Þessi grein er meira en 3 ára gömul.

Fyrningarfrestur barnaníðs var notaður sem pólitísk skiptimynt

Þeg­ar Bjarni Bene­dikts­son var formað­ur alls­herj­ar­nefnd­ar Al­þing­is hót­uðu sjálf­stæð­is­menn að hindra eða tempra rétt­ar­bæt­ur fyr­ir þo­lend­ur kyn­ferð­is­brota ef stjórn­ar­and­stað­an félli ekki frá kröfu sinni um að kaup á vændi yrðu gerð refsi­verð. Þetta er að­eins eitt dæmi af mörg­um um hvernig flokk­ur­inn hef­ur dreg­ið lapp­irn­ar í mála­flokkn­um.

Fyrningarfrestur barnaníðs var notaður sem pólitísk skiptimynt

Eftir að trúnaðarbrestur vegna barnaníðingamáls varð ríkisstjórninni að falli hafa sjálfstæðismenn lagt áherslu á að samúð flokksins hafi alltaf legið hjá þolendum kynferðisofbeldis og þeim sem eiga um sárt að binda.

Í þessu samhengi hafa til dæmis ráðherrarnir Bjarni Benediktsson og Þórdís Kolbrún Gylfadóttir vísað til breytinga sem gerðar voru á kynferðisbrotakafla almennra hegningarlaga á kjörtímabilinu 2003 til 2007. Hins vegar er ljóst að lítið bólaði á réttarbótum í þágu brotaþola kynferðisofbeldis fyrr en eftir að ríkisstjórnir Sjálfstæðisflokksins höfðu mætt áralöngum þrýstingi frá kvennahreyfingunni, félagasamtökum og stjórnarandstöðuflokkunum á Alþingi.

Bjarni Benediktsson var formaður allsherjarnefndar Alþingis á tímabilinu 2003 til 2007. Þegar litið er yfir atburðarás þessara ára – þeirra þingmála sem fram komu, nefndarálita og breytingartillagna sem bárust frá allsherjarnefnd og loks þeirra lagabreytinga sem á endanum gengu í gegn – er engu líkara en að nefndarformaðurinn hafi haft það hlutverk að tempra vissar úrbætur í þágu kvenfrelsis og þolenda kynferðisbrota sem kallað var eftir og hægja þannig á þeirri þróun sem smám saman var að nást samstaða um víða í samfélaginu og meðal annarra flokka en Sjálfstæðisflokksins á Alþingi.

Ákalli þolenda svarað seint og illa

Þetta er í takt við söguna. Sjálfstæðisflokkurinn er sá flokkur sem hefur lengst af verið við völd á Íslandi og oftast farið með dómsmálaráðuneytið. Málaflokkurinn hefur hvílt á herðum hans en ákalli þolenda kynbundins ofbeldis um réttarúrbætur hefur nær undantekningarlaust verið svarað seint og illa.

 

Guðrún JónsdóttirTók þátt í stofnun Stígamóta. Illa gekk að fá áheyrn stjórnvalda, þar til Jóhanna Sigurðardóttir varð ráðherra.

Kvennaathvarfið var stofnað fyrir söfnunarfé á sínum tíma og ráðandi öfl í samfélaginu sýndu því lítinn áhuga. Þegar konur tóku sig svo saman um að veita þolendum kynferðisofbeldis skjól, í sjálfboðaliðastarfi á kirkjuloftinu í Háteigskirkju, var áhugi stjórnvalda einnig takmarkaður.

Guðrún Jónsdóttir, fyrrverandi borgarfulltrúi Kvennalistans, kom að stofnun bæði Kvennaathvarfsins og Stígamóta. Áður en Stígamót voru stofnuð hafði hópur kvenna sett upp símalínu til að ganga úr skugga um að sifjaspell væri raunverulegt vandamál í íslensku samfélagi, vegna þess að til þeirra höfðu leitað konur sem höfðu sögur að segja af ofbeldi. Frásagnir þessara kvenna líktust ekki neinu sem þær höfðu heyrt um áður, þetta voru sögur af kynferðisofbeldi gegn varnarlausum börnum, sem framið var inni á heimilum, af aðilum þeim tengdum og viðgekkst jafnvel um áraraðir í skjóli þagnar og leyndar. Síminn var rauðglóandi og ljóst var að úrræða var þörf.

 „Við höfðum snúið okkur til bæði borgarinnar og félagsmálaráðherra en ekki fengið neina áheyrn“ 

„Við fengum enga peninga og urðum að bjarga okkur,“ segir Guðrún. „Við höfðum snúið okkur til bæði borgarinnar og félagsmálaráðherra en ekki fengið neina áheyrn, kannski 100 þúsund krónur til þess að greiða fyrir leigu og síma og öðru sem þessu fylgdi. Þetta var þungur róður, þar til við sáum að þetta gat ekki gengið lengur, því við vorum alltaf á bónbjörgunum.

Við vorum að vinna þetta í sjálfboðavinnu á kvöldin og um helgar og það var sárt að sóa dýrmætum tíma í að nurla saman einhverjum krónum. Við vorum heldur ekki stór hópur kvenna þannig að þetta var ansi mikið álag.“

„Íhaldið sagði þvert nei“ 

Guðrún fullyrðir í samtali við Stundina að Stígamót hefðu aldrei orðið að veruleika ef Jóhanna Sigurðardóttir hefði ekki orðið félagsmálaráðherra. „Við fengum eina milljón frá henni, sem var alveg ótrúlegt. Við höfðum aldrei fengið slíka peninga, en við höfðum gert fjárhagsáætlun þar sem við vorum stórhuga og sögðumst þurfa tíu milljónir til að geta byrjað, en fengum eina. Það gekk nú samt.“

Fyrir henni snerist þetta ekki aðeins um flokkadrætti, heldur er ljóst í hennar huga að það skipti einnig sköpum þegar konur komust í áhrifastöður í stjórnmálum. Þær sýndu þessum málaflokki meiri skilning en áður hafði verið gert. Stígamót fengu síðan þjónustusamning sem dugði fyrir launakostnaði starfsmanna, sem varð til þess að hægt var að halda starfinu gangandi þótt safna þyrfti fyrir öllum öðrum kostnaði. 

Áður hafði Guðrún barist fyrir auknu fjármagni fyrir Kvennaathvarfið í borgarstjórn, sem fékk fjárstyrki frá ríki og sveitarfélögum en þeir voru af svo skornum skammti að þeir dugðu ekki fyrir rekstrinum nema í kannski fjóra til fimm mánuði á ári. „Íhaldið sagði þvert nei. Fjármagnið var svo naumt skammtað að athvarfið var meira og minna rekið af sjálfboðaliðum, sem voru á vöktum allan sólarhringinn. Það var sama hvaða röksemdir við gátum fært fram, sýnt tölur og verið málefnalegar, það breytti engu. Svarið var alltaf nei.

Ég held að þeir hafi litið á þetta sem einhverja vinstrimennsku og stillt kvennahreyfingunni upp sem pólitískum andstæðingum þótt grasrótin væri í raun skipuð blönduðum hópi kvenna. En við vorum róttækar í þeim skilningi að við vildum breytingar á samfélaginu. Fyrst við vorum settar í það hlutverk að vera vinstri afl þá var ekki hægt að hleypa okkar málum að,“ útskýrir hún.

Skýrslu stungið undir stól

Á Alþingi börðust Kvennalistakonur einnig fyrir breytingum í þágu þolenda og fengu árið 1984 samþykkta þingsályktunartillögu um að skipa sérstaka nauðgunarmálanefnd. Nefndin vann í fjögur ár að rannsóknum og tillögum að úrbótum, sem var svo seint og illa hrint í framkvæmd að lagaprófessorinn sem leiddi nefndina sagði dapurlegt hvernig skýrslunni hefði verið „stungið undir stól“.

Ein tillagan fólst í því að stofna neyðarmóttöku fyrir þolendur ofbeldis. Móttakan var ekki opnuð fyrr en 1993. Guðrún Agnarsdóttir í Kvennalistanum hafði leitt undirbúningsvinnuna og veitti móttökunni forstöðu fyrstu árin. Ekkert fjármagn var sett í fræsðslu fyrir heilbrigðisstarfsfólk og lögreglu, líkt og nefndin lagði til, og engum aðgerðum ýtt úr vör til að tryggja þolendum greiðslu miskabóta sem þeim voru dæmdir, líkt og tíðkaðist annars staðar á Norðurlöndunum. Það var ekki fest í lög fyrr en átta árum eftir að nefndin lauk störfum, og þá að hámarki 600 þúsundum króna. Sú upphæð var ekki hækkuð fyrr en Ögmundur Jónasson varð innanríkisráðherra í stjórn Jóhönnu Sigurðardóttur og nú tryggir ríkið þolendum bætur allt að 3 milljónum. 

Réttarbætur fyrir þolendur

Nauðgunarmálanefndin lagði líka til víðtækar breytingar skírlífiskafla hegningarlaganna, sem urðu grundvöllur lagabreytinga sem áttu sér stað árið 1992, þegar Þorsteinn Pálsson var dómsmálaráðherra. „Þetta var fyrsta lagasetningin þar sem aðeins var farið að hreyfa við kerfinu og tryggja betur stöðu þolenda,“ segir Guðrún.

Hún þakkar kvennabaráttunni þann áfangasigur, en raddir þolenda var orðin háværari. Henni er efst í huga sem var gengin árið 1990, þar sem konur gengu fylktu liði frá Stígamótum að rannsóknarlögreglunni, héraðsdómi og Hæstarrétti og afhentu þeim blómsveig í minningu allra málana sem þeir höfðu látið niður falla. Konurnar gengu saman í grafarþögn, en fremst gekk kona með trommu sem sló sorgartón. Síðan lásu þær upp texta í gjallarhornum. Samstaðan sem birtist í göngunni og fleiri aðgerðum kvennahreyfingarinnar urðu til þess að þolendur öðluðust kraft og þor til þess að stíga fram í fjölmiðlum og varpa ljósi á alvarleika þessara brota. Þrýstingurinn um réttlæti stigmagnaðist og Kvennalistakonur fylgdu því eftir á þinginu, enda var talið að allt að 95% nauðgunarmála væru aldrei upplýst og aðeins um þriðjungur kærðra mála fór fyrir dóm. 

 „Stærsta áskorunin fólst í því að halda umræðunni gangandi því það voru svo sterk öfl sem voru alltaf að reyna að þagga niður í umræðunni“

„Eina leiðin til að breyta grunnviðhorfum samfélagsins til þessara mála er að fólk geri sér grein fyrir því hversu hryllilega alvarlegir glæpir þetta eru,“ segir Guðrún. „Stærsta áskorunin fólst í því að halda umræðunni gangandi því það voru svo sterk öfl sem voru alltaf að reyna að þagga niður í umræðunni og vildu ekki heyra þessa hluti. Þögnin var höfuðóvinur okkar. Enn í dag er mikilvægasta áskorunin í þessari baráttu að láta ekki hylma yfir þessi mál og þögnina leggjast yfir allt.“ 

Sársaukafullar málamiðlanir

Bjarni Benediktsson forsætisráðherra vakti nýlega máls á því í Facebook-færslu að hann hefði, sem formaður allsherjar- og menntamálanefndar á tímabilinu 2003 til 2007, lagt mikla vinnu í breytingar á kynferðisbrotakafla hegningarlaganna.

 

„Góð samstaða tókst á Alþingi um öll meginatriði. Nauðgunarhugtakið var útvíkkað, fyrningarfrestir lengdir, sem skipti sérstaklega miklu í tilfelli brota gegn ólögráða, ýmsar refsiþyngingarástæður voru lögfestar og refsingar vegna kynferðisbrota þyngdar,“ skrifar Bjarni. Raunin er hins vegar sú að nefndarmenn þurftu að gera sársaukafullar málamiðlanir vegna tregðu Sjálfstæðisflokksins til að fallast á að kynferðisbrot gegn börnum yrðu gerð ófyrnanleg og að kaup á vændi yrðu refsiverð. Þá dró flokkurinn lappirnar að því er varðar hina svokölluðu „austurrísku leið“ sem felur í sér að lögregla fái lagaheimild til að vísa ofbeldismönnum af heimilum. Slík löggjöf var ekki samþykkt á Íslandi fyrr en Sjálfstæðisflokkurinn fór frá völdum í kjölfar efnahagshrunsins árið 2008 og aðrir flokkar náðu meirihluta á Alþingi.

Kolbrún Halldórsdóttir, fyrrverandi umhverfisráðherra og þingkona Vinstri grænna, segist hafa lent í „ótrúlega erfiðum slag“ við Björn Bjarnason, þáverandi dómsmálaráðherra, og Bjarna Benediktsson á umræddu kjörtímabili. Tregðan til breytinga og réttarbóta í þágu kvenréttinda og brotaþola kynferðisofbeldis hafi verið gríðarleg. Þannig hafi hún þurft að horfa upp á Björn Bjarnason leggjast gegn því að mansalsfórnarlömb fengju vernd á landinu og gegn því að lögreglan hefði heimild til að taka ofbeldismenn út af heimilum sínum.

Vildu refsa vændiskonum

Til skýringar á því sem fram fór á kjörtímabilinu 2003 til 2007 er gagnlegt að líta aftur til ársins 1992 þegar umræða vaknaði um hvort réttast væri að hætta að refsa þeim sem stunduðu vændi sér til framfærslu. Allsherjarnefnd klofnaði í afstöðu sinni. Meirihluti nefndarinnar undir forystu Sjálfstæðisflokksins – flokks sem hefur kennt sig við atvinnu- og einstaklingsfrelsi í gegnum tíðina – vildi að sala á vændi yrði áfram refsinæm.

Skráðu þig inn til að lesa

Þú færð tvær fríar áskriftargreinar í mánuði. Þú hefur síðan val um að styrkja óháða blaðamennsku með áskrift á hagstæðu verði, frá aðeins 1.990 krónum á mánuði.
Leiðbeiningar má nálgast á stundin.is/leidbeiningar.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Nýjasta sviðsmyndin fyrir eldgos gerir ráð fyrir mögulegu hraunflæði yfir Reykjanesbraut
1
FréttirSkjálftahrina á Reykjanesi

Nýj­asta sviðs­mynd­in fyr­ir eld­gos ger­ir ráð fyr­ir mögu­legu hraun­flæði yf­ir Reykja­nes­braut

Eld­fjalla­fræði- og nátt­úru­vár­hóp­ur Há­skóla Ís­lands hef­ur upp­fært spálík­an fyr­ir eld­gos á Reykja­nesi vegna breyttr­ar skjálfta­virkni í dag.
Þorsteinn Már og Helga skulduðu fyrirtækjum Samherja í Belís og Kýpur milljónir án gjalddaga
2
FréttirHeimavígi Samherja

Þor­steinn Már og Helga skuld­uðu fyr­ir­tækj­um Sam­herja í Belís og Kýp­ur millj­ón­ir án gjald­daga

Árs­reikn­ing­ar fé­laga Sam­herja á Kýp­ur sýna inn­byrð­is við­skipti við Þor­stein Má Bald­vins­son og Helgu Stein­unni Guð­munds­dótt­ur. Þau voru sekt­uð vegna brota á gjald­eyr­is­hafta­lög­un­um eft­ir hrun­ið vegna milli­færslna inn á reikn­inga þeirra en þær sekt­ir voru svo aft­ur­kall­að­ar vegna mistaka við setn­ingu lag­anna.
305. spurningaþraut: Hvað gerðu þeir Viktor, Páll og Óli af sér?
3
Þrautir10 af öllu tagi

305. spurn­inga­þraut: Hvað gerðu þeir Vikt­or, Páll og Óli af sér?

Sko, hér er þraut­in frá í gær! * Fyrri auka­spurn­ing. Mynd­in hér að of­an er tek­in 17. júní 1939. Hvað ætli sé þarna að ger­ast? Hér þurf­iði sjálfsagt að giska en svar­ið verð­ur eigi að síð­ur að vera nokk­uð ná­kvæmt. * Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Á hvaða reiki­stjörnu sól­kerf­is­ins er mest­ur hiti? Þá er átt við yf­ir­borðs­hita. 2.   Al Thani-fjöl­skyld­an er auð­ug...
Losna ekki úr gæsluvarðhaldi fyrir að hafa þegið mútur frá Samherja
4
FréttirSamherjaskjölin

Losna ekki úr gæslu­varð­haldi fyr­ir að hafa þeg­ið mút­ur frá Sam­herja

Nú er ljóst að Bern­h­ard Es­au og Tam­son Hatuikulipi verða ekki látn­ir laus­ir úr gæslu­varð­haldi í Namib­íu. Þeir sitja inni grun­að­ir um að hafa þeg­ið mútu­greiðsl­ur frá Sam­herja sem Þor­steinn Már Bald­vins­son kann­ast ekki við.
306. spurningaþraut: Tungumálin oromo og amharíska, hvar eru þau töluð?
5
Þrautir10 af öllu tagi

306. spurn­inga­þraut: Tungu­mál­in oromo og am­haríska, hvar eru þau töl­uð?

Gær­dags­þraut­in, hér. * Auka­spurn­ing: Í hvaða borg er sú hin lit­ríka brú er hér að of­an sést? * 1.   Í hvaða landi var Bis­marck helst­ur valda­mað­ur 1871-1890? 2.   Í hvaða landi er Cherno­byl? 3.   Hver keppti fyr­ir Ís­lands hönd í Eurovisi­on bæði 1999 og 2005? 4.   Hvaða þjóð varð heims­meist­ari í fót­bolta karla ár­ið 1970 eft­ir að hafa unn­ið Ítali...
Lítill stuðningur í umsögnum við verðtryggingarfrumvarp
6
Fréttir

Lít­ill stuðn­ing­ur í um­sögn­um við verð­trygg­ing­ar­frum­varp

Frum­varp um skref til af­náms verð­trygg­ing­ar, sem rík­is­stjórn­in lof­aði sam­hliða lífs­kjara­samn­ing­um, fell­ur ekki í kram­ið hjá að­il­um vinnu­mark­að­ar­ins, fjár­mála­fyr­ir­tækj­um og Seðla­bank­an­um.
Eigandi Arnarlax boðar „nýja tíma“ með aflandseldi en fagnar samtímis 10 þúsund tonna strandeldi í Djúpinu
7
FréttirLaxeldi

Eig­andi Arn­ar­lax boð­ar „nýja tíma“ með af­l­and­seldi en fagn­ar sam­tím­is 10 þús­und tonna strand­eldi í Djúp­inu

Stærsti eig­andi Arn­ar­lax, norski lax­eld­isris­inn Salm­ar, set­ur auk­inn kraft í þró­un á af­l­and­seldi á sama tíma og fyr­ir­tæk­ið fær já­kvæð við­brögð frá yf­ir­völd­um á Ís­landi um að stór­auka fram­leiðsl­una í fjörð­um lands­ins.

Mest deilt

Nýjasta sviðsmyndin fyrir eldgos gerir ráð fyrir mögulegu hraunflæði yfir Reykjanesbraut
1
FréttirSkjálftahrina á Reykjanesi

Nýj­asta sviðs­mynd­in fyr­ir eld­gos ger­ir ráð fyr­ir mögu­legu hraun­flæði yf­ir Reykja­nes­braut

Eld­fjalla­fræði- og nátt­úru­vár­hóp­ur Há­skóla Ís­lands hef­ur upp­fært spálík­an fyr­ir eld­gos á Reykja­nesi vegna breyttr­ar skjálfta­virkni í dag.
Finnborg Salome Steinþórsdóttir
2
Aðsent

Finnborg Salome Steinþórsdóttir og Steinunn Rögnvaldsdóttir

Mamma þarf líka að vinna

Hverj­um gagn­ast efna­hags­að­gerð­ir stjórn­valda þeg­ar kem­ur að at­vinnu­mál­um?
Losna ekki úr gæsluvarðhaldi fyrir að hafa þegið mútur frá Samherja
3
FréttirSamherjaskjölin

Losna ekki úr gæslu­varð­haldi fyr­ir að hafa þeg­ið mút­ur frá Sam­herja

Nú er ljóst að Bern­h­ard Es­au og Tam­son Hatuikulipi verða ekki látn­ir laus­ir úr gæslu­varð­haldi í Namib­íu. Þeir sitja inni grun­að­ir um að hafa þeg­ið mútu­greiðsl­ur frá Sam­herja sem Þor­steinn Már Bald­vins­son kann­ast ekki við.
Öryggi stúdenta ótryggt í vaxandi atvinnuleysi
4
Úttekt

Ör­yggi stúd­enta ótryggt í vax­andi at­vinnu­leysi

Fé­lags­efna­hags­leg­ar af­leið­ing­ar Covid-krepp­unn­ar hafa snert þús­und­ir lands­manna und­an­far­ið ár. Í vax­andi at­vinnu­leysi stend­ur náms­fólk ut­an þess ör­ygg­is­nets sem aðr­ir sam­fé­lags­hóp­ar geta stól­að á.
Eigandi Arnarlax boðar „nýja tíma“ með aflandseldi en fagnar samtímis 10 þúsund tonna strandeldi í Djúpinu
5
FréttirLaxeldi

Eig­andi Arn­ar­lax boð­ar „nýja tíma“ með af­l­and­seldi en fagn­ar sam­tím­is 10 þús­und tonna strand­eldi í Djúp­inu

Stærsti eig­andi Arn­ar­lax, norski lax­eld­isris­inn Salm­ar, set­ur auk­inn kraft í þró­un á af­l­and­seldi á sama tíma og fyr­ir­tæk­ið fær já­kvæð við­brögð frá yf­ir­völd­um á Ís­landi um að stór­auka fram­leiðsl­una í fjörð­um lands­ins.
Lítill stuðningur í umsögnum við verðtryggingarfrumvarp
6
Fréttir

Lít­ill stuðn­ing­ur í um­sögn­um við verð­trygg­ing­ar­frum­varp

Frum­varp um skref til af­náms verð­trygg­ing­ar, sem rík­is­stjórn­in lof­aði sam­hliða lífs­kjara­samn­ing­um, fell­ur ekki í kram­ið hjá að­il­um vinnu­mark­að­ar­ins, fjár­mála­fyr­ir­tækj­um og Seðla­bank­an­um.
Misstu vinnuna í Covid og opnuðu hringrásarverslun
7
Viðtal

Misstu vinn­una í Covid og opn­uðu hringrás­ar­versl­un

Hjón­in Dav­íð Örn Jó­hanns­son og Jana Mar­en Ósk­ars­dótt­ir opn­uðu hringrás­ar­versl­un með fatn­að og fylgi­hluti við Hlemm og vilja stuðla að end­ur­nýt­ingu á fatn­aði.

Mest lesið í vikunni

Maðurinn sem plokkaði Samherjamerkið af vinnufötunum sínum: „Það átti bara að vera til ein skoðun“
1
ViðtalHeimavígi Samherja

Mað­ur­inn sem plokk­aði Sam­herja­merk­ið af vinnu­föt­un­um sín­um: „Það átti bara að vera til ein skoð­un“

Guð­mund­ur Már Beck, fyrr­um starfs­mað­ur Sam­herja, seg­ir sér hafa lið­ið mjög illa eft­ir að hafa fylgst með frétta­flutn­ingi af fram­ferði Sam­herja í Namib­íu, svo illa að hann lýs­ir því sem áfalli.
Hvað finnst Akureyringum um Samherja?
2
MyndbandHeimavígi Samherja

Hvað finnst Ak­ur­eyr­ing­um um Sam­herja?

Stund­in spurði Ak­ur­eyr­inga út í mik­il­vægi og áhrif stór­fyr­ir­tæk­is­ins Sam­herja á líf­ið í Eyja­firði.
Áhrif Namibíumálsins á íbúa Akureyrar: „Fólki þykir almennt rosalega vænt um Samherja“
3
RannsóknHeimavígi Samherja

Áhrif Namib­íu­máls­ins á íbúa Ak­ur­eyr­ar: „Fólki þyk­ir al­mennt rosa­lega vænt um Sam­herja“

Hvaða áhrif hef­ur það á 20 þús­und manna sam­fé­lag á Ís­landi þeg­ar stærsta fyr­ir­tæk­ið í bæn­um, út­gerð sem veit­ir rúm­lega 500 manns vinnu og styrk­ir góð mál­efni um allt að 100 millj­ón­ir á ári, er mið­punkt­ur í al­þjóð­legri spill­ing­ar- og saka­mál­a­rann­sókn sem teyg­ir sig víða um heim? Stund­in spurði íbúa Ak­ur­eyr­ar að þess­ari spurn­ingu og kann­aði við­horf íbúa í Eyja­firði og á Ís­landi öllu til Sam­herja­máls­ins í Namib­íu. Rúmt ár er lið­ið frá því mál­ið kom upp og nú liggja fyr­ir ákær­ur í Namib­íu gegn með­al ann­ars Sam­herja­mönn­um og embætti hér­aðssak­sókn­ara og skatt­rann­sókn­ar­stjóri eru með mál­ið til með­ferð­ar á Ís­landi.
Samherji og líkindin við Kaupfélagið: Fólk óttast að tjá sig
4
ViðtalHeimavígi Samherja

Sam­herji og lík­ind­in við Kaup­fé­lag­ið: Fólk ótt­ast að tjá sig

Kvik­mynda­gerð­ar­mað­ur­inn Grím­ur Há­kon­ar­son kynnt­ist starfs­hátt­um Kaup­fé­lags Skag­firð­inga í gegn­um bæj­ar­búa þeg­ar hann dvaldi þar í mán­uð við rann­sókn­ir fyr­ir kvik­mynd­ina Hér­að­ið.
Nýjasta sviðsmyndin fyrir eldgos gerir ráð fyrir mögulegu hraunflæði yfir Reykjanesbraut
5
FréttirSkjálftahrina á Reykjanesi

Nýj­asta sviðs­mynd­in fyr­ir eld­gos ger­ir ráð fyr­ir mögu­legu hraun­flæði yf­ir Reykja­nes­braut

Eld­fjalla­fræði- og nátt­úru­vár­hóp­ur Há­skóla Ís­lands hef­ur upp­fært spálík­an fyr­ir eld­gos á Reykja­nesi vegna breyttr­ar skjálfta­virkni í dag.
Samherji kaupir dagskrárefni af sjónvarpsstöð á Akureyri
6
Spurt & svaraðHeimavígi Samherja

Sam­herji kaup­ir dag­skrárefni af sjón­varps­stöð á Ak­ur­eyri

Fjöl­mið­ill­inn N4 rek­ur sjón­varps­stöð á Ak­ur­eyri. Mið­ill­inn hef­ur tek­ið að sér dag­skrár­gerð, kostaða af Sam­herja, en telja það vel falla inn í þá starf­semi sem mið­ill­inn held­ur úti. „Við er­um ekki frétta­stöð,“ seg­ir dag­skrár­gerð­ar­mað­ur­inn Karl Eskil Páls­son.
Umdeild aðkoma Samherja að fjölmiðlum
7
FréttirHeimavígi Samherja

Um­deild að­koma Sam­herja að fjöl­miðl­um

Blaða­manna­fé­lag Ís­lands for­dæmdi í fyrra að­gerð­ir Sam­herja gagn­vart fjöl­miðl­um. Þor­steinn Már Bald­vins­son átti fimmt­ung í Morg­un­blað­inu. Sam­herji hef­ur keypt um­fjöll­un frá sjón­varps­stöð­inni N4 á Ak­ur­eyri. Sjón­varps­stöð­in Hring­braut braut fjöl­miðla­lög í sam­starfi við Sam­herja.

Mest lesið í mánuðinum

Ingjaldur hafnar öllum ásökunum og kennir bróður sínum um
1
ViðtalVarnarlaus börn á vistheimili

Ingj­ald­ur hafn­ar öll­um ásök­un­um og kenn­ir bróð­ur sín­um um

Ingj­ald­ur Arn­þórs­son, fyrr­ver­andi for­stöðu­mað­ur Varp­holts og Lauga­lands, seg­ist orð­laus yf­ir lýs­ing­um hóps kvenna á of­beldi sem hann eigi að hafa beitt þær. Hann seg­ist aldrei hafa beitt of­beldi eða of­ríki í störf­um sín­um. Aug­ljóst sé að ein­hver sem sé veru­lega illa við sig standi að baki lýs­ing­un­um.
„Kerfið brást dóttur minni og fjölskyldunni allri“
2
ViðtalVarnarlaus börn á vistheimili

„Kerf­ið brást dótt­ur minni og fjöl­skyld­unni allri“

Dagný Rut Magnús­dótt­ir seg­ir að orð geti ekki lýst því hvernig sér hafi lið­ið á með­ferð­ar­heim­il­inu Laugalandi. Þetta hafi ver­ið hræði­leg­ur tími. Hún var þar um nokk­urra mán­aða skeið þeg­ar hún var fimmtán ára. Pabbi henn­ar, Magnús Við­ar Kristjáns­son, ótt­ast að hún jafni sig aldrei að fullu eft­ir reynsl­una sem hún hafi orð­ið fyr­ir á með­ferð­ar­heim­il­inu. Hann seg­ir að kerf­ið hafi ekki að­eins brugð­ist Dag­nýju held­ur allri fjöl­skyld­unni.
„Upphafið að versta tímabili lífs míns“
3
ViðtalVarnarlaus börn á vistheimili

„Upp­haf­ið að versta tíma­bili lífs míns“

„Ég er bú­in að vera að reyna að safna kjarki í mörg ár til að stíga fram og segja frá því sem ég upp­lifði á með­ferð­ar­heim­il­un­um Varp­holti og Laugalandi þeg­ar ég var ung­ling­ur. Ég vissi alltaf að ég þyrfti að segja frá því sem gerð­ist,“ seg­ir Kol­brún Þor­steins­dótt­ir, sem var fyrst vist­uð á með­ferð­ar­heim­il­inu Varp­holti, sem ár­ið 2000 var flutt í Lauga­land í Eyja­firði. Ingj­ald­ur Arn­þórs­son stýrði báð­um heim­il­un­um.
Jón Trausti Reynisson
4
Leiðari

Jón Trausti Reynisson

Harm­leik­ur Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur

Ólíkt fyrri for­sæt­is­ráð­herr­um tal­ar Katrín Jak­obs­dótt­ir ekki nið­ur til fólks.
„Ég lærði að gráta í þögn“
5
ViðtalVarnarlaus börn á vistheimili

„Ég lærði að gráta í þögn“

Á því rúma ári sem Sigurósk Tinna Páls­dótt­ir var vist­uð á með­ferð­ar­heim­il­inu Laugalandi var hún brot­in þannig nið­ur að allt henn­ar líf hef­ur lit­ast af því. Hún lýs­ir ótt­an­um og van­líð­an­inni sem var við­var­andi á heim­il­inu. Þeg­ar Tinna greindi frá kyn­ferð­is­brot­um sem hún hafði orð­ið fyr­ir var henni ekki trú­að og hún neydd til að biðj­ast af­sök­un­ar á að hafa sagt frá of­beld­inu. „Ég gerði ekki neitt, það voru þau.“
Dagný Halla Ágústsdóttir
6
Aðsent

Dagný Halla Ágústsdóttir, Gunnhildur Fríða Hallgrímsdóttir og Karitas M. Bjarkadóttir

Dökka hlið TikT­ok al­gór­i­þm­ans

Op­ið bréf til for­eldra um notk­un barna á TikT­ok - frá þrem­ur ung­ling­um sem nota TikT­ok.
Varnarlaus börn á vistheimili upplifðu ótta og ofríki
7
FréttirVarnarlaus börn á vistheimili

Varn­ar­laus börn á vistheim­ili upp­lifðu ótta og of­ríki

Sex kon­ur stíga fram í Stund­inni og lýsa al­var­legu of­beldi sem þær segj­ast hafa orð­ið fyr­ir á með­an þær dvöldu á með­ferð­ar­heim­il­un­um Varp­holti og Laugalandi, sem stýrt var af sömu að­il­um. For­stöðu­mað­ur heim­il­anna hafn­ar ásök­un­um. Ábend­ing­ar um of­beld­ið bár­ust þeg­ar ár­ið 2000 en Barna­vernd­ar­stofa taldi ekk­ert hafa átt sér stað. Kon­urn­ar upp­lifa að mál­um þeirra hafi ver­ið sóp­að und­ir tepp­ið. „Við vor­um bara börn.“

Nýtt á Stundinni

„Ég er vanur því að allt sé grátt“
Fólkið í borginni

„Ég er van­ur því að allt sé grátt“

Sak­ar­is Em­il Joen­sen flutti til Reykja­vík­ur frá Fær­eyj­um til að elta drauma sína sem tón­listafram­leið­andi.
Misstu vinnuna í Covid og opnuðu hringrásarverslun
Viðtal

Misstu vinn­una í Covid og opn­uðu hringrás­ar­versl­un

Hjón­in Dav­íð Örn Jó­hanns­son og Jana Mar­en Ósk­ars­dótt­ir opn­uðu hringrás­ar­versl­un með fatn­að og fylgi­hluti við Hlemm og vilja stuðla að end­ur­nýt­ingu á fatn­aði.
Sígildir sunnudagar snúa aftur í Hörpu
Menning

Sí­gild­ir sunnu­dag­ar snúa aft­ur í Hörpu

Klass­íska tón­leikaröð­in sem átti að end­ur­vekja síð­ast­lið­inn nóv­em­ber hef­ur göngu sína á ný. Á morg­un verð­ur frum­flutt ný kammerópera eft­ir Hildigunni Rún­ars­dótt­ur.
Öryggi stúdenta ótryggt í vaxandi atvinnuleysi
Úttekt

Ör­yggi stúd­enta ótryggt í vax­andi at­vinnu­leysi

Fé­lags­efna­hags­leg­ar af­leið­ing­ar Covid-krepp­unn­ar hafa snert þús­und­ir lands­manna und­an­far­ið ár. Í vax­andi at­vinnu­leysi stend­ur náms­fólk ut­an þess ör­ygg­is­nets sem aðr­ir sam­fé­lags­hóp­ar geta stól­að á.
307. spurningaþraut: Hákarlaskip, Tuvalu, hver fæddist í Halifax fyrir 30 árum?
Þrautir10 af öllu tagi

307. spurn­inga­þraut: Há­karla­skip, Tu­valu, hver fædd­ist í Halifax fyr­ir 30 ár­um?

Próf­iði nú þraut­ina frá í gær — hér er hana að finna. * Auka­spurn­ing­ar eru tvær að þessu sinni. Sú fyrri er svona: Hér að of­an má sjá skopteikn­ingu frá tíma þorska­stríð­anna. Teikn­ar­inn var í ára­tugi einn vin­sæl­asti og af­kasta­mesti teikn­ari lands­ins og stíll hans flest­um kunn­ur. Hvað hét hann? * Að­al­spurn­ing­ar eru hins veg­ar tíu að þessu sinni, og...
Nýjasta sviðsmyndin fyrir eldgos gerir ráð fyrir mögulegu hraunflæði yfir Reykjanesbraut
FréttirSkjálftahrina á Reykjanesi

Nýj­asta sviðs­mynd­in fyr­ir eld­gos ger­ir ráð fyr­ir mögu­legu hraun­flæði yf­ir Reykja­nes­braut

Eld­fjalla­fræði- og nátt­úru­vár­hóp­ur Há­skóla Ís­lands hef­ur upp­fært spálík­an fyr­ir eld­gos á Reykja­nesi vegna breyttr­ar skjálfta­virkni í dag.
Seldi paprikustjörnur til Kína
Viðtal

Seldi papriku­stjörn­ur til Kína

Draug­ur upp úr öðr­um draug, fyrsta einka­sýn­ing Helenu Mar­grét­ar Jóns­dótt­ir, stend­ur yf­ir í Hverf­is­galle­rí til 13. mars. Helena leik­ur sér að vídd­um. Of­urraun­veru­leg mál­verk henn­ar eru stúd­í­ur í hvers­dags­leika, form­gerð, dýpt og flat­neskju. Á verk­um henn­ar má finna klass­ískt ís­lenskt sæl­gæti, eitt­hvað sem marg­ir teygja sig í þeg­ar þeir eru dá­lít­ið þunn­ir, sem er ein­kenn­andi fyr­ir titil­veru sýn­ing­ar­inn­ar.
Glæsilegt hjá Grænlendingum
Mynd dagsins

Glæsi­legt hjá Græn­lend­ing­um

Ferða­menn sem koma hing­að frá Græn­landi eru nú, ein­ir þjóða, und­an­þegn­ir að­gerð­um á landa­mær­um og þurfa því hvorki að fara í skimun, sótt­kví eða fram­vísa nei­kvæðu PCR-prófi. „Það hef­ur geng­ið vel, ein­ung­is 30 Covid-19 smit ver­ið í öllu land­inu." seg­ir Jacob Is­boseth­sen (mynd) sendi­herra Græn­lands á Ís­landi. Ef jafn­marg­ir hefðu smit­ast hér og og á Græn­landi hefðu 195 manns feng­ið Covid-19. Í morg­un var tal­an ör­lít­ið hærri, 6049 ein­stak­ling­ar hafa feng­ið far­sótt­ina hér heima.
Innsetningar, djass og afmæli
Stundarskráin

Inn­setn­ing­ar, djass og af­mæli

Tón­leik­ar, við­burð­ir og sýn­ing­ar á næst­unni.
Lítill stuðningur í umsögnum við verðtryggingarfrumvarp
Fréttir

Lít­ill stuðn­ing­ur í um­sögn­um við verð­trygg­ing­ar­frum­varp

Frum­varp um skref til af­náms verð­trygg­ing­ar, sem rík­is­stjórn­in lof­aði sam­hliða lífs­kjara­samn­ing­um, fell­ur ekki í kram­ið hjá að­il­um vinnu­mark­að­ar­ins, fjár­mála­fyr­ir­tækj­um og Seðla­bank­an­um.
Losna ekki úr gæsluvarðhaldi fyrir að hafa þegið mútur frá Samherja
FréttirSamherjaskjölin

Losna ekki úr gæslu­varð­haldi fyr­ir að hafa þeg­ið mút­ur frá Sam­herja

Nú er ljóst að Bern­h­ard Es­au og Tam­son Hatuikulipi verða ekki látn­ir laus­ir úr gæslu­varð­haldi í Namib­íu. Þeir sitja inni grun­að­ir um að hafa þeg­ið mútu­greiðsl­ur frá Sam­herja sem Þor­steinn Már Bald­vins­son kann­ast ekki við.
Mamma þarf líka að vinna
Finnborg Salome Steinþórsdóttir
Aðsent

Finnborg Salome Steinþórsdóttir og Steinunn Rögnvaldsdóttir

Mamma þarf líka að vinna

Hverj­um gagn­ast efna­hags­að­gerð­ir stjórn­valda þeg­ar kem­ur að at­vinnu­mál­um?