandi til útlanda

·
Nýnasistar dreifa áróðri í Mosfellsbæ
2

Nýnasistar dreifa áróðri í Mosfellsbæ

·
Réttlæta aðkast gegn múslimum: „Kærum okkur ekki um íslamska menningu“
3

Réttlæta aðkast gegn múslimum: „Kærum okkur ekki um íslamska menningu“

·
„Birgitta er ekki þolandi heldur gerandi“
4

„Birgitta er ekki þolandi heldur gerandi“

·
Morð á þýskum stjórnmálamanni skapar andrúmsloft ógnar og ótta
5

Morð á þýskum stjórnmálamanni skapar andrúmsloft ógnar og ótta

·
Iceland PM: Trump's remarks are "unacceptable"
6

Iceland PM: Trump's remarks are "unacceptable"

·
Ásmundur þakkar fyrir „ómetanlegan stuðning“ í akstursmálinu
7

Ásmundur þakkar fyrir „ómetanlegan stuðning“ í akstursmálinu

·

Mest deilt

Iceland PM: Trump's remarks are "unacceptable"
1

Iceland PM: Trump's remarks are "unacceptable"

·
Nýnasistar dreifa áróðri í Mosfellsbæ
2

Nýnasistar dreifa áróðri í Mosfellsbæ

·
Óli Björn vill gera alla Íslendinga að kapítalistum
3

Óli Björn vill gera alla Íslendinga að kapítalistum

·
Réttlæta aðkast gegn múslimum: „Kærum okkur ekki um íslamska menningu“
4

Réttlæta aðkast gegn múslimum: „Kærum okkur ekki um íslamska menningu“

·
„Sæll Bóbó“: Svona selur Samherji sér fisk frá Íslandi til útlanda
5

„Sæll Bóbó“: Svona selur Samherji sér fisk frá Íslandi til útlanda

·
Atvinnurekendur vilja lengja biðtíma fjölmiðla eftir upplýsingum
6

Atvinnurekendur vilja lengja biðtíma fjölmiðla eftir upplýsingum

·

Mest deilt

Iceland PM: Trump's remarks are "unacceptable"
1

Iceland PM: Trump's remarks are "unacceptable"

·
Nýnasistar dreifa áróðri í Mosfellsbæ
2

Nýnasistar dreifa áróðri í Mosfellsbæ

·
Óli Björn vill gera alla Íslendinga að kapítalistum
3

Óli Björn vill gera alla Íslendinga að kapítalistum

·
Réttlæta aðkast gegn múslimum: „Kærum okkur ekki um íslamska menningu“
4

Réttlæta aðkast gegn múslimum: „Kærum okkur ekki um íslamska menningu“

·
„Sæll Bóbó“: Svona selur Samherji sér fisk frá Íslandi til útlanda
5

„Sæll Bóbó“: Svona selur Samherji sér fisk frá Íslandi til útlanda

·
Atvinnurekendur vilja lengja biðtíma fjölmiðla eftir upplýsingum
6

Atvinnurekendur vilja lengja biðtíma fjölmiðla eftir upplýsingum

·

Mest lesið í vikunni

Átakasaga hjóna sem búa ekki saman
1

Átakasaga hjóna sem búa ekki saman

·
Fóstureyðingar: Einkamál en ekki samfélagsmál
2

Kolfinna Nikulásdóttir

Fóstureyðingar: Einkamál en ekki samfélagsmál

·
Sýslumaður hélt að sáttameðferð væri undanþegin stjórnsýslulögum
3

Sýslumaður hélt að sáttameðferð væri undanþegin stjórnsýslulögum

·
„Sæll Bóbó“: Svona selur Samherji sér fisk frá Íslandi til útlanda
4

„Sæll Bóbó“: Svona selur Samherji sér fisk frá Íslandi til útlanda

·
Nýnasistar dreifa áróðri í Mosfellsbæ
5

Nýnasistar dreifa áróðri í Mosfellsbæ

·
Fjármálaráðuneytið: Lægsta mögulega greiðslubyrði verðtryggðra lána verður hærri – Víðtækar undanþágur frá banni
6

Fjármálaráðuneytið: Lægsta mögulega greiðslubyrði verðtryggðra lána verður hærri – Víðtækar undanþágur frá banni

·

Mest lesið í vikunni

Átakasaga hjóna sem búa ekki saman
1

Átakasaga hjóna sem búa ekki saman

·
Fóstureyðingar: Einkamál en ekki samfélagsmál
2

Kolfinna Nikulásdóttir

Fóstureyðingar: Einkamál en ekki samfélagsmál

·
Sýslumaður hélt að sáttameðferð væri undanþegin stjórnsýslulögum
3

Sýslumaður hélt að sáttameðferð væri undanþegin stjórnsýslulögum

·
„Sæll Bóbó“: Svona selur Samherji sér fisk frá Íslandi til útlanda
4

„Sæll Bóbó“: Svona selur Samherji sér fisk frá Íslandi til útlanda

·
Nýnasistar dreifa áróðri í Mosfellsbæ
5

Nýnasistar dreifa áróðri í Mosfellsbæ

·
Fjármálaráðuneytið: Lægsta mögulega greiðslubyrði verðtryggðra lána verður hærri – Víðtækar undanþágur frá banni
6

Fjármálaráðuneytið: Lægsta mögulega greiðslubyrði verðtryggðra lána verður hærri – Víðtækar undanþágur frá banni

·

Nýtt á Stundinni

Betri hugmynd handa Óla Birni

AK-72

Betri hugmynd handa Óla Birni

·
Sjálfstæðisflokkurinn lækkar niður í 19 prósent

Sjálfstæðisflokkurinn lækkar niður í 19 prósent

·
„Birgitta er ekki þolandi heldur gerandi“

„Birgitta er ekki þolandi heldur gerandi“

·
Ásmundur þakkar fyrir „ómetanlegan stuðning“ í akstursmálinu

Ásmundur þakkar fyrir „ómetanlegan stuðning“ í akstursmálinu

·
Zeitgeist

Hermann Stefánsson

Zeitgeist

·
Nýnasistar dreifa áróðri í Mosfellsbæ

Nýnasistar dreifa áróðri í Mosfellsbæ

·
Tengdafaðir Bjarna segir „bull“ að hann ætli að hætta í stjórnmálum

Tengdafaðir Bjarna segir „bull“ að hann ætli að hætta í stjórnmálum

·
„Sæll Bóbó“: Svona selur Samherji sér fisk frá Íslandi til útlanda

„Sæll Bóbó“: Svona selur Samherji sér fisk frá Íslandi til útlanda

·
Hvernig dirfistu?

Símon Vestarr

Hvernig dirfistu?

·
Eitt Kína, margar mótsagnir

Eitt Kína, margar mótsagnir

·
Réttlæta aðkast gegn múslimum: „Kærum okkur ekki um íslamska menningu“

Réttlæta aðkast gegn múslimum: „Kærum okkur ekki um íslamska menningu“

·
Katrín Jakobsdóttir segir ummæli Donalds Trump „óboðleg“ og dæma sig sjálf

Katrín Jakobsdóttir segir ummæli Donalds Trump „óboðleg“ og dæma sig sjálf

·