Þessi grein er meira en 2 ára gömul.

0,1 prósentið á Íslandi: 330 manns fengu 60 milljarða á einu ári

Tekju­blöð­in sem gef­in hafa ver­ið út und­an­far­in ár und­an­skilja fjár­magn­s­tekj­ur og gefa þannig bjag­aða mynd af tekju­dreif­ing­unni á Ís­landi, einkum kjör­um og skatt­byrði hinna tekju­hæstu. 60 millj­arð­ar runnu til 330 manna hóps ár­ið 2016 en þar af voru 86 pró­sent fjár­magn­s­tekj­ur og báru 20 pró­senta skatt. Alls var skatt­byrði 0,1 pró­sents­ins um 23 pró­sent.

Tekju­blöð­in sem gef­in hafa ver­ið út und­an­far­in ár und­an­skilja fjár­magn­s­tekj­ur og gefa þannig bjag­aða mynd af tekju­dreif­ing­unni á Ís­landi, einkum kjör­um og skatt­byrði hinna tekju­hæstu. 60 millj­arð­ar runnu til 330 manna hóps ár­ið 2016 en þar af voru 86 pró­sent fjár­magn­s­tekj­ur og báru 20 pró­senta skatt. Alls var skatt­byrði 0,1 pró­sents­ins um 23 pró­sent.

Tekjuhæstu 330 Íslendingarnir fengu samtals 60 milljarða í heildartekjur árið 2016 og greiddu af þeim 23,3 prósenta skatt. Alls 86 prósent teknanna voru fjármagnstekjur og báru 20 prósenta skatt en samtals runnu um 14,2 milljarðar af tekjum fólksins í ríkissjóð. Hópurinn samanstendur að miklu leyti af eigendum og stjórnendum fyrirtækja, útgerðarmönnum, bankamönnum, fjárfestum og fólki sem seldi hluti í fyrirtækjum fyrir umtalsverða fjármuni árið 2016. Þá eru læknar og lögmenn áberandi á listanum og fólk sem erft hefur miklar eignir.

Hér á næstu blaðsíðum eru birtar upplýsingar um launatekjur og fjármagnstekjur tekjuhæsta 0,1 prósentsins á Íslandi og fjallað stuttlega um bakgrunn margra þeirra sem tilheyra hópnum. Byggt er á nýjustu ítarlegu upplýsingunum um tekjur Íslendinga sem tiltækar eru, endanlegri skattskrá ríkisskattstjóra fyrir árið 2017 sem gerð var opinber síðasta vor og sýnir allar skattgreiðslur einstaklinga vegna ársins 2016.

Upplýsingavef lokað að kröfu Persónuverndar

Stundin sótti upplýsingarnar af vefnum Tekjur.is sem fór í loftið þann 12. október 2018 og hafði að geyma uppflettanleg gögn um launa- og fjár­magnstekjur allra full­orð­inna Íslend­inga.

Vilhjálmur H. Vilhjálmssonvar lögmaður þeirra sem stóðu að vefnum Tekjur.is og kom fram fyrir hönd þeirra í fjölmiðlum.

Vefnum var lokað að kröfu Persónuverndar þann 28. nóvember, en embættið taldi ábyrgðaraðila gagnagrunnsins bresta heimild til vinnslu persónuupplýsinganna, meðal annars vegna þess að löggjafinn hefði aldrei gert ráð fyrir að skattskrár yrðu gerðar almenningi aðgengilegar í „rafrænum gagnagrunni“. Fyrirtækinu var gert að eyða gagnagrunninum. Þegar það var gert hafði Stundin þegar safnað upplýsingum af vefnum um tekjuhæstu Íslendingana.

„Það er skemmst frá því að segja að ákvörðun stjórnar Persónuverndar kom á óvart enda eru á upplýsingasíðunni eingöngu birtar upplýsingar sem þegar eru opinberar samkvæmt lögum og hver sem er getur nálgast hjá ríkisskattstjóra,“ sagði Vilhjálmur H. Vilhjálmsson, lögmaður Tekna.is, í yfirlýsingu vegna málsins. „Sú túlkun stjórnar Persónuverndar að gagnagrunnar falli ekki undir fjölmiðlun er áhyggjuefni og varhugaverð fyrir stöðu tjáningarfrelsisins og frjálsrar fjölmiðlunar í landinu.“

Tekjublöðin gefa bjagaða mynd

Sem kunnugt er hafa DV og Frjáls verslun gefið út svokölluð tekjublöð um árabil þar sem birtar eru upplýsingar um tekjur handvalinna skattgreiðenda. Þar er byggt á álagningarskrám ríkisskattstjóra, en þær geyma ekki endanlegar upplýsingar um álagða skatta heldur aðeins upplýsingar skattayfirvalda á grundvelli framtals eða áætlaðra tekna í þeim tilvikum sem framtali hefur ekki verið skilað. 

Skattskrár á borð við þær sem Tekjur.is byggði á geyma hins vegar endanlegar upplýsingar um álagða skatta eftir að kærufrestur er liðinn og ríkisskattstjóri hefur úrskurðað um kærur. Þær eru því áreiðanlegari en álagningarskrár og birta miklu heildrænni mynd af tekjuskiptingu og ólíkri skattbyrði launa- og fjármagnstekna. 

Gagnrýnir framsetningu í tekjublöðunumStefán Ólafsson telur tekjublöðin hafa, jafnvel með vítaverðum hætti, gefið bjagaða mynd af tekjudreifingu á Íslandi með því að undanskilja fjármagnstekjur.

Þegar Persónuvernd fjallaði um lögmæti rafrænnar birtingar tekjuupplýsinga lögðu forsvarsmenn Tekna.is áherslu á að þessi heildræna birting upplýsinga úr skattskrá gæti hrint af stað umræðu sem yrði „mun almennari og ígrundaðri en sú persónubundna og brotakennda umræða sem skapist þegar tekjublöðin og fleiri fjölmiðlar velji þúsundir einstaklinga af handahófi og birti þar óstaðfestar tekjur þeirra“. 

Í tekjublöðunum svokölluðu hafa einvörðungu verið birtar atvinnutekjur og lífeyristekjur en ekki fjármagnstekjur. „Það þýðir að stór hluti af tekjum hátekjuhópanna, jafnvel meirihluti tekna hæsta eina prósentsins, er þar undanskilinn,“ segja Stefán Ólafsson og Arnaldur Sölvi Kristjánsson í bók sinni, Ójöfnuður á Íslandi. „Þær tölur sem þannig eru birtar gefa mjög villandi mynd af hæstu tekjunum í samfélaginu – jafnvel svo að vítavert má telja.“ 

Með 720-faldar tekjur láglaunamanns

Einstaklingur sem tilheyrði 0,1 prósentinu fékk að meðaltali 184,2 milljónir árið 2016 eða sem samsvarar 15,3 milljónum á mánuði. Þeir tekjulægstu í þessum 330 manna hópi voru með rúmlega 62 milljóna árstekjur eða 5,2 milljónir á mánuði. 

Verkamaður við neðstu tíundamörk launa þénaði að meðaltali 347 þúsund króna heildarlaun á mánuði árið 2016, eða einn fimmtánda af tekjum þeirra sem voru við gólf tekjuhæsta 0,1 prósentsins. Að meðaltali var einstaklingur sem tilheyrði 0,1 prósentinu með 44-sinnum hærri tekjur en lágtekjumaðurinn.

Allra tekjuhæstu Íslendingarnir, þau Sigurður Þorsteinsson og María Bjarnadóttir, sem fengu hvort um sig heildartekjur yfir 3 milljörðum, voru hins vegar með 720 sinnum hærri tekjur en lágtekjumaðurinn. Með öðrum orðum: það tæki verkamanninn 720 ár að vinna sér inn þær tekjur sem tekjuhæsti karlinn og tekjuhæsta konan fengu árið 2016.

Upplýsingarnar sem birtast í nýjasta tölublaði Stundarinnar, og einnig hér að neðan, eru þær ítarlegustu sem birst hafa á prenti um tekjuhæsta 0,1 prósentið á Íslandi, það er að segja tekjur þeirra einstaklinga sem fengu allra hæstu heildartekjurnar á tilteknu ári. Í ljósi þess sambands sem er iðulega milli dreifingar eigna og fjármagnstekna má ætla að margir þeirra sem prýða listann séu einnig í hópi eignamestu landsmanna.

Skráðu þig inn til að lesa

Þú færð tvær fríar áskriftargreinar í mánuði. Þú hefur síðan val um að styrkja óháða blaðamennsku með áskrift á hagstæðu verði, frá aðeins 1.990 krónum á mánuði.
Leiðbeiningar má nálgast á stundin.is/leidbeiningar.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.
Tengdar greinar

0,1 prósentið

Þorsteinn Már í Samherja hagnaðist um 5,4 milljarða í fyrra
Fréttir0,1 prósentið

Þor­steinn Már í Sam­herja hagn­að­ist um 5,4 millj­arða í fyrra

Eign­ar­halds­fé­lag Þor­steins Más Bald­vins­son­ar og Helgu Guð­munds­dótt­ur, fyrr­ver­andi eig­in­konu hans, bætti við sig 9 millj­arða króna eign­um í fyrra.
OECD: Mikilvægt að beita skattkerfinu gegn ójöfnuði
Fréttir0,1 prósentið

OECD: Mik­il­vægt að beita skatt­kerf­inu gegn ójöfn­uði

26 rík­ustu menn í heim­in­um eiga álíka mik­inn auð og fá­tæk­ari helm­ing­ur mann­kyns sam­kvæmt nýrri skýrslu Oxfam. Fjár­magn­s­tekju­skatt­ur er hag­kvæm leið til að sporna gegn ójöfn­uði að mati sér­fræð­inga OECD en skatt­lagn­ing heild­ar­eigna get­ur einnig kom­ið að gagni ef út­færsl­an er skyn­sam­leg.
Hlutdeild hátekjuhópa í heildartekjum landsmanna eykst
Fréttir0,1 prósentið

Hlut­deild há­tekju­hópa í heild­ar­tekj­um lands­manna eykst

Há­tekju­hóp­arn­ir taka til sín æ hærra hlut­fall heild­ar­tekna á Ís­landi þrátt fyr­ir að tekjuó­jöfn­uð­ur mæl­ist minni en ann­ars stað­ar sam­kvæmt Gini-stuðl­in­um. Fjár­magn­s­tekj­ur koma einkum í hlut tekju­hæstu og eigna­mestu lands­manna en eru skatt­lagð­ar minna en launa­tekj­ur.
Hátekjufólki finnst skattarnir alltof háir
Úttekt0,1 prósentið

Há­tekju­fólki finnst skatt­arn­ir alltof há­ir

„Mað­ur borg­ar bara þessa skatta og er hund­fúll yf­ir því,“ seg­ir stjórn­ar­formað­ur fast­eigna­fé­lags sem fékk meira en millj­arð í fjár­magn­s­tekj­ur ár­ið 2017. „Hlut­verk skatts­ins á ekki að vera að jafna út tekj­ur,“ seg­ir fram­kvæmda­stjóri sem kall­ar eft­ir flat­ara skatt­kerfi. Tekju­há­ir Ís­lend­ing­ar sem Stund­in ræddi við hafa áhyggj­ur af því að skatt­ar dragi úr hvat­an­um til verð­mæta­sköp­un­ar og telja fjár­magn­s­tekj­ur skatt­lagð­ar of mik­ið.
Hátekjufólkið fær afslátt á Íslandi
Úttekt0,1 prósentið

Há­tekju­fólk­ið fær af­slátt á Ís­landi

Hvergi á Norð­ur­lönd­un­um greið­ir há­tekju­fólk jafn lága skatta og á Ís­landi og eng­in Norð­ur­landa­þjóð legg­ur lægri skatta á fjár­magn og fyr­ir­tæki. Hins veg­ar hef­ur skatt­byrði lág­tekju­fjöl­skyldna auk­ist meira á Ís­landi frá alda­mót­um held­ur en í öll­um hinum OECD-ríkj­un­um.
Þéna 714-föld laun fiskvinnslustarfsmanns en greiða lægra hlutfall í skatt
Greining0,1 prósentið

Þéna 714-föld laun fisk­vinnslu­starfs­manns en greiða lægra hlut­fall í skatt

Arð­greiðsl­ur til eig­enda stóru út­gerð­ar­fyr­ir­tækj­anna eru miklu hærri en veiði­gjöld­in sem fyr­ir­tæk­in greiða til rík­is­sjóðs.

Nýtt á Stundinni

Sjallar veðja á einstaklinginn
Blogg

Stefán Snævarr

Sjall­ar veðja á ein­stak­ling­inn

Slag­orð Sjálf­stæð­is­flokks­ins í kom­andi kosn­inga­bar­áttu ku eiga að vera „veðj­um á ein­stak­ling­inn“. Slík veð­mál eru flokkn­um töm, t.d. veðj­aði Sig­ríð­ur And­er­sen á ýmsa ein­stak­linga í Lands­rétt­ar­mál­um. Einnig var veðj­að á ákveðna ein­stak­linga þeg­ar Lands­bank­inn var einka­vædd­ur. Sjall­ar veðj­uðu held­ur bet­ur á ein­stak­ling­inn í um­ferð­ar­mál­um. Þeg­ar þeir réðu Reykja­vík var lít­ið gert til að efla al­menn­ings­sam­göng­ur. Af­leið­ing­in var bíla­spreng­ing með til­heyr­andi...
„Drepið svikarana!“
Flækjusagan

„Drep­ið svik­ar­ana!“

Þeg­ar hinn tíu ára Pét­ur var val­inn til keis­ara í Moskvu 1682 varð allt vit­laust. Skytt­urn­ar gerðu upp­reisn. En var það Soffía Al­ex­eiévna, syst­ir hins unga keis­ara, sem stóð fyr­ir æð­inu sem nú greip um sig í Kreml?
Lagavernd gegn glæpum
Þorvaldur Gylfason
Pistill

Þorvaldur Gylfason

Laga­vernd gegn glæp­um

Ís­lenska stjórn­ar­skrá­in vernd­ar þá sem ná und­ir sig ólög­leg­um ávinn­ingi.
Móðir flýr barnavernd sem vill koma dóttur hennar í varanlegt fóstur
Fréttir

Móð­ir flýr barna­vernd sem vill koma dótt­ur henn­ar í var­an­legt fóst­ur

Sandra Hrönn Stef­áns­dótt­ir hef­ur kært Barna­vernd­ar­nefnd Reykja­vík­ur fyr­ir ranga úr­lausn í máli henn­ar en barna­vernd hef­ur far­ið fimmm sinn­um fram á for­sjár­svipt­ingu síð­an í des­em­ber 2020. Sandra hef­ur vegna þessa kom­ið sér í fel­ur úti á landi til að dótt­ir henn­ar verði ekki tek­in af henni.
314. spurningaþraut: Kafbátur, nasistaforingi, forseti og fallinn múr
Þrautir10 af öllu tagi

314. spurn­inga­þraut: Kaf­bát­ur, nas­ista­for­ingi, for­seti og fall­inn múr

Þraut­in í gær, mund­uði eft­ir að gæta að henni? * Fyrri auka­spurn­ing: Svart fólk var ekki bein­lín­is hluti af fína fólk­inu á Bretlandi á 19. öld, en sú er þó raun­in í sjón­varps­seríu einni, eins og sjá má á mynd­inni hér að of­an. Hvað heit­ir sjón­varps­serí­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Hvað hét sá for­seti Venesúela sem lést 2013? 2.   Ása Ólafs­dótt­ir,...
Haninn Hreggviður IV við Dillonshús, musteri ástarinnar
Mynd dagsins

Han­inn Hreggvið­ur IV við Dillons­hús, musteri ástar­inn­ar

Fimm máls­met­andi ein­stak­ling­ar rit­uðu í morg­un langa grein í Frétta­blað­ið um að flytja Dillons­hús, sem stað­sett er á Ár­bæj­arsafni aft­ur heim. „Heim“ er horn­ið á Suð­ur­götu og Túngötu, en þar er nú smekk­laust bíla­stæði. Hús­ið byggði Dillon lá­varð­ur, Sire Ottesen ást­konu sinni og barni þeirra, ár­ið 1853. Hús­ið stóð þar þang­að til það var flutt upp á Ár­bæj­arsafn ár­ið 1961. Hús­ið hýs­ir kaffi­hús safns­ins og er helsta mat­ar­hola han­ans Hreggviðs IV. Hann er lík­lega einn af fá­um sem er mót­fall­inn flutn­ing­um á þessu fína húsi nið­ur í Kvos.
Andrés Magnússon: Skil vel að Ágúst Ólafur sé súr eftir uppstillingu Samfylkingarnar
Fréttir

Andrés Magnús­son: Skil vel að Ág­úst Ólaf­ur sé súr eft­ir upp­still­ingu Sam­fylk­ing­arn­ar

For­tíð Sam­fylk­ing­ar­inn­ar hafði áhrif á nið­ur­stöðu upp­still­ing­arn­ar, seg­ir Andrés Magnús­son.
Dómsmálaráðherra bregst við bið eftir fangelsisvistun með samfélagsþjónustu
Fréttir

Dóms­mála­ráð­herra bregst við bið eft­ir fang­elsis­vist­un með sam­fé­lags­þjón­ustu

Áslaug Arna Sig­ur­björns­dótt­ir dóms­mála­ráð­herra hef­ur lagt fram frum­varp sem mun heim­ila afplán­un allt að tveggja ára fang­els­is­dóma með sam­fé­lags­þjón­ustu. Til­gang­ur­inn er að draga úr bið eft­ir afplán­un og bregð­ast við aukn­um fjölda fyrn­inga dóma.
313. spurningaþraut: Þrír ungir bræður frá eyjunni Mön ... þar koma nú eigi margir til mála, ha?
Þrautir10 af öllu tagi

313. spurn­inga­þraut: Þrír ung­ir bræð­ur frá eyj­unni Mön ... þar koma nú eigi marg­ir til mála, ha?

Hér er hlekk­ur á þraut gær­dags­ins, ekki orð um það meir. * Fyrri auka­spurn­ing: Hvar er mynd­in hér að of­an tek­in? Beð­ið er um ná­kvæmt svar. * Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Ár­ið 1958 stofn­uðu þrír ung­ir bræð­ur frá eyj­unni Mön á Ír­lands­hafi hljóm­sveit. Um svip­að leyti fluttu þeir reynd­ar frá Bret­lands­eyj­um með fjöl­skyldu sinni, og þeir voru síð­an oft kennd­ir við þann...
Kvikmynd Ólafs Arnalds lítur dagsins ljós
Menning

Kvik­mynd Ól­afs Arn­alds lít­ur dags­ins ljós

Tón­list­ar­mynd­in When We Are Born af­hjúp­ar per­sónu­lega sögu síð­ustu plötu Ól­afs Arn­alds. Hún var tek­in upp síð­asta sum­ar, en verð­ur frum­sýnd á net­inu 7. mars.
Hjartans kveðja frá Reykjanesi
Mynd dagsins

Hjart­ans kveðja frá Reykja­nesi

Þessi ferða­lang­ur á Bleik­hóli, við suð­urenda Kleif­ar­vatns, ætl­aði að finna fyr­ir hon­um stóra sem kom svo ekki. Það voru fá­ir á ferli, enda hafa Al­manna­varn­ir beint því til fólks að vera ekki að þvæl­ast að óþörfu um mið­bik Reykja­nesskag­ans. Krýsu­vík­ur­kerf­ið er und­ir sér­stöku eft­ir­liti vís­inda­manna, því það teyg­ir anga sína inn á höf­uð­borg­ar­svæð­ið. Síð­deg­is í gær mæld­ust litl­ir skjálft­ar óþægi­lega ná­lægt Krýsu­vík­ur­svæð­inu, sem er áhyggju­efni vís­inda­manna.
Auðlindir í stjórnarskrá
Blogg

Þorvaldur Gylfason

Auð­lind­ir í stjórn­ar­skrá

Hér fer á eft­ir í einni bendu fimm greina flokk­ur okk­ar Lýðs Árna­son­ar lækn­is og kvik­mynda­gerð­ar­manns og Ól­afs Ólafs­son­ar fv. land­lækn­is um auð­linda­mál­ið og stjórn­ar­skrána. Grein­arn­ar birt­ust fyrst í Frétta­blað­inu 24. sept­em­ber, 20. októ­ber, 19. nóv­em­ber og 23. des­em­ber 2020 og loks 26. fe­brú­ar 2021. 1. VIT­UND­AR­VAKN­ING UM MIK­IL­VÆGI AUЭLINDA­Heims­byggð­in er að vakna til vit­und­ar...