Þessi grein er meira en 2 ára gömul.

Fyrningarfrestur barnaníðs var notaður sem pólitísk skiptimynt

Þeg­ar Bjarni Bene­dikts­son var formað­ur alls­herj­ar­nefnd­ar Al­þing­is hót­uðu sjálf­stæð­is­menn að hindra eða tempra rétt­ar­bæt­ur fyr­ir þo­lend­ur kyn­ferð­is­brota ef stjórn­ar­and­stað­an félli ekki frá kröfu sinni um að kaup á vændi yrðu gerð refsi­verð. Þetta er að­eins eitt dæmi af mörg­um um hvernig flokk­ur­inn hef­ur dreg­ið lapp­irn­ar í mála­flokkn­um.

Mest lesið

Sögufölsun felld af stalli
1
Úttekt

Sögu­föls­un felld af stalli

Mót­mæl­end­ur í Banda­ríkj­un­um krefjast upp­gjörs og vilja stytt­ur og minn­is­merki um suð­ur­rík­in burt. Sagn­fræð­ing­ur seg­ir það ekki í nein­um takti við mann­kyns­sög­una að lista­verk á op­in­ber­um stöð­um séu var­an­leg.
Þorbergur Þórsson
2
Blogg

Þorbergur Þórsson

Einka­fyr­ir­tæki í sjálf­boð­a­starfi and­spæn­is ráð­herr­a­ræði

Mál Kára Stef­áns­son­ar, Ís­lenskr­ar erfða­grein­ing­ar og for­sæt­is­ráð­herra Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur er for­vitni­legt. Ís­lensk erfða­grein­ing hef­ur skim­að tug­þús­und­ir Ís­lend­inga ís­lenska rík­inu að kostn­að­ar­lausu, en for­sæt­is­ráð­herra læt­ur eins og það sé bara sjálfsagt mál að einka­fyr­ir­tæk­ið sinni þessu verk­efni áfram. En þar kom að þol­in­mæði einka­fyr­ir­tæk­is­ins brast. Kári sendi ráð­herr­an­um bréf þann 1. júlí sl. og hvatti til þess að rík­is­vald­ið tæki sig...
73. spurningaþraut: Hver var næstfyrsta konan í Biblíunni?
3
Þrautir10 af öllu tagi

73. spurn­inga­þraut: Hver var næst­fyrsta kon­an í Biblí­unni?

Auka­spurn­ing­ar: Hvað er það sem sést á efri mynd­inni? Og hver er karl­inn á neðri mynd­inni? 1.   Getafix heit­ir öld­ung­ur einn, hann veit lengra nefi sínu, eins og sagt er, en er einkum vel að sér um jurta­fræði hvers kon­ar og kann öðr­um bet­ur að brugga ým­is lyf og kraftamixt­úr­ur um þeim. Til að ná sér í jurtir til að...
Kjaradeilur sigla Herjólfi í strand
4
FréttirVerkalýðsmál

Kjara­deil­ur sigla Herjólfi í strand

Fé­lag vél­stjóra og málm­tækni­manna og Fé­lag skip­stjórn­ar­manna hafa gef­ið út að með­lim­ir þeirra muni ekki ganga í störf fé­lags­manna Sjó­manna­fé­lags­ins á Herjólfi á með­an að þeir eru í verk­falli. Herjólf­ur mun ekki sigla til Vest­manna­eyja á með­an að vinnu­stöðv­un er í gangi.
Ný fagráð sjúkrahúsa ekki lýðræðislega kosin
5
FréttirHeilbrigðismál

Ný fagráð sjúkra­húsa ekki lýð­ræð­is­lega kos­in

Lækna­ráð og hjúkr­un­ar­ráð hafa ver­ið lögð nið­ur með lög­um og með­lim­ir nýrra fagráða verða vald­ir af for­stjór­um sjúkra­hús­anna sam­kvæmt reglu­gerð. Formað­ur lækna­ráðs Land­spít­al­ans hef­ur sagt að for­stjóri verði „býsna ein­ráð­ur“ og að að­hald minnki.
74. spurningaþraut: Reynistaðabræður? Risaeðlan?
6
Þrautir10 af öllu tagi

74. spurn­inga­þraut: Reyn­istaða­bræð­ur? Risa­eðl­an?

Auka­spurn­ing­ar: Hver mál­aði mál­verk­ið hér að of­an? Og hver er kon­an á neðri mynd­inni? 1.   Hvað heit­ir stærsta varð­skip Ís­lend­inga um þess­ar mund­ir? 2.   Hvað heit­ir stærsti fjörð­ur­inn sem geng­ur inn úr Breiða­firði? 3.   Hver leik­stýrði kvik­mynd­inni „Með allt á hreinu“? 4.   Hver hóf skáld­sagna­fer­il sinn með bók­inni Hella ár­ið 1990? 5.   Hvenær urðu Reyn­istaða­bræð­ur úti á Kili? Hér má...
Stundin #120
Júní 2020
#120 - Júní 2020
Prentútgáfa Stundarinnar kemur næst út þann 10. júlí.
Fyrningarfrestur barnaníðs var notaður sem pólitísk skiptimynt

Eftir að trúnaðarbrestur vegna barnaníðingamáls varð ríkisstjórninni að falli hafa sjálfstæðismenn lagt áherslu á að samúð flokksins hafi alltaf legið hjá þolendum kynferðisofbeldis og þeim sem eiga um sárt að binda.

Í þessu samhengi hafa til dæmis ráðherrarnir Bjarni Benediktsson og Þórdís Kolbrún Gylfadóttir vísað til breytinga sem gerðar voru á kynferðisbrotakafla almennra hegningarlaga á kjörtímabilinu 2003 til 2007. Hins vegar er ljóst að lítið bólaði á réttarbótum í þágu brotaþola kynferðisofbeldis fyrr en eftir að ríkisstjórnir Sjálfstæðisflokksins höfðu mætt áralöngum þrýstingi frá kvennahreyfingunni, félagasamtökum og stjórnarandstöðuflokkunum á Alþingi.

Bjarni Benediktsson var formaður allsherjarnefndar Alþingis á tímabilinu 2003 til 2007. Þegar litið er yfir atburðarás þessara ára – þeirra þingmála sem fram komu, nefndarálita og breytingartillagna sem bárust frá allsherjarnefnd og loks þeirra lagabreytinga sem á endanum gengu í gegn – er engu líkara en að nefndarformaðurinn hafi haft það hlutverk að tempra vissar úrbætur í þágu kvenfrelsis og þolenda kynferðisbrota sem kallað var eftir og hægja þannig á þeirri þróun sem smám saman var að nást samstaða um víða í samfélaginu og meðal annarra flokka en Sjálfstæðisflokksins á Alþingi.

Ákalli þolenda svarað seint og illa

Þetta er í takt við söguna. Sjálfstæðisflokkurinn er sá flokkur sem hefur lengst af verið við völd á Íslandi og oftast farið með dómsmálaráðuneytið. Málaflokkurinn hefur hvílt á herðum hans en ákalli þolenda kynbundins ofbeldis um réttarúrbætur hefur nær undantekningarlaust verið svarað seint og illa.

 

Guðrún JónsdóttirTók þátt í stofnun Stígamóta. Illa gekk að fá áheyrn stjórnvalda, þar til Jóhanna Sigurðardóttir varð ráðherra.

Kvennaathvarfið var stofnað fyrir söfnunarfé á sínum tíma og ráðandi öfl í samfélaginu sýndu því lítinn áhuga. Þegar konur tóku sig svo saman um að veita þolendum kynferðisofbeldis skjól, í sjálfboðaliðastarfi á kirkjuloftinu í Háteigskirkju, var áhugi stjórnvalda einnig takmarkaður.

Guðrún Jónsdóttir, fyrrverandi borgarfulltrúi Kvennalistans, kom að stofnun bæði Kvennaathvarfsins og Stígamóta. Áður en Stígamót voru stofnuð hafði hópur kvenna sett upp símalínu til að ganga úr skugga um að sifjaspell væri raunverulegt vandamál í íslensku samfélagi, vegna þess að til þeirra höfðu leitað konur sem höfðu sögur að segja af ofbeldi. Frásagnir þessara kvenna líktust ekki neinu sem þær höfðu heyrt um áður, þetta voru sögur af kynferðisofbeldi gegn varnarlausum börnum, sem framið var inni á heimilum, af aðilum þeim tengdum og viðgekkst jafnvel um áraraðir í skjóli þagnar og leyndar. Síminn var rauðglóandi og ljóst var að úrræða var þörf.

 „Við höfðum snúið okkur til bæði borgarinnar og félagsmálaráðherra en ekki fengið neina áheyrn“ 

„Við fengum enga peninga og urðum að bjarga okkur,“ segir Guðrún. „Við höfðum snúið okkur til bæði borgarinnar og félagsmálaráðherra en ekki fengið neina áheyrn, kannski 100 þúsund krónur til þess að greiða fyrir leigu og síma og öðru sem þessu fylgdi. Þetta var þungur róður, þar til við sáum að þetta gat ekki gengið lengur, því við vorum alltaf á bónbjörgunum.

Við vorum að vinna þetta í sjálfboðavinnu á kvöldin og um helgar og það var sárt að sóa dýrmætum tíma í að nurla saman einhverjum krónum. Við vorum heldur ekki stór hópur kvenna þannig að þetta var ansi mikið álag.“

„Íhaldið sagði þvert nei“ 

Guðrún fullyrðir í samtali við Stundina að Stígamót hefðu aldrei orðið að veruleika ef Jóhanna Sigurðardóttir hefði ekki orðið félagsmálaráðherra. „Við fengum eina milljón frá henni, sem var alveg ótrúlegt. Við höfðum aldrei fengið slíka peninga, en við höfðum gert fjárhagsáætlun þar sem við vorum stórhuga og sögðumst þurfa tíu milljónir til að geta byrjað, en fengum eina. Það gekk nú samt.“

Fyrir henni snerist þetta ekki aðeins um flokkadrætti, heldur er ljóst í hennar huga að það skipti einnig sköpum þegar konur komust í áhrifastöður í stjórnmálum. Þær sýndu þessum málaflokki meiri skilning en áður hafði verið gert. Stígamót fengu síðan þjónustusamning sem dugði fyrir launakostnaði starfsmanna, sem varð til þess að hægt var að halda starfinu gangandi þótt safna þyrfti fyrir öllum öðrum kostnaði. 

Áður hafði Guðrún barist fyrir auknu fjármagni fyrir Kvennaathvarfið í borgarstjórn, sem fékk fjárstyrki frá ríki og sveitarfélögum en þeir voru af svo skornum skammti að þeir dugðu ekki fyrir rekstrinum nema í kannski fjóra til fimm mánuði á ári. „Íhaldið sagði þvert nei. Fjármagnið var svo naumt skammtað að athvarfið var meira og minna rekið af sjálfboðaliðum, sem voru á vöktum allan sólarhringinn. Það var sama hvaða röksemdir við gátum fært fram, sýnt tölur og verið málefnalegar, það breytti engu. Svarið var alltaf nei.

Ég held að þeir hafi litið á þetta sem einhverja vinstrimennsku og stillt kvennahreyfingunni upp sem pólitískum andstæðingum þótt grasrótin væri í raun skipuð blönduðum hópi kvenna. En við vorum róttækar í þeim skilningi að við vildum breytingar á samfélaginu. Fyrst við vorum settar í það hlutverk að vera vinstri afl þá var ekki hægt að hleypa okkar málum að,“ útskýrir hún.

Skýrslu stungið undir stól

Á Alþingi börðust Kvennalistakonur einnig fyrir breytingum í þágu þolenda og fengu árið 1984 samþykkta þingsályktunartillögu um að skipa sérstaka nauðgunarmálanefnd. Nefndin vann í fjögur ár að rannsóknum og tillögum að úrbótum, sem var svo seint og illa hrint í framkvæmd að lagaprófessorinn sem leiddi nefndina sagði dapurlegt hvernig skýrslunni hefði verið „stungið undir stól“.

Ein tillagan fólst í því að stofna neyðarmóttöku fyrir þolendur ofbeldis. Móttakan var ekki opnuð fyrr en 1993. Guðrún Agnarsdóttir í Kvennalistanum hafði leitt undirbúningsvinnuna og veitti móttökunni forstöðu fyrstu árin. Ekkert fjármagn var sett í fræsðslu fyrir heilbrigðisstarfsfólk og lögreglu, líkt og nefndin lagði til, og engum aðgerðum ýtt úr vör til að tryggja þolendum greiðslu miskabóta sem þeim voru dæmdir, líkt og tíðkaðist annars staðar á Norðurlöndunum. Það var ekki fest í lög fyrr en átta árum eftir að nefndin lauk störfum, og þá að hámarki 600 þúsundum króna. Sú upphæð var ekki hækkuð fyrr en Ögmundur Jónasson varð innanríkisráðherra í stjórn Jóhönnu Sigurðardóttur og nú tryggir ríkið þolendum bætur allt að 3 milljónum. 

Réttarbætur fyrir þolendur

Nauðgunarmálanefndin lagði líka til víðtækar breytingar skírlífiskafla hegningarlaganna, sem urðu grundvöllur lagabreytinga sem áttu sér stað árið 1992, þegar Þorsteinn Pálsson var dómsmálaráðherra. „Þetta var fyrsta lagasetningin þar sem aðeins var farið að hreyfa við kerfinu og tryggja betur stöðu þolenda,“ segir Guðrún.

Hún þakkar kvennabaráttunni þann áfangasigur, en raddir þolenda var orðin háværari. Henni er efst í huga sem var gengin árið 1990, þar sem konur gengu fylktu liði frá Stígamótum að rannsóknarlögreglunni, héraðsdómi og Hæstarrétti og afhentu þeim blómsveig í minningu allra málana sem þeir höfðu látið niður falla. Konurnar gengu saman í grafarþögn, en fremst gekk kona með trommu sem sló sorgartón. Síðan lásu þær upp texta í gjallarhornum. Samstaðan sem birtist í göngunni og fleiri aðgerðum kvennahreyfingarinnar urðu til þess að þolendur öðluðust kraft og þor til þess að stíga fram í fjölmiðlum og varpa ljósi á alvarleika þessara brota. Þrýstingurinn um réttlæti stigmagnaðist og Kvennalistakonur fylgdu því eftir á þinginu, enda var talið að allt að 95% nauðgunarmála væru aldrei upplýst og aðeins um þriðjungur kærðra mála fór fyrir dóm. 

 „Stærsta áskorunin fólst í því að halda umræðunni gangandi því það voru svo sterk öfl sem voru alltaf að reyna að þagga niður í umræðunni“

„Eina leiðin til að breyta grunnviðhorfum samfélagsins til þessara mála er að fólk geri sér grein fyrir því hversu hryllilega alvarlegir glæpir þetta eru,“ segir Guðrún. „Stærsta áskorunin fólst í því að halda umræðunni gangandi því það voru svo sterk öfl sem voru alltaf að reyna að þagga niður í umræðunni og vildu ekki heyra þessa hluti. Þögnin var höfuðóvinur okkar. Enn í dag er mikilvægasta áskorunin í þessari baráttu að láta ekki hylma yfir þessi mál og þögnina leggjast yfir allt.“ 

Sársaukafullar málamiðlanir

Bjarni Benediktsson forsætisráðherra vakti nýlega máls á því í Facebook-færslu að hann hefði, sem formaður allsherjar- og menntamálanefndar á tímabilinu 2003 til 2007, lagt mikla vinnu í breytingar á kynferðisbrotakafla hegningarlaganna.

 

„Góð samstaða tókst á Alþingi um öll meginatriði. Nauðgunarhugtakið var útvíkkað, fyrningarfrestir lengdir, sem skipti sérstaklega miklu í tilfelli brota gegn ólögráða, ýmsar refsiþyngingarástæður voru lögfestar og refsingar vegna kynferðisbrota þyngdar,“ skrifar Bjarni. Raunin er hins vegar sú að nefndarmenn þurftu að gera sársaukafullar málamiðlanir vegna tregðu Sjálfstæðisflokksins til að fallast á að kynferðisbrot gegn börnum yrðu gerð ófyrnanleg og að kaup á vændi yrðu refsiverð. Þá dró flokkurinn lappirnar að því er varðar hina svokölluðu „austurrísku leið“ sem felur í sér að lögregla fái lagaheimild til að vísa ofbeldismönnum af heimilum. Slík löggjöf var ekki samþykkt á Íslandi fyrr en Sjálfstæðisflokkurinn fór frá völdum í kjölfar efnahagshrunsins árið 2008 og aðrir flokkar náðu meirihluta á Alþingi.

Kolbrún Halldórsdóttir, fyrrverandi umhverfisráðherra og þingkona Vinstri grænna, segist hafa lent í „ótrúlega erfiðum slag“ við Björn Bjarnason, þáverandi dómsmálaráðherra, og Bjarna Benediktsson á umræddu kjörtímabili. Tregðan til breytinga og réttarbóta í þágu kvenréttinda og brotaþola kynferðisofbeldis hafi verið gríðarleg. Þannig hafi hún þurft að horfa upp á Björn Bjarnason leggjast gegn því að mansalsfórnarlömb fengju vernd á landinu og gegn því að lögreglan hefði heimild til að taka ofbeldismenn út af heimilum sínum.

Vildu refsa vændiskonum

Til skýringar á því sem fram fór á kjörtímabilinu 2003 til 2007 er gagnlegt að líta aftur til ársins 1992 þegar umræða vaknaði um hvort réttast væri að hætta að refsa þeim sem stunduðu vændi sér til framfærslu. Allsherjarnefnd klofnaði í afstöðu sinni. Meirihluti nefndarinnar undir forystu Sjálfstæðisflokksins – flokks sem hefur kennt sig við atvinnu- og einstaklingsfrelsi í gegnum tíðina – vildi að sala á vændi yrði áfram refsinæm.

Skráðu þig inn til að lesa

Þú færð 4 greinar fríar í mánuði. Þú hefur síðan val um að styrkja óháða blaðamennsku með áskrift á hagstæðu verði, frá aðeins 1.990 krónum á mánuði.
Leiðbeiningar má nálgast á stundin.is/leidbeiningar.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Sögufölsun felld af stalli
1
Úttekt

Sögu­föls­un felld af stalli

Mót­mæl­end­ur í Banda­ríkj­un­um krefjast upp­gjörs og vilja stytt­ur og minn­is­merki um suð­ur­rík­in burt. Sagn­fræð­ing­ur seg­ir það ekki í nein­um takti við mann­kyns­sög­una að lista­verk á op­in­ber­um stöð­um séu var­an­leg.
Þorbergur Þórsson
2
Blogg

Þorbergur Þórsson

Einka­fyr­ir­tæki í sjálf­boð­a­starfi and­spæn­is ráð­herr­a­ræði

Mál Kára Stef­áns­son­ar, Ís­lenskr­ar erfða­grein­ing­ar og for­sæt­is­ráð­herra Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur er for­vitni­legt. Ís­lensk erfða­grein­ing hef­ur skim­að tug­þús­und­ir Ís­lend­inga ís­lenska rík­inu að kostn­að­ar­lausu, en for­sæt­is­ráð­herra læt­ur eins og það sé bara sjálfsagt mál að einka­fyr­ir­tæk­ið sinni þessu verk­efni áfram. En þar kom að þol­in­mæði einka­fyr­ir­tæk­is­ins brast. Kári sendi ráð­herr­an­um bréf þann 1. júlí sl. og hvatti til þess að rík­is­vald­ið tæki sig...
73. spurningaþraut: Hver var næstfyrsta konan í Biblíunni?
3
Þrautir10 af öllu tagi

73. spurn­inga­þraut: Hver var næst­fyrsta kon­an í Biblí­unni?

Auka­spurn­ing­ar: Hvað er það sem sést á efri mynd­inni? Og hver er karl­inn á neðri mynd­inni? 1.   Getafix heit­ir öld­ung­ur einn, hann veit lengra nefi sínu, eins og sagt er, en er einkum vel að sér um jurta­fræði hvers kon­ar og kann öðr­um bet­ur að brugga ým­is lyf og kraftamixt­úr­ur um þeim. Til að ná sér í jurtir til að...
Kjaradeilur sigla Herjólfi í strand
4
FréttirVerkalýðsmál

Kjara­deil­ur sigla Herjólfi í strand

Fé­lag vél­stjóra og málm­tækni­manna og Fé­lag skip­stjórn­ar­manna hafa gef­ið út að með­lim­ir þeirra muni ekki ganga í störf fé­lags­manna Sjó­manna­fé­lags­ins á Herjólfi á með­an að þeir eru í verk­falli. Herjólf­ur mun ekki sigla til Vest­manna­eyja á með­an að vinnu­stöðv­un er í gangi.
Ný fagráð sjúkrahúsa ekki lýðræðislega kosin
5
FréttirHeilbrigðismál

Ný fagráð sjúkra­húsa ekki lýð­ræð­is­lega kos­in

Lækna­ráð og hjúkr­un­ar­ráð hafa ver­ið lögð nið­ur með lög­um og með­lim­ir nýrra fagráða verða vald­ir af for­stjór­um sjúkra­hús­anna sam­kvæmt reglu­gerð. Formað­ur lækna­ráðs Land­spít­al­ans hef­ur sagt að for­stjóri verði „býsna ein­ráð­ur“ og að að­hald minnki.
74. spurningaþraut: Reynistaðabræður? Risaeðlan?
6
Þrautir10 af öllu tagi

74. spurn­inga­þraut: Reyn­istaða­bræð­ur? Risa­eðl­an?

Auka­spurn­ing­ar: Hver mál­aði mál­verk­ið hér að of­an? Og hver er kon­an á neðri mynd­inni? 1.   Hvað heit­ir stærsta varð­skip Ís­lend­inga um þess­ar mund­ir? 2.   Hvað heit­ir stærsti fjörð­ur­inn sem geng­ur inn úr Breiða­firði? 3.   Hver leik­stýrði kvik­mynd­inni „Með allt á hreinu“? 4.   Hver hóf skáld­sagna­fer­il sinn með bók­inni Hella ár­ið 1990? 5.   Hvenær urðu Reyn­istaða­bræð­ur úti á Kili? Hér má...

Mest deilt

Þorbergur Þórsson
1
Blogg

Þorbergur Þórsson

Einka­fyr­ir­tæki í sjálf­boð­a­starfi and­spæn­is ráð­herr­a­ræði

Mál Kára Stef­áns­son­ar, Ís­lenskr­ar erfða­grein­ing­ar og for­sæt­is­ráð­herra Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur er for­vitni­legt. Ís­lensk erfða­grein­ing hef­ur skim­að tug­þús­und­ir Ís­lend­inga ís­lenska rík­inu að kostn­að­ar­lausu, en for­sæt­is­ráð­herra læt­ur eins og það sé bara sjálfsagt mál að einka­fyr­ir­tæk­ið sinni þessu verk­efni áfram. En þar kom að þol­in­mæði einka­fyr­ir­tæk­is­ins brast. Kári sendi ráð­herr­an­um bréf þann 1. júlí sl. og hvatti til þess að rík­is­vald­ið tæki sig...
Sögufölsun felld af stalli
2
Úttekt

Sögu­föls­un felld af stalli

Mót­mæl­end­ur í Banda­ríkj­un­um krefjast upp­gjörs og vilja stytt­ur og minn­is­merki um suð­ur­rík­in burt. Sagn­fræð­ing­ur seg­ir það ekki í nein­um takti við mann­kyns­sög­una að lista­verk á op­in­ber­um stöð­um séu var­an­leg.
Ný fagráð sjúkrahúsa ekki lýðræðislega kosin
3
FréttirHeilbrigðismál

Ný fagráð sjúkra­húsa ekki lýð­ræð­is­lega kos­in

Lækna­ráð og hjúkr­un­ar­ráð hafa ver­ið lögð nið­ur með lög­um og með­lim­ir nýrra fagráða verða vald­ir af for­stjór­um sjúkra­hús­anna sam­kvæmt reglu­gerð. Formað­ur lækna­ráðs Land­spít­al­ans hef­ur sagt að for­stjóri verði „býsna ein­ráð­ur“ og að að­hald minnki.
74. spurningaþraut: Reynistaðabræður? Risaeðlan?
4
Þrautir10 af öllu tagi

74. spurn­inga­þraut: Reyn­istaða­bræð­ur? Risa­eðl­an?

Auka­spurn­ing­ar: Hver mál­aði mál­verk­ið hér að of­an? Og hver er kon­an á neðri mynd­inni? 1.   Hvað heit­ir stærsta varð­skip Ís­lend­inga um þess­ar mund­ir? 2.   Hvað heit­ir stærsti fjörð­ur­inn sem geng­ur inn úr Breiða­firði? 3.   Hver leik­stýrði kvik­mynd­inni „Með allt á hreinu“? 4.   Hver hóf skáld­sagna­fer­il sinn með bók­inni Hella ár­ið 1990? 5.   Hvenær urðu Reyn­istaða­bræð­ur úti á Kili? Hér má...
73. spurningaþraut: Hver var næstfyrsta konan í Biblíunni?
5
Þrautir10 af öllu tagi

73. spurn­inga­þraut: Hver var næst­fyrsta kon­an í Biblí­unni?

Auka­spurn­ing­ar: Hvað er það sem sést á efri mynd­inni? Og hver er karl­inn á neðri mynd­inni? 1.   Getafix heit­ir öld­ung­ur einn, hann veit lengra nefi sínu, eins og sagt er, en er einkum vel að sér um jurta­fræði hvers kon­ar og kann öðr­um bet­ur að brugga ým­is lyf og kraftamixt­úr­ur um þeim. Til að ná sér í jurtir til að...
Kjaradeilur sigla Herjólfi í strand
6
FréttirVerkalýðsmál

Kjara­deil­ur sigla Herjólfi í strand

Fé­lag vél­stjóra og málm­tækni­manna og Fé­lag skip­stjórn­ar­manna hafa gef­ið út að með­lim­ir þeirra muni ekki ganga í störf fé­lags­manna Sjó­manna­fé­lags­ins á Herjólfi á með­an að þeir eru í verk­falli. Herjólf­ur mun ekki sigla til Vest­manna­eyja á með­an að vinnu­stöðv­un er í gangi.

Mest lesið í vikunni

Eigandi hússins sem brann tjáir sig: „Útlendingarnir borga en ekki Íslendingarnir“
1
FréttirBruninn á Bræðraborgarstíg

Eig­andi húss­ins sem brann tjá­ir sig: „Út­lend­ing­arn­ir borga en ekki Ís­lend­ing­arn­ir“

Krist­inn Jón Gísla­son, eig­andi HD verks ehf. sem á með­al ann­ars Bræðr­ar­borg­ar­stíg 1, seg­ist vera með sann­an­ir fyr­ir því að einn leigj­and­inn hafi kveikt í hús­inu. Hann seg­ir brun­ann vera harm­leik en vill ekki tjá sig frek­ar.
Unga parið sem lést í brunanum var að safna fyrir brúðkaupi sínu
2
FréttirBruninn á Bræðraborgarstíg

Unga par­ið sem lést í brun­an­um var að safna fyr­ir brúð­kaupi sínu

Leigj­end­ur á Bræðra­borg­ar­stíg 1, sem er bruna­rúst­ir eft­ir elds­voða, hafa feng­ið rukk­un vegna leigu í júlí. Einn íbú­inn leit­aði ráð­gjaf­ar vegna inn­heimtusím­tals. Magda­lena Kwi­at­kowska, starfs­mað­ur Efl­ing­ar, seg­ir að unga par­ið sem lést í brun­an­um hafi ver­ið að safna pen­ing­um fyr­ir brúð­kaupi sínu.
María Ósk Sigurðardóttir látin: „Hún heillaði alla sem hún hitti“
3
Fréttir

María Ósk Sig­urð­ar­dótt­ir lát­in: „Hún heill­aði alla sem hún hitti“

María Ósk Sig­urð­ar­dótt­ir lést 2. júlí og skil­ur eft­ir sig stóra fjöl­skyldu, með­al ann­ars fjög­ur börn og tvö barna­börn. Gest­ný Rós, syst­ir Maríu, ræð­ir við Stund­ina um syst­ur sína eins og hún var og eins og fjöl­skyld­an vill að henn­ar verði minnst, með virð­ingu og kær­leika.
„Þetta er langvarandi sorg“
4
ViðtalFaraldur 21. aldarinnar

„Þetta er langvar­andi sorg“

Eig­in­mað­ur Guðnýj­ar Helga­dótt­ur lést úr Alzheimer fyr­ir þrem­ur ár­um, eft­ir margra ára bar­áttu við sjúk­dóm­inn. Guðný seg­ist sjálf ekki hafa átt­að sig á álag­inu sem fylgdi veik­ind­um hans, fyrr en eft­ir að hann var fall­inn frá. Hún seg­ir sjúk­dóm­inn smám sam­an ræna fólk öll­um sín­um fal­legu eig­in­leik­um sem sé erfitt að horfa upp á.
„Þetta er eins og að missa hann rosalega hægt“
5
FréttirFaraldur 21. aldarinnar

„Þetta er eins og að missa hann rosa­lega hægt“

Pabbi systr­anna Pálínu Mjall­ar og Guð­rún­ar Huldu greind­ist með Alzheimer fyr­ir sjö ár­um en þær segja erfitt að segja til um hvenær fyrstu ein­kenna sjúk­dóms­ins varð vart. Síð­an þá hef­ur fjöl­skyld­an tek­ist á við sjúk­dóm­inn í ferli sem syst­urn­ar lýsa sem af­ar lýj­andi. Þær eru þakk­lát­ar fyr­ir kær­leiks­ríka umönn­un pabba síns en segja af­ar brýnt að bæta stuðn­ing við nán­ustu að­stand­end­ur.
Katrín býður þingmönnum að minnast brunans á Þingvöllum 1970
6
Fréttir

Katrín býð­ur þing­mönn­um að minn­ast brun­ans á Þing­völl­um 1970

Katrín Jak­obs­dótt­ir for­sæt­is­ráð­herra býð­ur þing­mönn­um til minn­ing­ar­at­hafn­ar vegna 50 ára frá elds­voð­an­um á Þing­völl­um sem tók líf þá­ver­andi for­sæt­is­ráð­herra, konu hans og dótt­ur­son­ar.
Messanum lokað eftir mótmæli fyrrum starfsfólks
7
FréttirRéttindabrot á vinnumarkaði

Mess­an­um lok­að eft­ir mót­mæli fyrr­um starfs­fólks

Sjáv­ar­rétt­ar­stað­ur­inn Mess­inn opn­aði síð­ast­lið­inn föstu­dag eft­ir eig­enda­skipti. Fyrr­um starfs­fólk sem hef­ur ekki feng­ið borg­að laun í fjóra mán­uði mót­mælti fyr­ir ut­an degi síð­ar. Við­skipta­vin­ir létu sig hverfa og staðn­um var lok­að.

Mest lesið í mánuðinum

Guðni tókst á við Guðmund Franklín: „Ertu stoltur af framgöngu þinni í kvöld?“
1
FréttirForsetakosningar 2020

Guðni tókst á við Guð­mund Frank­lín: „Ertu stolt­ur af fram­göngu þinni í kvöld?“

Guðni Th. Jó­hann­es­son for­seti svar­aði spurn­ing­um mót­fram­bjóð­anda síns, Guð­mund­ar Frank­líns Jóns­son­ar, í kapp­ræð­um í kvöld.
„Það er ekki hægt að spila þennan leik með þeim spilum sem voru gefin í byrjun“
2
Viðtal

„Það er ekki hægt að spila þenn­an leik með þeim spil­um sem voru gef­in í byrj­un“

Mæl­ir­inn er full­ur að sögn Loga Pedro og þol­in­mæð­in fyr­ir ras­isma er að þrot­um kom­in. Hann horf­ir til sögu svartra í al­þjóð­legu sam­hengi, en heim­fær­ir stöð­una: „Ég á sjálf­ur svo sterka fjöl­skyldu­sögu þeg­ar kem­ur að þræla­haldi,“ seg­ir Logi og árétt­ar mik­il­vægi þess að fólk taki af­stöðu.
Eigandi hússins sem brann tjáir sig: „Útlendingarnir borga en ekki Íslendingarnir“
3
FréttirBruninn á Bræðraborgarstíg

Eig­andi húss­ins sem brann tjá­ir sig: „Út­lend­ing­arn­ir borga en ekki Ís­lend­ing­arn­ir“

Krist­inn Jón Gísla­son, eig­andi HD verks ehf. sem á með­al ann­ars Bræðr­ar­borg­ar­stíg 1, seg­ist vera með sann­an­ir fyr­ir því að einn leigj­and­inn hafi kveikt í hús­inu. Hann seg­ir brun­ann vera harm­leik en vill ekki tjá sig frek­ar.
Unga parið sem lést í brunanum var að safna fyrir brúðkaupi sínu
4
FréttirBruninn á Bræðraborgarstíg

Unga par­ið sem lést í brun­an­um var að safna fyr­ir brúð­kaupi sínu

Leigj­end­ur á Bræðra­borg­ar­stíg 1, sem er bruna­rúst­ir eft­ir elds­voða, hafa feng­ið rukk­un vegna leigu í júlí. Einn íbú­inn leit­aði ráð­gjaf­ar vegna inn­heimtusím­tals. Magda­lena Kwi­at­kowska, starfs­mað­ur Efl­ing­ar, seg­ir að unga par­ið sem lést í brun­an­um hafi ver­ið að safna pen­ing­um fyr­ir brúð­kaupi sínu.
Vandræðahús í Vesturbænum logar: „Maður hefur horft fram á máttleysi borgaryfirvalda“
5
FréttirBruninn á Bræðraborgarstíg

Vand­ræða­hús í Vest­ur­bæn­um log­ar: „Mað­ur hef­ur horft fram á mátt­leysi borg­ar­yf­ir­valda“

Grun­ur er á sak­næmu at­hæfi, þar sem þrír ein­stak­ling­ar eru í haldi lög­reglu og fjór­ir eru á slysa­deild, eft­ir elds­voða í Vest­ur­bæn­um. Ná­grann­ar lýsa yf­ir langvar­andi áhyggj­um af ástandi húss­ins á Bræðra­borg­ar­stíg 1 og fyrr­ver­andi íbúi kvart­aði und­an því í frétt Stund­ar­inn­ar fyr­ir fjór­um ár­um.
Skiptar skoðanir um myndband KSÍ: „Þetta er hámark heimskunnar“
6
Fréttir

Skipt­ar skoð­an­ir um mynd­band KSÍ: „Þetta er há­mark heimsk­unn­ar“

Marg­ir lýstu því að mynd­band­ið hefði kall­að fram gæsa­húð af hrifn­ingu. Pró­fess­or við Lista­há­skól­ann, Godd­ur, seg­ir aft­ur á móti að mynd­band­ið sé veru­lega ógeð­fellt og upp­fullt af þjóð­rembu.
María Ósk Sigurðardóttir látin: „Hún heillaði alla sem hún hitti“
7
Fréttir

María Ósk Sig­urð­ar­dótt­ir lát­in: „Hún heill­aði alla sem hún hitti“

María Ósk Sig­urð­ar­dótt­ir lést 2. júlí og skil­ur eft­ir sig stóra fjöl­skyldu, með­al ann­ars fjög­ur börn og tvö barna­börn. Gest­ný Rós, syst­ir Maríu, ræð­ir við Stund­ina um syst­ur sína eins og hún var og eins og fjöl­skyld­an vill að henn­ar verði minnst, með virð­ingu og kær­leika.

Nýtt á Stundinni

Ný fagráð sjúkrahúsa ekki lýðræðislega kosin
FréttirHeilbrigðismál

Ný fagráð sjúkra­húsa ekki lýð­ræð­is­lega kos­in

Lækna­ráð og hjúkr­un­ar­ráð hafa ver­ið lögð nið­ur með lög­um og með­lim­ir nýrra fagráða verða vald­ir af for­stjór­um sjúkra­hús­anna sam­kvæmt reglu­gerð. Formað­ur lækna­ráðs Land­spít­al­ans hef­ur sagt að for­stjóri verði „býsna ein­ráð­ur“ og að að­hald minnki.
74. spurningaþraut: Reynistaðabræður? Risaeðlan?
Þrautir10 af öllu tagi

74. spurn­inga­þraut: Reyn­istaða­bræð­ur? Risa­eðl­an?

Auka­spurn­ing­ar: Hver mál­aði mál­verk­ið hér að of­an? Og hver er kon­an á neðri mynd­inni? 1.   Hvað heit­ir stærsta varð­skip Ís­lend­inga um þess­ar mund­ir? 2.   Hvað heit­ir stærsti fjörð­ur­inn sem geng­ur inn úr Breiða­firði? 3.   Hver leik­stýrði kvik­mynd­inni „Með allt á hreinu“? 4.   Hver hóf skáld­sagna­fer­il sinn með bók­inni Hella ár­ið 1990? 5.   Hvenær urðu Reyn­istaða­bræð­ur úti á Kili? Hér má...
Kjaradeilur sigla Herjólfi í strand
FréttirVerkalýðsmál

Kjara­deil­ur sigla Herjólfi í strand

Fé­lag vél­stjóra og málm­tækni­manna og Fé­lag skip­stjórn­ar­manna hafa gef­ið út að með­lim­ir þeirra muni ekki ganga í störf fé­lags­manna Sjó­manna­fé­lags­ins á Herjólfi á með­an að þeir eru í verk­falli. Herjólf­ur mun ekki sigla til Vest­manna­eyja á með­an að vinnu­stöðv­un er í gangi.
Sögufölsun felld af stalli
Úttekt

Sögu­föls­un felld af stalli

Mót­mæl­end­ur í Banda­ríkj­un­um krefjast upp­gjörs og vilja stytt­ur og minn­is­merki um suð­ur­rík­in burt. Sagn­fræð­ing­ur seg­ir það ekki í nein­um takti við mann­kyns­sög­una að lista­verk á op­in­ber­um stöð­um séu var­an­leg.
73. spurningaþraut: Hver var næstfyrsta konan í Biblíunni?
Þrautir10 af öllu tagi

73. spurn­inga­þraut: Hver var næst­fyrsta kon­an í Biblí­unni?

Auka­spurn­ing­ar: Hvað er það sem sést á efri mynd­inni? Og hver er karl­inn á neðri mynd­inni? 1.   Getafix heit­ir öld­ung­ur einn, hann veit lengra nefi sínu, eins og sagt er, en er einkum vel að sér um jurta­fræði hvers kon­ar og kann öðr­um bet­ur að brugga ým­is lyf og kraftamixt­úr­ur um þeim. Til að ná sér í jurtir til að...
Einkafyrirtæki í sjálfboðastarfi andspænis ráðherraræði
Blogg

Þorbergur Þórsson

Einka­fyr­ir­tæki í sjálf­boð­a­starfi and­spæn­is ráð­herr­a­ræði

Mál Kára Stef­áns­son­ar, Ís­lenskr­ar erfða­grein­ing­ar og for­sæt­is­ráð­herra Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur er for­vitni­legt. Ís­lensk erfða­grein­ing hef­ur skim­að tug­þús­und­ir Ís­lend­inga ís­lenska rík­inu að kostn­að­ar­lausu, en for­sæt­is­ráð­herra læt­ur eins og það sé bara sjálfsagt mál að einka­fyr­ir­tæk­ið sinni þessu verk­efni áfram. En þar kom að þol­in­mæði einka­fyr­ir­tæk­is­ins brast. Kári sendi ráð­herr­an­um bréf þann 1. júlí sl. og hvatti til þess að rík­is­vald­ið tæki sig...
Umhverfisáhrif smávirkjunar sýna veikleika rammaáætlunar
FréttirVirkjanir

Um­hverf­isáhrif smá­virkj­un­ar sýna veik­leika ramm­a­áætl­un­ar

Skipu­lags­stofn­un seg­ir virkj­un í Hverf­is­fljóti munu raska merku svæði Skaft­árelda­hrauns. Meta ætti smá­virkj­an­ir inn í ramm­a­áætl­un þar sem þær geti haft nei­kvæð um­hverf­isáhrif.
Fleiri bíða eftir hjúkrunarrýmum og bíða lengur
Fréttir

Fleiri bíða eft­ir hjúkr­un­ar­rým­um og bíða leng­ur

Bið­list­ar eft­ir hjúkr­un­ar­rým­um hafa lengst und­an­far­inn ára­tug og markmið stjórn­valda um bið­tíma hafa ekki náðst. Opn­un nýrra hjúkr­un­ar­rýma á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hef­ur létt á stöð­unni.
72. spurningaþraut: Aldrei þessu vant þarf ekki hárnákvæmt svar við einni spurningunni
Þrautir10 af öllu tagi

72. spurn­inga­þraut: Aldrei þessu vant þarf ekki hár­ná­kvæmt svar við einni spurn­ing­unni

Auka­spurn­ing­ar: Á mynd­inni að of­an, hver er kon­an? Á mynd­inni að neð­an, hvað er þetta? Og að­al­spurn­ing­ar: 1.   Hvað heit­ir for­seti Frakk­lands? 2.   Hvað hét for­set­inn sem hann leysti af hólmi? 3.   Í hvaða heims­álfu er rík­ið Bel­ize? 4.   Hvað eru phot­on og glu­on? Svar­ið þarf ekki að vera hár­ná­kvæmt. 5.   Empire State bygg­ing­in í New York-borg í Banda­ríkj­un­um er...
María Ósk Sigurðardóttir látin: „Hún heillaði alla sem hún hitti“
Fréttir

María Ósk Sig­urð­ar­dótt­ir lát­in: „Hún heill­aði alla sem hún hitti“

María Ósk Sig­urð­ar­dótt­ir lést 2. júlí og skil­ur eft­ir sig stóra fjöl­skyldu, með­al ann­ars fjög­ur börn og tvö barna­börn. Gest­ný Rós, syst­ir Maríu, ræð­ir við Stund­ina um syst­ur sína eins og hún var og eins og fjöl­skyld­an vill að henn­ar verði minnst, með virð­ingu og kær­leika.
Messanum lokað eftir mótmæli fyrrum starfsfólks
FréttirRéttindabrot á vinnumarkaði

Mess­an­um lok­að eft­ir mót­mæli fyrr­um starfs­fólks

Sjáv­ar­rétt­ar­stað­ur­inn Mess­inn opn­aði síð­ast­lið­inn föstu­dag eft­ir eig­enda­skipti. Fyrr­um starfs­fólk sem hef­ur ekki feng­ið borg­að laun í fjóra mán­uði mót­mælti fyr­ir ut­an degi síð­ar. Við­skipta­vin­ir létu sig hverfa og staðn­um var lok­að.
Erfðasynd er sjálfsuppfyllandi spádómur
Blogg

Símon Vestarr

Erfða­synd er sjálfs­upp­fyll­andi spá­dóm­ur

Hver sagði okk­ur að við vær­um grimm, sjálfs­elsk og drottn­un­ar­gjörn dýra­teg­und? Og af hverju trúð­um við því?   Í mínu til­felli er því auð­svar­að. Ég ólst upp við að taka bibl­í­una mjög al­var­lega og rauði þráð­ur­inn í gegn­um hana er hug­tak­ið erfða­synd; sú hug­mynd að Guð hafi mót­að okk­ur í sinni mynd en að eitt af hinum sköp­un­ar­verk­um hans hafi...