Þessi grein er meira en 2 ára gömul.

Föðurmorð í sólkerfi langt, langt í burtu

Star Wars er ekki bara for­tíð­arnostal­g­ía. Rétt eins og all­ur al­vöru poppkúltúr spegl­ar hún sam­tím­ann. Keis­ara­veld­ið gamla var aug­ljós­lega byggt á erkitýpu illsk­unn­ar, nas­ist­un­um, en núna er­um við í Am­er­íku Don­alds Trumps.

Mest lesið

„Mitt líf hefur snúist um sauðfé og rekavið“
1
Myndir

„Mitt líf hef­ur snú­ist um sauð­fé og reka­við“

Siggi er með­al síð­ustu sauð­fjár­bænd­anna í Ár­nes­hreppi á Strönd­um. Hann er 81 árs og býr í hús­inu þar sem hann ólst upp. Hann hef­ur alltaf bú­ið þar, fyr­ir ut­an tvo vet­ur. Heiða Helga­dótt­ir ljós­mynd­ari fylgd­ist með sauð­burði hjá Sigga.
Skála fyrir íslensku smjöri
2
Uppskrift

Skála fyr­ir ís­lensku smjöri

Vin­irn­ir og bak­ar­arn­ir Kjart­an og Guð­mund­ur hafa opn­að nýtt bakarí á göml­um grunni á Sel­fossi en í hús­inu hef­ur ver­ið rek­ið bakarí í ein 40 ár. Smjör­deig er í miklu upp­á­haldi hjá þeim fé­lög­um og hafa þeir próf­að sig áfram með ýms­ar nýj­ar teg­und­ir af góm­sætu bakk­elsi úr slíku til að setja í ofn­inn.
Kristín I. Pálsdóttir
3
Blogg

Kristín I. Pálsdóttir

Sjarmatröll­in

Höf­und­ar: Guð­rún Ebba Ólafs­dótt­ir og Krist­ín I. Páls­dótt­ir Til sjarmatrölla telj­ast þau sem leyf­ist meira en venju­legu fólki af því að þau er sjarmer­andi, skemmti­leg, óút­reikn­an­leg og það sem skipt­ir mestu máli skipt­ir eru með völd. Til hag­ræð­ing­ar skul­um við tala um sjarmatröll í karl­kyni fleir­tölu. Þau fyr­ir­finn­ast vissu­lega í kven­kyni en ekki í sama mæli, kon­ur hafa nefni­lega ekki...
Vinstri róttæklingar og hægri öfgamenn mótmæla í sameiningu
4
Greining

Vinstri rót­tæk­ling­ar og hægri öfga­menn mót­mæla í sam­ein­ingu

Stuðn­ing­ur Þjóð­verja við sótt­varn­ar­að­gerð­ir stjórn­valda fer minnk­andi og mót­mæli fær­ast í vöxt. Marg­ir hafa áhyggj­ur af því að po­púl­ist­ar og hægri öfga­menn nýti sér ástand­ið til að afla hug­mynd­um sín­um fylg­is.
Spurningaþraut 36: Fjögur flugvélamóðurskip, tvær konur, einn staður
5
Þrautir10 af öllu tagi

Spurn­inga­þraut 36: Fjög­ur flug­véla­móð­ur­skip, tvær kon­ur, einn stað­ur

Þá eru hér spurn­ing­ar: Auka­spurn­ing­arn­ar eru þess­ar: Á efri mynd­inni er karl nokk­ur í hlut­verki trans­konu í ný­legri sjón­varps­seríu. Áð­ur hafði karl­inn gert garð­inn fræg­an í langri röð sjón­varps­mynda þar sem hann lék lög­reglu­mann nokk­urn. Hvað hét sú per­sóna? Og hver er kon­an á neðri mynd­inni? Að­al­spurn­ing­arn­ar tíu eru þess­ar: 1.    Hversu langt er frá Gróttu­vita á Seltjarn­ar­nesi í...
Spurningaþraut 35: Fyrsti tvinnbíllinn og hve lengi á leiðinni er ljósið?
6
Þrautir10 af öllu tagi

Spurn­inga­þraut 35: Fyrsti tvinn­bíll­inn og hve lengi á leið­inni er ljós­ið?

Auka­spurn­ing­ar eru eins og venju­lega um mynd­irn­ar tvær. Í hvaða borg er mynd­in að of­an tek­in? Hvað heit­ir pasta­teg­und­in sem sést á neðri mynd­inni? 1.   Hver sér um við­tals­þátt­inn Segðu mér á Rík­is­út­varp­inu? 2.   Hvaða starfi gegndi Kristján Eld­járn áð­ur en hann varð for­seti Ís­lands 1968? 3.  Í hvaða landi voru Zóróa­ster-trú­ar­brögð­in upp­runn­in? 4.  Þýska bíla­fyr­ir­tæk­ið Porsche fram­leiddi fyrsta tvinn-bíl­inn,...
Melkorka Ólafsdóttir
7
Pistill

Melkorka Ólafsdóttir

Bleik­ur him­inn

Mel­korka Ólafs­dótt­ir þræddi öld­ur­hús­in með vin­kon­um sín­um á lang­þráð­um laug­ar­degi eft­ir sam­komu­bann.
Stundin #118
Maí 2020
#118 - Maí 2020
Prentútgáfa Stundarinnar kemur næst út þann 5. júní.
Föðurmorð í sólkerfi langt, langt í burtu
Rey & Logi Lærlingur leitar lærimeistara. Mynd: Disney

Svarthöfði var ekki bara pabbi Loga geimgengils, hann var pabbi okkar allra. Þetta fullyrti bandaríski grínistinn Tom Shillue á uppistandi í Stúdentakjallaranum fyrir fáeinum árum og rifjaði upp þá gömlu góðu tíma þegar allir pabbar skipuðu okkur afkvæmunum fyrir í dimmrödduðum hásum baritón. Svarthöfði var yfirvaldið, sá sem gat skammað mann – maðurinn með grímuna sem stoppaði alla leikina áður en þeir urðu óþarflega skemmtilegir.

Tom Shillue er fæddur árið 1966 – sem rétt svo sleppur til að hann fatti Stjörnustríðs-myndirnar. Ef þú varst orðinn mikið eldri en fimmtán ára sumarið 1977 eru ekki miklar líkur á að þú skiljir þetta fjarlæga sólkerfi – því þú varst alinn upp í allt öðru sólkerfi.

Svarthöfði„Þeir voru strangi Svarthöfða-pabbinn sem fullyrti að Star Wars hefði eyðilagt bíómyndirnar.“

Fyrsta Star Wars-myndin breytti nefnilega öllu – við getum auðveldlega talað um Hollywood fyrir og eftir Star Wars. Vestrar, geimóperur, ævintýramyndir og flestar aðrar bíómyndir sem höfðuðu til krakka höfðu dottið rækilega úr tísku um miðjan áttunda áratuginn. Meira að segja Disney tókst ekki að framleiða hittara lengur. Þetta var alvarlega og hátimbraða Hollywood, þar sem epískum mafíósasögum og Víetnamuppgjörum var leikstýrt af leikstjórum sem voru svo alvarlegir að þeir urðu flestir fúlskeggjaðir fyrir aldur fram. Þeir – og gagnrýnendurnir sem elskuðu þá – voru strangi Svarthöfða-pabbinn sem fullyrti að Star Wars hefði eyðilagt bíómyndirnar, út af einhverri vafasamri sannfæringu um að áttundi áratugurinn hafi verið hin eina sanna gullöld hvíta tjaldsins. Samt var Lucas einn af þeim, hann var besti vinur Coppola og Scorsese og alveg jafn fúlskeggjaður og þeir. En hann sveik lit, myrkrarhliðin heillaði – eða voru Scorsese og Coppola kannski Svarthöfðarnir í þessari dæmisögu?

Eitt dæmi  um þetta er Ty Burr, gagnrýnandi The Boston Globe, sem viðurkenndi í dómi sínum um nýju myndina að upphaflega myndin hafi einfaldlega komið á versta tíma fyrir hann persónulega – þegar hann var tuttugu ára í kvikmyndaskóla, í miðju kafi að kynna sér helstu meistara hinnar alvarlegu kvikmyndalistar. Meira að segja sumir aðalleikarar upprunalegu myndanna ömuðust við þeim, Harrison Ford (35 ára árið 1977) fáraðist yfir textanum sem hann þurfti að fara með og öldungurinn Sir Alec Guinness plataði Lucas til þess að skrifa dauðasenu fyrir Obi van Kenobi svo hann þyrfti ekki að þylja þessar skelfilegu línur mikið lengur.

„Meira að segja sumir aðalleikarar upprunalegu myndanna ömuðust við þeim“

En hvað sem fólki kann að finnast um Star Wars er mikilvægt að skilja eitt: árið 1977 voru bíómyndir og sjónvarp fullorðinssport. Barnaefni var svo sjaldgæft að maður hljóp inn af leikvellinum tvisvar í viku til að sjá Tomma og Jenna og Stundina okkar, fleira var ekki í boði. Fyrir kynslóðinni sem ólst upp með upprunalegu myndunum var Star Wars því bernskan holdi klædd. Við sem komum næst á eftir upplifðum seríuna sem frummyndirnar, þótt okkar Star Wars væri kannski frekar Indiana Jones, Gremlins og Back to the Future. Svo hef ég meira að segja heyrt fólk sem er rúmlega tvítugt núna játa það að því þyki vænt um forleiksþríleikinn skelfilega – enda kom hann út þegar þau voru barnung – þótt þau séu fljót að taka fram að núna fíli þau upprunalegu myndirnar best.

„Leyfðu fortíðinni að deyja“

Nýjasta myndin, Síðasti væringinn (The Last Jedi), er öðrum Star Wars-myndum meðvitaðri um þessa arfleifð. Í síðasta kafla upplifðum við föðurmorð þegar Ben Solo – betur þekktur sem Kylo Ren – drap föður sinn Han Solo í geislasverðsbardaga. En núna eru í einhverjum skilningi aðalpersónur sögunnar systkinin Lilja og Logi, Liljan sem hvarf okkur í raunheimum fyrir ári síðan og Logi sem hvarf okkur úr Stjörnustríðsheimum í lok þessarar myndar. Stjörnustríð er orðin fjölskyldumynd þar sem kynslóðirnar takast á, ala hver aðra upp og leita hefnda fyrir erfiða æsku.

Lilja kveður Myndin er tileinkuð Liljunni okkar, með orðunum: „Í ástkærri minningu prinsessunnar okkar, hennar Carrie Fisher.“

Kylo Ren er kannski búinn að drepa pabba sinn en Logi var lærimeistari hans og frændi og Lilja mamma hans, hin unga Rey vill fá Loga sem lærimeistara og Lilja prinsessa og næstráðandi hennar kíma yfir ungu strákunum sem vilja endilega út að slást – áður en þær banna þeim það. Auk þess virðist sambandið á milli Kylo og Snoke, lærimeistara hans í svartagaldrinum, vera ansi stirt.

„Leyfðu fortíðinni að deyja“ 

Skúrkurinn Kylo fær líka eina af lykilsetningum myndarinnar: „Leyfðu fortíðinni að deyja.“ Hann gæti verið að tala fyrir leikstjórann Rian Johnson, þetta er hans helsta markmið með myndinni að virðist – að reisa Loga og Lilju verðugan minnisvarða en um leið að hreinsa sviðið og leyfa ungu kynslóðinni að berjast í næstu mynd. Það ætlunarverk tekst sérlega vel af því þau Mark Hammill og Carrie Fisher hafa sjaldan eða aldrei verið betri. Raunverulegur dauði Fisher veldur því að sérhver sena sem hún er í er þrungin merkingu – en myndirnar hafa heldur aldrei nýtt sér hana svona vel. Eftir upprunalegu seríuna fór það nefnilega að kvisast út að Carrie væri ein fyndnasta og klárasta leikkona Hollywood og sú hnyttni og viska skín vel í gegn hér. Mark Hammill var svo alltaf stærsti veikleiki upprunalega þríleiksins. En hann hefur lært sitthvað í leiklist á síðustu 40 árum, þótt það hafi að mestu verið utan sviðsljóssins, og á meðan síðasta mynd gaf okkur gamla góða Ford í síðasta sinn þá gefur þessi okkur splunkunýjan Hammill, gamla, geðstirða og fyndna Loga sem burðast með syndir heimsins á bakinu.

Mikki mús og fasisminn

En Star Wars er ekki bara fortíðarnostalgía. Rétt eins og allur alvöru poppkúltúr speglar hún samtímann, bæði meðvitað og ómeðvitað. Keisaraveldið gamla var augljóslega byggt á erkitýpu illskunnar, nasistunum, en núna erum við í Ameríku Donalds Trumps og hliðarsagan Rogue One, sem kom út fyrir ári síðan var stútfull af tilvísunum í þann nýja veruleika. Þetta er einnig að einhverju leyti til staðar í Síðasta væringjanum – sérstaklega í hliðarsögu sem gerist á spilavítisplánetunni Canto Bight. Þar útskýrir Rósa fyrir Finni að auðurinn hér sé allur tilkominn vegna vopnasölu – en við hittum líka fyrir götubörnin sem halda hagkerfinu gangandi, götubörnin sem Rósa var einu sinni hluti af, götubörnin sem við skynjum að muni leiða næstu uppreisn.

Rósa þessi er langstærsta nýja persóna myndarinnar – og mikilvæg á margan hátt. Hún er víetnamskrar ættar og með því heldur nýja serían áfram að gefa hvítu feðraveldinu fingurinn – en það sem skiptir eiginlega meira máli að hún er lúðastelpa úr verkamannastétt sem ýjað er að að gæti átt séns í hetjuna Finn, hugmynd sem sannarlega er byltingarkennd í glamúrheimi Hollywood.

„Loksins fær Stjörnustríðið almennilegan leikstjóra”

Svo kemur líka í ljós að leiðtogi þessarar nýju kynslóðar, Rey, er líka af verkamannaættum. Mögulega er það ástæða haturs sumra aðdáenda á myndinni  – aðdáenda sem eru aldir upp við konungsbornar Stjörnustríðshetjur. Anakin Skywalker virtist jafnvel vera eingetin og Logi, Lilja og Kylo eru öll afkomendur hans. Hvað er þá þessi almúgastelpa að vilja upp á dekk? Getur hún ekki verið launsystir Kylo eða dóttir Loga? En nei, hún er bara öreigabarn spilafíkla sem skildu hana eftir á ruslakistu alheimsins.

En áður en við gefum okkur að byltingin hefjist með Stjörnustríði er rétt að muna að rétt áður en myndin var frumsýnd keypti Disney Fox-kvikmyndafyrirtækið. Disney er tiltölulega nýbúið að kaupa Pixar, Marvel og Lucasfilm – og þar með réttinn af Star Wars. Disney er hægt og rólega að breytast í keisaraveldi, gæti lagt gervalla Hollywood undir sig á áratug eða svo ef fram heldur sem horfir. Þeir eru aldrei að fara að leiða byltinguna – þótt þeir njóti þess að selja okkur hana.

Græna mjólkin og undradýrin

En þetta er auðvitað miðjumynd á miðjuári. Það er búið að kjósa Trump og fátt virðist ætla að breytast í bili. Myndin fjallar ekki um að steypa nýja keisaraveldinu heldur bara um að lifa af, þessi mynd snýst ekki um að sigra neinar orustur heldur um að hörfa. Þannig kallast hún raunar á við helstu stríðsmynd ársins, Dunkirk, sem fjallaði einmitt um hetjuskapinn sem getur falist í því að hörfa til að halda áfram að berjast á morgun.

Sækýr Þessa furðuskepnu má mjólka og fá fagurgræna mjólk.

En það sem gerir myndina þó jafn góða og raun ber vitni er að loksins fær Stjörnustríðið almennilegan leikstjóra. Rian Johnson sannaði með Looper og frumraun sinni Brick að þar fer einn athyglisverðasti leikstjóri sinnar kynslóðar – og frumraunin Brick gaf raunar ákveðin fyrirheit um að hann gæti verið rétti maðurinn til þess að túlka Star Wars upp á nýtt. Brick er nefnilega í raun hálfgerð endurgerð á Möltufálkanum, nema núna er fálkinn dópklumpur og sagan gerist í gagnfræðaskóla. Johnson hefur óvenju gott lag á að finna gæða gamlar sögur nýju lífi – og hann er fljótur að átta sig á að Star Wars virkar best þegar hún man eftir að sýna okkur undrin í þessu fjarlæga sólkerfi. Helst þannig að maður hafi á tilfinningunni að David Attenborough sé að leikstýra sínum al-fríkaðasta dýralífsþætti í bakgrunninum. Og hér færir hann okkur furðuhesta og krystalsketti, froskanunnur og krúttlunda, og sækýr sem Logi mjólkar og tekur sér svo gúlsopa af fagurgrænni mjólk.

Og við viljum öll fá meira af þessari grænu mjólk, á meðan við klöppum krúttlegu porgunum (eða borðum þá). Þess vegna munum við halda áfram að mæta á Star Wars á hverju ári þangað til Disney verður búið að taka yfir gervalla heimsbyggðina.

 

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

„Mitt líf hefur snúist um sauðfé og rekavið“
1
Myndir

„Mitt líf hef­ur snú­ist um sauð­fé og reka­við“

Siggi er með­al síð­ustu sauð­fjár­bænd­anna í Ár­nes­hreppi á Strönd­um. Hann er 81 árs og býr í hús­inu þar sem hann ólst upp. Hann hef­ur alltaf bú­ið þar, fyr­ir ut­an tvo vet­ur. Heiða Helga­dótt­ir ljós­mynd­ari fylgd­ist með sauð­burði hjá Sigga.
Skála fyrir íslensku smjöri
2
Uppskrift

Skála fyr­ir ís­lensku smjöri

Vin­irn­ir og bak­ar­arn­ir Kjart­an og Guð­mund­ur hafa opn­að nýtt bakarí á göml­um grunni á Sel­fossi en í hús­inu hef­ur ver­ið rek­ið bakarí í ein 40 ár. Smjör­deig er í miklu upp­á­haldi hjá þeim fé­lög­um og hafa þeir próf­að sig áfram með ýms­ar nýj­ar teg­und­ir af góm­sætu bakk­elsi úr slíku til að setja í ofn­inn.
Kristín I. Pálsdóttir
3
Blogg

Kristín I. Pálsdóttir

Sjarmatröll­in

Höf­und­ar: Guð­rún Ebba Ólafs­dótt­ir og Krist­ín I. Páls­dótt­ir Til sjarmatrölla telj­ast þau sem leyf­ist meira en venju­legu fólki af því að þau er sjarmer­andi, skemmti­leg, óút­reikn­an­leg og það sem skipt­ir mestu máli skipt­ir eru með völd. Til hag­ræð­ing­ar skul­um við tala um sjarmatröll í karl­kyni fleir­tölu. Þau fyr­ir­finn­ast vissu­lega í kven­kyni en ekki í sama mæli, kon­ur hafa nefni­lega ekki...
Vinstri róttæklingar og hægri öfgamenn mótmæla í sameiningu
4
Greining

Vinstri rót­tæk­ling­ar og hægri öfga­menn mót­mæla í sam­ein­ingu

Stuðn­ing­ur Þjóð­verja við sótt­varn­ar­að­gerð­ir stjórn­valda fer minnk­andi og mót­mæli fær­ast í vöxt. Marg­ir hafa áhyggj­ur af því að po­púl­ist­ar og hægri öfga­menn nýti sér ástand­ið til að afla hug­mynd­um sín­um fylg­is.
Spurningaþraut 36: Fjögur flugvélamóðurskip, tvær konur, einn staður
5
Þrautir10 af öllu tagi

Spurn­inga­þraut 36: Fjög­ur flug­véla­móð­ur­skip, tvær kon­ur, einn stað­ur

Þá eru hér spurn­ing­ar: Auka­spurn­ing­arn­ar eru þess­ar: Á efri mynd­inni er karl nokk­ur í hlut­verki trans­konu í ný­legri sjón­varps­seríu. Áð­ur hafði karl­inn gert garð­inn fræg­an í langri röð sjón­varps­mynda þar sem hann lék lög­reglu­mann nokk­urn. Hvað hét sú per­sóna? Og hver er kon­an á neðri mynd­inni? Að­al­spurn­ing­arn­ar tíu eru þess­ar: 1.    Hversu langt er frá Gróttu­vita á Seltjarn­ar­nesi í...
Spurningaþraut 35: Fyrsti tvinnbíllinn og hve lengi á leiðinni er ljósið?
6
Þrautir10 af öllu tagi

Spurn­inga­þraut 35: Fyrsti tvinn­bíll­inn og hve lengi á leið­inni er ljós­ið?

Auka­spurn­ing­ar eru eins og venju­lega um mynd­irn­ar tvær. Í hvaða borg er mynd­in að of­an tek­in? Hvað heit­ir pasta­teg­und­in sem sést á neðri mynd­inni? 1.   Hver sér um við­tals­þátt­inn Segðu mér á Rík­is­út­varp­inu? 2.   Hvaða starfi gegndi Kristján Eld­járn áð­ur en hann varð for­seti Ís­lands 1968? 3.  Í hvaða landi voru Zóróa­ster-trú­ar­brögð­in upp­runn­in? 4.  Þýska bíla­fyr­ir­tæk­ið Porsche fram­leiddi fyrsta tvinn-bíl­inn,...
Melkorka Ólafsdóttir
7
Pistill

Melkorka Ólafsdóttir

Bleik­ur him­inn

Mel­korka Ólafs­dótt­ir þræddi öld­ur­hús­in með vin­kon­um sín­um á lang­þráð­um laug­ar­degi eft­ir sam­komu­bann.

Mest deilt

Kristín I. Pálsdóttir
1
Blogg

Kristín I. Pálsdóttir

Sjarmatröll­in

Höf­und­ar: Guð­rún Ebba Ólafs­dótt­ir og Krist­ín I. Páls­dótt­ir Til sjarmatrölla telj­ast þau sem leyf­ist meira en venju­legu fólki af því að þau er sjarmer­andi, skemmti­leg, óút­reikn­an­leg og það sem skipt­ir mestu máli skipt­ir eru með völd. Til hag­ræð­ing­ar skul­um við tala um sjarmatröll í karl­kyni fleir­tölu. Þau fyr­ir­finn­ast vissu­lega í kven­kyni en ekki í sama mæli, kon­ur hafa nefni­lega ekki...
Skála fyrir íslensku smjöri
2
Uppskrift

Skála fyr­ir ís­lensku smjöri

Vin­irn­ir og bak­ar­arn­ir Kjart­an og Guð­mund­ur hafa opn­að nýtt bakarí á göml­um grunni á Sel­fossi en í hús­inu hef­ur ver­ið rek­ið bakarí í ein 40 ár. Smjör­deig er í miklu upp­á­haldi hjá þeim fé­lög­um og hafa þeir próf­að sig áfram með ýms­ar nýj­ar teg­und­ir af góm­sætu bakk­elsi úr slíku til að setja í ofn­inn.
Andri Sigurðsson
3
Blogg

Andri Sigurðsson

Kapí­tal­isma fylg­ir ras­ismi, fá­tækt, at­vinnu­leysi, glæp­ir, og of­beldi

Eft­ir­farna­di er þýð­ing á skrif­um leik­stjór­ans Boots Riley sem hann setti fram á Twitter fyr­ir skömmu í tengsl­um við morð­ið á Geor­ge Floyd. Rót vand­ands er efna­hags­kerf­ið sem býr til skil­yrð­in sem leið­ta til þess of­beld­is sem lög­regl­an sýn­ir fólki. Hann sýn­ir fram á hvernig at­vinnu­leys­ið, sem kapí­tal­ism­inn þarfn­ast og við­held­ur, leið­ir til fá­tækt­ar sem svo leið­ir fólk á...
Tólf kaflar og tólf kvæði um samtímann
4
Menning

Tólf kafl­ar og tólf kvæði um sam­tím­ann

Ný bók eft­ir pró­fess­or í heim­speki fjall­ar bæði um hvers­dags­leik­ann og stór­ar áskor­an­ir.
„Mitt líf hefur snúist um sauðfé og rekavið“
5
Myndir

„Mitt líf hef­ur snú­ist um sauð­fé og reka­við“

Siggi er með­al síð­ustu sauð­fjár­bænd­anna í Ár­nes­hreppi á Strönd­um. Hann er 81 árs og býr í hús­inu þar sem hann ólst upp. Hann hef­ur alltaf bú­ið þar, fyr­ir ut­an tvo vet­ur. Heiða Helga­dótt­ir ljós­mynd­ari fylgd­ist með sauð­burði hjá Sigga.
Villingur í hjarta
6
Viðtal

Vill­ing­ur í hjarta

Ugla Hauks­dótt­ir, leik­stjóri og hand­rits­höf­und­ur, hef­ur á ör­fá­um ár­um sýnt sig og sann­að. Hún hlaut með­al ann­ars verð­laun Leik­stjóra­sam­bands Banda­ríkj­anna, Director's Guild of America, fyr­ir stutt­mynd sína við út­skrift frá há­skóla og í vor fékk hún inn­göngu í þessi sömu sam­tök, fyrst ís­lenskra kven­leik­stjóra. Hún er þar með kom­in í hóp við­ur­kennd­ustu Hollywood-leik­stjór­anna að­eins þrí­tug að aldri.
Spurningaþraut 36: Fjögur flugvélamóðurskip, tvær konur, einn staður
7
Þrautir10 af öllu tagi

Spurn­inga­þraut 36: Fjög­ur flug­véla­móð­ur­skip, tvær kon­ur, einn stað­ur

Þá eru hér spurn­ing­ar: Auka­spurn­ing­arn­ar eru þess­ar: Á efri mynd­inni er karl nokk­ur í hlut­verki trans­konu í ný­legri sjón­varps­seríu. Áð­ur hafði karl­inn gert garð­inn fræg­an í langri röð sjón­varps­mynda þar sem hann lék lög­reglu­mann nokk­urn. Hvað hét sú per­sóna? Og hver er kon­an á neðri mynd­inni? Að­al­spurn­ing­arn­ar tíu eru þess­ar: 1.    Hversu langt er frá Gróttu­vita á Seltjarn­ar­nesi í...

Mest lesið í vikunni

Í neti narsissistans
1
Greining

Í neti nars­iss­ist­ans

Það er auð­velt að flækj­ast í net nars­iss­ist­ans óaf­vit­andi um hvað bíð­ur okk­ar, en átt­ir þú því á að þú ert fórn­ar­lamb slíks ein­stak­lings skaltu koma þér í burtu hið fyrsta.
Föst á Íslandi og fá ekki laun
2
RannsóknRéttindabrot á vinnumarkaði

Föst á Ís­landi og fá ekki laun

Nú­ver­andi og fyrr­ver­andi starfs­fólk Mess­ans upp­lif­ir sig svik­ið af eig­end­um fyr­ir­tæk­is­ins. Þau lýsa erf­ið­um starfs­að­stæð­um og eru sum hver föst á Ís­landi án launa. Starfs­fólk­ið seg­ist ekki hafa ver­ið lát­ið vita af Covid-smiti í hópn­um. Fram­kvæmda­stjóri seg­ist sjálf­ur ekki eiga pen­inga fyr­ir mat eða hús­næð­is­lán­um.
Jón Trausti Reynisson
3
Pistill

Jón Trausti Reynisson

Svar við ásök­un­um Kvenna­blaðs­ins

Ástæð­ur þess að Stund­in birti ekki pist­il frá manni í for­ræð­is­deilu við barn­s­móð­ur sína, var að í pistl­in­um voru fjöldi að­ila ásk­að­ir um lög­brot og ann­að al­var­legt at­hæfi.
Benti á kjarasamningsbrot og var tekin af vaktaplani
4
ViðtalRéttindabrot á vinnumarkaði

Benti á kjara­samn­ings­brot og var tek­in af vaktaplani

Þeg­ar að yf­ir­menn Mess­ans komust að því að Anna Mar­jan­kowska væri að sinna starfi sínu sem trún­að­ar­mað­ur Efl­ing­ar og upp­lýsa starfs­fólk­ið um rétt­indi þeirra fór nafn henn­ar að hverfa af vaktaplani. Mál henn­ar og tveggja annarra starfs­manna var rek­ið af Efl­ingu alla leið í hér­aðs­dóm og end­aði með dómsátt.
Matvælafyrirtæki með eignarhaldi í skattaskjóli nýtti hlutabótaleiðina
5
FréttirHlutabótaleiðin

Mat­væla­fyr­ir­tæki með eign­ar­haldi í skatta­skjóli nýtti hluta­bóta­leið­ina

Mat­væla­fyr­ir­tæki­ið Mata, sem er eígu eign­ar­halds­fé­lags­fé­lags á lág­skatta­svæð­inu Möltu sem sagt er hafa öll ein­kenni skatta­skjóls, setti 20 starfs­menn á hluta­bóta­leið­ina. Fram­kvæmda­stjór­inn, Eggert Árni Gísla­son vill ekki ræða um eign­ar­hald­ið á Möltu en seg­ir að eng­in skil­yrði vegna eign­ar­halds hafi ver­ið á notk­un hluta­bóta­leið­ar­inn­ar.
Einkarekið lækningafyrirtæki nýtti hlutabótaleiðina eftir 450 milljóna arðgreiðslur
6
FréttirHlutabótaleiðin

Einka­rek­ið lækn­inga­fyr­ir­tæki nýtti hluta­bóta­leið­ina eft­ir 450 millj­óna arð­greiðsl­ur

Tekj­ur rönt­gen­lækna­fyr­ir­tæk­is­ins Ís­lenskr­ar mynd­grein­ing­ar dróg­ust nær al­veg sam­an í apríl í miðj­um COVID-19 far­aldr­in­um. Fram­kvæmda­stjór­inn seg­ir að tekju­fall og flutn­ing­ar hafi gert það að verk­um að fé­lag­ið hafi neyðst til að fara hluta­bóta­leið­ina. Fyr­ir­tæk­ið hef­ur ver­ið of­ar­lega á lista yf­ir arð­söm­ustu fyr­ir­tæki lands­ins hjá Cred­it In­fo.
Covid-samsærið mikla
7
Fréttir

Covid-sam­sær­ið mikla

Sam­særis­kenn­ing­ar um kór­óna­veiruna hafa náð fót­festu í um­ræðu á net­inu og breið­ast hratt út. Án allra vís­inda­legra sann­ana er því með­al ann­ars hald­ið fram að farsíma­möst­ur valdi sjúk­dómn­um, Bill Gates hafi hann­að veiruna á til­rauna­stofu eða jafn­vel að fjöl­miðl­ar hafi skáld­að far­ald­ur­inn upp og eng­inn sé í raun lát­inn af völd­um Covid. Ís­lensk­ur lækn­ir seg­ir al­gengt að sjúk­ling­ar fái rang­hug­mynd­ir um sjúk­dóma á net­inu og þær geti þvælst fyr­ir og gert lækn­um erfitt um vik.

Mest lesið í mánuðinum

1
Viðtal

Við segj­um okk­ar sögu sjálf­ar

Kolfinna og Katrín Arn­dís­ar­dæt­ur stíga hér fram í fyrsta sinn til þess að segja sögu sem er þeirra. Þær ætla ekki að sam­þykkja leng­ur að sag­an sé skrif­uð fyr­ir þær, af föð­ur sem þær slitu sam­skipt­um við vegna sam­skipta sem þær lýsa sem of­beldi og of­ríki.
Dofri nemur dóttur sína á brott
2
Fréttir

Dof­ri nem­ur dótt­ur sína á brott

Tíu ára göm­ul dótt­ir Dof­ra Her­manns­son­ar er horf­in móð­ur­fjöl­skyldu sinni. Stúlk­an er í jafnri for­sjá móð­ur og föð­ur og átti að snúa aft­ur til móð­ur sinn­ar fyr­ir fjór­um dög­um. Dof­ri er formað­ur Fé­lags um for­eldra­jafn­rétti, sem berst fyr­ir jafnri um­gengni for­eldra við börn sín.
Alvarleg staða og grafarþögn hjá Capacent
3
FréttirCovid-19

Al­var­leg staða og grafar­þögn hjá Capacent

Ekki hef­ur náðst í fram­kvæmda­stjóra, stjórn­ar­menn eða eig­end­ur fyr­ir­tæk­is­ins. Starfs­menn biðj­ast und­an því að tjá sig um mál­ið og vísa á fram­kvæmda­stjór­ann Hall­dór Þorkels­son.
Tekjuhæsti forstjórinn með 44-föld lágmarkslaun
4
ÚttektCovid-19

Tekju­hæsti for­stjór­inn með 44-föld lág­marks­laun

Með­al­laun tíu tekju­hæstu for­stjór­anna í Kaup­höll­inni eru um 6,5 millj­ón­ir á mán­uði. For­seti ASÍ seg­ir að rík­is­stuðn­ing­ur vegna COVID-19 far­ald­urs­ins eigi ekki að fara í að við­halda of­ur­laun­um for­stjóra.
Lögreglan kölluð til þar sem Dofri deildi við eiginkonu sína
5
Fréttir

Lög­regl­an köll­uð til þar sem Dof­ri deildi við eig­in­konu sína

Þá­ver­andi eig­in­kona ósk­aði eft­ir að­stoð lög­reglu vegna Dof­ra Her­manns­son­ar, for­manns Fé­lags um for­eldra­jafn­rétti, í mars. Tíu ára dótt­ir hans var við­stödd at­vik­ið, en Dof­ri held­ur henni nú frá barn­s­móð­ur sinni, ann­arri fyrr­ver­andi eig­in­konu, með þeim rök­um að fjór­ir ein­stak­ling­ar beiti hana of­beldi, þar á með­al dótt­ir hans og stjúp­dótt­ir.
Í neti narsissistans
6
Greining

Í neti nars­iss­ist­ans

Það er auð­velt að flækj­ast í net nars­iss­ist­ans óaf­vit­andi um hvað bíð­ur okk­ar, en átt­ir þú því á að þú ert fórn­ar­lamb slíks ein­stak­lings skaltu koma þér í burtu hið fyrsta.
Stór heildverslun setur 27 starfsmenn á hlutabætur: Eigandinn fékk tæpan hálfan milljarð í arð árin 2017 og 2018
7
FréttirCovid-19

Stór heild­versl­un set­ur 27 starfs­menn á hluta­bæt­ur: Eig­and­inn fékk tæp­an hálf­an millj­arð í arð ár­in 2017 og 2018

Ein stærsta heild­versl­un lands­ins, Innn­es, ákvað að nýta hluta­bóta­leið­ina til að forð­ast upp­sagn­ir. For­stjór­inn und­ir­strik­ar að fyr­ir­tæk­ið hafi ein­göngu nýtt sér til­mæli stjórn­valda. Innn­es og eig­andi þess, Dals­nes ehf., eru mjög sterk fjár­hags­lega.

Nýtt á Stundinni

Þú verður að eiga textann – og ekki hreyfa vatnið eða snerta veggina
Viðtal

Þú verð­ur að eiga text­ann – og ekki hreyfa vatn­ið eða snerta vegg­ina

Ég hef bú­ið hér síð­an í októ­ber ár­ið 2004 og fann strax og ég flutti inn: Hér er and­inn, hér vil ég vera. Þannig leið mér líka þeg­ar ég kom fyrst í Stiga­hlíð 6, þriðju hæð. Enda vor­um við þar lengi. Og hér ætl­um við að vera, seg­ir Hrönn Hafliða­dótt­ir söng­kona, sund­kona, fyrr­um skjala­vörð­ur í dóms- og kirkju­mála­ráðu­neyt­inu, fyrr­um þula í sjón­varp­inu og hús­móð­ir, eig­in­kona, móð­ir, amma og langamma, þeg­ar við setj­umst til stofu­borðs á heim­ili henn­ar og bónd­ans í gamla Vest­ur­bæ.
Kapítalisma fylgir rasismi, fátækt, atvinnuleysi, glæpir, og ofbeldi
Andri Sigurðsson
Blogg

Andri Sigurðsson

Kapí­tal­isma fylg­ir ras­ismi, fá­tækt, at­vinnu­leysi, glæp­ir, og of­beldi

Eft­ir­farna­di er þýð­ing á skrif­um leik­stjór­ans Boots Riley sem hann setti fram á Twitter fyr­ir skömmu í tengsl­um við morð­ið á Geor­ge Floyd. Rót vand­ands er efna­hags­kerf­ið sem býr til skil­yrð­in sem leið­ta til þess of­beld­is sem lög­regl­an sýn­ir fólki. Hann sýn­ir fram á hvernig at­vinnu­leys­ið, sem kapí­tal­ism­inn þarfn­ast og við­held­ur, leið­ir til fá­tækt­ar sem svo leið­ir fólk á...
Samfélög og markaðir
Kolbeinn Hólmar Stefánsson
Pistill

Kolbeinn Hólmar Stefánsson

Sam­fé­lög og mark­að­ir

Spurn­ing­ar vakna um grunn­virkni sam­fé­lags­ins. Hvar liggja mörk gagn­semi mark­að­ar­ins?
Tólf kaflar og tólf kvæði um samtímann
Menning

Tólf kafl­ar og tólf kvæði um sam­tím­ann

Ný bók eft­ir pró­fess­or í heim­speki fjall­ar bæði um hvers­dags­leik­ann og stór­ar áskor­an­ir.
Heima er bezt
Vettvangur

Heima er bezt

Þeg­ar mað­ur hef­ur haft lifi­brauð af því að ferð­ast um og mynda ís­lenska nátt­úru fyr­ir bæk­ur og tíma­rit í hátt í fjöru­tíu ár, hljóta auð­vit­að ein­hverj­ir stað­ir að standa upp úr. Stað­ir sem kalla á mann aft­ur og aft­ur og eru sí­breyti­leg­ir eft­ir árs­tíð­um og birtu. Hér kem­ur lít­ill listi til að hjálpa okk­ur að ferð­ast heima í sum­ar.
Villingur í hjarta
Viðtal

Vill­ing­ur í hjarta

Ugla Hauks­dótt­ir, leik­stjóri og hand­rits­höf­und­ur, hef­ur á ör­fá­um ár­um sýnt sig og sann­að. Hún hlaut með­al ann­ars verð­laun Leik­stjóra­sam­bands Banda­ríkj­anna, Director's Guild of America, fyr­ir stutt­mynd sína við út­skrift frá há­skóla og í vor fékk hún inn­göngu í þessi sömu sam­tök, fyrst ís­lenskra kven­leik­stjóra. Hún er þar með kom­in í hóp við­ur­kennd­ustu Hollywood-leik­stjór­anna að­eins þrí­tug að aldri.
Spurningaþraut 36: Fjögur flugvélamóðurskip, tvær konur, einn staður
Þrautir10 af öllu tagi

Spurn­inga­þraut 36: Fjög­ur flug­véla­móð­ur­skip, tvær kon­ur, einn stað­ur

Þá eru hér spurn­ing­ar: Auka­spurn­ing­arn­ar eru þess­ar: Á efri mynd­inni er karl nokk­ur í hlut­verki trans­konu í ný­legri sjón­varps­seríu. Áð­ur hafði karl­inn gert garð­inn fræg­an í langri röð sjón­varps­mynda þar sem hann lék lög­reglu­mann nokk­urn. Hvað hét sú per­sóna? Og hver er kon­an á neðri mynd­inni? Að­al­spurn­ing­arn­ar tíu eru þess­ar: 1.    Hversu langt er frá Gróttu­vita á Seltjarn­ar­nesi í...
Zorro kóngur og Pollyanna drottning
Illugi Jökulsson
Flækjusagan

Illugi Jökulsson

Zorro kóng­ur og Pollyanna drottn­ing

Skær­ustu stjörn­ur þöglu mynd­anna í Banda­ríkj­un­um skinu skært ár­ið 1920 en eng­ar þó skær­ar en Douglas Fair­banks og Mary Pickford.
Síðasta veiðiferðin
Bíó Tvíó#178

Síð­asta veiði­ferð­in

Andrea og Stein­dór ræða gam­an­mynd­ina Síð­ustu veiði­ferð­ina sem kom út í ár.
Skála fyrir íslensku smjöri
Uppskrift

Skála fyr­ir ís­lensku smjöri

Vin­irn­ir og bak­ar­arn­ir Kjart­an og Guð­mund­ur hafa opn­að nýtt bakarí á göml­um grunni á Sel­fossi en í hús­inu hef­ur ver­ið rek­ið bakarí í ein 40 ár. Smjör­deig er í miklu upp­á­haldi hjá þeim fé­lög­um og hafa þeir próf­að sig áfram með ýms­ar nýj­ar teg­und­ir af góm­sætu bakk­elsi úr slíku til að setja í ofn­inn.
Sjarmatröllin
Kristín I. Pálsdóttir
Blogg

Kristín I. Pálsdóttir

Sjarmatröll­in

Höf­und­ar: Guð­rún Ebba Ólafs­dótt­ir og Krist­ín I. Páls­dótt­ir Til sjarmatrölla telj­ast þau sem leyf­ist meira en venju­legu fólki af því að þau er sjarmer­andi, skemmti­leg, óút­reikn­an­leg og það sem skipt­ir mestu máli skipt­ir eru með völd. Til hag­ræð­ing­ar skul­um við tala um sjarmatröll í karl­kyni fleir­tölu. Þau fyr­ir­finn­ast vissu­lega í kven­kyni en ekki í sama mæli, kon­ur hafa nefni­lega ekki...
„Mitt líf hefur snúist um sauðfé og rekavið“
Myndir

„Mitt líf hef­ur snú­ist um sauð­fé og reka­við“

Siggi er með­al síð­ustu sauð­fjár­bænd­anna í Ár­nes­hreppi á Strönd­um. Hann er 81 árs og býr í hús­inu þar sem hann ólst upp. Hann hef­ur alltaf bú­ið þar, fyr­ir ut­an tvo vet­ur. Heiða Helga­dótt­ir ljós­mynd­ari fylgd­ist með sauð­burði hjá Sigga.