Mest lesið

Þvingaðar af sýslumanni til að umgangast föðurinn sem misnotaði þær: „Ég vil ekki fara til pabba“
1

Þvingaðar af sýslumanni til að umgangast föðurinn sem misnotaði þær: „Ég vil ekki fara til pabba“

·
Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni
2

Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni

·
Afþakka að vera notaður sem skotfæri í stríði gegn femínisma
3

Atli Már Ástvaldsson

Afþakka að vera notaður sem skotfæri í stríði gegn femínisma

·
WOWlandið
4

Birgitta Jónsdóttir

WOWlandið

·
Sprautufíkill eða sykursjúkur unglingur
5

Bergljót Davíðsdóttir

Sprautufíkill eða sykursjúkur unglingur

·
Hvernig Glitnisgögnin opinbera bisnessmanninn Bjarna Benediktsson
6

Hvernig Glitnisgögnin opinbera bisnessmanninn Bjarna Benediktsson

·
Ævintýri sölumanns Íslands sem vildi sigra heiminn
7

Ævintýri sölumanns Íslands sem vildi sigra heiminn

·

Anders Svensson

Þjóðarréttir Íslendinga eru í vegasjoppunum

Eru svið, lambasteik, hrútspungar og skyr sannarlega þjóðarréttir Íslendinga eða þarf að bæta einhverjum nútímamat við þann lista? Anders Svensson, sænskur leiðsögumaður sem leiðir ferðamenn um Ísland, veltir þessu fyrir sér.

Anders Svensson

Eru svið, lambasteik, hrútspungar og skyr sannarlega þjóðarréttir Íslendinga eða þarf að bæta einhverjum nútímamat við þann lista? Anders Svensson, sænskur leiðsögumaður sem leiðir ferðamenn um Ísland, veltir þessu fyrir sér.

Þjóðarsálin í sjoppunni Íslendingar eiga að endurnefna kokteilssósuna, að mati Anders Svensson, og kalla hana „hanastélssósu“ og undirstrika það fyrir ferðamönnum að hún sé séríslensk. Myndin er af sjoppuhamborgara, frönskum kartöflum og dollu af E. Finnsson kokteilssósu. 

Til hvers vísum við þegar við tölum um „þjóðarrétti Íslendinga“?

Margir hugsa sennilega um lambasteik, hrútspunga, kæstan hákarl, kjötsúpu og skyr. Einhver myndi svo kannski bæta við plokkfiski í sparifötum, flatkökum með Góðosti, ýsu í raspi og nýbakaðri hjónabandssælu með íslenskri rabarbarasultu.

Mér finnst þetta ekki vera rangt mat á íslenskri matarmenningu. En samt er þetta ekki allur sannleikurinn.

Þjóðarréttir eiga að vera eitthvað sem er hægt að finna í þjóðbraut. Þegar ég ferðast um landið sem leiðsögumaður fyrir erlenda ferðalanga blasir við allt önnur matarmenning. Og hún er ekki minna séríslensk en hræringur og svið.

Ég get talað um lambakjöt og reynt að útskýra ást Íslendinga á ferskum fiski þar til ég verð blár í andlitinu. Á ferðalögum um Ísland eru það hins vegar aðrir þjóðarréttir sem eru í boði fyrir ferðamenn. Þá getum við nefnt sveitta sjoppuborgara, íslenskar pylsur og séríslensku hveitisúpuna, sem er alltaf eins á bragðið sama hvort hún kallast sveppa-, aspas- eða blómkálssúpa.

Þetta er að sjálfsögðu alþjóðlegur matur. En eins og það eru til tökuorð í íslensku máli eru til tökuréttir í íslenskum vegasjoppum. Tökuréttir eru aðlagaðir að íslenskri matarmenningu með sama hætti og tökuorð eru aðlöguð að íslensku máli. Tökuorð fá íslenskar beygingarendingar og stafsetningu og framburður þeirra lagast að hljóðkerfinu. Við segjum „kirkja“ og ekki „kyriakon” eins og í grísku. Tökuréttirnir fá íslenskt meðlæti, fituskammt dagsins og matreiðsla þeirra er löguð að íslenskri  sjoppumenningu. Við borðum sjoppuborgara, hveitisúpu og kartöflumjölspylsur með takmörkuðu kjötinnihaldi. 

„Fyrir útlenska ferðamenn er sjoppuborgarinn táknmynd matarmenningar Íslands.“

Sjoppuborgarinn er borinn fram með grátandi jöklasalati og í gömlu brauði sem hefur beyglast á ferðinni um landið frá Bónus til sjoppunnar og það er svo sætt að það á eiginlega heima í nammibarnum. Fyrir útlenska ferðamenn er sjoppuborgarinn táknmynd matarmenningar Íslands. Hamborgarinn er rétturinn sem telst vera ómissandi á matseðlinum á íslenskum veitingastöðum.

Hveitisúpan hefur sterkt og einkennandi bragð af hveiti, salti og rjóma. Hún er þykk eins og drullan á Kjalvegi til Hveravalla í leysingum. Ef súpan er alveg ekta inniheldur hún bara grænmæti sem kemur beint úr dós eða frystikistu. Og hún er brimsölt eins og hafið.

Íslenska pylsan er ekki bara framleidd úr góðgæti eins og kartöflumjöli. Hið fullkomna bragð af barnamat er bara hægt að skapa með úrvalsvörum eins og maltódextríni, sojapróteini, þrúgusykri, nítríti og um það bil 25 prósent íslensku vatni. Án sósu og lauks er nánast ekkert bragð af íslenskum pylsum. Hvar er íslensk pylsumenning? Er hún til? Af hverju borða Íslendingar bara pylsulíki? 

Og svo er það kokteilsósan. Meðlætið sem gerir óhollan sjoppumat enn óhollari. Sem útlendingur hér á landi er algjörlega óskiljanlegt að Íslendingar berjist um heiðurinn af því að hafa skapað þessa eftirlíkingu af Thousand Island-sósu sem er svo feit að þú nánast finnur hvernig blóðið í slagæðunum þykkist með hverri klípu af henni. 

Hér er hins vegar viðskiptatækifæri fyrir sama fólk og selur íslenskt sælgæti í sérhönnuðum umbúðum til erlendra ferðamanna á fáránlegu verði. Gefum sósunni nýtt nafn sem hentar betur í markaðssetningu fyrir túrista. Eitthvað sem gefur í skyn að Þúsund-eyja-eftirlíkingasósan sé í raun rammíslenskur þjóðarréttur.

Íslenskir hreintungusinnar kalla kokteila ekki kokteila heldur hanastél. Svo hvers vegna tölum við ekki um hanastélssósu? Gerið þið svo vel: Kjarnavörur, Gunnars og E. Finnsson! Notum þessa hugmynd frekar svo við getum séð túristana fitna á séríslenskum þjóðarrétti sem ber nafn sem jafnvel ströngustu málvöndunarmenn munu samþykkja. Og sjá: Hanastélssósutekjur íslenska þjóðarbúsins munu snaraukast. Þetta væri ekki sjoppulegt. 

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Þvingaðar af sýslumanni til að umgangast föðurinn sem misnotaði þær: „Ég vil ekki fara til pabba“
1

Þvingaðar af sýslumanni til að umgangast föðurinn sem misnotaði þær: „Ég vil ekki fara til pabba“

·
Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni
2

Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni

·
Afþakka að vera notaður sem skotfæri í stríði gegn femínisma
3

Atli Már Ástvaldsson

Afþakka að vera notaður sem skotfæri í stríði gegn femínisma

·
WOWlandið
4

Birgitta Jónsdóttir

WOWlandið

·
Sprautufíkill eða sykursjúkur unglingur
5

Bergljót Davíðsdóttir

Sprautufíkill eða sykursjúkur unglingur

·
Hvernig Glitnisgögnin opinbera bisnessmanninn Bjarna Benediktsson
6

Hvernig Glitnisgögnin opinbera bisnessmanninn Bjarna Benediktsson

·
Ævintýri sölumanns Íslands sem vildi sigra heiminn
7

Ævintýri sölumanns Íslands sem vildi sigra heiminn

·

Mest deilt

Afþakka að vera notaður sem skotfæri í stríði gegn femínisma
1

Atli Már Ástvaldsson

Afþakka að vera notaður sem skotfæri í stríði gegn femínisma

·
Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni
2

Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni

·
Þvingaðar af sýslumanni til að umgangast föðurinn sem misnotaði þær: „Ég vil ekki fara til pabba“
3

Þvingaðar af sýslumanni til að umgangast föðurinn sem misnotaði þær: „Ég vil ekki fara til pabba“

·
Sprautufíkill eða sykursjúkur unglingur
4

Bergljót Davíðsdóttir

Sprautufíkill eða sykursjúkur unglingur

·
Hvernig Glitnisgögnin opinbera bisnessmanninn Bjarna Benediktsson
5

Hvernig Glitnisgögnin opinbera bisnessmanninn Bjarna Benediktsson

·
Leiðtogar Póllands og nýnasistar marséruðu saman um götur Varsjár
6

Leiðtogar Póllands og nýnasistar marséruðu saman um götur Varsjár

·

Mest deilt

Afþakka að vera notaður sem skotfæri í stríði gegn femínisma
1

Atli Már Ástvaldsson

Afþakka að vera notaður sem skotfæri í stríði gegn femínisma

·
Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni
2

Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni

·
Þvingaðar af sýslumanni til að umgangast föðurinn sem misnotaði þær: „Ég vil ekki fara til pabba“
3

Þvingaðar af sýslumanni til að umgangast föðurinn sem misnotaði þær: „Ég vil ekki fara til pabba“

·
Sprautufíkill eða sykursjúkur unglingur
4

Bergljót Davíðsdóttir

Sprautufíkill eða sykursjúkur unglingur

·
Hvernig Glitnisgögnin opinbera bisnessmanninn Bjarna Benediktsson
5

Hvernig Glitnisgögnin opinbera bisnessmanninn Bjarna Benediktsson

·
Leiðtogar Póllands og nýnasistar marséruðu saman um götur Varsjár
6

Leiðtogar Póllands og nýnasistar marséruðu saman um götur Varsjár

·

Mest lesið í vikunni

Réttur reiðra karla
1

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Réttur reiðra karla

·
Borgaði aldrei bæturnar eftir banaslysið
2

Borgaði aldrei bæturnar eftir banaslysið

·
Jónas Garðarsson er hæst launaði verkalýðsleiðtogi landsins
3

Jónas Garðarsson er hæst launaði verkalýðsleiðtogi landsins

·
Þvingaðar af sýslumanni til að umgangast föðurinn sem misnotaði þær: „Ég vil ekki fara til pabba“
4

Þvingaðar af sýslumanni til að umgangast föðurinn sem misnotaði þær: „Ég vil ekki fara til pabba“

·
„Tók langan tíma að skilja að ég hefði ekki getað komið í veg fyrir sjálfsvíg hans“
5

Anna Bentína Hermansen

„Tók langan tíma að skilja að ég hefði ekki getað komið í veg fyrir sjálfsvíg hans“

·
Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni
6

Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni

·

Mest lesið í vikunni

Réttur reiðra karla
1

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Réttur reiðra karla

·
Borgaði aldrei bæturnar eftir banaslysið
2

Borgaði aldrei bæturnar eftir banaslysið

·
Jónas Garðarsson er hæst launaði verkalýðsleiðtogi landsins
3

Jónas Garðarsson er hæst launaði verkalýðsleiðtogi landsins

·
Þvingaðar af sýslumanni til að umgangast föðurinn sem misnotaði þær: „Ég vil ekki fara til pabba“
4

Þvingaðar af sýslumanni til að umgangast föðurinn sem misnotaði þær: „Ég vil ekki fara til pabba“

·
„Tók langan tíma að skilja að ég hefði ekki getað komið í veg fyrir sjálfsvíg hans“
5

Anna Bentína Hermansen

„Tók langan tíma að skilja að ég hefði ekki getað komið í veg fyrir sjálfsvíg hans“

·
Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni
6

Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni

·

Nýtt á Stundinni

Lögreglan kannast ekki við fjögur sjálfsmorð á einum degi

Lögreglan kannast ekki við fjögur sjálfsmorð á einum degi

·
Leiðtogar Póllands og nýnasistar marséruðu saman um götur Varsjár

Leiðtogar Póllands og nýnasistar marséruðu saman um götur Varsjár

·
Andlitið undir hinum tveimur

Símon Vestarr

Andlitið undir hinum tveimur

·
Jón Steinar vill að Katrín reki Má úr Seðlabankanum

Jón Steinar vill að Katrín reki Má úr Seðlabankanum

·
Hvernig Glitnisgögnin opinbera bisnessmanninn Bjarna Benediktsson

Hvernig Glitnisgögnin opinbera bisnessmanninn Bjarna Benediktsson

·
Afþakka að vera notaður sem skotfæri í stríði gegn femínisma

Atli Már Ástvaldsson

Afþakka að vera notaður sem skotfæri í stríði gegn femínisma

·
Trölli er víða

Freyr Rögnvaldsson

Trölli er víða

·
Minni stöðugleiki fyrir fjölskyldur hér en í nágrannalöndum

Guðmundur Gunnarsson

Minni stöðugleiki fyrir fjölskyldur hér en í nágrannalöndum

·
Algjör lúxus að vera vegan í dag

Algjör lúxus að vera vegan í dag

·
Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni

Dauðinn er bara hinn endinn á fæðingunni

·
Klukkan ellefu, þann ellefta ellefta 1918

Stefán Snævarr

Klukkan ellefu, þann ellefta ellefta 1918

·
Sprautufíkill eða sykursjúkur unglingur

Bergljót Davíðsdóttir

Sprautufíkill eða sykursjúkur unglingur

·