Þessi grein er meira en 2 ára gömul.

Inngróið skilningsleysi í kerfinu öllu á afleiðingum kynferðisbrota

Eft­ir fund stjórn­skip­un­ar- og eft­ir­lits­nefnd­ar seg­ir Svandís Svavars­dótt­ir þing­kona að ferl­ið sem lá að baki þeirri ákvörð­un að veita Robert Dow­ney upp­reist æru sé allt of vél­rænt og end­ur­spegli skiln­ings­leysi á eðli og af­leið­ing­um kyn­ferð­is­brota gegn börn­um. Skiln­ings­leysi sem sé inn­gró­ið í allt kerf­ið og birt­ist einnig í dómi Hæsta­rétt­ar. Nefnd­in ósk­aði eft­ir gögn­um máls­ins, en eng­in efn­is­leg rök lágu fyr­ir ákvörð­un­inni.

Mest lesið

Alexandra Sif Herleifsdóttir
1
Aðsent

Alexandra Sif Herleifsdóttir og Þórir Ingi Friðriksson

Syrg­ir lík­amann og líf­ið sem hún átti á sama tíma og hún þarf að berj­ast við kerf­ið

Mar­grét Guð­munds­dótt­ir hef­ur hægt og bít­andi misst mátt­inn í lík­am­an­um og lam­ast vegna MS-sjúk­dóms­ins. Nú er svo kom­ið að hún sit­ur föst á Land­spít­al­an­um þar sem hjúkr­un­ar­heim­ili treysta sér ekki til að ann­ast hana. Eig­in­mað­ur henn­ar og dótt­ir skrifa hér op­ið bréf til land­lækn­is og heil­brigð­is­ráð­herra vegna stöð­unn­ar.
Föður dæmt forræði þrátt fyrir fyrri sögu um kynferðisbrot gegn barni
2
Fréttir

Föð­ur dæmt for­ræði þrátt fyr­ir fyrri sögu um kyn­ferð­is­brot gegn barni

Rann­sókn á meintu kyn­ferð­is­broti manns gegn barni sínu var felld nið­ur án þess að lækn­is­rann­sókn færi fram á barn­inu eða það væri tek­ið í við­tal í Barna­húsi. Vitn­is­burð­ur tveggja kvenna um brot manns­ins gegn þeim hafði ekki áhrif á nið­ur­stöðu dóm­stóls­ins.
Helga Vala segir Davíð fáfróðan um mótmælin: „Vitinu virðist naumt skammtað“
3
FréttirRéttindabarátta blökkufólks

Helga Vala seg­ir Dav­íð fá­fróð­an um mót­mæl­in: „Vit­inu virð­ist naumt skammt­að“

Helga Vala Helga­dótt­ir, þing­mað­ur Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, gagn­rýn­ir skrif í Morg­un­blað­inu um mót­mæl­in í Banda­ríkj­un­um. Hún seg­ir Dav­íð Odds­son rit­stjóra ekki hafa skiln­ing á rétt­inda­bar­áttu svartra og lög­reglu­of­beldi.
Kallar stjórn Árvakurs til ábyrgðar
4
Fréttir

Kall­ar stjórn Ár­vak­urs til ábyrgð­ar

Hall­grím­ur Helga­son rit­höf­und­ur seg­ir stjórn­ar­fólk út­gáfu­fé­lags Morg­un­blaðs­ins bera ábyrgð á rasísk­um og meið­andi skrif­um Dav­íðs Odd­son­ar rit­stjóra.
Ólafur Hand sýknaður: Lýsingar á atburðum þóttu ekki ríma við áverka
5
Fréttir

Ólaf­ur Hand sýkn­að­ur: Lýs­ing­ar á at­burð­um þóttu ekki ríma við áverka

Lands­rétt­ur hef­ur snú­ið við dómi yf­ir Ólafi William Hand sem hafði ver­ið dæmd­ur fyr­ir al­var­legt of­beldi gegn barn­s­móð­ur sinni. Óum­deilt þyk­ir að hún hafi ruðst óboð­in inn á heim­ili Ól­afs.
Elliði varar við því að íslenska lögreglan gæti þurft að vígbúast
6
FréttirRéttindabarátta blökkufólks

Elliði var­ar við því að ís­lenska lög­regl­an gæti þurft að víg­bú­ast

Um­mæli Ell­iða Vign­is­son­ar, bæj­ar­stjóra Ölfuss, um of­beldi al­mennra borg­ara gegn lög­regl­unni vöktu hörð við­brögð. Hann árétt­ar áhyggj­ur sín­ar af stöðu ís­lensku lög­regl­unn­ar og var­ar við því að hún gæti þurft að vopn­bú­ast enn frek­ar. Af­brota­fræð­ing­ur bend­ir á að ekk­ert styðji full­yrð­ing­ar Ell­iða um vax­andi nei­kvæðni í garð lög­reglu, sem þurfi að fara var­lega í vald­beit­ingu gagn­vart minni­hluta­hóp­um.
Aukin skjánotkun leiðir ekki til verri félagsfærni barna
7
Þekking

Auk­in skjánotk­un leið­ir ekki til verri fé­lags­færni barna

Lang­tím­a­rann­sókn sýndi að nem­end­ur sem hófu leik­skóla­göngu ár­ið 2010 reynd­ust með betri fé­lags­færni en þeir sem byrj­uðu á leik­skóla 1998.
Stundin #119
Júní 2020
#119 - Júní 2020
Prentútgáfa Stundarinnar kemur næst út þann 19. júní.
Inngróið skilningsleysi í kerfinu öllu á afleiðingum kynferðisbrota

Ferlið að baki þessari ákvörðun endurspeglar innbyggt skilningsleysi á afleiðingum kynferðisbrota í kerfinu öllu,“ segir Svandís Svavarsdóttir, þingkona Vinstri grænna. Stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd fundaði í morgun um ferlið sem liggur að baki þeirri ákvörðun um að veita uppreist æru, í kjölfar þess að Robert Downey fékk æru sína uppreista og endurheimti í kjölfarið lögmannsréttindin þrátt fyrir að hafa verið fundinn sekur um kynferðisbrot gegn fimm stúlkum.

Auk nefndarmanna sátu á fundinum ráðuneytisstjóri innanríkisráðuneytsins og formaður Lögmannafélagsins. Í máli hans kom fram að Lögmannafélagið lagðist gegn ákvörðun Hæstaréttar um að veita Roberti lögmannsréttindin aftur, slíkt hefði ekki komið til greina í nágrannalöndnum. Í Svíþjóð hefði til dæmis aldrei komið til álita að maður sem hefði framið glæp af þessari stærðagráðu fengi lögmannsréttindin aftur. Á fundinum óskaði nefndin eftir þeim gögnum sem liggja að baki ákvörðuninni og ráðuneytið samþykkti að afhenda þau, en Svandís segir að ferlið að baki ákvörðuninni sé allt of vélrænt.

Formleg skilyrði

„Það sem stendur eftir í mínum huga er fyrst og fremst tvennt. Annars vegar það að svo virðist sem ráðuneytið hafi innleitt vélrænt ferli á undanförnum árum og áratugum sem að mínu mati getur ekki talist til sóma í réttarríki. Það er að segja að það séu ekki efnislegar ástæður sem liggja til grundvallar svo stórri ákvörðun sem þeirri sem uppreist æra er. Það virðist eins og það þurfi bara að uppfylla formleg skilyrði til að fá afgreiðslu á þeirri beiðni hverju sinni. Við óskuðum eftir að fá þau gögn sem liggja fyrir, eða sem lágu til grundvallar, það er að segja, fyrst og fremst þessar umsagnir, það sem kallað er meðmæli. Væntanlega mun nefndin funda aftur vegna þess.

„Það virðist sem það sé inngróið skilningsleysi á djúpstæðum áhrifum kynferðisbrota í kerfinu öllu.“

Síðan finnst mér það vera hitt málið sem er almennt til umhugsunar í þessu efni að það virðist sem það sé inngróið skilningsleysi á djúpstæðum áhrifum kynferðisbrota í kerfinu öllu og kynferðisbrotum gegn börnum. Bæði hvað varðar málflutningsréttindin, að það skuli ekki vera horft til eðlis brota þar, og að Hæstiréttur skuli vísa í þennan þrönga skilning á lögunum að brotið sé ekki framið í vinnunni, að þetta sé ekki brot í starfi hjá viðkomandi lögmanni. Líka að það sé enginn áskilnaður um að viðkomandi hafi leitast við að ná einhvers konar sáttum við samfélagið og þá sem fyrir brotunum urðu á sínum tíma.“

Fjársveltur málaflokkur 

Svandís bendir á að fræðimenn og fagaðilar sem starfa með þolendum ofbeldis, í Kvennaathvarfinu, á Stígamótum og víðar, haldi því statt og stöðugt fram að það vanti skilning á eðli og afleiðingum kynferðisbrota í kerfinu öllu. Mál Roberts Downey undirstriki það. 

Mér finnst þetta tiltekna mál sýna að við þurfum að gera miklu betur á öllum vígstöðum. Það þarf að fara yfir þetta allt saman og skoða stöðu þolenda kynferðisbrota, sönnunarbyrðina og allt sem þessum málum viðkemur. Það hefur áður verið rætt en það þarf bara að gera miklu betur í þessum efnum. 

Vilji stjórnvalda endurspeglast alltaf í fjármagni. Það er svo auðvelt að láta gera skýrslur og áætlanir án þess að fylgja því eftir. Við erum til dæmis með fína áætlun um mansal á Íslandi en hún er ekki fjármögnuð. Við erum með stefnu um að leggja aukna áherslu á þessa málaflokka en það er ekki fjármagnað. Raunverulegur vilji endurspeglast fyrst og fremst í því að setja meiri peninga í þessi mál á öllum stöðum, vegna þess að þekkingin er fyrir hendi. Þess vegna höfum við undanfarin ár lagt til breytingar á fjárlagafrumvarpinu, þar sem við leggjum til sérstaka fjárhæð til lögregluembættanna um allt land til að efla þennan þátt, en það hefur ekki verið samþykkt.“

Skilningsleysi Hæstaréttar

Málsmeðferðin endurspegli fyrst og fremst þekkingarleysi á eðli kynferðisbrota og afleiðingum þeirra. „Að láta eins og þú getir bara kallað til einhverja tvo fyrrverandi kennara þína eða þetta sé bara vélræn afgreiðsla. Við vitum ekkert hvað þessir tveir einstaklingar eru að segja í sinni greinargerð eða hvað þeir hafa fyrir sér. Kemur eitthvað fram þar um breytta afstöðu viðkomandi til sinna brota eða áherslu á yfirbót? Ég bara veit það ekki. Við vitum ekkert hvort það standi kannski bara að viðkomandi hafi sýnt af sér góða hegðun í einni setningu. Þetta virkaði á mig eins og þetta væri bara rútína. Þetta væri bara formsatriði. Það væri ekkert raunverulegt innihald þarna.“

„Þetta virkaði á mig eins og þetta væri bara rútína. Þetta væri bara formsatriði. Það væri ekkert raunverulegt innihald þarna.“

Sama skilningsleysi endurspeglast í niðurstöðu Hæstaréttar, segir hún, um endurheimt lögmannsréttinda. „Þar finnst mér við enn og aftur standa frammi fyrir algjöru skilningsleysi á eðli þessara brota. Hæstiréttur vísar í lögmannalögin og segir að þar sem brotin voru ekki framin í vinnunni eigi það ekki við.“

Fyrirkomulagið á hinum Norðurlöndunum þegar uppreist æra er veitt er mun strangara en hér á landi. Þá eiga afbrotamenn mun erfiðara með að öðlast ýmis borgaraleg réttindi á ný hafi þeir gerst sekir um alvarleg brot. Í dómi Hæstaréttar Noregs sem féll árið 2009 var einstaklingi hafnað að fá lögmannsréttindi sín á nýjan leik. Maðurinn hafði gerst sekur um fjársvik og ýmis bókhaldsbrot og dæmdur í 18 mánaða fangelsi vegna þeirra.

Engin efnisleg rök

Fundurinn var skráður sem venjulegur nefndarfundur og lokaður almenningi og fjölmiðlum. Stundin hefur ítrekað óskað eftir upplýsingum frá ráðuneytinu um ferlið sem lá að baki þessari ákvörðun en fjölmörgum spurningum er enn ósvarað. Svandís segir að samskipti ráðuneytisins við fjölmiðla hafi komið til tals á fundinum en því hafi verið svarað með því að starfsmenn væru margir í fríi.

Líkt og Stundin hefur greint frá þá getur það varðað refsingu samkvæmt núgildandi hegningarlögum að rifja upp afbrot dæmdra manna sem hafa hlotið uppreist æru. Þetta var einnig rætt á fundinum, en hluti nefndarmanna vildi meina að tjáningarfrelsisákvæði stjórnarskránnar hefði meira vægi en þetta ákvæði hegningarlaganna. 

Bent hefur verið á að hópur fólks hafi sótt um uppreist æru en ekki fengið, en á fundinum í morgun kom fram að í öllum tilvikum hafi því verið hafnað vegna formlegra vankanta. Þá hafi ekki verið liðinn nægilega langur tími frá því að dómur féll, viðkomandi hefur verið með annað mál til umfjöllunar í réttarvörslukerfinu eða annað slíkt. „Það eru einu dæmin um að viðkomandi hafi ekki fengið uppreist æru þegar óskað hefur verið eftir því. Það eru engin efnisleg rök sem liggja þar að baki,“ segir Svandís.

Á fundinum kom fram að ráðuneytið starfar ekki eftir neinum verklagsreglum né sé horft til leiðbeinandi sjónarmiða þegar umsóknir um uppreista æru eru teknar fyrir. Eitt af skilyrðum þess að menn hljóta uppreista æru er að þeir hafi sýnt af sér góða hegðun. „Það er einfaldlega þannig að ef einstaklingur segist hafa sýnt af sér góða hegðun þá er tekið mark á því enda gilda engar reglur um hvernig það er metið,“ segir Jón Þór Ólafsson, þingmaður Pírata og nefndarmaður í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd.

Velja sína valinkunnu menn sjálfir

Þá kom ekki fram hvernig valinkunnir menn eru metnir. „Það virðist vera að einstaklingurinn sjálfur sem óskar eftir uppreist æru bendi á þessa valinkunnu menn. Þetta ku oft vera kennarar, meðferðaraðilar eða einhverjir slíkir. Það eru einhver dæmi um að ráðuneytið fylgi því eftir með símtölum en þetta eru ekki aðilar sem ráðuneytið útnefnir eða neitt slíkt. Við spurðum um þetta,“ segir Svandís. Þá segir Jón Þór svar ráðuneytisins hafa verið að engar reglur væru til staðar hjá ráðuneytinu þegar meta ætti hverjir gætu talist valinkunni einstaklingar.

Svandís segir að nefndin hafi ekki enn fengið  upplýsingar um hvaða valinkunnu menn hafi mælt með því að Robert Downey myndi fá uppreist æru. „Við höfum ekki upplýsingar um það. Við óskuðum eftir gögnum og það kom fram að ráðuneytið kvaðst myndu láta okkur fá gögnin, fyrst og fremst innihald þessara umsagna.“

 „Við óskuðum eftir gögnunum og ég vænti þess að við fáum þau.“

Aðspurð hvort nöfnin muni ekki fylgja þeim gögnum ítrekar hún: „Við óskuðum eftir gögnunum og ég vænti þess að við fáum þau. Það er eina leiðin til þess að við getum ræktað okkar eftirlitsskyldu gagnvart ráðuneytinu, ráðherranum og framkvæmdavaldinu.“

Gögn sem nefndinni eru afhent eru allajafna opinber gögn og aðgengileg almenningi. „Það þarf að óska sérstaklega eftir því að þau séu afhent í trúnaði til að svo sé. Mér skilst að það sé til meðferðar mál sem varðar þessi gögn hjá úrskurðarnefnd upplýsingamála og væntanlega kemur einhver niðurstaða þar. Almennt er ég á þeirri skoðun að slíkar upplýsingar eigi að liggja fyrir og að gögn eigi að birtast almenningi. Ég held að það sé eina leiðin til þess að almenningur geti treyst valdhöfum á hverjum tíma.“

Ábyrgðin ráðherra 

Á endanum sé það alltaf ráðherra sem ber ábyrgð á þessari ákvörðun. „Samkvæmt íslenskri stjórnskipan ber ráðherra ábyrgð.“ Bjarni Benediktsson, sem var starfandi dómsmálaráðherra, í fjarveru Ólafar Nordal og kvittaði upp á veitingu uppreistar æru, hefur hins vegar hafnað þeirri ábyrgð. „Nei, ég tók við niðurstöðu úr ráðuneytinu sem hafði fengið sína hefðbundnu meðferð,“ sagði Bjarni í viðtali við RÚV þegar hann var spurður hvort hann hefði átt aðkomu að málinu. „Það er vegna þess að ráðuneytið hefur komið upp þessu vélræna ferli. Ég tel það ekki standast skoðun að ferlið sé svo vélrænt að undirskrift ráðherra sé bara gúmmístimpill. Það getur aldrei verið þannig,“ segir Svandís.

„Ég tel það ekki standast skoðun að ferlið sé svo vélrænt að undirskrift ráðherra sé bara gúmmístimpill“

Þá hefur forsetinn, Guðni Th. Jóhannesson, einnig hafnað því að hafa átt nokkra aðkomu að málinu, þótt hann hafi einnig skrifað undir beiðni þess efnis. Í samtali við Vísi sagðist hann ekki hafa vitað um hvaða mann var að ræða þegar hann skrifaði undir beiðnina. „Þann 16. september í fyrra fékk ég fjórar svona beiðnir. Ég fæ engan rökstuðning, engin fylgigögn, einungis nafn og lengd dóms. Svo segir. „Nú þykja skilyrði vera fyrir hendi til þess að verða við framangreindri beiðni vil ég leyfa mér að leggja til að yður, forseti Íslands, mætti þóknast að veita nefndum manni uppreist æru sinnar að því er snertir framangreindan dóm,“ sagði Guðni.

Svandís segir að til að breyta þessu þurfi að breyta stjórnarskránni, „og það eigum við að gera. Svo er spurning hvort forseti eigi ekki að leita upplýsinga varðandi hvað liggur að baki hverju sinni. Eiga ekki bæði ráðherra og forseti á hverjum tíma að fá upplýsingar um hvaða sjónarmið liggja að baki þeirri ákvörðun sem er til umfjöllunar? Það hlýtur að vera.“

Þverpólítískur hópur vinni frumvarpið

Jón Þór segir nauðsynlegt að þverpólítískur hópur vinni að lagabreytingum um veitingu uppreistar æru. Það þurfi að gera í mikilli sátt við fagaðila og borgara á landinu. Í vikunni tilkynnti Sigríður Á. Andersen dómsmálaráðherra í viðtali við Morgunblaðið að hún stefndi á að leggja fram frumvarp um breytingu á uppreist æru í haust.

„Breytingarnar á löggjöfinni þarf að vinna faglega og málefnalega og þá þarf að horfa til hinna Norðurlandanna þar sem veiting uppreistar æru er bundin mun þrengri og málefnalegri skilyrðum. Þá þætti mér eðlilegra að Alþingi ætti frumkvæðið að slíkri vinnu fremur en ráðuneytið sem hefur ekki verið að sinna málflokknum vel,“ segir Jón.

Jón segir alla nefndarmenninna vera sammála um að afbrotamenn eigi að taka út refsingar sínar í betrunarkerfi og fangar eigi að hafa þann möguleika að taka á nýjan leik þátt í samfélaginu þegar þeir hafa tekið út sína refsingu. „Það er þó ekki hægt að endurveita öll borgarleg réttindi í öllum tilfellum. Slíku þarf að setja þrengri skorður en þær sem til staðar eru í dag. Það er til að mynda óeðlilegt að læknir geti fengið atvinnuréttindi sín á ný hafi hann myrt sjúkling sinn,“ segir Jón.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Alexandra Sif Herleifsdóttir
1
Aðsent

Alexandra Sif Herleifsdóttir og Þórir Ingi Friðriksson

Syrg­ir lík­amann og líf­ið sem hún átti á sama tíma og hún þarf að berj­ast við kerf­ið

Mar­grét Guð­munds­dótt­ir hef­ur hægt og bít­andi misst mátt­inn í lík­am­an­um og lam­ast vegna MS-sjúk­dóms­ins. Nú er svo kom­ið að hún sit­ur föst á Land­spít­al­an­um þar sem hjúkr­un­ar­heim­ili treysta sér ekki til að ann­ast hana. Eig­in­mað­ur henn­ar og dótt­ir skrifa hér op­ið bréf til land­lækn­is og heil­brigð­is­ráð­herra vegna stöð­unn­ar.
Föður dæmt forræði þrátt fyrir fyrri sögu um kynferðisbrot gegn barni
2
Fréttir

Föð­ur dæmt for­ræði þrátt fyr­ir fyrri sögu um kyn­ferð­is­brot gegn barni

Rann­sókn á meintu kyn­ferð­is­broti manns gegn barni sínu var felld nið­ur án þess að lækn­is­rann­sókn færi fram á barn­inu eða það væri tek­ið í við­tal í Barna­húsi. Vitn­is­burð­ur tveggja kvenna um brot manns­ins gegn þeim hafði ekki áhrif á nið­ur­stöðu dóm­stóls­ins.
Helga Vala segir Davíð fáfróðan um mótmælin: „Vitinu virðist naumt skammtað“
3
FréttirRéttindabarátta blökkufólks

Helga Vala seg­ir Dav­íð fá­fróð­an um mót­mæl­in: „Vit­inu virð­ist naumt skammt­að“

Helga Vala Helga­dótt­ir, þing­mað­ur Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, gagn­rýn­ir skrif í Morg­un­blað­inu um mót­mæl­in í Banda­ríkj­un­um. Hún seg­ir Dav­íð Odds­son rit­stjóra ekki hafa skiln­ing á rétt­inda­bar­áttu svartra og lög­reglu­of­beldi.
Kallar stjórn Árvakurs til ábyrgðar
4
Fréttir

Kall­ar stjórn Ár­vak­urs til ábyrgð­ar

Hall­grím­ur Helga­son rit­höf­und­ur seg­ir stjórn­ar­fólk út­gáfu­fé­lags Morg­un­blaðs­ins bera ábyrgð á rasísk­um og meið­andi skrif­um Dav­íðs Odd­son­ar rit­stjóra.
Ólafur Hand sýknaður: Lýsingar á atburðum þóttu ekki ríma við áverka
5
Fréttir

Ólaf­ur Hand sýkn­að­ur: Lýs­ing­ar á at­burð­um þóttu ekki ríma við áverka

Lands­rétt­ur hef­ur snú­ið við dómi yf­ir Ólafi William Hand sem hafði ver­ið dæmd­ur fyr­ir al­var­legt of­beldi gegn barn­s­móð­ur sinni. Óum­deilt þyk­ir að hún hafi ruðst óboð­in inn á heim­ili Ól­afs.
Elliði varar við því að íslenska lögreglan gæti þurft að vígbúast
6
FréttirRéttindabarátta blökkufólks

Elliði var­ar við því að ís­lenska lög­regl­an gæti þurft að víg­bú­ast

Um­mæli Ell­iða Vign­is­son­ar, bæj­ar­stjóra Ölfuss, um of­beldi al­mennra borg­ara gegn lög­regl­unni vöktu hörð við­brögð. Hann árétt­ar áhyggj­ur sín­ar af stöðu ís­lensku lög­regl­unn­ar og var­ar við því að hún gæti þurft að vopn­bú­ast enn frek­ar. Af­brota­fræð­ing­ur bend­ir á að ekk­ert styðji full­yrð­ing­ar Ell­iða um vax­andi nei­kvæðni í garð lög­reglu, sem þurfi að fara var­lega í vald­beit­ingu gagn­vart minni­hluta­hóp­um.
Aukin skjánotkun leiðir ekki til verri félagsfærni barna
7
Þekking

Auk­in skjánotk­un leið­ir ekki til verri fé­lags­færni barna

Lang­tím­a­rann­sókn sýndi að nem­end­ur sem hófu leik­skóla­göngu ár­ið 2010 reynd­ust með betri fé­lags­færni en þeir sem byrj­uðu á leik­skóla 1998.

Mest deilt

Alexandra Sif Herleifsdóttir
1
Aðsent

Alexandra Sif Herleifsdóttir og Þórir Ingi Friðriksson

Syrg­ir lík­amann og líf­ið sem hún átti á sama tíma og hún þarf að berj­ast við kerf­ið

Mar­grét Guð­munds­dótt­ir hef­ur hægt og bít­andi misst mátt­inn í lík­am­an­um og lam­ast vegna MS-sjúk­dóms­ins. Nú er svo kom­ið að hún sit­ur föst á Land­spít­al­an­um þar sem hjúkr­un­ar­heim­ili treysta sér ekki til að ann­ast hana. Eig­in­mað­ur henn­ar og dótt­ir skrifa hér op­ið bréf til land­lækn­is og heil­brigð­is­ráð­herra vegna stöð­unn­ar.
Föður dæmt forræði þrátt fyrir fyrri sögu um kynferðisbrot gegn barni
2
Fréttir

Föð­ur dæmt for­ræði þrátt fyr­ir fyrri sögu um kyn­ferð­is­brot gegn barni

Rann­sókn á meintu kyn­ferð­is­broti manns gegn barni sínu var felld nið­ur án þess að lækn­is­rann­sókn færi fram á barn­inu eða það væri tek­ið í við­tal í Barna­húsi. Vitn­is­burð­ur tveggja kvenna um brot manns­ins gegn þeim hafði ekki áhrif á nið­ur­stöðu dóm­stóls­ins.
Elliði varar við því að íslenska lögreglan gæti þurft að vígbúast
3
FréttirRéttindabarátta blökkufólks

Elliði var­ar við því að ís­lenska lög­regl­an gæti þurft að víg­bú­ast

Um­mæli Ell­iða Vign­is­son­ar, bæj­ar­stjóra Ölfuss, um of­beldi al­mennra borg­ara gegn lög­regl­unni vöktu hörð við­brögð. Hann árétt­ar áhyggj­ur sín­ar af stöðu ís­lensku lög­regl­unn­ar og var­ar við því að hún gæti þurft að vopn­bú­ast enn frek­ar. Af­brota­fræð­ing­ur bend­ir á að ekk­ert styðji full­yrð­ing­ar Ell­iða um vax­andi nei­kvæðni í garð lög­reglu, sem þurfi að fara var­lega í vald­beit­ingu gagn­vart minni­hluta­hóp­um.
Helga Vala segir Davíð fáfróðan um mótmælin: „Vitinu virðist naumt skammtað“
4
FréttirRéttindabarátta blökkufólks

Helga Vala seg­ir Dav­íð fá­fróð­an um mót­mæl­in: „Vit­inu virð­ist naumt skammt­að“

Helga Vala Helga­dótt­ir, þing­mað­ur Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, gagn­rýn­ir skrif í Morg­un­blað­inu um mót­mæl­in í Banda­ríkj­un­um. Hún seg­ir Dav­íð Odds­son rit­stjóra ekki hafa skiln­ing á rétt­inda­bar­áttu svartra og lög­reglu­of­beldi.
Aukin skjánotkun leiðir ekki til verri félagsfærni barna
5
Þekking

Auk­in skjánotk­un leið­ir ekki til verri fé­lags­færni barna

Lang­tím­a­rann­sókn sýndi að nem­end­ur sem hófu leik­skóla­göngu ár­ið 2010 reynd­ust með betri fé­lags­færni en þeir sem byrj­uðu á leik­skóla 1998.
Þorvaldur Gylfason
6
Pistill

Þorvaldur Gylfason

Þú ert svert­ingi

Þeg­ar stjórn­völd traðka á rétti ein­stak­linga og grafa und­an lýð­ræð­inu.
Illugi Jökulsson
7
Pistill10 af öllu tagi

Illugi Jökulsson

40. spurn­inga­þraut­in: Hin létta Ís­lands­saga

Það er ekki seinna vænna að koma upp hefð­um. Nú er að kom­ast á sú hefð að tí­unda hver spurn­inga­þraut fjalli öll um eitt til­tek­ið efni. Þessi fer­tug­asta spurn­inga­þraut fjall­ar því öll um Ís­lands­sögu. Auka­spurn­ing­arn­ar eru þess­ar, og líka úr Ís­lands­sög­unni: Hvaða at­burð­ur á sér stað á mynd­inni hér að of­an? Og hvaða karl­mað­ur er á mynd­inni hér að neð­an?...

Mest lesið í vikunni

Andlát við Laxá: „Hann lést við uppáhaldsiðju sína“
1
Fréttir

And­lát við Laxá: „Hann lést við upp­á­halds­iðju sína“

Mað­ur­inn hét Árni Björn Jónas­son. Eft­ir­lif­andi kona hans seg­ir hann hafa lát­ist við eft­ir­læt­is­iðju sína, urriða­veiði í Laxá í Að­al­dal.
Bæjarstjóri Ölfuss: „Hér á Íslandi glímum við við ofbeldi almennings gagnvart lögreglu“
2
Fréttir

Bæj­ar­stjóri Ölfuss: „Hér á Ís­landi glím­um við við of­beldi al­menn­ings gagn­vart lög­reglu“

Elliði Vign­is­son bæj­ar­stjóri í Ölfus seg­ir al­menn­ing á Ís­landi beita lög­reglu of­beldi á með­an of­beldi lög­reglu er mót­mælt í Banda­ríkj­un­um. „Gjör­sam­lega ósam­bæri­legt,“ seg­ir Ill­ugi Jök­uls­son rit­höf­und­ur.
„Mitt líf hefur snúist um sauðfé og rekavið“
3
Myndir

„Mitt líf hef­ur snú­ist um sauð­fé og reka­við“

Siggi er með­al síð­ustu sauð­fjár­bænd­anna í Ár­nes­hreppi á Strönd­um. Hann er 81 árs og býr í hús­inu þar sem hann ólst upp. Hann hef­ur alltaf bú­ið þar, fyr­ir ut­an tvo vet­ur. Heiða Helga­dótt­ir ljós­mynd­ari fylgd­ist með sauð­burði hjá Sigga.
Alexandra Sif Herleifsdóttir
4
Aðsent

Alexandra Sif Herleifsdóttir og Þórir Ingi Friðriksson

Syrg­ir lík­amann og líf­ið sem hún átti á sama tíma og hún þarf að berj­ast við kerf­ið

Mar­grét Guð­munds­dótt­ir hef­ur hægt og bít­andi misst mátt­inn í lík­am­an­um og lam­ast vegna MS-sjúk­dóms­ins. Nú er svo kom­ið að hún sit­ur föst á Land­spít­al­an­um þar sem hjúkr­un­ar­heim­ili treysta sér ekki til að ann­ast hana. Eig­in­mað­ur henn­ar og dótt­ir skrifa hér op­ið bréf til land­lækn­is og heil­brigð­is­ráð­herra vegna stöð­unn­ar.
Bergþór spyr hvort segja eigi börnum að þau séu líklegir kynferðisbrotamenn
5
Fréttir

Berg­þór spyr hvort segja eigi börn­um að þau séu lík­leg­ir kyn­ferð­is­brota­menn

Berg­þór Óla­son, þing­mað­ur Mið­flokks­ins, var­ar við fræðslu um kyn­ferð­is­legt of­beldi á lægri skóla­stig­um. Börn eigi að fá að vera börn. „Þarf að gefa í skyn við leik­skóla­börn að þau séu lík­leg til að verða fyr­ir of­beldi og beita aðra of­beldi?“ spyr hann.
Covid-samsærið mikla
6
Fréttir

Covid-sam­sær­ið mikla

Sam­særis­kenn­ing­ar um kór­óna­veiruna hafa náð fót­festu í um­ræðu á net­inu og breið­ast hratt út. Án allra vís­inda­legra sann­ana er því með­al ann­ars hald­ið fram að farsíma­möst­ur valdi sjúk­dómn­um, Bill Gates hafi hann­að veiruna á til­rauna­stofu eða jafn­vel að fjöl­miðl­ar hafi skáld­að far­ald­ur­inn upp og eng­inn sé í raun lát­inn af völd­um Covid. Ís­lensk­ur lækn­ir seg­ir al­gengt að sjúk­ling­ar fái rang­hug­mynd­ir um sjúk­dóma á net­inu og þær geti þvælst fyr­ir og gert lækn­um erfitt um vik.
Helgi Hrafn sagðist finna fyrir rasisma: „Sumt fólk heldur að ég sé múslimi“
7
FréttirRéttindabarátta blökkufólks

Helgi Hrafn sagð­ist finna fyr­ir ras­isma: „Sumt fólk held­ur að ég sé múslimi“

Þing­mað­ur Pírata mætti miklu mót­læti á Twitter í um­ræð­um um kyn­þátta­for­dóma á Ís­landi. Hann baðst af­sök­un­ar á um­mæl­um sín­um um upp­lif­un svartr­ar ís­lenskr­ar konu, sem lýsti of­beldi og for­dóm­um sem hún hef­ur orð­ið fyr­ir vegna húðlitar síns.

Mest lesið í mánuðinum

Myndband: Heiða Helgadóttir
1
Viðtal

Við segj­um okk­ar sögu sjálf­ar

Kolfinna og Katrín Arn­dís­ar­dæt­ur stíga hér fram í fyrsta sinn til þess að segja sögu sem er þeirra. Þær ætla ekki að sam­þykkja leng­ur að sag­an sé skrif­uð fyr­ir þær, af föð­ur sem þær slitu sam­skipt­um við vegna sam­skipta sem þær lýsa sem of­beldi og of­ríki.
Dofri nemur dóttur sína á brott
2
Fréttir

Dof­ri nem­ur dótt­ur sína á brott

Tíu ára göm­ul dótt­ir Dof­ra Her­manns­son­ar er horf­in móð­ur­fjöl­skyldu sinni. Stúlk­an er í jafnri for­sjá móð­ur og föð­ur og átti að snúa aft­ur til móð­ur sinn­ar fyr­ir fjór­um dög­um. Dof­ri er formað­ur Fé­lags um for­eldra­jafn­rétti, sem berst fyr­ir jafnri um­gengni for­eldra við börn sín.
Alvarleg staða og grafarþögn hjá Capacent
3
FréttirCovid-19

Al­var­leg staða og grafar­þögn hjá Capacent

Ekki hef­ur náðst í fram­kvæmda­stjóra, stjórn­ar­menn eða eig­end­ur fyr­ir­tæk­is­ins. Starfs­menn biðj­ast und­an því að tjá sig um mál­ið og vísa á fram­kvæmda­stjór­ann Hall­dór Þorkels­son.
Í neti narsissistans
4
Greining

Í neti nars­iss­ist­ans

Það er auð­velt að flækj­ast í net nars­iss­ist­ans óaf­vit­andi um hvað bíð­ur okk­ar, en átt­ir þú því á að þú ert fórn­ar­lamb slíks ein­stak­lings skaltu koma þér í burtu hið fyrsta.
Lögreglan kölluð til þar sem Dofri deildi við eiginkonu sína
5
Fréttir

Lög­regl­an köll­uð til þar sem Dof­ri deildi við eig­in­konu sína

Þá­ver­andi eig­in­kona ósk­aði eft­ir að­stoð lög­reglu vegna Dof­ra Her­manns­son­ar, for­manns Fé­lags um for­eldra­jafn­rétti, í mars. Tíu ára dótt­ir hans var við­stödd at­vik­ið, en Dof­ri held­ur henni nú frá barn­s­móð­ur sinni, ann­arri fyrr­ver­andi eig­in­konu, með þeim rök­um að fjór­ir ein­stak­ling­ar beiti hana of­beldi, þar á með­al dótt­ir hans og stjúp­dótt­ir.
Stór heildverslun setur 27 starfsmenn á hlutabætur: Eigandinn fékk tæpan hálfan milljarð í arð árin 2017 og 2018
6
FréttirCovid-19

Stór heild­versl­un set­ur 27 starfs­menn á hluta­bæt­ur: Eig­and­inn fékk tæp­an hálf­an millj­arð í arð ár­in 2017 og 2018

Ein stærsta heild­versl­un lands­ins, Innn­es, ákvað að nýta hluta­bóta­leið­ina til að forð­ast upp­sagn­ir. For­stjór­inn und­ir­strik­ar að fyr­ir­tæk­ið hafi ein­göngu nýtt sér til­mæli stjórn­valda. Innn­es og eig­andi þess, Dals­nes ehf., eru mjög sterk fjár­hags­lega.
Jón Trausti Reynisson
7
Pistill

Jón Trausti Reynisson

Syk­urpabba­land­ið

Megn­inu af ís­lensk­um fjöl­miðl­um er hald­ið úti af syk­urpöbb­um sem hafa sín­ar ástæð­ur til að nið­ur­greiða þá. Nú er kom­ið á dag­inn að rík­asti Ís­lend­ing­ur­inn ákvað að fjár­magna DV og DV.is leyni­lega.

Nýtt á Stundinni

Rísa upp gegn misrétti, ofbeldi og niðurlægingu
Fréttir

Rísa upp gegn mis­rétti, of­beldi og nið­ur­læg­ingu

Mót­mæl­in vegna dauða Geor­ge Floyd hafa varp­að kast­ljósi á elsta og rót­grón­asta vanda­mál Banda­ríkj­anna. Að­gerða­sinn­ar og skipu­leggj­end­ur mót­mæla segja að kom­ið sé að löngu tíma­bæru upp­gjöri við þá kyn­þátta­hyggju sem gegn­sýr­ir allt dag­legt líf og póli­tík vest­an­hafs. Banda­ríska lög­regl­an er sögð órjúf­an­leg­ur hluti af kerfi sem hef­ur frá upp­hafi nið­ur­lægt blökku­fólk og beitt það skipu­lögðu póli­tísku of­beldi fyr­ir hönd hvíta meiri­hlut­ans.
Félagsuppbygging eða aktívismi
Andri Sigurðsson
Blogg

Andri Sigurðsson

Fé­lags­upp­bygg­ing eða aktív­ismi

Aktív­ismi hef­ur orð­ið að meg­in að­ferð rót­tæka vinst­ris­ins í Norð­ur-Am­er­íku. Aktív­ism­inn hef­ur orð­ið fyr­ir val­inu án þess að herfræði­legt gildi hans hafi ver­ið hug­leitt síð­ustu 30 ár í það minnsta og út­kom­an hef­ur ver­ið lak­ari en efni stóðu til. Þónokkr­ar ástæð­ur er fyr­ir því að aktív­ismi skil­ar ekki þeim ár­angri sem við vild­um. En hérna verð­ur því hald­ið fram að...
Ólafur Hand sýknaður: Lýsingar á atburðum þóttu ekki ríma við áverka
Fréttir

Ólaf­ur Hand sýkn­að­ur: Lýs­ing­ar á at­burð­um þóttu ekki ríma við áverka

Lands­rétt­ur hef­ur snú­ið við dómi yf­ir Ólafi William Hand sem hafði ver­ið dæmd­ur fyr­ir al­var­legt of­beldi gegn barn­s­móð­ur sinni. Óum­deilt þyk­ir að hún hafi ruðst óboð­in inn á heim­ili Ól­afs.
Skemmtiferð á vígvöllinn?
Illugi Jökulsson
Pistill

Illugi Jökulsson

Skemmti­ferð á víg­völl­inn?

Er hlut­verk sjón­varps­frétta að myndskreyta at­burði und­an­far­ins sól­ar­hrings eða skil­greina og skýra það mik­il­væg­asta?
Öðruvísi þjóðhátíðardagur, kvennahlaup, hljóð og orð
Stundarskráin

Öðru­vísi þjóð­há­tíð­ar­dag­ur, kvenna­hlaup, hljóð og orð

Tón­leik­ar, sýn­ing­ar og við­burð­ir 5. til 18. júní.
Syrgir líkamann og lífið sem hún átti á sama tíma og hún þarf að berjast við kerfið
Alexandra Sif Herleifsdóttir
Aðsent

Alexandra Sif Herleifsdóttir og Þórir Ingi Friðriksson

Syrg­ir lík­amann og líf­ið sem hún átti á sama tíma og hún þarf að berj­ast við kerf­ið

Mar­grét Guð­munds­dótt­ir hef­ur hægt og bít­andi misst mátt­inn í lík­am­an­um og lam­ast vegna MS-sjúk­dóms­ins. Nú er svo kom­ið að hún sit­ur föst á Land­spít­al­an­um þar sem hjúkr­un­ar­heim­ili treysta sér ekki til að ann­ast hana. Eig­in­mað­ur henn­ar og dótt­ir skrifa hér op­ið bréf til land­lækn­is og heil­brigð­is­ráð­herra vegna stöð­unn­ar.
Föður dæmt forræði þrátt fyrir fyrri sögu um kynferðisbrot gegn barni
Fréttir

Föð­ur dæmt for­ræði þrátt fyr­ir fyrri sögu um kyn­ferð­is­brot gegn barni

Rann­sókn á meintu kyn­ferð­is­broti manns gegn barni sínu var felld nið­ur án þess að lækn­is­rann­sókn færi fram á barn­inu eða það væri tek­ið í við­tal í Barna­húsi. Vitn­is­burð­ur tveggja kvenna um brot manns­ins gegn þeim hafði ekki áhrif á nið­ur­stöðu dóm­stóls­ins.
„Við grétum öll saman þennan dag“
ViðtalCovid-19

„Við grét­um öll sam­an þenn­an dag“

Guð­rún Stef­áns­dótt­ir hef­ur unn­ið ým­is þjón­ustu­störf á Radis­son Blu, Hót­el Sögu, þar sem öllu starfs­fólki var sagt var upp í kjöl­far far­ald­urs­ins, alls 110 manns. „Þetta breyt­ir líf­inu.“
Þú ert svertingi
Þorvaldur Gylfason
Pistill

Þorvaldur Gylfason

Þú ert svert­ingi

Þeg­ar stjórn­völd traðka á rétti ein­stak­linga og grafa und­an lýð­ræð­inu.
Elliði varar við því að íslenska lögreglan gæti þurft að vígbúast
FréttirRéttindabarátta blökkufólks

Elliði var­ar við því að ís­lenska lög­regl­an gæti þurft að víg­bú­ast

Um­mæli Ell­iða Vign­is­son­ar, bæj­ar­stjóra Ölfuss, um of­beldi al­mennra borg­ara gegn lög­regl­unni vöktu hörð við­brögð. Hann árétt­ar áhyggj­ur sín­ar af stöðu ís­lensku lög­regl­unn­ar og var­ar við því að hún gæti þurft að vopn­bú­ast enn frek­ar. Af­brota­fræð­ing­ur bend­ir á að ekk­ert styðji full­yrð­ing­ar Ell­iða um vax­andi nei­kvæðni í garð lög­reglu, sem þurfi að fara var­lega í vald­beit­ingu gagn­vart minni­hluta­hóp­um.
Hugleikur
Hús & Hillbilly#1

Hug­leik­ur

Í þess­um fyrsta hlað­varps­þætti Hús & Hill­billy ræð­ir Hug­leik­ur Dags­son með­al ann­ars um mik­il­vægi nið­ur­læg­ing­ar­inn­ar, en hann upp­götvaði tækni til þess að breyta upp­lif­un nið­ur­læg­ing­ar­inn­ar í þeim til­gangi að koma í veg fyr­ir að skamm­ar­leg at­vik dags­ins éti mann upp að inn­an, rétt fyr­ir svefn­inn. Gæti ver­ið námskeið í upp­sigl­ingu?
Helga Vala segir Davíð fáfróðan um mótmælin: „Vitinu virðist naumt skammtað“
FréttirRéttindabarátta blökkufólks

Helga Vala seg­ir Dav­íð fá­fróð­an um mót­mæl­in: „Vit­inu virð­ist naumt skammt­að“

Helga Vala Helga­dótt­ir, þing­mað­ur Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, gagn­rýn­ir skrif í Morg­un­blað­inu um mót­mæl­in í Banda­ríkj­un­um. Hún seg­ir Dav­íð Odds­son rit­stjóra ekki hafa skiln­ing á rétt­inda­bar­áttu svartra og lög­reglu­of­beldi.