Mest lesið

„Núna get ég risið undir sjálfri mér“
1

„Núna get ég risið undir sjálfri mér“

·
Maðurinn sem háskólinn gat ekki hafnað
2

Maðurinn sem háskólinn gat ekki hafnað

·
Rekstri þjóðarsjóðs verður útvistað til einkaaðila
3

Rekstri þjóðarsjóðs verður útvistað til einkaaðila

·
Einkarekið lækningafyrirtæki selt fyrir 850 milljónir eftir 585 milljóna arðgreiðslur til hluthafa
4

Einkarekið lækningafyrirtæki selt fyrir 850 milljónir eftir 585 milljóna arðgreiðslur til hluthafa

·
Fjárfestingar eiginkonu Hreiðars Más í ferðaþjónustu gegnum Tortólu og Lúxemborg fóru leynt
5

Fjárfestingar eiginkonu Hreiðars Más í ferðaþjónustu gegnum Tortólu og Lúxemborg fóru leynt

·
Ritstjóri Wikileaks við íslensk stjórnvöld: „Handtakið Pompeo“
6

Ritstjóri Wikileaks við íslensk stjórnvöld: „Handtakið Pompeo“

·
Morð í Kongó og málaliðar á Íslandi
7

Morð í Kongó og málaliðar á Íslandi

·

Er kjöt ræktað á tilraunastofu framtíðin?

Gæti dregið gríðarlega úr losun gróðurhúsalofttegunda frá landbúnaði. Þegar hefur tekist að búa til hamborgara á tilraunastofu. Fyrirtæki lofa kjúklingakjöti á markað fyrir árslok.

Rækta kjöt á tilraunastofum Tilraunir með kjötræktun hafa skilað umtalsverðum árangri.  Mynd: Shutterstock
ritstjorn@stundin.is

Í umræðunni um það hvernig við getum takmarkað hlýnun jarðar kemur mataræði oft við sögu. Fjöldi rannsókna hafa sýnt fram á að framleiðsla dýraafurða hefur gríðarstórt kolefnisfótspor sem ekki er sjálfbært til frambúðar samhliða fjölgun mannkynsins.

Draga þarf úr neyslu dýraafurða

Á síðustu árum hafa sífellt fleiri rannsóknir birst sem hafa beint spjótum sínum að þessum vanda. Nú síðast var það loftslagsskýrsla Sameinuðu þjóðanna þar sem ein af meginráðleggingum höfunda var að draga þyrfti markvisst úr neyslu dýraafurða til að sporna gegn loftslagsbreytingum.

Það eru þó ekki allir tilbúnir að leggja kjötneysluna á hilluna fyrir fullt og allt. Með þetta í huga vinna nokkur fyrirtæki að lausn sem hugsuð er sem staðgengill kjöts af slátruðum dýrum: kjöt ræktað á tilraunastofu.

Kjötneysla hefur aukist

Kjöt var áður fyrr munaðarvara á mörgum svæðum heims og er það í raun enn víðs vegar. Með vaxandi innkomu heimila og lækkuðu verði hefur þetta breyst nokkuð hratt. Mest hefur breytingin orðið í Austur-Asíu þar sem kjötneysla var 8,7 kíló á mann á ári á sjöunda áratug síðustu aldar. Þrjátíu árum seinna var hún orðin 37,7 kílógrömm, sem er aukning upp á 330 prósent. Það gefur auga leið að aukin neysla krefst aukinnar framleiðslu á kjöti og við höfum nú þegar varla undan að finna landsvæði fyrir ræktun dýra til manneldis.

Flókið ferli

Árið 2013 tókst fyrst að rækta hamborgara á tilraunastofu í Þýskalandi. Sá hamborgari kostaði á sínum tíma um 30 milljónir í ræktun. Með framförum á þessu sviði hefur tekist að draga talsvert úr framleiðslukostnaði og kostar einn borgari í dag um 1.300 krónur.

Auk kostnaðar við ræktun á slíku kjöti er ferlið við ræktunina töluvert flókið. Stofnfrumur  eða hnoðatróðfrumur (forverar beinagrindavöðvafrumna) eru yfirleitt notaðar til að rækta kjötið. Frumunum er komið fyrir á næringarríku æti þar sem það er ræktað í lagi af frumum sem hægt er að búa til eins konar hakk úr.

Það sem hefur reynst hvað erfiðast í ferlinu er að fá frumurnar til að mynda þrívíðan strúktúr líkt og vöðva í dýri. Vöðvar dýra hafa ákveðna samsetningu fitu, vöðva og sina sem ekki hefur verið hægt að endurskapa með góðu móti á tilraunastofu. Fyrirtæki í þessum geira vinna hörðum höndum að því að finna lausnir á þeim vanda svo lokaafurðin sé sem líkust því sem fólk á að venjast.

Umhverfisvænni lausn

Talið er að kjöt ræktað á tilraunastofum geti dregið úr losun gróðurhúsalofttegunda frá landbúnaði um 78–96 prósent. Það er einnig augljóst að landnotkun við slíka framleiðslu væri nær engin miðað við dýraeldi og á það sama við um vatnsnotkun. Þeir sem hafa gagnrýnt tæknina hafa aftur á móti bent á að til að gera kjötræktun að veruleika fyrir heimsbyggðina muni þurfa til mikla orku. Ekki er enn vitað hver orkunotkunin fyrir slíka framleiðslu yrði en þegar heildarmyndin er skoðuð eru flestir sammála um það að heildarumhverfisáhrif slíkrar framleiðslu væri minni en með landbúnaði eins og hann þekkist í dag.

Á matseðlum í lok árs

Þótt það hljómi kannski fjarlægt er ekki svo langt í það að kjöt ræktað á þennan hátt verði raunverulegur möguleiki fyrir neytendur. Samkvæmt forstjóra bandaríska fyrirtækisins Just verður kjúklingur frá fyrirtækinu á matseðlum nokkurra veitingastaða í lok ársins 2018. Matvælareglugerðir flækja þó málið þar sem ekki hefur verið skapað regluverk utan um vörur sem þessar. Fyrirtækið leitar því utan landsteinanna, til Evrópu og Asíu, til að finna markaði til að prófa vöruna.

Þrátt fyrir kosti sína er spurningin á endanum alltaf sú hvort neytendur séu tilbúnir að skipta út kjöti af slátruðum dýrum fyrir kjöt sem ræktað er á tilraunastofu.

 

 

Tögg

Vísindi

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

„Núna get ég risið undir sjálfri mér“
1

„Núna get ég risið undir sjálfri mér“

·
Maðurinn sem háskólinn gat ekki hafnað
2

Maðurinn sem háskólinn gat ekki hafnað

·
Rekstri þjóðarsjóðs verður útvistað til einkaaðila
3

Rekstri þjóðarsjóðs verður útvistað til einkaaðila

·
Einkarekið lækningafyrirtæki selt fyrir 850 milljónir eftir 585 milljóna arðgreiðslur til hluthafa
4

Einkarekið lækningafyrirtæki selt fyrir 850 milljónir eftir 585 milljóna arðgreiðslur til hluthafa

·
Fjárfestingar eiginkonu Hreiðars Más í ferðaþjónustu gegnum Tortólu og Lúxemborg fóru leynt
5

Fjárfestingar eiginkonu Hreiðars Más í ferðaþjónustu gegnum Tortólu og Lúxemborg fóru leynt

·
Ritstjóri Wikileaks við íslensk stjórnvöld: „Handtakið Pompeo“
6

Ritstjóri Wikileaks við íslensk stjórnvöld: „Handtakið Pompeo“

·
Morð í Kongó og málaliðar á Íslandi
7

Morð í Kongó og málaliðar á Íslandi

·

Mest deilt

Rekstri þjóðarsjóðs verður útvistað til einkaaðila
1

Rekstri þjóðarsjóðs verður útvistað til einkaaðila

·
Maðurinn sem háskólinn gat ekki hafnað
2

Maðurinn sem háskólinn gat ekki hafnað

·
„Núna get ég risið undir sjálfri mér“
3

„Núna get ég risið undir sjálfri mér“

·
Hvílík tilviljun
4

Hvílík tilviljun

·
Að vera sáttur í eigin skinni
5

Ágústa Arna Sigurdórsdóttir

Að vera sáttur í eigin skinni

·
Sauðkindin er hluti feðraveldisins
6

Páll Ásgeir Ásgeirsson

Sauðkindin er hluti feðraveldisins

·

Mest deilt

Rekstri þjóðarsjóðs verður útvistað til einkaaðila
1

Rekstri þjóðarsjóðs verður útvistað til einkaaðila

·
Maðurinn sem háskólinn gat ekki hafnað
2

Maðurinn sem háskólinn gat ekki hafnað

·
„Núna get ég risið undir sjálfri mér“
3

„Núna get ég risið undir sjálfri mér“

·
Hvílík tilviljun
4

Hvílík tilviljun

·
Að vera sáttur í eigin skinni
5

Ágústa Arna Sigurdórsdóttir

Að vera sáttur í eigin skinni

·
Sauðkindin er hluti feðraveldisins
6

Páll Ásgeir Ásgeirsson

Sauðkindin er hluti feðraveldisins

·

Mest lesið í vikunni

„Ég vil að allir þeir sem minnast þín hugsi um þig en ekki fíkilinn, því það varst ekki þú“
1

„Ég vil að allir þeir sem minnast þín hugsi um þig en ekki fíkilinn, því það varst ekki þú“

·
„Núna get ég risið undir sjálfri mér“
2

„Núna get ég risið undir sjálfri mér“

·
Óðinn Jónsson hættir á RÚV
3

Óðinn Jónsson hættir á RÚV

·
Seldu bíla fyrir meira en tvo milljarða og skiluðu 200 milljóna rekstrar­hagnaði meðan á svindlinu stóð
4

Seldu bíla fyrir meira en tvo milljarða og skiluðu 200 milljóna rekstrar­hagnaði meðan á svindlinu stóð

·
Segja að VG verði skipt út fyrir Miðflokkinn
5

Segja að VG verði skipt út fyrir Miðflokkinn

·
Óvænt líf fannst í blómapotti
6

Óvænt líf fannst í blómapotti

·

Mest lesið í vikunni

„Ég vil að allir þeir sem minnast þín hugsi um þig en ekki fíkilinn, því það varst ekki þú“
1

„Ég vil að allir þeir sem minnast þín hugsi um þig en ekki fíkilinn, því það varst ekki þú“

·
„Núna get ég risið undir sjálfri mér“
2

„Núna get ég risið undir sjálfri mér“

·
Óðinn Jónsson hættir á RÚV
3

Óðinn Jónsson hættir á RÚV

·
Seldu bíla fyrir meira en tvo milljarða og skiluðu 200 milljóna rekstrar­hagnaði meðan á svindlinu stóð
4

Seldu bíla fyrir meira en tvo milljarða og skiluðu 200 milljóna rekstrar­hagnaði meðan á svindlinu stóð

·
Segja að VG verði skipt út fyrir Miðflokkinn
5

Segja að VG verði skipt út fyrir Miðflokkinn

·
Óvænt líf fannst í blómapotti
6

Óvænt líf fannst í blómapotti

·

Nýtt á Stundinni

Stúlkan á bláa hjólinu eftir Régine Deforges

Stúlkan á bláa hjólinu eftir Régine Deforges

·
Að vera sáttur í eigin skinni

Ágústa Arna Sigurdórsdóttir

Að vera sáttur í eigin skinni

·
Miðar tímatalið við fyrir og eftir Ítalíu

Miðar tímatalið við fyrir og eftir Ítalíu

·
Kapítalismi-sjálfsást Sjálfsást-kapítalismi

Alma Mjöll Ólafsdóttir

Kapítalismi-sjálfsást Sjálfsást-kapítalismi

·
Fer í mál við Facebook

Fer í mál við Facebook

·
Maðurinn sem háskólinn gat ekki hafnað

Maðurinn sem háskólinn gat ekki hafnað

·
Óðurinn til gleðinnar

Freyr Rögnvaldsson

Óðurinn til gleðinnar

·
Ef Venesúela hefði nú orðið þýskt

Illugi Jökulsson

Ef Venesúela hefði nú orðið þýskt

·
Sauðkindin er hluti feðraveldisins

Páll Ásgeir Ásgeirsson

Sauðkindin er hluti feðraveldisins

·
Leynifélag íslenskra samsæriskvenna

Leynifélag íslenskra samsæriskvenna

·
Lét laga verksmiðjugallann

Lét laga verksmiðjugallann

·
Vinnur út frá innsæi og tilfinningum

Vinnur út frá innsæi og tilfinningum

·