Þessi grein er meira en 2 ára gömul.

Enginn Stalín, enginn Hitler

Ill­ugi Jök­uls­son seg­ir frá gríska prins­in­um Georg sem olli ólýs­an­leg­um hörm­ung­um á 20. öld þeg­ar hann barg lífi frænda síns, Nikulás­ar Rússa­keis­ara, og grein­ir einnig frá ófull­nægðri prins­essu og fleira fólki.

Mest lesið

Vantreystir lögreglu vegna framgöngu eftir slys við forgangsakstur
1
Fréttir

Vantreyst­ir lög­reglu vegna fram­göngu eft­ir slys við for­gangsakst­ur

Krist­ín Geirs­dótt­ir má þakka fyr­ir að sleppa lif­andi eft­ir al­var­legt um­ferð­ar­lsys ár­ið 2016. Lög­reglu­bif­hjól í for­gangsakstri keyrði þá inn í hlið­ina á bíl Krist­ín­ar á ofsa­hraða. Nið­ur­staða hér­aðssak­sókn­ara var að hún bæri ábyrgð á slys­inu, þótt ákveð­ið hafi ver­ið að kæra hana ekki fyr­ir vik­ið. Nefnd um eft­ir­lit með lög­reglu hef­ur hins veg­ar gert marg­vís­leg­ar at­huga­semd­ir við rann­sókn máls­ins og sett spurn­ing­ar­merki við hvort þörf hafi ver­ið á for­gangsakstr­in­um.
Eyþór Arnalds gagnrýnir að borgin auglýsi störf kennara
2
Fréttir

Ey­þór Arn­alds gagn­rýn­ir að borg­in aug­lýsi störf kenn­ara

Borg­ar­full­trú­inn Ey­þór Arn­alds gagn­rýn­ir aug­lýs­ingu frá Reykja­vík­ur­borg sem birt­ist á vef CNN.
Almenningshlutafélagið Festi keypti fyrirtæki af félagi sem forstjórinn stýrði
3
Fréttir

Al­menn­ings­hluta­fé­lag­ið Festi keypti fyr­ir­tæki af fé­lagi sem for­stjór­inn stýrði

Bæði Eggert Þór Kristó­fers­son, for­stjóri al­menn­ings­hluta­fé­lags­ins Festi, og stjórn­ar­formað­ur­inn, Þórð­ur Már Jó­hann­es­son, tengj­ast Bjarna Ár­manns­syni fjár­festi nán­um bönd­um. Festi ákvað að kaupa orku­sölu­fyr­ir­tæki af Bjarna og með­fjár­fest­um hans fyr­ir rúm­lega 722 millj­ón­ir. Eggert Þór hef­ur ekki vilj­að svara spurn­ing­um um mál­ið.
Samherji gengst við „gagnrýniverðri“ háttsemi í Namibíu en varpar ábyrgðinni á millistjórnendur
4
FréttirSamherjaskjölin

Sam­herji gengst við „gagn­rýni­verðri“ hátt­semi í Namib­íu en varp­ar ábyrgð­inni á mill­i­stjórn­end­ur

Út­gerð­ar­fé­lag­ið Sam­herji varp­ar ábyrgð­inni á því „gagn­rýni­verða“ sem gerð­ist í rekstri fé­lags­ins í Namib­íu yf­ir á mill­i­stjórn­end­ur fyr­ir­tæk­is­ins í norsk­um fjöl­miðl­um. Vörn Sam­herja bygg­ir á því að yf­ir­stjórn fyr­ir­tæk­is­ins á Ís­landi hafi ekk­ert kom­ið að mútu­greiðsl­un­um í Namib­íu held­ur al­far­ið stjórn­end­urn­ir í Afr­íku.
Stundaði Samherji arðrán í Namibíu? Mútur og greiðslur í skattaskjól tvöfalt hærri en bókfært tap
5
GreiningSamherjaskjölin

Stund­aði Sam­herji arð­rán í Namib­íu? Mút­ur og greiðsl­ur í skatta­skjól tvö­falt hærri en bók­fært tap

Sam­herji og Morg­un­blað­ið full­yrða að „ekk­ert arð­án“ hafi átt sér stað í rekstri Sam­herja í Namib­íu. Þetta er nið­ur­staða þess­ara að­ila þeg­ar ein­göngu er horft á rekst­ur dótt­ur­fé­laga Sam­herja í Namib­íu. Þeg­ar horft er rekst­ur­inn í stærra sam­hengi flæk­ist mynd­in.
Frásagnir mæðra af ofbeldi kerfisins
6
Fréttir

Frá­sagn­ir mæðra af of­beldi kerf­is­ins

Sam­tök­in Líf án of­beld­is birta sög­ur mæðra sem hafa yf­ir­gef­ið of­beld­is­sam­bönd, en upp­lifa hörku kerf­is­ins sem hygl­ir hags­mun­um of­beld­is­manna og lít­ur fram hjá frá­sögn fórmar­lamba þeirra.
103. spurningaþraut: „Engin kona hefur hingað til getað orðið tónskáld. Því skyldi ég búast við að verða sú fyrsta?“
7
Þrautir10 af öllu tagi

103. spurn­inga­þraut: „Eng­in kona hef­ur hing­að til getað orð­ið tón­skáld. Því skyldi ég bú­ast við að verða sú fyrsta?“

Hér er þraut­in „10 af öllu tagi“ frá því í gær! Auka­spurn­ing­ar í dag eru þess­ar: Hvaða orr­ustu er lýst á þeirri út­saum­uðu mynd, sem sést hér að of­an? Hver er kon­an á neðri mynd­inni? Hér eru svo 10 af öllu tagi: 1.   Hvaða pest er tal­in hafa borist til Ís­lands ár­ið 1402? 2.   Banda­rísk­ur hers­höfð­ingi lét að sér kveða...
Stundin #122
Júlí 2020
#122 - Júlí 2020
Prentútgáfa Stundarinnar kemur næst út þann 21. ágúst.
Enginn Stalín, enginn Hitler
Georg prins af Grikklandi Gríski prinsinn Georg barg lífi frænda síns, Nikulásar krónprinsi Rússlands, og olli með því gífurlegum hörmungum í veraldarsögunni og dauða tugmilljóna manna. Það er í það minnsta það sem Illugi Jökulsson heldur fram. Mynd: Wikipedia

Fyrir skemmstu rakti ég á þessum vettvangi söguna af því þegar ungur grískur prins af dönskum ættum bjargaði lífi Nikulásar krónprins Rússa þegar þeir voru í heimsókn í Japan árið 1891. Að honum hafði ráðist japanskur lífvörður hans og hugðist sneiða af Nikulási höfuðið af ástæðum sem verða að teljast óljósar. En gríski prinsinn Georg, frændi Nikulásar, barg sem sé lífi krónprinsins og olli með því gífurlegum hörmungum í veraldarsögunni og dauða tugmilljóna manna.

Því vil ég að minnsta kosti halda fram. 

Þröngsýnn og illa gefinn keisari

Mergurinn málsins er sá að þremur árum seinna dó Alexander Rússakeisari fyrir aldur fram og af því Nikulás hafði ekki verið afhausaður í Japan, þá tók hann við völdum af föður sínum. Og það hefði betur aldrei gerst. Þó Nikulás hafi verið rólyndur ungur maður og ekkert illmenni, svona persónulega, þá þverskallaðist hann algjörlega við því að bæta stjórnarfarið í Rússlandi sem löngu var orðið tímabært. Og hann var heldur ekki svo vel gefinn að hann áttaði sig á að hann flaut sofandi að feigðarósi. Eiginkona hans var ekki síður þröngsýn og stappaði í hann stálinu. Rak svo Rússland upp í brimgarð byltingar 1917 og þá var ástandið orðið svo slæmt að öfgahópur kommúnista gat rænt völdum og sigraði síðan í grimmilegu borgarastríði og kúgunarstjórn Leníns og síðan Stalíns var komið á.

Og þarf vonandi ekki að orðlengja um hvílíkar hörmungar það hafði í för með sér og gætir áhrifanna enn.

En ef Georg Grikkjaprins hefði ekki náð að trufla Tsuda Sanzo þegar hann reiddi samúræjasverð sitt yfir hálsi Nikulásar 1891, þá hefði margt farið öðruvísi.

Er Alexander dó hefði Nikulás þá auðvitað ekki tekið við völdum, heldur hefði orðið Rússakeisari yngri bróðir hans, Georg, nafni frændans frá Grikklandi.

 

„Kannski hefði Georg auðnast að bæta svo kjör almennings í landinu að hinir blásnauðu hefðu ekki nánast verið neyddir í fang Leníns“

Og sá mikilvægi munur var á bræðrunum Nikulási og Georg að sá síðarnefndi var að minnsta kosti þokkalega gáfaður en það var Nikulás ekki. 

Ástandið hefði aldrei orðið jafn slæmt

Þótt ástæðulaust sé að gera einhvern dýrling úr Georg Rússaprins, þá má heita 100 prósent víst að ef hann hefði orðið Rússakeisari þá hefði hann hvorki neitað að deila valdi sínu, líkt og Nikulás gerði, né látið reka svo á reiðanum hvað snerti framfarir og umbætur og raunin varð undir stjórn bróður hans. Það er auðvitað ómögulegt að segja hverju hefði fram undið í smáatriðum en með Georg í hásætinu í Kreml hefði lendingin í Rússlandi þó aldrei orðið jafn slæm og raun varð og Rússar súpa enn seyðið af. Kannski hefði Georg auðnast að bæta svo kjör almennings í landinu að hinir blásnauðu hefðu ekki nánast verið neyddir í fang Leníns, kannski hefði Georg jafnvel haft vit á að afsala sér sjálfur völdum og koma á þingræði. 

Enginn kommúnismi, enginn nasismi

Byltingin í RússlandiUppveðraðir rússneskir hermenn í byltingunni árið 1917.

Og ef valdarán kommúnista hefði ekki átt sér stað í Rússlandi, þá er eiginlega útilokað að nasiminn hefði risið í Þýskalandi í kjölfar fyrri heimsstyrjaldar og kallað Hitler til valda. Því nasisminn nærðist jú á kommúnistastjórninni í hinum nýju Sovétríkjum eins og blóðsuga.

Niðurstaðan er því sú að ef Georg Grikkjaprins hefði ekki bjargað lífi Nikulásar þá hefði Georg nafni hans orðið Rússakeisari og Evrópumenn hefðu sloppið við bæði Stalín og Hitler, Gúlagfangabúðirnar og helförina, jafnvel kalda stríðið og Donald Trump.

Ó, að hann hefði hugsað sig betur um hann gríski Georg þegar Sanzo lyfti sverðinu og sagt við sjálfan sig:

„Á ég ekki bara að láta þetta afskiptalaust?“ 

Engir andans menn

Málið er reyndar aðeins flóknara en ég hef látið í veðri vaka. Georg Rússaprins var nefnilega heilsuveill. Hann hafði lagt af stað með Nikulási og gríska Georg í ferðina um Asíulönd en orðið að snúa heim vegna þess að hann fékk slæman bronkítis og 1899 lést hann skyndilega eftir að hafa spúð blóði. Vísast var hann með einhverja tegund af berklum. Nú má vera að ef Georg hefði orðið keisari að föður sínum látnum 1894, þá 23 ára gamall, þá hefði heilsu hans verið betur gætt, en það verður að teljast ólíklegt. Langlíklegast er að hann hefði eftir sem áður dáið úr blóðspýju og ekki haft neinn tíma til að hefja svo verulega umbætur í Rússlandi að það hefði nægt til að koma í veg fyrir valdatöku Leníns og Stalíns.

Mikhaíl IIHefði Nikulás II verið hálshöggvinn í Japan og Mikhaíl orðið Rússakeisari má leiða af því líkum að enginn Lenín, enginn Stalín og þar af leiðandi enginn Hitler hefði komið til sögunnar. Ef og hefði.

En ef Georg hefði dáið sem Rússakeisari árið 1899, væntanlega án þess að hafa náð að eignast son og erfingja, þá hefði bróðir hans, yngsti sonur Alexanders III, orðið keisari, Mikhaíl, þá 21 árs. Og þótt Mikhaíl hafi vissulega ekki verið mikill andans maður, frekar en þeir voru flestir Romanovarnir, þegar þarna var komið sögu, þá var hann langt frá því sami þvergirðingurinn og Nikulás og hefði – líkt og Georg bróðir hans – áreiðanlega látið undan kröfum um aukið lýðræði og bætt kjör almennings. Þannig að niðurstaðan hefði í grundvallaratriðum orðið hin sama og ef Georg hefði lifað lengi í hásætinu: Enginn Lenín, enginn Stalín og þar af leiðandi enginn Hitler. 

Vildi ekki krúnuna

Af Mikhaíl varð heilmikil kvennafarssaga seinna meir. Hann varð ástfanginn af ýmsum konum sem Nikulás bróðir hans bannaði honum að eiga. Að lokum gekk hann í berhögg við vilja bróður síns og kvæntist Natalíu nokkurri Brasóvu, sem keisarafjölskyldan kallaði „blóðsugu“ en Mikhaíl gat ekki án verið. Þegar fyrri heimsstyrjöldin braust út sættust Nikulás og Mikhaíl en yngri bróðirinn reyndi ákaft að fá Nikulás til að slaka á klóm einræðisins og hefja umbætur, ella væri keisarastjórnin dauðadæmd.

Það kom fyrir ekki og þegar Nikulás neyddist til að segja af sér í byrjun árs 1917 reyndi hann að afsala sér keisarakrúnunni til Mikhaíls. Mikhaíl vildi þó enga krúnu fá og bráðabirgðastjórn tók við, uns kommúnistar rændu völdum. Kommúnistar tóku síðan Mikhaíl höndum og drápu hann eins og flestalla af hinum hötuðu Romanovum, sem þeir náðu í. „Blóðsugan“ slapp til Vesturlanda en þeir Romanovar sem einnig komust undan vildu ekkert með hana hafa og hún dó bláfátæk í örlítilli íbúðarkompu í París 1952.

Þau Mikhaíl og Natalía höfðu átt einn son en hann dó í bílslysi tvítugur að aldri. Hann hét auðvitað Georg. 

Hvað varð um örlagavaldinn?

En hvað um Georg prins hinn gríska, þann mikla örlagavald, þótt hann hafi áreiðanlega ekki gert sér grein fyrir því sjálfur hve rosaleg áhrif hann hafði? Hann átti nú ekki sérlega viðburðaríka ævi. Árið 1898 var hann að vísu gerður að landstjóra yfir Krít en eyjan var þá að brjótast undan valdi Tyrkja, tæpum 70 árum á eftir meginhluta Grikklands. Georg reyndi að halda friðinn milli kristinna og íslamskra íbúa og um tíma leit út fyrir að Krít kynni að verða sjálfstætt ríki. Georg vonaðist til að verða þar konungur.

Svo fór þó ekki því grískir þjóðernissinnar fengu að ráða því að Krít sameinaðist Grikklandi og Georg yfirgaf eyjuna 1906. Eftir það bjó hann að mestu í Grikklandi, Danmörku eða Frakklandi og gerði fátt sögulegt. Hann var yfirleitt gæflyndur maður og átakafælinn.

Merkileg konaMarie Bonaparte var merkileg kona og afrekaði meðal annars að bjarga Sigmund Freud úr klóm nasista og koma honum út úr Austurríki árið 1938.

Aftur á móti átti hann merkilega konu, franska prinsessu sem hét Marie Bonaparte. Langafi hennar var Lucien Bonaparte, yngri bróðir Napóleons keisara. Marie var forrík en auðæfin komu úr móðurættinni, því móðurafi hennar var maðurinn sem reisti spilavítið í Monte Carlos og rakaði saman peningum í bókstaflegri merkingu.

Til þess var tekið að gríski Georg gerði enga kröfu til að öðlast yfirráð yfir fjármunum konu sinnar og stýrði hún eignum sínum sjálf til æviloka. Georg lét sér líka að mestu í léttu rúmi liggja þótt kona hans yrði víðfræg fyrir ástarsambönd sín og ýmissa karla, en Marie var gríðarlega áhugasöm um allt sem að kynlífi laut. Georg var reyndar ekki alveg trúr og tryggur heldur, því hann átti í djúpu ástar- og kynferðissambandi við föðurbróður sinn, Valdimar prins í Danmörku. 

Skurðaðgerð til að fá fullnægju

Marie var lærimeyja Sigmunds Freuds og stundaði sjálf sálkönnun og skrifaði mikið og hugsaði um kynferðislega fullnægingu kvenna, sem hún kvaðst aldrei hafa upplifað. Ekki vildi hún þó kenna Georg eða öðrum elskhugum sínum um það, heldur væri ástæðan fyrst og fremst líkamleg. Meðal annars gekkst hún undir skurðaðgerð til að reyna að auka líkurnar á fullnægingu en hún mun ekki hafa tekist sem skyldi.

Þegar Marie var farin að stunda sálgreiningu af krafti var Georg nóg boðið og hann bað konu sína að hætta þessu og fara að sinna heimilinu og tveim börnum þeirra en hún þvertók fyrir það. Þá lét hann kyrrt liggja og hún fór sínu fram sem fyrr. 

Holdlegar kenndir móður og sonar

Reyndar var ekki hefð fyrir því að grískar prinsessur sinntu börnum sínum og Marie kom lítið sem ekkert nálægt uppeldi barna sinna. Er sonur þeirra Georgs óx úr grasi áttu mæðginin erfitt með að bæla niður holdlegar kenndir hvort til annars, en Marie bjó svo vel að þekkja helsta sérfræðing þeirra tíma í slíkum kenndum, Freud gamla, og tók hann þau í meðferð til að auðvelda þeim að pakka slíkum kenndum niður. Seinna gerði sá sami sonur allt vitlaust í fjölskyldunni með því að kvænast rússneskri konu af öngvum aðalsættum og vildi Georg síðan ekkert með son sinn hafa en Marie tók þessu ljúfmannlega.

Hún átti manna mestan þátt í að Gyðingnum Freud tókst að sleppa frá Austurríki 1938 þegar þýskir nasistar undir stjórn Adolfs Hitlers höfðu náð þar völdum – beinlínis af því maðurinn hennar hafði verið svo snöggur að bjarga lífi Nikulásar 46 árum fyrr. Ekki veit ég þó til þess að Marie hafi áttað sig á því samhengi. 

Heillaði ungan Frakka

Francois Mitterand

Síðast frétti ég til þeirra hjóna þegar Georg og Marie voru fulltrúar grísku konungsfjölskyldunnar við krýningu Elísabetar Bretadrottningar 1954. Við það tækifæri varð frægt að Marie og sessunauti hennar, tæplega fertugum frönskum stjórnmálamanni, leiddist svo þunglamaleg athöfnin að þau tóku tal saman og voru brátt svo niðursokkin í að ræða sálgreiningarkenningar Freuds og fleira smálegt að krýningin fór fyrir ofan garð og neðan hjá þeim. Frakkinn hét Francois Mitterand og varð síðar forseti Frakklands.  

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.
Tengdar greinar

Flækjusagan

На Запад! Í vestur!
Illugi Jökulsson
Flækjusagan

Illugi Jökulsson

На Запад! Í vest­ur!

Í sum­ar­byrj­un 1920 virt­ist hið nýja pólska ríki standa með pálm­ann í hönd­un­um gagn­vart hinum Rauða her komm­ún­ista­stjórn­ar­inn­ar í Rússlandi. En skjótt skip­ast veð­ur í lofti og allt í einu var til­veru Pól­lands enn á ný ógn­að.
Krúnunýlendan Kenía: „The master race“ eignast jörð í Afríku
Illugi Jökulsson
Flækjusagan

Illugi Jökulsson

Krún­u­ný­lend­an Ken­ía: „The master race“ eign­ast jörð í Afr­íku

Við lok síð­ari heims­styrj­ald­ar gafst Bret­um tæki­færi til að vinda of­an af kúg­un og mis­rétti ný­lendu­stefnu sinn­ar. En í Ken­íu tóku þeir þver­öfug­an pól í hæð­ina, sem end­aði með grimmi­legri upp­reisn rúm­um 20 ár­um síð­ar.
„Þeir selja póstkort af hengingunni“
Illugi Jökulsson
Flækjusagan

Illugi Jökulsson

„Þeir selja póst­kort af heng­ing­unni“

Banda­ríkja­menn reyna nú að átta sig á að svört líf skipti máli, ekki síð­ur en hvít. Ekki drógu þeir rétt­an lær­dóm af skelf­ingu sem átti sér stað í borg­inni Duluth fyr­ir einni öld.
Gekk eldgos í Alaska af rómverska lýðveldinu dauðu?
Illugi Jökulsson
Flækjusagan

Illugi Jökulsson

Gekk eld­gos í Alaska af róm­verska lýð­veld­inu dauðu?

Vís­inda­menn hafa í dag kynnt nið­ur­stöð­ur um mik­ið eld­gos í fjall­inu Okmok í Alaska ár­ið 43 fyr­ir Krist. Ekk­ert vafa­mál virð­ist vera að gosaska frá fjall­inu hafi vald­ið hung­urs­neyð og harð­ind­um við Mið­jarð­ar­haf. En hrundi lýð­veld­ið í Róm þess vegna?
Þegar morðinginn er hetja
Illugi Jökulsson
Flækjusagan

Illugi Jökulsson

Þeg­ar morð­ing­inn er hetja

Morð sem fram­ið var í aug­sýn hundraða veg­far­enda fram­an við lúx­us­hót­el í Par­ís fyr­ir réttri öld átti eft­ir að skipta veru­legu máli fyr­ir sögu og þró­un í litlu landi í öðr­um enda Evr­ópu.
Zorro kóngur og Pollyanna drottning
Illugi Jökulsson
Flækjusagan

Illugi Jökulsson

Zorro kóng­ur og Pollyanna drottn­ing

Skær­ustu stjörn­ur þöglu mynd­anna í Banda­ríkj­un­um skinu skært ár­ið 1920 en eng­ar þó skær­ar en Douglas Fair­banks og Mary Pickford.

Mest lesið

Vantreystir lögreglu vegna framgöngu eftir slys við forgangsakstur
1
Fréttir

Vantreyst­ir lög­reglu vegna fram­göngu eft­ir slys við for­gangsakst­ur

Krist­ín Geirs­dótt­ir má þakka fyr­ir að sleppa lif­andi eft­ir al­var­legt um­ferð­ar­lsys ár­ið 2016. Lög­reglu­bif­hjól í for­gangsakstri keyrði þá inn í hlið­ina á bíl Krist­ín­ar á ofsa­hraða. Nið­ur­staða hér­aðssak­sókn­ara var að hún bæri ábyrgð á slys­inu, þótt ákveð­ið hafi ver­ið að kæra hana ekki fyr­ir vik­ið. Nefnd um eft­ir­lit með lög­reglu hef­ur hins veg­ar gert marg­vís­leg­ar at­huga­semd­ir við rann­sókn máls­ins og sett spurn­ing­ar­merki við hvort þörf hafi ver­ið á for­gangsakstr­in­um.
Eyþór Arnalds gagnrýnir að borgin auglýsi störf kennara
2
Fréttir

Ey­þór Arn­alds gagn­rýn­ir að borg­in aug­lýsi störf kenn­ara

Borg­ar­full­trú­inn Ey­þór Arn­alds gagn­rýn­ir aug­lýs­ingu frá Reykja­vík­ur­borg sem birt­ist á vef CNN.
Almenningshlutafélagið Festi keypti fyrirtæki af félagi sem forstjórinn stýrði
3
Fréttir

Al­menn­ings­hluta­fé­lag­ið Festi keypti fyr­ir­tæki af fé­lagi sem for­stjór­inn stýrði

Bæði Eggert Þór Kristó­fers­son, for­stjóri al­menn­ings­hluta­fé­lags­ins Festi, og stjórn­ar­formað­ur­inn, Þórð­ur Már Jó­hann­es­son, tengj­ast Bjarna Ár­manns­syni fjár­festi nán­um bönd­um. Festi ákvað að kaupa orku­sölu­fyr­ir­tæki af Bjarna og með­fjár­fest­um hans fyr­ir rúm­lega 722 millj­ón­ir. Eggert Þór hef­ur ekki vilj­að svara spurn­ing­um um mál­ið.
Samherji gengst við „gagnrýniverðri“ háttsemi í Namibíu en varpar ábyrgðinni á millistjórnendur
4
FréttirSamherjaskjölin

Sam­herji gengst við „gagn­rýni­verðri“ hátt­semi í Namib­íu en varp­ar ábyrgð­inni á mill­i­stjórn­end­ur

Út­gerð­ar­fé­lag­ið Sam­herji varp­ar ábyrgð­inni á því „gagn­rýni­verða“ sem gerð­ist í rekstri fé­lags­ins í Namib­íu yf­ir á mill­i­stjórn­end­ur fyr­ir­tæk­is­ins í norsk­um fjöl­miðl­um. Vörn Sam­herja bygg­ir á því að yf­ir­stjórn fyr­ir­tæk­is­ins á Ís­landi hafi ekk­ert kom­ið að mútu­greiðsl­un­um í Namib­íu held­ur al­far­ið stjórn­end­urn­ir í Afr­íku.
Stundaði Samherji arðrán í Namibíu? Mútur og greiðslur í skattaskjól tvöfalt hærri en bókfært tap
5
GreiningSamherjaskjölin

Stund­aði Sam­herji arð­rán í Namib­íu? Mút­ur og greiðsl­ur í skatta­skjól tvö­falt hærri en bók­fært tap

Sam­herji og Morg­un­blað­ið full­yrða að „ekk­ert arð­án“ hafi átt sér stað í rekstri Sam­herja í Namib­íu. Þetta er nið­ur­staða þess­ara að­ila þeg­ar ein­göngu er horft á rekst­ur dótt­ur­fé­laga Sam­herja í Namib­íu. Þeg­ar horft er rekst­ur­inn í stærra sam­hengi flæk­ist mynd­in.
Frásagnir mæðra af ofbeldi kerfisins
6
Fréttir

Frá­sagn­ir mæðra af of­beldi kerf­is­ins

Sam­tök­in Líf án of­beld­is birta sög­ur mæðra sem hafa yf­ir­gef­ið of­beld­is­sam­bönd, en upp­lifa hörku kerf­is­ins sem hygl­ir hags­mun­um of­beld­is­manna og lít­ur fram hjá frá­sögn fórmar­lamba þeirra.
103. spurningaþraut: „Engin kona hefur hingað til getað orðið tónskáld. Því skyldi ég búast við að verða sú fyrsta?“
7
Þrautir10 af öllu tagi

103. spurn­inga­þraut: „Eng­in kona hef­ur hing­að til getað orð­ið tón­skáld. Því skyldi ég bú­ast við að verða sú fyrsta?“

Hér er þraut­in „10 af öllu tagi“ frá því í gær! Auka­spurn­ing­ar í dag eru þess­ar: Hvaða orr­ustu er lýst á þeirri út­saum­uðu mynd, sem sést hér að of­an? Hver er kon­an á neðri mynd­inni? Hér eru svo 10 af öllu tagi: 1.   Hvaða pest er tal­in hafa borist til Ís­lands ár­ið 1402? 2.   Banda­rísk­ur hers­höfð­ingi lét að sér kveða...

Mest deilt

Vantreystir lögreglu vegna framgöngu eftir slys við forgangsakstur
1
Fréttir

Vantreyst­ir lög­reglu vegna fram­göngu eft­ir slys við for­gangsakst­ur

Krist­ín Geirs­dótt­ir má þakka fyr­ir að sleppa lif­andi eft­ir al­var­legt um­ferð­ar­lsys ár­ið 2016. Lög­reglu­bif­hjól í for­gangsakstri keyrði þá inn í hlið­ina á bíl Krist­ín­ar á ofsa­hraða. Nið­ur­staða hér­aðssak­sókn­ara var að hún bæri ábyrgð á slys­inu, þótt ákveð­ið hafi ver­ið að kæra hana ekki fyr­ir vik­ið. Nefnd um eft­ir­lit með lög­reglu hef­ur hins veg­ar gert marg­vís­leg­ar at­huga­semd­ir við rann­sókn máls­ins og sett spurn­ing­ar­merki við hvort þörf hafi ver­ið á for­gangsakstr­in­um.
Samherji gengst við „gagnrýniverðri“ háttsemi í Namibíu en varpar ábyrgðinni á millistjórnendur
2
FréttirSamherjaskjölin

Sam­herji gengst við „gagn­rýni­verðri“ hátt­semi í Namib­íu en varp­ar ábyrgð­inni á mill­i­stjórn­end­ur

Út­gerð­ar­fé­lag­ið Sam­herji varp­ar ábyrgð­inni á því „gagn­rýni­verða“ sem gerð­ist í rekstri fé­lags­ins í Namib­íu yf­ir á mill­i­stjórn­end­ur fyr­ir­tæk­is­ins í norsk­um fjöl­miðl­um. Vörn Sam­herja bygg­ir á því að yf­ir­stjórn fyr­ir­tæk­is­ins á Ís­landi hafi ekk­ert kom­ið að mútu­greiðsl­un­um í Namib­íu held­ur al­far­ið stjórn­end­urn­ir í Afr­íku.
Stundaði Samherji arðrán í Namibíu? Mútur og greiðslur í skattaskjól tvöfalt hærri en bókfært tap
3
GreiningSamherjaskjölin

Stund­aði Sam­herji arð­rán í Namib­íu? Mút­ur og greiðsl­ur í skatta­skjól tvö­falt hærri en bók­fært tap

Sam­herji og Morg­un­blað­ið full­yrða að „ekk­ert arð­án“ hafi átt sér stað í rekstri Sam­herja í Namib­íu. Þetta er nið­ur­staða þess­ara að­ila þeg­ar ein­göngu er horft á rekst­ur dótt­ur­fé­laga Sam­herja í Namib­íu. Þeg­ar horft er rekst­ur­inn í stærra sam­hengi flæk­ist mynd­in.
Almenningshlutafélagið Festi keypti fyrirtæki af félagi sem forstjórinn stýrði
4
Fréttir

Al­menn­ings­hluta­fé­lag­ið Festi keypti fyr­ir­tæki af fé­lagi sem for­stjór­inn stýrði

Bæði Eggert Þór Kristó­fers­son, for­stjóri al­menn­ings­hluta­fé­lags­ins Festi, og stjórn­ar­formað­ur­inn, Þórð­ur Már Jó­hann­es­son, tengj­ast Bjarna Ár­manns­syni fjár­festi nán­um bönd­um. Festi ákvað að kaupa orku­sölu­fyr­ir­tæki af Bjarna og með­fjár­fest­um hans fyr­ir rúm­lega 722 millj­ón­ir. Eggert Þór hef­ur ekki vilj­að svara spurn­ing­um um mál­ið.
Frásagnir mæðra af ofbeldi kerfisins
5
Fréttir

Frá­sagn­ir mæðra af of­beldi kerf­is­ins

Sam­tök­in Líf án of­beld­is birta sög­ur mæðra sem hafa yf­ir­gef­ið of­beld­is­sam­bönd, en upp­lifa hörku kerf­is­ins sem hygl­ir hags­mun­um of­beld­is­manna og lít­ur fram hjá frá­sögn fórmar­lamba þeirra.
Andri Sigurðsson
6
Blogg

Andri Sigurðsson

Kapí­tal­ism­inn drep­ur lýð­ræð­ið um há­bjart­an dag

Á vafri mínu ný­lega datt ég nið­ur á svar frá Hall­grími Helga­syni sem vakti hjá mér áhuga. Á þræði um Sósí­al­ista­flokk­inn ákvað Hall­grím­ur að lýsa skoð­un sinni á sósí­al­isma og seg­ir: "Sósí­al­ismi hef­ur því mið­ur yf­ir­leitt end­að í ein­ræði, þar sem hann hef­ur ver­ið reynd­ur". Ég verð að við­ur­kenn að mér brá svo­lít­ið við að lesa þetta. Hvernig get­ur mað­ur...
Eyþór Arnalds gagnrýnir að borgin auglýsi störf kennara
7
Fréttir

Ey­þór Arn­alds gagn­rýn­ir að borg­in aug­lýsi störf kenn­ara

Borg­ar­full­trú­inn Ey­þór Arn­alds gagn­rýn­ir aug­lýs­ingu frá Reykja­vík­ur­borg sem birt­ist á vef CNN.

Mest lesið í vikunni

Vantreystir lögreglu vegna framgöngu eftir slys við forgangsakstur
1
Fréttir

Vantreyst­ir lög­reglu vegna fram­göngu eft­ir slys við for­gangsakst­ur

Krist­ín Geirs­dótt­ir má þakka fyr­ir að sleppa lif­andi eft­ir al­var­legt um­ferð­ar­lsys ár­ið 2016. Lög­reglu­bif­hjól í for­gangsakstri keyrði þá inn í hlið­ina á bíl Krist­ín­ar á ofsa­hraða. Nið­ur­staða hér­aðssak­sókn­ara var að hún bæri ábyrgð á slys­inu, þótt ákveð­ið hafi ver­ið að kæra hana ekki fyr­ir vik­ið. Nefnd um eft­ir­lit með lög­reglu hef­ur hins veg­ar gert marg­vís­leg­ar at­huga­semd­ir við rann­sókn máls­ins og sett spurn­ing­ar­merki við hvort þörf hafi ver­ið á for­gangsakstr­in­um.
Eyþór Arnalds gagnrýnir að borgin auglýsi störf kennara
2
Fréttir

Ey­þór Arn­alds gagn­rýn­ir að borg­in aug­lýsi störf kenn­ara

Borg­ar­full­trú­inn Ey­þór Arn­alds gagn­rýn­ir aug­lýs­ingu frá Reykja­vík­ur­borg sem birt­ist á vef CNN.
Banki sagði Samherja tengjast félagi í skattaskjóli sem útgerðin sver af sér
3
GreiningSamherjaskjölin

Banki sagði Sam­herja tengj­ast fé­lagi í skatta­skjóli sem út­gerð­in sver af sér

Sam­herji sver af sér tengsl við eign­ar­halds­fé­lag í skatta­skjól­inu Mars­hall-eyj­um sem not­að var til að greiða laun starfs­manna út­gerð­ar­inn­ar í Afr­íku. Gögn frá DNB-bank­an­um sýna hins veg­ar að fjár­mála­stjóri hjá Sam­herja hafði rétt­indi til að stýra banka­reikn­ingi fé­lags­ins og að bank­inn taldi fé­lag­ið lúta stjórn Sam­herja.
Almenningshlutafélagið Festi keypti fyrirtæki af félagi sem forstjórinn stýrði
4
Fréttir

Al­menn­ings­hluta­fé­lag­ið Festi keypti fyr­ir­tæki af fé­lagi sem for­stjór­inn stýrði

Bæði Eggert Þór Kristó­fers­son, for­stjóri al­menn­ings­hluta­fé­lags­ins Festi, og stjórn­ar­formað­ur­inn, Þórð­ur Már Jó­hann­es­son, tengj­ast Bjarna Ár­manns­syni fjár­festi nán­um bönd­um. Festi ákvað að kaupa orku­sölu­fyr­ir­tæki af Bjarna og með­fjár­fest­um hans fyr­ir rúm­lega 722 millj­ón­ir. Eggert Þór hef­ur ekki vilj­að svara spurn­ing­um um mál­ið.
Kirkjan telur sig eiga land Múlavirkjunar
5
FréttirVirkjanir

Kirkj­an tel­ur sig eiga land Múla­virkj­un­ar

Stykk­is­hólms­kirkja læt­ur reyna á fyr­ir dóm­stól­um hvort land Múla­virkj­un­ar til­heyri kirkj­unni. Smá­virkj­anaris­inn Arctic Hydro á helm­ings­hlut. Fé­lag eins eig­enda Arctic Hydro sem á ná­læga jörð hef­ur beitt sér gegn lög­um sem tak­marka upp­kaup á jörð­um.
Samherji gengst við „gagnrýniverðri“ háttsemi í Namibíu en varpar ábyrgðinni á millistjórnendur
6
FréttirSamherjaskjölin

Sam­herji gengst við „gagn­rýni­verðri“ hátt­semi í Namib­íu en varp­ar ábyrgð­inni á mill­i­stjórn­end­ur

Út­gerð­ar­fé­lag­ið Sam­herji varp­ar ábyrgð­inni á því „gagn­rýni­verða“ sem gerð­ist í rekstri fé­lags­ins í Namib­íu yf­ir á mill­i­stjórn­end­ur fyr­ir­tæk­is­ins í norsk­um fjöl­miðl­um. Vörn Sam­herja bygg­ir á því að yf­ir­stjórn fyr­ir­tæk­is­ins á Ís­landi hafi ekk­ert kom­ið að mútu­greiðsl­un­um í Namib­íu held­ur al­far­ið stjórn­end­urn­ir í Afr­íku.
Fann sköpunargleði og tilgang í COVID
7
MenningHamingjan

Fann sköp­un­ar­gleði og til­gang í COVID

Ing­unn Embla Ax­els­dótt­ir fann sig í COVID, eft­ir að hafa ver­ið sett á hluta­bóta­leið­ina. Hún seg­ir heim­ver­una hafa veitt henni ómæld­an inn­blást­ur á tíma sem hún þurfti hann mest. Út­kom­an var lita­sprengja í formi Gling­urs, en hún byrj­aði að hanna skart­gripi úr gulli, perl­um og nátt­úru­leg­um stein­um.

Mest lesið í mánuðinum

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
1
Leiðari

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Með blæð­andi sár

All­ir sem hafa elsk­að alkó­hólista vita þetta: Það get­ur ver­ið ansi sárt.
Hannes Hólmsteinn furðar sig á því að Hildur Lilliendahl haldi starfi sínu
2
Fréttir

Hann­es Hólm­steinn furð­ar sig á því að Hild­ur Lilliendahl haldi starfi sínu

Hann­es Hólm­steinn Giss­ur­ar­son, pró­fess­or við stjórn­mála­fræði­deild Há­skóla Ís­lands, spyr af hverju Hild­ur Lilliendahl, nem­andi við deild hans, hafi ekki ver­ið rek­in frá Reykja­vík­ur­borg.
Giftu sig í fjörunni í Arnarfirði
3
ViðtalFerðasumarið 2020

Giftu sig í fjör­unni í Arnar­firði

Hjón­in Þröst­ur Leó Gunn­ars­son og Helga Helga­dótt­ir eiga fag­urt fjöl­skyldu­hús við fjör­una á Bíldu­dal þar sem þau verja sem flest­um frí­stund­um sín­um.
DV fjarlægði frétt um Fréttablaðið af vef sínum
4
Fréttir

DV fjar­lægði frétt um Frétta­blað­ið af vef sín­um

Jón Þór­is­son, rit­stjóri Frétta­blaðs­ins, seg­ist ekki hafa rætt frétt sem fjar­lægð var af DV.is við Þor­björgu Marínós­dótt­ur, rit­stjóra DV. Hún seg­ir þau hins veg­ar hafa rætt mál­ið, en ákvörð­un­in hafi ver­ið henn­ar og hún geti tek­ið slag­inn um svona mál. Miðl­arn­ir eru báð­ir í eigu Torgs.
Umdeildur ferill Ólafs Helga lögreglustjóra litaður af hneykslismálum
5
Fréttir

Um­deild­ur fer­ill Ól­afs Helga lög­reglu­stjóra lit­að­ur af hneykslis­mál­um

Dóms­mála­ráð­herra hef­ur beð­ið Ólaf Helga Kjart­ans­son að láta af störf­um í kjöl­far deilu­mála um fram­ferði á vinnu­stað en hann hef­ur ekki orð­ið við því. Fer­ill hans hef­ur ein­kennst af um­deild­um ákvörð­un­um og hef­ur hann ít­rek­að sætt gagn­rýni.
Rasískt kynferðisofbeldi gegn konum af asískum uppruna
6
Úttekt

Rasískt kyn­ferð­isof­beldi gegn kon­um af asísk­um upp­runa

Stund­in ræddi við fjór­ar ís­lensk­ar kon­ur af asísk­um upp­runa, Díönu Katrínu Þor­steins­dótt­ur, Donnu Cruz, Önnu Jia og Dýrfinnu Benitu, sem eiga það sam­eig­in­legt að hafa lent í rasísku kyn­ferð­isof­beldi og kyn­ferð­is­leg­um ras­isma frá því þær voru á grunn­skóla­aldri. Þær segja þol­in­mæð­ina að þrot­um komna og vilja skila skömm­inni þar sem hún á heima.
Uppnám í pólska sendiráðinu vegna uppsagnar: „Hann var mjög aggressífur“
7
Fréttir

Upp­nám í pólska sendi­ráð­inu vegna upp­sagn­ar: „Hann var mjög aggress­íf­ur“

Ræð­is­mað­ur í pólska sendi­ráð­inu var send­ur heim án fyr­ir­vara. Pólsk fé­lög á Ís­landi mót­mæla upp­sögn­inni og segja að Ger­ard Pokruszyński sendi­herra hafi öskr­að og neit­að að taka við bréfi um mál­ið. Ann­ar starfs­mað­ur sendi­ráðs­ins er sagð­ur hafa kvart­að til ráðu­neyt­is.

Nýtt á Stundinni

Sigur í þrístökki fyrir utan Óperukjallarann – og kannski eitthvað alvarlegra: Önnur mynd af Steingrími Joð
Nærmynd

Sig­ur í þrístökki fyr­ir ut­an Óperukjall­ar­ann – og kannski eitt­hvað al­var­legra: Önn­ur mynd af Stein­grími Joð

Í ann­arri grein um Stein­grím J. Sig­fús­son drep­ur Karl Th. Birg­is­son nið­ur fæti í tveim­ur bók­um sem hann hef­ur skrif­að. Og end­ar á fylle­ríi fyr­ir fram­an Óperukjall­ar­ann í Stokk­hólmi.
105. spurningaþraut: Hver réði tæplega helmingi af öllu gulli sögunnar á 14. öld?
Þrautir10 af öllu tagi

105. spurn­inga­þraut: Hver réði tæp­lega helm­ingi af öllu gulli sög­unn­ar á 14. öld?

Hér er þraut­in frá í gær. Auka­spurn­ing­ar: Í hvaða borg er mynd­in hér að of­an tek­in? En á neðri mynd­inni, hvert þess­ara ung­menna varð heims­frægt? En hér eru að­al­spurn­ing­arn­ar: 1.   Hvaða fót­boltalið hef­ur oft­ast unn­ið skoska meist­ara­titil­inn í karla­flokki? 2.   Man­sa Músa var kon­ung­ur í ríki einu í byrj­un 14. ald­ar. Hann er tal­inn hafa ver­ið einn rík­asti kóng­ur sög­unn­ar...
Generation Beta
Steindór Grétar Jónsson
Pistill

Steindór Grétar Jónsson

Generati­on Beta

Þús­ald­ar­barn­ið Stein­dór Grét­ar Jóns­son spá­ir í spil­in fyr­ir ár­ið 2375.
Þeirri þjóð er vorkunn
Greining

Þeirri þjóð er vorkunn

Líb­anska þjóð­in stend­ur á kross­göt­um en á litla von um að bjart­ari fram­tíð sé á næsta leyti að mati frétta­skýrenda. Hörm­ung­arn­ar í Beirút á dög­un­um und­ir­strika getu­leysi yf­ir­valda, sem hafa af veik­um mætti reynt að halda þjóð­inni sam­an eft­ir að borg­ara­styrj­öld­inni lauk. Mót­mæl­end­ur tak­ast nu á við óeirð­ar­lög­reglu í höf­uð­borg­inni eft­ir spreng­ing­una og krefjast rót­tækra breyt­inga á stjórn­kerf­inu.
Vantreystir lögreglu vegna framgöngu eftir slys við forgangsakstur
Fréttir

Vantreyst­ir lög­reglu vegna fram­göngu eft­ir slys við for­gangsakst­ur

Krist­ín Geirs­dótt­ir má þakka fyr­ir að sleppa lif­andi eft­ir al­var­legt um­ferð­ar­lsys ár­ið 2016. Lög­reglu­bif­hjól í for­gangsakstri keyrði þá inn í hlið­ina á bíl Krist­ín­ar á ofsa­hraða. Nið­ur­staða hér­aðssak­sókn­ara var að hún bæri ábyrgð á slys­inu, þótt ákveð­ið hafi ver­ið að kæra hana ekki fyr­ir vik­ið. Nefnd um eft­ir­lit með lög­reglu hef­ur hins veg­ar gert marg­vís­leg­ar at­huga­semd­ir við rann­sókn máls­ins og sett spurn­ing­ar­merki við hvort þörf hafi ver­ið á for­gangsakstr­in­um.
104. spurningaþraut: „Þeir eru til sem telja að landsvæðið og þó einkum nágrenni þess sé einstaklega hættulegt.“
Þrautir10 af öllu tagi

104. spurn­inga­þraut: „Þeir eru til sem telja að land­svæð­ið og þó einkum ná­grenni þess sé ein­stak­lega hættu­legt.“

Hér er þraut­in frá í gær! Auka­spurn­ing­ar: Á efri mynd­inni má sjá svo­nefnt Is­ht­ar-hlið (eða Bláa hlið­ið) sem eitt sinn var í borg­ar­múr­un­um um­hverf­is kon­ungs­höll­ina í Babýlon, en var í upp­hafi 20. ald­ar flutt til annarr­ar borg­ar og er þar til sýn­is. Hvar? Og hver er mað­ur­inn á neðri mynd­inni? +++ 1.   Hvað heita fjöll­in með um­lykja rúm­ensk/ung­versku slétt­una í...
DÓMARINN OG ÞUMALLINN. Svar við svari Jóns Steinars.
Blogg

Stefán Snævarr

DÓM­AR­INN OG ÞUM­ALL­INN. Svar við svari Jóns Stein­ars.

Ég vil þakka Jóni Stein­ari Gunn­laugs­syni fyr­ir kurt­eis­legt og mál­efna­legt svar við færslu minni um laga­sýn hans („Margra kosta völ?“). Hann velt­ir því fyr­ir sér hvort hug­mynd­ir mín­ar um lög séu að ein­hverju leyti inn­blásn­ar af föð­ur mín­um en svo er ekki. Við rædd­um þessi mál aldrei svo ég muni. Upp­lýst dómgreind. Laga­sýn mín er mest­an part ætt­uð úr...
Stundaði Samherji arðrán í Namibíu? Mútur og greiðslur í skattaskjól tvöfalt hærri en bókfært tap
GreiningSamherjaskjölin

Stund­aði Sam­herji arð­rán í Namib­íu? Mút­ur og greiðsl­ur í skatta­skjól tvö­falt hærri en bók­fært tap

Sam­herji og Morg­un­blað­ið full­yrða að „ekk­ert arð­án“ hafi átt sér stað í rekstri Sam­herja í Namib­íu. Þetta er nið­ur­staða þess­ara að­ila þeg­ar ein­göngu er horft á rekst­ur dótt­ur­fé­laga Sam­herja í Namib­íu. Þeg­ar horft er rekst­ur­inn í stærra sam­hengi flæk­ist mynd­in.
Birtingur tapaði 236 milljónum í fyrra
Fréttir

Birt­ing­ur tap­aði 236 millj­ón­um í fyrra

Ta­prekst­ur út­gáfu­fé­lags­ins sem gef­ur út Mann­líf og fleiri blöð jókst milli ára. Hluta­fé fé­lags­ins hef­ur ver­ið auk­ið um rúm­lega hálf­an millj­arð króna til að fjár­magna tap­ið á þrem­ur ár­um.
Eyþór Arnalds gagnrýnir að borgin auglýsi störf kennara
Fréttir

Ey­þór Arn­alds gagn­rýn­ir að borg­in aug­lýsi störf kenn­ara

Borg­ar­full­trú­inn Ey­þór Arn­alds gagn­rýn­ir aug­lýs­ingu frá Reykja­vík­ur­borg sem birt­ist á vef CNN.
Huawei, „Kínaveiran“ og gula ógnin
Úttekt

Huawei, „Kína­veir­an“ og gula ógn­in

Banda­rísk­ir fjöl­miðl­ar á borð við New York Times tala um að nýtt kalt stríð sé haf­ið, í þetta sinn á milli Banda­ríkj­anna og Kína. Í því stríði sé bar­ist með há­tækni, í net­heim­um og með áróðri og við­skipta­höft­um. Eft­ir að hafa snú­ið baki sínu við al­þjóða­sam­fé­lag­inu í fjög­ur ár seg­ist Trump Banda­ríkja­for­seti nú reiðu­bú­inn að leiða Vest­ur­lönd í bar­átt­unni gegn heims­yf­ir­ráð­um Kín­verja en efa­semd­ir eru um að hann hafi til þess burði.
103. spurningaþraut: „Engin kona hefur hingað til getað orðið tónskáld. Því skyldi ég búast við að verða sú fyrsta?“
Þrautir10 af öllu tagi

103. spurn­inga­þraut: „Eng­in kona hef­ur hing­að til getað orð­ið tón­skáld. Því skyldi ég bú­ast við að verða sú fyrsta?“

Hér er þraut­in „10 af öllu tagi“ frá því í gær! Auka­spurn­ing­ar í dag eru þess­ar: Hvaða orr­ustu er lýst á þeirri út­saum­uðu mynd, sem sést hér að of­an? Hver er kon­an á neðri mynd­inni? Hér eru svo 10 af öllu tagi: 1.   Hvaða pest er tal­in hafa borist til Ís­lands ár­ið 1402? 2.   Banda­rísk­ur hers­höfð­ingi lét að sér kveða...