Þessi grein er meira en 2 ára gömul.

Starfshópur um traust á stjórnmálum leggur til yfirhalningu á hagsmunaskráningu og aukið gagnsæi

Setja ætti regl­ur um lobbý­ista, auka gagn­sæi í sam­skipt­um þeirra við kjörna full­trúa og tryggja að hags­muna­skrán­ing ráð­herra nái yf­ir skuld­ir þeirra, maka og ólögráða börn, sam­kvæmt til­lög­um starfs­hóps um traust á stjórn­mál­um. Lagt er til að Sið­fræði­stofn­un fái hlut­verk ráð­gjafa rík­is­stjórn­ar­inn­ar.

Starfshópur um traust á stjórnmálum leggur til yfirhalningu á hagsmunaskráningu og aukið gagnsæi
Skipaði sérstakan starfshóp til að efla traust á stjórnmálum Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra, skipaði starfshóp 5. janúar til að fjalla um hvaða þættir hafa áhrif á traust á stjórnmálum og stjórnsýslu og hvernig hægt sé að vinna markvisst að því að auka það. Mynd: Alþingi

Sérstakur starfshópur sem skipaður var af forsætisráðherra til að efla traust á stjórnmálum skilaði skýrslu sinni í dag. Í henni er meðal annars mælst til þess að Siðfræðistofnun Háskóla Íslands fái aukið fjármagn og sé tímabundið falið sérstakt ráðgjafahlutverk fyrir stjórnvöld þegar kemur að álitamálum. Mælt er með því að sú breyting verði gerð að Kirkjuráð og Guðfræði- og trúarbragðadeild Háskóla Íslands skipi ekki lengur fulltrúa í stofnunina.

Jón Ólafsson formaður starfshópsinsForsætisráðherra skipaði sérstakan starfshóp til að efla traust á stjórnmálum. Jón Ólafsson er formaður hópsins, en hann skipa meðal ananrs Ragna Árnadóttir, fyrrverandi dómsmálaráðherra.

Starfshópur um eflingu trausts á stjórnmálum og stjórnsýslu var skipaður 5. janúar, en í skýrslu hennar eru lagðar fram 25 tillögur í níu liðum. Flestar tillögurnar þarfnast ekki lagabreytinga, aðeins vilja stjórnvalda til að framkvæma þær.

Jón Ólafsson, prófessor í heimspeki við Háskóla Íslands og stjórn­ar­maður Gagn­sæ­is, var skipaður formaður hópsins, en aðrir meðlimir hópsins voru Ólöf Embla Eyjólfsdóttir, MSt í heimspeki, Páll Þórhallsson, skrifstofustjóri í forsætisráðuneyti, Ragna Árnadóttir, lögfræðingur og fyrrverandi dómsmálaráðherra, og Sigurður Kristinsson, prófessor í heimspeki við Háskólann á Akureyri.

Skýrslan var kynnt í Safnahúsinu í dag, en lesa má skýrsluna hér

Vantraust tilkomið vegna efnahagshrunsins

Tilgangur skýrslunnar er ekki að endurheimta glatað traust á stjórnmálum með beinum hætti, heldur að leita að leiðum til þess að „bæta samskipti við almenning í ljósi breyttra viðhorfa og aukins næmis hins almenna borgara gagnvart stjórnmálum og stjórnsýslu.“

Starfshópurinn rekur vantraust á stjórnmálum að miklu leyti til efnahagshrunsins og segir í skýrslunni að tortryggni hafi skapast í garð stjórnmálamanna þegar almenningur taldi stjórnvöld hafa brugðist sér og skilið Ísland eftir berskjaldað frammi fyrir alþjóðlegri fjármálakreppu.

„Vantraust af þessu tagi getur haft afdrifaríkar afleiðingar. Þær geta birst í að stefnumótun ríkisvaldsins nýtur ekki trausts og er jafnvel ekki tekin alvarlega. Það getur líka haft þau áhrif að draga úr virðingu við lög og reglur. Ef sú skoðun er algeng að reglur séu iðulega settar til að þjóna sérhagsmunum, og sú upplifun að umdeildar ákvarðanir séu ólögmætar er viðvarandi hluti af afstöðu borgaranna til ríkisvaldsins, eiga samskipti stjórnvalda og borgaranna undir högg að sækja.“

Gagnsæi og aðgengi upplýsinga

Mikil áhersla er lögð á að auka gagnsæi og tryggja gott aðgengi almennings og fjölmiðla að upplýsingum til að vinna upp traust, en skýrslan telur það hafa verið ábótavant á Íslandi. Málsmeðferðartími er lengri en í nágrannaríkjum okkar og telur nefndin það vinna gegn trausti.

„Ein hlið vantrausts í íslenskum stjórnmálum birtist í algengum kvörtunum fjölmiðla og einstaklinga vegna erfiðleika við að fá upplýsingar sem óskað er eftir frá ráðuneytum og öðrum opinberum stofnunum, Alþingi þar með töldu. Þetta vantraust getur leitt til þess að jafnvel þótt stofnanir veiti á endanum upplýsingar sem óskað er eftir skapast samt grunsemdir um að ekki sé öll sagan sögð og að mikilvægum upplýsingum sé haldið eftir. Það skiptir því miklu máli hvernig upplýsingar eru veittar. Ef þær fást greiðlega og án óútskýrðra tafa er líklegra að viðtakendur treysti þeim og telji sér vel þjónað. Séu þær veittar seint og illa eða með hangandi hendi er hætta á að beiðandinn fyllist tortryggni og efasemdum.“

Stjórnendur geta rofið vítahring vantraustsÍ skýrslunni er þess getið að æðstu stjórnendur landsins gegna lykilhlutverki í að koma landinu úr vítahring vantrausts. Skýrar yfirlýsingar til almennings og starfsmanna um betri upplýsingagjöf geta verið liður í því.

Í skýrslunni segir að það sé óumflýjanlegt að umdeildar ákvarðanir séu teknar á Alþingi sem fjallað verður um á óvæginn hátt af almenningi og fjölmiðlum.

„Slíkt er hins vegar ekki uppspretta vantrausts ef gætt er að því að fylgja þeim ramma sem annars vegar tryggir að almenningur hafi aðgang að öllum lykilupplýsingum og hins vegar að starfað sé í anda grundvallarreglna sem gera almenningi kleift að trúa því að hagsmunir hans séu hafðir í fyrirrúmi – og stjórnvöld ráði við verkefni sín.“

Nefndin segir að einn hornsteinn trausts á stjórnvöldum: „birtist í því að almenningur býst ekki við því að þekkingu sem stjórnvöld hafa umfram borgarana sé haldið frá borgurunum eða hún jafnvel misnotuð með þeim hætti sem gerðist í aðdraganda hrunsins.“ Því skapi gjafmildari upplýsingagjöf traust.

Viðbrögð stjórnmálafólks við spurningum almennings og fjölmiðla hafa oft grafið undan trausti almennings að mati starfshópsins. Í skýrslunni er tekið fram að: „Leiðandi einstaklingar í stjórnmálum og stjórnsýslu geta ekki leyft sér að hrökkva í vörn þegar að þeim er sótt og þurfa að hafa í huga að viðbrögð þeirra eru fordæmisgefandi.“

Starfskipti frá hinu opinbera háð biðtíma

Starfshópurinn telur að mikilvægt sé að styrkja hagsmunaskráningu þannig að hún nái til dæmis utan um maka ráðherra og skuldir, og að siðareglur þingmanna, ráðherra, ríkisstarfsmanna og starfsfólks stjórnsýslu séu endurskoðaðar og uppfærðar. Einnig leggur hópurinn til þess að skýrar reglur verði settar um samskipti hagsmunaaðila við embættismenn, ráðherra, og aðstoðarmenn þeirra, meðal annars í gegnum hagsmunaverði (e. „lobbyist“).

„Jafnframt þarf að koma á fót skyldubundinni skráningu yfir hagsmunaverði og aðra sem leitast við að hafa áhrif á stefnumótun og lagasetningu með skipulegum hætti, sem og þá hagsmunaaðila sem þeir starfi fyrir.“

Þannig gagnrýndi Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra, til dæmis að lobbýistar völsuðu um ráðuneyti „eins og læknar á stofugangi“, í nýlegu viðtali við Kjarnann. „Það á ekki að vera þannig að hagsmunaðilar í tilteknum atvinnugreinum geti valsað um ráðuneytin eins og þeir séu læknar á stofugangi.“

Ein af róttækari tillögum starfshópsins felst í því að takmarka flutning einstaklinga sem hafa starfað fyrir hið opinbera yfir í einkageirann. Lagt er til að settar verði reglur um lágmarks biðtíma (e. „cooling-off period“) áður en einstaklingar geta tekið að sér hagsmunavörslu eftir að hafa starfað fyrir hið opinbera eða setið á þingi.

„Áhersla er lögð á að þeir láti hagsmunaaðilum einungis í té leyfilegar upplýsingar og misnoti ekki trúnaðarupplýsingar“

„Áhersla er lögð á að þeir láti hagsmunaaðilum einungis í té leyfilegar upplýsingar og misnoti ekki trúnaðarupplýsingar, skýri frá eigin hagsmunum þar sem við á og forðist hagsmunaárekstra. [...] Eðlilegt er að slíkar reglur taki að einhverju marki mið af þeim málaflokkum sem viðkomandi hafði áður á sínu forræði. Eðli málsins samkvæmt þurfa slíkar reglur að ná til sjálfstæðra ráðgjafastarfa jafnt sem launþegastarfa.“

Starfshópurinn leggur einnig til að þetta nái yfir einstaklinga sem hafa verið í lykilstöðum í einkageiranum og hefja störf fyrir hið opinbera. Í Noregi til dæmis gilda lög frá 2015 sem geta bannað einstaklingi til að hefja störf á nýjum vettvangi í allt að sex mánuði, eða tólf ef það starf tengist vettvangi sem hann starfaði áður við fyrir hið opinbera.

Endurskipulagning Siðfræðistofnunar

Í lok skýrslunnar er lagt til þess að stjórnvöld þurfi að móta með skýrari hætti: „þá stefnu sem þau vilja miðla til almennings um hvernig tryggja megi að heilindi ríki í stjórnmálum og stjórnsýslu. Slík stefna er nauðsynlegt skilyrði þess að traust geti ríkt á milli stjórnvalda og almennings.“ Tryggja þarf sterkara eftirlit, eftirfylgni, og ráðgjöf.

„Það má hugsa sér þrjár ólíkar leiðir til þess. Í fyrsta lagi gæti forsætisráðuneytið haft þetta hlutverk og ráðið starfsfólk sem hefur kunnáttu og faglega þekkingu til að veita sérhæfða ráðgjöf um heilindaramma og um siðferðileg álitamál. Ráðuneytið hefur í raun haft þetta hlutverk undanfarin ár, þótt engir starfsmenn hafi sérstaklega verið ráðnir til að sinna því. Í öðru lagi mætti hugsa sér að skipað væri sérstakt ráð eða nefnd – Landsiðaráð – með utanaðkomandi aðilum sem gæti fjallað um og rýnt siðferðileg úrlausnarefni, að beiðni stjórnvalda eða eigin frumkvæði. Í þriðja lagi mætti hugsa sér að utanaðkomandi stofnun sem nýtur trausts og er óháð stjórnsýslunni verði falið að vera stjórnvöldum til ráðgjafar um mótun heilindaramma og um einstök álitamál. Kostnaður fylgir að sjálfsögðu í öllum tilfellum. Ef utanaðkomandi stofnun er falið þetta hlutverk þarf að sjá til þess líka að slíkt starf væri fjármagnað með fullnægjandi hætti.“

Eins og fyrr kom fram leggur hópurinn til að stjórnvöld geri samning við Siðfræðistofnun Háskóla Íslands til þriggja til fimm ára eða lengur til að veita stjórnvöldum ráðgjöf í úrlausn siðferðilegra álitamála, og „efla gagnrýna umræðu um siðferði í stjórnmálum og stjórnsýslu.“

Sérstaklega er lagt til þess að endurskipuleggja Siðfræðistofnun til þess að hún sé í stakk búin til að sinna þessu nýja hlutverki með því að fela Kirkjuráði og Guðfræði- og trúarbragðadeild ekki lengur að taka þátt í að skipa fulltrúa í stofnunina. Eðlilegra væri að mati starfshópsins „að fjögur svið Háskóla Íslands (Hugvísindasvið, Menntavísindasvið, Félagsvísindasvið og Heilbrigðisvísindasvið) skipuðu hvert sinn fulltrúann, en formaður væri skipaður af námsbraut í heimspeki.“

Skipun Siðfræðistofnunnar til að sinna þessu hlutverki er talið mikilvægt af starfshópnum til að styðja nauðsynlega eftirfylgni með tillögum skýrslunnar.

„Það eru margir kostir við að taka þetta hlutverk út úr stjórnsýslunni að minnsta kosti tímabundið á meðan verið er að byggja upp þá starfshætti sem ætlunin er að festa í sessi. Til þess að annast ráðgjöf frá degi til dags, svara fyrirspurnum um álitamál og aðstoða ráðherra og embættismenn við úrlausn mála þar sem siðferðilegar spurningar koma upp væri þó eðlilegt að hafa innri ráðgjafahóp um opinber heilindi (í henni gætu t.d. setið fulltrúi Siðfræðistofnunar og tveir fulltrúar úr stjórnsýslunni). Slíkur ráðgjafahópur, sem nauðsynlegt er að hægt sé að leita til í trúnaði, er mikilvægur liður í því verkefni að auka sjálfsskoðun og framsýni stjórnmálamanna og embættismanna sem þá hefðu gott tækifæri til að ígrunda ákvarðanir og viðbrögð sem orkað geta tvímælis.“

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Anton ennþá með stöðu sakbornings
1
FréttirMorð í Rauðagerði

Ant­on enn­þá með stöðu sak­born­ings

Lög­mað­ur Ant­ons Krist­ins Þór­ar­ins­son­ar seg­ir Ant­on laus­an úr gæslu­varð­haldi en hann hafi enn stöðu sak­born­ings í rann­sókn á morð­inu í Rauða­gerði 28.
Landsréttur fellir úr gildi frávísun í máli Jóns Baldvins
2
FréttirMeToo sögur um Jón Baldvin

Lands­rétt­ur fell­ir úr gildi frá­vís­un í máli Jóns Bald­vins

Hér­aðs­dóm­ur mun taka mál Jóns Bald­vins Hanni­bals­son­ar til efn­is­með­ferð­ar. Mál­flutn­ingi hans um að meint kyn­ferð­is­leg áreitni hans sé ekki refsi­verð sam­kvæmt spænsk­um lög­um er hafn­að.
Kvikan er að brjóta sér leið upp: Þúsund ára atburður á Reykjanesi
3
FréttirSkjálftahrina á Reykjanesi

Kvik­an er að brjóta sér leið upp: Þús­und ára at­burð­ur á Reykja­nesi

Tal­ið er að eld­gos geti haf­ist á næstu klukku­st­un­um suð­ur af Keili. „Þetta er mjög krí­tísk staða,“ seg­ir Frey­steinn Sig­munds­son jarð­eðl­is­fræð­ing­ur. Ragn­ar Stef­áns­son jarð­skjálfta­fræð­ing­ur seg­ir að sér virð­ist kvik­an hafa far­ið stutt upp í sprung­una.
Katrín Júlíusdóttir: Prófkjör Samfylkingarnar var góð tilraun sem heppnaðist ekki
4
Fréttir

Katrín Júlí­us­dótt­ir: Próf­kjör Sam­fylk­ing­arn­ar var góð til­raun sem heppn­að­ist ekki

Sú að­ferð sem beitt var hent­aði frek­ar ný­lið­um á list­an­um held­ur en reynd­um þing­mönn­um, seg­ir fyrr­ver­andi vara­formað­ur flokks­ins.
311. spurningaþraut: Handbolti, tölvuleikur, kvenhetja, borgir
5
Þrautir10 af öllu tagi

311. spurn­inga­þraut: Hand­bolti, tölvu­leik­ur, kven­hetja, borg­ir

Þraut­in í gær sner­ist um borg­ir. * Fyrri auka­spurn­ing: Hver á eða átti svarta bíl­inn sem hér að of­an sést? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Guð­mund­ur Guð­munds­son er þjálf­ari ís­lenska karla­lands­liðs­ins í hand­bolta. Hann tók við því starfi í þriðja sinn ár­ið 2018. Hvern leysti hann þá af hólmi? 2.   Í Net­flix-mynd­inni News of the World leik­ur rosk­inn Banda­ríkja­mað­ur að­al­hlut­verk­ið. Hvað heit­ir...
Britney Spears: Frelsi og fjötrar
6
Greining

Brit­ney Spe­ars: Frelsi og fjötr­ar

Brit­ney Spe­ars skaust upp á him­in­inn sem skær­asta popp­stjarna þús­ald­ar­inn­ar. Ló­lítu-mark­aðs­setn­ing ímynd­ar henn­ar var hins veg­ar byggð á brauð­fót­um hug­mynda­fræði­legs ómögu­leika. Heim­ur­inn beið eft­ir því að hún myndi falla. Hún var svipt sjálfræði að­eins tutt­ugu og sex ára göm­ul, en #freebrit­ney hreyf­ing­in berst nú fyr­ir end­ur­nýj­un sjálfræð­is henn­ar.
Þá var kátt í höllinni
7
Mynd dagsins

Þá var kátt í höll­inni

Í morg­un var byrj­að að bólu­setja með 4.600 skömmt­um frá Pfizer, ald­urs­hóp­inn 80 ára og eldri í Laug­ar­dals­höll­inni. Hér er Arn­þrúð­ur Arn­órs­dótt­ir fædd 1932 að fá sinn fyrsta skammt. Alls hafa nú 12.644 ein­stak­ling­ar ver­ið full bólu­sett­ir gegn Covid-19, frá 29. des­em­ber, þeg­ar þeir fyrstu fengu spraut­una. Ís­land er í fjórða neðsta sæti í Evr­ópu með 1.694 smit á hverja 100 þús­und íbúa, Finn­ar eru lægst­ir með ein­ung­is 981 smit á hverja 100 þús­und íbúa. Andorra er með flest smit á heimsvísu, eða 14.116 smit á hverja 100 þús­und íbúa.

Mest deilt

Kvikan er að brjóta sér leið upp: Þúsund ára atburður á Reykjanesi
1
FréttirSkjálftahrina á Reykjanesi

Kvik­an er að brjóta sér leið upp: Þús­und ára at­burð­ur á Reykja­nesi

Tal­ið er að eld­gos geti haf­ist á næstu klukku­st­un­um suð­ur af Keili. „Þetta er mjög krí­tísk staða,“ seg­ir Frey­steinn Sig­munds­son jarð­eðl­is­fræð­ing­ur. Ragn­ar Stef­áns­son jarð­skjálfta­fræð­ing­ur seg­ir að sér virð­ist kvik­an hafa far­ið stutt upp í sprung­una.
Landsréttur fellir úr gildi frávísun í máli Jóns Baldvins
2
FréttirMeToo sögur um Jón Baldvin

Lands­rétt­ur fell­ir úr gildi frá­vís­un í máli Jóns Bald­vins

Hér­aðs­dóm­ur mun taka mál Jóns Bald­vins Hanni­bals­son­ar til efn­is­með­ferð­ar. Mál­flutn­ingi hans um að meint kyn­ferð­is­leg áreitni hans sé ekki refsi­verð sam­kvæmt spænsk­um lög­um er hafn­að.
Almannavarnir biðja fólk um að fara ekki að gossvæðinu
3
StreymiSkjálftahrina á Reykjanesi

Al­manna­varn­ir biðja fólk um að fara ekki að gossvæð­inu

Mik­ið af fólki er að fara inn á af­leggj­ar­ann að Keili. „Þetta er mjög krí­tísk staða,“ seg­ir jarð­eðl­is­fræð­ing­ur sem bið­ur um vinnu­fr­ið á vett­vangi. Vara­samt get­ur ver­ið að fara mjög ná­lægt gos­inu vegna gasmeng­un­ar.
312. spurningaþraut: Hvar rignir mest í heiminum? og fleiri spurningar
4
Þrautir10 af öllu tagi

312. spurn­inga­þraut: Hvar rign­ir mest í heim­in­um? og fleiri spurn­ing­ar

Þraut­in í gær er hér. * Auka­spurn­ing: Á mynd­inni hér að of­an er hluti (að­eins hluti!) af um­slagi einn­ar fræg­ustu hljóm­plötu 20. ald­ar. Hver er plat­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Hvað heit­ir hund­ur Mikka Músar? 2.   Hver lék að­al­kven­hlut­verk­ið í víð­frægri banda­rískri gam­an­mynd frá 1959? Mynd­in hét, með­al annarra orða, Some Like It Hot. 3.   Um 1980 hófst hið svo­kall­aða „ís­lenska...
313. spurningaþraut: Þrír ungir bræður frá eyjunni Mön ... þar koma nú eigi margir til mála, ha?
5
Þrautir10 af öllu tagi

313. spurn­inga­þraut: Þrír ung­ir bræð­ur frá eyj­unni Mön ... þar koma nú eigi marg­ir til mála, ha?

Hér er hlekk­ur á þraut gær­dags­ins, ekki orð um það meir. * Fyrri auka­spurn­ing: Hvar er mynd­in hér að of­an tek­in? Beð­ið er um ná­kvæmt svar. * Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Ár­ið 1958 stofn­uðu þrír ung­ir bræð­ur frá eyj­unni Mön á Ír­lands­hafi hljóm­sveit. Um svip­að leyti fluttu þeir reynd­ar frá Bret­lands­eyj­um með fjöl­skyldu sinni, og þeir voru síð­an oft kennd­ir við þann...
Dómsmálaráðherra bregst við bið eftir fangelsisvistun með samfélagsþjónustu
6
Fréttir

Dóms­mála­ráð­herra bregst við bið eft­ir fang­elsis­vist­un með sam­fé­lags­þjón­ustu

Áslaug Arna Sig­ur­björns­dótt­ir dóms­mála­ráð­herra hef­ur lagt fram frum­varp sem mun heim­ila afplán­un allt að tveggja ára fang­els­is­dóma með sam­fé­lags­þjón­ustu. Til­gang­ur­inn er að draga úr bið eft­ir afplán­un og bregð­ast við aukn­um fjölda fyrn­inga dóma.
311. spurningaþraut: Handbolti, tölvuleikur, kvenhetja, borgir
7
Þrautir10 af öllu tagi

311. spurn­inga­þraut: Hand­bolti, tölvu­leik­ur, kven­hetja, borg­ir

Þraut­in í gær sner­ist um borg­ir. * Fyrri auka­spurn­ing: Hver á eða átti svarta bíl­inn sem hér að of­an sést? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Guð­mund­ur Guð­munds­son er þjálf­ari ís­lenska karla­lands­liðs­ins í hand­bolta. Hann tók við því starfi í þriðja sinn ár­ið 2018. Hvern leysti hann þá af hólmi? 2.   Í Net­flix-mynd­inni News of the World leik­ur rosk­inn Banda­ríkja­mað­ur að­al­hlut­verk­ið. Hvað heit­ir...

Mest lesið í vikunni

Athafnamaðurinn Anton kortlagður: Hvaðan koma peningarnir?
1
RannsóknMorð í Rauðagerði

At­hafna­mað­ur­inn Ant­on kort­lagð­ur: Hvað­an koma pen­ing­arn­ir?

Ant­on Krist­inn Þór­ar­ins­son hef­ur yf­ir fjölda ára kom­ið að stofn­un, stjórn og prókúru ým­issa fé­laga sem hafa mest­an sinn hagn­að af sölu og kaup­um fast­eigna. Hann seldi „Garða­bæj­ar­höll“ og bygg­ir nú hús á Arn­ar­nes­inu.
Nýjasta sviðsmyndin fyrir eldgos gerir ráð fyrir mögulegu hraunflæði yfir Reykjanesbraut
2
FréttirSkjálftahrina á Reykjanesi

Nýj­asta sviðs­mynd­in fyr­ir eld­gos ger­ir ráð fyr­ir mögu­legu hraun­flæði yf­ir Reykja­nes­braut

Eld­fjalla­fræði- og nátt­úru­vár­hóp­ur Há­skóla Ís­lands hef­ur upp­fært spálík­an fyr­ir eld­gos á Reykja­nesi vegna breyttr­ar skjálfta­virkni í dag.
„Það eina sem ég vildi var að deyja“
3
FréttirVarnarlaus börn á vistheimili

„Það eina sem ég vildi var að deyja“

Ásta Önnu­dótt­ir, sem var vist­uð um tveggja ára skeið á með­ferð­ar­heim­il­inu Laugalandi, lýs­ir því að hún hafi orð­ið fyr­ir slíku and­legu of­beldi þar að það hafi dreg­ið úr henni lífs­vilj­ann. Hún hafi ver­ið glað­vært barn en fram­kom­an í henn­ar garð á heim­il­inu hafi bar­ið alla gleði úr henni. Það sé fyrst nú, im tveim­ur ára­tug­um síð­ar, sem hún sé að jafna sig.
Iðkar þakklæti: „Ekkert getur gert okkur hamingjusöm nema við sjálf“
4
ViðtalHamingjan

Iðk­ar þakk­læti: „Ekk­ert get­ur gert okk­ur ham­ingju­söm nema við sjálf“

Hrafn­hild­ur Haf­steins­dótt­ir seg­ir að ham­ingj­an sé ákvörð­un, hún sé einnig ferða­lag en ekki ákvörð­un­ar­stað­ur. Hún seg­ist iðka þakk­læti dag­lega með því að taka eft­ir því góða í kring­um sig.
Anton ennþá með stöðu sakbornings
5
FréttirMorð í Rauðagerði

Ant­on enn­þá með stöðu sak­born­ings

Lög­mað­ur Ant­ons Krist­ins Þór­ar­ins­son­ar seg­ir Ant­on laus­an úr gæslu­varð­haldi en hann hafi enn stöðu sak­born­ings í rann­sókn á morð­inu í Rauða­gerði 28.
Landsréttur fellir úr gildi frávísun í máli Jóns Baldvins
6
FréttirMeToo sögur um Jón Baldvin

Lands­rétt­ur fell­ir úr gildi frá­vís­un í máli Jóns Bald­vins

Hér­aðs­dóm­ur mun taka mál Jóns Bald­vins Hanni­bals­son­ar til efn­is­með­ferð­ar. Mál­flutn­ingi hans um að meint kyn­ferð­is­leg áreitni hans sé ekki refsi­verð sam­kvæmt spænsk­um lög­um er hafn­að.
Misstu vinnuna í Covid og opnuðu hringrásarverslun
7
Viðtal

Misstu vinn­una í Covid og opn­uðu hringrás­ar­versl­un

Hjón­in Dav­íð Örn Jó­hanns­son og Jana Mar­en Ósk­ars­dótt­ir opn­uðu hringrás­ar­versl­un með fatn­að og fylgi­hluti við Hlemm og vilja stuðla að end­ur­nýt­ingu á fatn­aði.

Mest lesið í mánuðinum

Athafnamaðurinn Anton kortlagður: Hvaðan koma peningarnir?
1
RannsóknMorð í Rauðagerði

At­hafna­mað­ur­inn Ant­on kort­lagð­ur: Hvað­an koma pen­ing­arn­ir?

Ant­on Krist­inn Þór­ar­ins­son hef­ur yf­ir fjölda ára kom­ið að stofn­un, stjórn og prókúru ým­issa fé­laga sem hafa mest­an sinn hagn­að af sölu og kaup­um fast­eigna. Hann seldi „Garða­bæj­ar­höll“ og bygg­ir nú hús á Arn­ar­nes­inu.
„Ég lærði að gráta í þögn“
2
ViðtalVarnarlaus börn á vistheimili

„Ég lærði að gráta í þögn“

Á því rúma ári sem Sigurósk Tinna Páls­dótt­ir var vist­uð á með­ferð­ar­heim­il­inu Laugalandi var hún brot­in þannig nið­ur að allt henn­ar líf hef­ur lit­ast af því. Hún lýs­ir ótt­an­um og van­líð­an­inni sem var við­var­andi á heim­il­inu. Þeg­ar Tinna greindi frá kyn­ferð­is­brot­um sem hún hafði orð­ið fyr­ir var henni ekki trú­að og hún neydd til að biðj­ast af­sök­un­ar á að hafa sagt frá of­beld­inu. „Ég gerði ekki neitt, það voru þau.“
Dagný Halla Ágústsdóttir
3
Aðsent

Dagný Halla Ágústsdóttir, Gunnhildur Fríða Hallgrímsdóttir og Karitas M. Bjarkadóttir

Dökka hlið TikT­ok al­gór­i­þm­ans

Op­ið bréf til for­eldra um notk­un barna á TikT­ok - frá þrem­ur ung­ling­um sem nota TikT­ok.
„Ég var svo bugaður að mig langaði helst að hefja nýtt líf“
4
Viðtal

„Ég var svo bug­að­ur að mig lang­aði helst að hefja nýtt líf“

Síð­asta ár­ið hef­ur Vil­helm Neto tek­ið á kvíð­an­um og loks­ins kom­ist á rétt ról á leik­list­ar­ferl­in­um.
Maðurinn sem plokkaði Samherjamerkið af vinnufötunum sínum: „Það átti bara að vera til ein skoðun“
5
ViðtalHeimavígi Samherja

Mað­ur­inn sem plokk­aði Sam­herja­merk­ið af vinnu­föt­un­um sín­um: „Það átti bara að vera til ein skoð­un“

Guð­mund­ur Már Beck, fyrr­um starfs­mað­ur Sam­herja, seg­ir sér hafa lið­ið mjög illa eft­ir að hafa fylgst með frétta­flutn­ingi af fram­ferði Sam­herja í Namib­íu, svo illa að hann lýs­ir því sem áfalli.
Bragi Páll Sigurðarson
6
Pistill

Bragi Páll Sigurðarson

Hvít­ur, gagn­kyn­hneigð­ur karl­mað­ur tal­ar frá Reykja­vík

Í þessu sam­fé­lagi hönn­uðu fyr­ir hvíta, gagn­kyn­hneigða, ófatl­aða sæmi­lega stæða karla, ætti að vera rými fyr­ir alla hina að hafa jafn­há­vær­ar radd­ir.
Nýjasta sviðsmyndin fyrir eldgos gerir ráð fyrir mögulegu hraunflæði yfir Reykjanesbraut
7
FréttirSkjálftahrina á Reykjanesi

Nýj­asta sviðs­mynd­in fyr­ir eld­gos ger­ir ráð fyr­ir mögu­legu hraun­flæði yf­ir Reykja­nes­braut

Eld­fjalla­fræði- og nátt­úru­vár­hóp­ur Há­skóla Ís­lands hef­ur upp­fært spálík­an fyr­ir eld­gos á Reykja­nesi vegna breyttr­ar skjálfta­virkni í dag.

Nýtt á Stundinni

Haninn Hreggviður IV við Dillonshús, musteri ástarinnar
Mynd dagsins

Han­inn Hreggvið­ur IV við Dillons­hús, musteri ástar­inn­ar

Fimm máls­met­andi ein­stak­ling­ar rit­uðu í morg­un langa grein í Frétta­blað­ið um að flytja Dillons­hús, sem stað­sett er á Ár­bæj­arsafni aft­ur heim. „Heim“ er horn­ið á Suð­ur­götu og Túngötu, en þar er nú smekk­laust bíla­stæði. Hús­ið byggði Dillon lá­varð­ur, Sire Ottesen ást­konu sinni og barni þeirra, ár­ið 1853. Hús­ið stóð þar þang­að til það var flutt upp á Ár­bæj­arsafn ár­ið 1961. Hús­ið hýs­ir kaffi­hús safns­ins og er helsta mat­ar­hola han­ans Hreggviðs IV. Hann er lík­lega einn af fá­um sem er mót­fall­inn flutn­ing­um á þessu fína húsi nið­ur í Kvos.
Andrés Magnússon: Skil vel að Ágúst Ólafur sé súr eftir uppstillingu Samfylkingarnar
Fréttir

Andrés Magnús­son: Skil vel að Ág­úst Ólaf­ur sé súr eft­ir upp­still­ingu Sam­fylk­ing­arn­ar

For­tíð Sam­fylk­ing­ar­inn­ar hafði áhrif á nið­ur­stöðu upp­still­ing­arn­ar, seg­ir Andrés Magnús­son.
Dómsmálaráðherra bregst við bið eftir fangelsisvistun með samfélagsþjónustu
Fréttir

Dóms­mála­ráð­herra bregst við bið eft­ir fang­elsis­vist­un með sam­fé­lags­þjón­ustu

Áslaug Arna Sig­ur­björns­dótt­ir dóms­mála­ráð­herra hef­ur lagt fram frum­varp sem mun heim­ila afplán­un allt að tveggja ára fang­els­is­dóma með sam­fé­lags­þjón­ustu. Til­gang­ur­inn er að draga úr bið eft­ir afplán­un og bregð­ast við aukn­um fjölda fyrn­inga dóma.
313. spurningaþraut: Þrír ungir bræður frá eyjunni Mön ... þar koma nú eigi margir til mála, ha?
Þrautir10 af öllu tagi

313. spurn­inga­þraut: Þrír ung­ir bræð­ur frá eyj­unni Mön ... þar koma nú eigi marg­ir til mála, ha?

Hér er hlekk­ur á þraut gær­dags­ins, ekki orð um það meir. * Fyrri auka­spurn­ing: Hvar er mynd­in hér að of­an tek­in? Beð­ið er um ná­kvæmt svar. * Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Ár­ið 1958 stofn­uðu þrír ung­ir bræð­ur frá eyj­unni Mön á Ír­lands­hafi hljóm­sveit. Um svip­að leyti fluttu þeir reynd­ar frá Bret­lands­eyj­um með fjöl­skyldu sinni, og þeir voru síð­an oft kennd­ir við þann...
Kvikmynd Ólafs Arnalds lítur dagsins ljós
Menning

Kvik­mynd Ól­afs Arn­alds lít­ur dags­ins ljós

Tón­list­ar­mynd­in When We Are Born af­hjúp­ar per­sónu­lega sögu síð­ustu plötu Ól­afs Arn­alds. Hún var tek­in upp síð­asta sum­ar, en verð­ur frum­sýnd á net­inu 7. mars.
Hjartans kveðja frá Reykjanesi
Mynd dagsins

Hjart­ans kveðja frá Reykja­nesi

Þessi ferða­lang­ur á Bleik­hóli, við suð­urenda Kleif­ar­vatns, ætl­aði að finna fyr­ir hon­um stóra sem kom svo ekki. Það voru fá­ir á ferli, enda hafa Al­manna­varn­ir beint því til fólks að vera ekki að þvæl­ast að óþörfu um mið­bik Reykja­nesskag­ans. Krýsu­vík­ur­kerf­ið er und­ir sér­stöku eft­ir­liti vís­inda­manna, því það teyg­ir anga sína inn á höf­uð­borg­ar­svæð­ið. Síð­deg­is í gær mæld­ust litl­ir skjálft­ar óþægi­lega ná­lægt Krýsu­vík­ur­svæð­inu, sem er áhyggju­efni vís­inda­manna.
Auðlindir í stjórnarskrá
Blogg

Þorvaldur Gylfason

Auð­lind­ir í stjórn­ar­skrá

Hér fer á eft­ir í einni bendu fimm greina flokk­ur okk­ar Lýðs Árna­son­ar lækn­is og kvik­mynda­gerð­ar­manns og Ól­afs Ólafs­son­ar fv. land­lækn­is um auð­linda­mál­ið og stjórn­ar­skrána. Grein­arn­ar birt­ust fyrst í Frétta­blað­inu 24. sept­em­ber, 20. októ­ber, 19. nóv­em­ber og 23. des­em­ber 2020 og loks 26. fe­brú­ar 2021. 1. VIT­UND­AR­VAKN­ING UM MIK­IL­VÆGI AUЭLINDA­Heims­byggð­in er að vakna til vit­und­ar...
Katrín Júlíusdóttir: Prófkjör Samfylkingarnar var góð tilraun sem heppnaðist ekki
Fréttir

Katrín Júlí­us­dótt­ir: Próf­kjör Sam­fylk­ing­arn­ar var góð til­raun sem heppn­að­ist ekki

Sú að­ferð sem beitt var hent­aði frek­ar ný­lið­um á list­an­um held­ur en reynd­um þing­mönn­um, seg­ir fyrr­ver­andi vara­formað­ur flokks­ins.
800 skjálftar frá miðnætti
FréttirSkjálftahrina á Reykjanesi

800 skjálft­ar frá mið­nætti

Kvika hef­ur ekki náð upp á yf­ir­borð­ið, en skjálfta­virkni jókst aft­ur und­ir morg­un.
312. spurningaþraut: Hvar rignir mest í heiminum? og fleiri spurningar
Þrautir10 af öllu tagi

312. spurn­inga­þraut: Hvar rign­ir mest í heim­in­um? og fleiri spurn­ing­ar

Þraut­in í gær er hér. * Auka­spurn­ing: Á mynd­inni hér að of­an er hluti (að­eins hluti!) af um­slagi einn­ar fræg­ustu hljóm­plötu 20. ald­ar. Hver er plat­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Hvað heit­ir hund­ur Mikka Músar? 2.   Hver lék að­al­kven­hlut­verk­ið í víð­frægri banda­rískri gam­an­mynd frá 1959? Mynd­in hét, með­al annarra orða, Some Like It Hot. 3.   Um 1980 hófst hið svo­kall­aða „ís­lenska...
Víðir varar við: Fólk reynir að komast á gossvæðið og gæti fest sig
FréttirSkjálftahrina á Reykjanesi

Víð­ir var­ar við: Fólk reyn­ir að kom­ast á gossvæð­ið og gæti fest sig

Fólk hef­ur streymt að af­leggj­ar­an­um að Keili, sem ligg­ur í átt að mögu­legu gossvæði. Kvika er að brjóta sér leið upp á yf­ir­borð­ið.
Tæpir tuttugu milljarðar
Mynd dagsins

Tæp­ir tutt­ugu millj­arð­ar

Hann virk­ar ekki stór, hjól­reiða­mað­ur­inn sem dá­ist að Ven­usi frá Vopna­firði landa loðnu hjá Brim í Akra­nes­höfn nú í morg­un. Ís­lensk upp­sjáv­ar­skip mega í ár, eft­ir tvær dauð­ar ver­tíð­ir, veiða tæp sjö­tíu þús­und tonn af loðnu, sem ger­ir um 20 millj­arða í út­flutn­ings­verð­mæti. Verð­mæt­ust eru loðnu­hrogn­in, en á seinni mynd­inni má sjá hvernig þau eru unn­in fyr­ir fryst­ingu á Jap­ans­mark­að. Kíló­verð­ið á hrogn­un­um er um 1.650 krón­ur, sem er met.