Þessi grein er meira en 3 ára gömul.

0,1 prósentið á Íslandi: 330 manns fengu 60 milljarða á einu ári

Tekju­blöð­in sem gef­in hafa ver­ið út und­an­far­in ár und­an­skilja fjár­magn­s­tekj­ur og gefa þannig bjag­aða mynd af tekju­dreif­ing­unni á Ís­landi, einkum kjör­um og skatt­byrði hinna tekju­hæstu. 60 millj­arð­ar runnu til 330 manna hóps ár­ið 2016 en þar af voru 86 pró­sent fjár­magn­s­tekj­ur og báru 20 pró­senta skatt. Alls var skatt­byrði 0,1 pró­sents­ins um 23 pró­sent.

Tekju­blöð­in sem gef­in hafa ver­ið út und­an­far­in ár und­an­skilja fjár­magn­s­tekj­ur og gefa þannig bjag­aða mynd af tekju­dreif­ing­unni á Ís­landi, einkum kjör­um og skatt­byrði hinna tekju­hæstu. 60 millj­arð­ar runnu til 330 manna hóps ár­ið 2016 en þar af voru 86 pró­sent fjár­magn­s­tekj­ur og báru 20 pró­senta skatt. Alls var skatt­byrði 0,1 pró­sents­ins um 23 pró­sent.

Tekjuhæstu 330 Íslendingarnir fengu samtals 60 milljarða í heildartekjur árið 2016 og greiddu af þeim 23,3 prósenta skatt. Alls 86 prósent teknanna voru fjármagnstekjur og báru 20 prósenta skatt en samtals runnu um 14,2 milljarðar af tekjum fólksins í ríkissjóð. Hópurinn samanstendur að miklu leyti af eigendum og stjórnendum fyrirtækja, útgerðarmönnum, bankamönnum, fjárfestum og fólki sem seldi hluti í fyrirtækjum fyrir umtalsverða fjármuni árið 2016. Þá eru læknar og lögmenn áberandi á listanum og fólk sem erft hefur miklar eignir.

Hér á næstu blaðsíðum eru birtar upplýsingar um launatekjur og fjármagnstekjur tekjuhæsta 0,1 prósentsins á Íslandi og fjallað stuttlega um bakgrunn margra þeirra sem tilheyra hópnum. Byggt er á nýjustu ítarlegu upplýsingunum um tekjur Íslendinga sem tiltækar eru, endanlegri skattskrá ríkisskattstjóra fyrir árið 2017 sem gerð var opinber síðasta vor og sýnir allar skattgreiðslur einstaklinga vegna ársins 2016.

Upplýsingavef lokað að kröfu Persónuverndar

Stundin sótti upplýsingarnar af vefnum Tekjur.is sem fór í loftið þann 12. október 2018 og hafði að geyma uppflettanleg gögn um launa- og fjár­magnstekjur allra full­orð­inna Íslend­inga.

Vilhjálmur H. Vilhjálmssonvar lögmaður þeirra sem stóðu að vefnum Tekjur.is og kom fram fyrir hönd þeirra í fjölmiðlum.

Vefnum var lokað að kröfu Persónuverndar þann 28. nóvember, en embættið taldi ábyrgðaraðila gagnagrunnsins bresta heimild til vinnslu persónuupplýsinganna, meðal annars vegna þess að löggjafinn hefði aldrei gert ráð fyrir að skattskrár yrðu gerðar almenningi aðgengilegar í „rafrænum gagnagrunni“. Fyrirtækinu var gert að eyða gagnagrunninum. Þegar það var gert hafði Stundin þegar safnað upplýsingum af vefnum um tekjuhæstu Íslendingana.

„Það er skemmst frá því að segja að ákvörðun stjórnar Persónuverndar kom á óvart enda eru á upplýsingasíðunni eingöngu birtar upplýsingar sem þegar eru opinberar samkvæmt lögum og hver sem er getur nálgast hjá ríkisskattstjóra,“ sagði Vilhjálmur H. Vilhjálmsson, lögmaður Tekna.is, í yfirlýsingu vegna málsins. „Sú túlkun stjórnar Persónuverndar að gagnagrunnar falli ekki undir fjölmiðlun er áhyggjuefni og varhugaverð fyrir stöðu tjáningarfrelsisins og frjálsrar fjölmiðlunar í landinu.“

Tekjublöðin gefa bjagaða mynd

Sem kunnugt er hafa DV og Frjáls verslun gefið út svokölluð tekjublöð um árabil þar sem birtar eru upplýsingar um tekjur handvalinna skattgreiðenda. Þar er byggt á álagningarskrám ríkisskattstjóra, en þær geyma ekki endanlegar upplýsingar um álagða skatta heldur aðeins upplýsingar skattayfirvalda á grundvelli framtals eða áætlaðra tekna í þeim tilvikum sem framtali hefur ekki verið skilað. 

Skattskrár á borð við þær sem Tekjur.is byggði á geyma hins vegar endanlegar upplýsingar um álagða skatta eftir að kærufrestur er liðinn og ríkisskattstjóri hefur úrskurðað um kærur. Þær eru því áreiðanlegari en álagningarskrár og birta miklu heildrænni mynd af tekjuskiptingu og ólíkri skattbyrði launa- og fjármagnstekna. 

Gagnrýnir framsetningu í tekjublöðunumStefán Ólafsson telur tekjublöðin hafa, jafnvel með vítaverðum hætti, gefið bjagaða mynd af tekjudreifingu á Íslandi með því að undanskilja fjármagnstekjur.

Þegar Persónuvernd fjallaði um lögmæti rafrænnar birtingar tekjuupplýsinga lögðu forsvarsmenn Tekna.is áherslu á að þessi heildræna birting upplýsinga úr skattskrá gæti hrint af stað umræðu sem yrði „mun almennari og ígrundaðri en sú persónubundna og brotakennda umræða sem skapist þegar tekjublöðin og fleiri fjölmiðlar velji þúsundir einstaklinga af handahófi og birti þar óstaðfestar tekjur þeirra“. 

Í tekjublöðunum svokölluðu hafa einvörðungu verið birtar atvinnutekjur og lífeyristekjur en ekki fjármagnstekjur. „Það þýðir að stór hluti af tekjum hátekjuhópanna, jafnvel meirihluti tekna hæsta eina prósentsins, er þar undanskilinn,“ segja Stefán Ólafsson og Arnaldur Sölvi Kristjánsson í bók sinni, Ójöfnuður á Íslandi. „Þær tölur sem þannig eru birtar gefa mjög villandi mynd af hæstu tekjunum í samfélaginu – jafnvel svo að vítavert má telja.“ 

Með 720-faldar tekjur láglaunamanns

Einstaklingur sem tilheyrði 0,1 prósentinu fékk að meðaltali 184,2 milljónir árið 2016 eða sem samsvarar 15,3 milljónum á mánuði. Þeir tekjulægstu í þessum 330 manna hópi voru með rúmlega 62 milljóna árstekjur eða 5,2 milljónir á mánuði. 

Verkamaður við neðstu tíundamörk launa þénaði að meðaltali 347 þúsund króna heildarlaun á mánuði árið 2016, eða einn fimmtánda af tekjum þeirra sem voru við gólf tekjuhæsta 0,1 prósentsins. Að meðaltali var einstaklingur sem tilheyrði 0,1 prósentinu með 44-sinnum hærri tekjur en lágtekjumaðurinn.

Allra tekjuhæstu Íslendingarnir, þau Sigurður Þorsteinsson og María Bjarnadóttir, sem fengu hvort um sig heildartekjur yfir 3 milljörðum, voru hins vegar með 720 sinnum hærri tekjur en lágtekjumaðurinn. Með öðrum orðum: það tæki verkamanninn 720 ár að vinna sér inn þær tekjur sem tekjuhæsti karlinn og tekjuhæsta konan fengu árið 2016.

Upplýsingarnar sem birtast í nýjasta tölublaði Stundarinnar, og einnig hér að neðan, eru þær ítarlegustu sem birst hafa á prenti um tekjuhæsta 0,1 prósentið á Íslandi, það er að segja tekjur þeirra einstaklinga sem fengu allra hæstu heildartekjurnar á tilteknu ári. Í ljósi þess sambands sem er iðulega milli dreifingar eigna og fjármagnstekna má ætla að margir þeirra sem prýða listann séu einnig í hópi eignamestu landsmanna.

Skráðu þig inn til að lesa

Þú færð tvær fríar áskriftargreinar í mánuði. Þú hefur síðan val um að styrkja óháða blaðamennsku með áskrift á hagstæðu verði, frá aðeins 2.390 krónum á mánuði.
Leiðbeiningar má nálgast á stundin.is/leidbeiningar.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.
Tengdar greinar

0,1 prósentið

Ríkasta 1 prósentið á 12 prósent auðs Íslendinga
Fréttir0,1 prósentið

Rík­asta 1 pró­sent­ið á 12 pró­sent auðs Ís­lend­inga

Þau fimm pró­sent sem mest­ar eign­ir eiga á Ís­landi eiga um þriðj­ung allra eigna ein­stak­linga í land­inu. Eig­ið fé rík­asta 0,1 pró­sents­ins nem­ur 5,5 pró­sent­um af öllu eig­in fé. Rík­asta 0,1 pró­sent­ið tel­ur 240 fjöl­skyld­ur.
Þorsteinn Már í Samherja hagnaðist um 5,4 milljarða í fyrra
Fréttir0,1 prósentið

Þor­steinn Már í Sam­herja hagn­að­ist um 5,4 millj­arða í fyrra

Eign­ar­halds­fé­lag Þor­steins Más Bald­vins­son­ar og Helgu Guð­munds­dótt­ur, fyrr­ver­andi eig­in­konu hans, bætti við sig 9 millj­arða króna eign­um í fyrra.
OECD: Mikilvægt að beita skattkerfinu gegn ójöfnuði
Fréttir0,1 prósentið

OECD: Mik­il­vægt að beita skatt­kerf­inu gegn ójöfn­uði

26 rík­ustu menn í heim­in­um eiga álíka mik­inn auð og fá­tæk­ari helm­ing­ur mann­kyns sam­kvæmt nýrri skýrslu Oxfam. Fjár­magn­s­tekju­skatt­ur er hag­kvæm leið til að sporna gegn ójöfn­uði að mati sér­fræð­inga OECD en skatt­lagn­ing heild­ar­eigna get­ur einnig kom­ið að gagni ef út­færsl­an er skyn­sam­leg.
Hlutdeild hátekjuhópa í heildartekjum landsmanna eykst
Fréttir0,1 prósentið

Hlut­deild há­tekju­hópa í heild­ar­tekj­um lands­manna eykst

Há­tekju­hóp­arn­ir taka til sín æ hærra hlut­fall heild­ar­tekna á Ís­landi þrátt fyr­ir að tekjuó­jöfn­uð­ur mæl­ist minni en ann­ars stað­ar sam­kvæmt Gini-stuðl­in­um. Fjár­magn­s­tekj­ur koma einkum í hlut tekju­hæstu og eigna­mestu lands­manna en eru skatt­lagð­ar minna en launa­tekj­ur.
Hátekjufólki finnst skattarnir alltof háir
Úttekt0,1 prósentið

Há­tekju­fólki finnst skatt­arn­ir alltof há­ir

„Mað­ur borg­ar bara þessa skatta og er hund­fúll yf­ir því,“ seg­ir stjórn­ar­formað­ur fast­eigna­fé­lags sem fékk meira en millj­arð í fjár­magn­s­tekj­ur ár­ið 2017. „Hlut­verk skatts­ins á ekki að vera að jafna út tekj­ur,“ seg­ir fram­kvæmda­stjóri sem kall­ar eft­ir flat­ara skatt­kerfi. Tekju­há­ir Ís­lend­ing­ar sem Stund­in ræddi við hafa áhyggj­ur af því að skatt­ar dragi úr hvat­an­um til verð­mæta­sköp­un­ar og telja fjár­magn­s­tekj­ur skatt­lagð­ar of mik­ið.
Hátekjufólkið fær afslátt á Íslandi
Úttekt0,1 prósentið

Há­tekju­fólk­ið fær af­slátt á Ís­landi

Hvergi á Norð­ur­lönd­un­um greið­ir há­tekju­fólk jafn lága skatta og á Ís­landi og eng­in Norð­ur­landa­þjóð legg­ur lægri skatta á fjár­magn og fyr­ir­tæki. Hins veg­ar hef­ur skatt­byrði lág­tekju­fjöl­skyldna auk­ist meira á Ís­landi frá alda­mót­um held­ur en í öll­um hinum OECD-ríkj­un­um.

Nýtt á Stundinni

Við gætum haft þrjú tungl! Hvar eru hin tvö?!
Flækjusagan

Við gæt­um haft þrjú tungl! Hvar eru hin tvö?!

Föru­naut­ur okk­ar Jarð­ar­búa á enda­lausri hring­ferð okk­ar um sól­kerf­ið, Mán­inn, er svo gam­al­kunn­ur og traust­ur fé­lagi að það er erfitt að ímynda sér hann eitt­hvað öðru­vísi og hvað þá bara einn af mörg­um. Við vit­um að stóru gasris­arn­ir ut­ar í sól­kerf­inu hafa tugi tungla sér til fylgd­ar — 80 við Júpíter þeg­ar síð­ast frétt­ist, 83 við Sa­t­úrn­us — en tungl­ið...
Sorgleg svör Katrínar við orðum Bjarkar
Illugi Jökulsson
Pistill

Illugi Jökulsson

Sorg­leg svör Katrín­ar við orð­um Bjark­ar

Blaða­mað­ur The Guar­di­an, Chal Ravens, seg­ir að Björk hafi „nán­ast hrækt“ í reiði sinni þeg­ar hún lýsti svik­um þeim sem henni fannst hún hafa upp­lilfað af hendi Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur.
Stríð í þúsund daga
Flækjusagan#40

Stríð í þús­und daga

Ill­ugi Jök­uls­son fór að skoða hverj­ir væru fyr­ir­mynd­irn­ar að upp­á­hald­s­per­sónu hans í upp­á­halds­skáld­sögu hans, Hundrað ára ein­semd eft­ir García Márqu­ez.
Katrín Jakobsdóttir „hefur ekkert gert fyrir umhverfið“
Fréttir

Katrín Jak­obs­dótt­ir „hef­ur ekk­ert gert fyr­ir um­hverf­ið“

Tón­list­ar­kon­an Björk Guð­munds­dótt­ir seg­ir for­sæt­is­ráð­herra hafa svik­ið lof­orð sem hún gaf um að­gerð­ir í lofts­lags­mál­um.
Fólk - og framlög til stjórnmálaflokka
Björn Leví Gunnarsson
Aðsent

Björn Leví Gunnarsson

Fólk - og fram­lög til stjórn­mála­flokka

Stjórn­mála­flokk­ar eiga ekki að þurfa fjár­magn sem dug­ar til að keyra gríð­ar­leg­ar aug­lýs­inga­her­ferð­ir.
Sorgarsaga Söngva Satans
Fréttir

Sorg­ar­saga Söngva Satans

Bresk-ind­verski rit­höf­und­ur­inn Salm­an Rus­hdie særð­ist illa í morð­til­ræði þeg­ar hann steig á svið til að halda ræðu í New York á dög­un­um. Svo virð­ist sem árás­ar­mað­ur­inn, sem er af líb­önsk­um ætt­um, hafi ætl­að sér að upp­fylla trú­ar­lega til­skip­un leið­toga Ír­ans frá 1989 sem sagði Rus­hdie rétt­dræp­an fyr­ir guðlast í bók sinni Söngv­ar Satans. Mál­ið á sér langa og sorg­lega sögu sem er samof­in mál­frelsi, trú­arof­stæki og valdatafli í Mið-Aust­ur­lönd­um.
Fyrsti Rómarbiskup brenndur á krossi?
Flækjusagan

Fyrsti Róm­ar­bisk­up brennd­ur á krossi?

Páfinn sit­ur enn í Róm, 1
Túlkur Gorbatsjevs: „Hvernig á að forðast þriðju heimsstyrjöld“
Viðtal

Túlk­ur Gor­bat­sjevs: „Hvernig á að forð­ast þriðju heims­styrj­öld“

Pavel Palazhchen­ko, sem var sov­ésk­ur og síð­ar rúss­nesk­ur diplómati og túlk­ur Gor­bat­sjevs á leið­toga­fund­in­um í Reykja­vík ár­ið 1986, seg­ir að stöðva eigi hern­að­ar­að­gerð­ir í Úkraínu eins fljótt og auð­ið er. 36 ár­um eft­ir fund­inn í Höfða er Palazhchen­ko aft­ur kom­inn í stutta heim­sókn til Reykja­vík­ur og féllst á að ræða við Andrei Mens­hen­in blaða­mann um leið­toga­fund­inn og þær breyt­ing­ar sem urðu í kjöl­far hans, kjarn­orku­vopn og stríð­ið í Úkraínu. Hann seg­ir að eng­ar alls­herj­ar­við­ræð­ur um ör­ygg­is­mál hafi orð­ið milli Rúss­lands og Evr­ópu eft­ir hrun Sov­ét­ríkj­anna.
FréttirEigin konur

„Ég sá bara veik­an ein­stak­ling“

Mað­ur sem var mis­not­að­ur af bróð­ur sín­um um ára­bil lýs­ir því í við­tali við Eddu Falak hvað það var vont að missa stjórn á að­stæð­um eft­ir að mál­ið komst upp.
Í vöku og draumi
Viðtal

Í vöku og draumi

Ýr Þrast­ar­dótt­ir fata­hönn­uð­ur hef­ur vak­ið at­hygli fyr­ir hönn­un sína sem oft má líkja við lista­verk og fyrr á þessu ári opn­aði hún ásamt tveim­ur öðr­um hönn­uð­um versl­un­ina Apotek Atelie. Hún venti kvæði sínu í kross í hittifyrra og hóf nám við Kvik­mynda­skóla Ís­lands og út­skrif­að­ist í vor. Ýr var greind með ADHD fyr­ir um einu og hálfu ári og seg­ist nú skilja hvernig hún hef­ur fún­ker­að í gegn­um ár­in.
Brák og Þórir í Freyjulundi lifa með árstíðunum
MenningHús & Hillbilly

Brák og Þór­ir í Freyju­lundi lifa með árs­tíð­un­um

Hill­billy hitti Brák Jóns­dótt­ur mynd­list­ar­konu og Þóri Her­mann Ósk­ars­son tón­list­ar­mann í byrj­un sum­ars til að ræða list­a­líf­ið á Norð­ur­landi.
Snýst ekki um trú að hafa þekkingu á Biblíunni
Fólkið í borginni

Snýst ekki um trú að hafa þekk­ingu á Biblí­unni

Arn­ald­ur Sig­urðs­son, bóka­vörð­ur á Lands­bóka­safn­inu, tel­ur klass­ísk­ar bók­mennt­ir, einkum Bibl­í­una, grund­völl að læsi.