Þessi grein er meira en 3 ára gömul.

Gleymda stríðið í Jemen

Ekki er allt sem sýn­ist varð­andi stríð­ið í Jemen. Guð­rún Mar­grét Guð­munds­dótt­ir, mann­fræð­ing­ur sem eitt sinn bjó í Jemen, rýn­ir á bak við tjöld­in og grein­ir helstu ástæð­ur stríðs­átak­anna.

Gleymda stríðið í Jemen

Nú eru rúm tvö ár liðin síðan bandalag sjö þjóða, með Sádi-Arabíu í fararbroddi (hér eftir kallað Bandalagið), hófu loftárásir á Jemen, hina bláfátæku og vandræðasömu nágranna Sádi-Arabíu í suðri. Fljótlega fylgdi innrás landhers í kjölfarið. Þegar árásirnar hófust var Jemen þegar í slæmum málum. Neyðarástand ríkti vegna langvarandi fátæktar, svæðisbundinna átaka, mataróöryggis og spillingar stjórnvalda svo eitthvað sé nefnt og milljónir manna þurftu að reiða sig á neyðaraðstoð til að komast af. Eins og gefur að skilja hafa svo linnulausar loftárásir Bandalagsins og átök stríðandi fylkinga bætt gráu ofan á svart, svo vægt sé til orða tekið, og landið nú ein rjúkandi rúst. Jemenar löngu orðnir bitrir og sárir og þess fullvissir að heiminum sé skítsama um þá. 

Hörmungar en áhugaleysi fjölmiðla

Hernaðaraðgerðin hlaut nafnið Operation Decisive Storm enda gert ráð fyrir að hún stæði stutt yfir. Skotmarkið auðvelt, landið veikt fyrir og hernaðarlegur styrkur Bandalagsins margfaldur samanborið við andstæðinginn. Óhætt er að segja að hið gagnstæða hafi svo komið á daginn. Lítill hernaðarlegur árangur hefur náðst á tímabilinu, Bandalagið er fast í óvinsælu stríði enda fall almennra borgara mikið og ásakanir um stríðsglæpi og önnur brot á alþjóða mannúðar- og mannréttindalögum háværar. Þrátt fyrir þetta hefur alþjóðapressan, einkum hin vestræna, látið sig hörmungar í Jemen litlu varða og oftar en ekki vísað í hið þögla stríð, eða hið gleymda, þegar andvaraleysinu er lýst. 

Neyðarástand

Margir hafa undrast þetta andvaraleysi því Sameinuðu þjóðirnar tala um hörmungar (catastrophe) til að lýsa ástandinu í Jemen. Nær allir innviðir þjóðfélagsins hafa hrunið, engin marktæk stjórnvöld eru til staðar, flestar stofnanir lokaðar og fjármálakerfið í rúst. Nú þegar má rekja dauða 12 þúsund kvenna, karla og barna til átakanna. Yfir 70 prósent landsmanna þurfa neyðaraðstoð til að draga fram lífið og rúmur fjórðungur hefur ekki hugmynd um hvar þeir geti bjargað sér um næstu máltíð. Barn deyr úr vannæringu eða sjúkdómum á tíu mínútna fresti, sem vel hefði verið hægt að fyrirbyggja og alvarlegur kólerufaraldur hefur blossað upp. Sameinuðu þjóðirnar vara við enn meiri hörmungum og hungursneyð ef ekki verði fljótt og örugglega gripið í taumana og stríðið stöðvað. 

Jemen komið til „bjargar” með Operation Decisive Storm

Þó að allir Jemenar hafi þurft að þjást af völdum stríðsins er yfirlýst skotmark ekki Jemen sem slíkt heldur Hútar, eins og Bandalagið er óþreytt að undirstrika. Hútar eru hópur uppreisnarseggja sem nokkrum mánuðum fyrir loftárásir Bandalagsins hafði lagt undir sig stórt landsvæði í norðurhluta landsins, þar með talið höfuðborgina Sanaa. Flæmt forsetann Abd-Rabbu Hadi og ríkisstjórn hans á brott, ríkisstjórn sem var hliðholl Sádi-Arabíu. Hadi var varaforseti þar til hann var látinn taka við forsetaembættinu fáeinum áður af Ali Abdulla Saleh, forseta Jemen til 33 ára, í kjölfar þess að Ali Abdulla var hrakinn í kröftugum mótmælum, kenndum við arabíska vorið.  

Innrás Bandalagsins þótti brýn, einkum í ljósi þess að Hútarnir, fjölmennur minnihlutahópur sjía-múslíma, svokallaðra Zayidis-múslíma, frá Norður-Jemen, voru sagðir njóta stuðnings Írans, erkióvinar Sádi-Arabíu. Þess ber að geta að um ólíka tegund síjismans er að ræða hjá Hútum og Írönum. Slíkt valdarán gat auðljóslega ekki liðist í bakgarði Sádi-Arabíu, einkum þegar Íran átti í hlut. Skilaboðin yrðu að vera skýr og ekkert skyldi til sparað. Einsetti Bandalagið sér að koma „lögmætri“, stjórn aftur til valda og sýna Íran þannig mátt sig og megin. Þetta er að minnsta kosti hin opinbera útskýring sem oftast er borin á borð almennings.

Haukur í horni

Bandaríkjaher hefur verið Sádi-Arabíu og félögum stoð og stytta allt frá upphafi enda öllum hnútum kunnugur eftir margra ára stríð gegn hryðjuverkum þar í landi, sem mestmegnis hefur farið fram með leynd og drónahernaði gegn jemenska Al-Kaída og svo ISIS nú í seinni tíð. Hagsmunir Sádi-Arabíu og Bandaríkjanna fara fullkomlega saman í þessu stríði gegn Hútum, sem áttu að njóta stuðnings Íran, og vægast sagt miklir hagsmunir eru í húfi.

Sádi-Arabíu, einum mikilvægast bandamanni Bandaríkjanna í stríðinu gegn hryðjuverkum, stendur ógn af Hútum og Írönum. Sádi-Arabía tryggir ódýra olíu á Bandaríkjamarkað, stundar þar fjárfestingar af kappi og kaupir að auki aragrúa af vopnum fyrir svimandi upphæðir. Á móti aðstoðar Bandaríkjaher stjórnvöld Sádi-Arabíu með því að miðla upplýsingum sem aflað hefur verið með njósnum og með því að útvega vistir og eldsneyti og þjálfun í notkun á bandarískum hátæknivopnum. 

Proxy stríð Sádi-Arabíu gegn Íran?

Eins og minnst hefur verið á er stríðinu oftast lýst, einkum í vestrænum fjölmiðlum, sem trúflokkaerjum á milli súnní-meirihlutans og sjía-minnihlutans í Jemens eða sem staðgenglastríði á milli Sádi-Araba og Írana. Það stenst þó ekki nánari skoðun, að minnsta kosti ekki að öllu leyti. Þegar betur er að gáð hangir meira á spýtunni, eins og algengt er þegar stríðsrekstur er annars vegar. 

Sumum þáttum er haldið leyndum og öðrum ýtt fram. Ljóst er að Sádar brenna ekki af lýðræðisást fyrir hönd nágranna sinna og eru tilbúnir að fórna miklu til að Abdrabbuh Mansur Hadi, forseti, komist aftur til valda. Aftur á móti er uppreisn gegn einum einræðisherra og valdaelítu við Persaflóann er ógn við þá alla. Tengslin við Íran eru því að mestu fyrirsláttur enda voru samskipti og samvinna Húta og Írana ekki nein að ráði, að minnsta kosti ekki fyrr en átökin brutust út. Það er algjör nýlunda að Hútar í Jemen gangi um með spjöld með slagorðunum: „Death to America“, „Death to Israel,“ sem eru kunnugleg stef frá Íran, þótt það tíðkist nú.

Sunní og sjítar hafa þar að auki lifað í sátt og samlyndi að mestu, hlið við hlið í hundruð ára og spennan á milli trúflokka því svo til ný af nálinni þar í landi. Núverandi togstreita frekar tilkomin vegna stríðsins sem skapar og elur á sundrungu. Hinn almenni Jemeni stendur eftir forviða og spyr sig hvað hafi eiginlega gerst. Öllu hafi verið snúið á hvolf.   

Undirliggjandi ástæður

Erfitt er að skilja raunverulegar eða líklegri ástæður að baki stríðsins án þess að skoða það í samhengi við baráttu um yfirráð og völd á svæðinu (geo-politics), stöðugar innanlandserjur, auðlindapólitík (olíu, gas, gasleiðslur og aðrar flutningsleiðir fyrir auðlindirnar) og ekki síst botnlausa hræðslu einræðisherra Persaflóa og bandamanna þeirra vestanhafs gagnvart öllu lýðræðisbrölti og öllu því sem gæti hróflað við því ábatasama fyrirkomulagi sem fyrir er.

Flækjustig átakanna er mikið, línur óskýrar og erfitt að gera grein fyrir því öllu svo vit sé í. Jemen er samsett úr flóknum pólitískum einingum og um er að ræða fjölda ættflokka sem bítast um völd, síbreytileg bandalög, etnískar línur og nú í seinni tíð hafa herskáir öfgahópar orðið fyrirferðarmiklir. Reyndar voru slíkir herskáir hópar nær óþekktir í Jemen fyrir tíma heilags stríðs í Afganistan en hefur fjölgað með ógnarhraða með tilkomu leynistríðs gegn þeim. Þessir hópar sýna stjórnvöldum í Jemen hollustu eða vinna gegn þeim eins og þeim sýnist. 

Til að ná einhverri mynd á hvað er raunverulega að gerast í Jemen þarf að skoða atburðina í samhengi hryðjuverkastríðsins títtnefnda, arabíska vorsins svokallaða, og nýs kafla hryðjuverkastríðsins, eða framhaldslíf, sem virðist hafa byrjað þegar Trump steig sverðdansinn í Sádi-Arabíu fyrir nokkrum vikum síðan, eins og frægt er orðið. 

Bandalag Ali Abdulla og Hútanna

Ali Abdulla Saleh, sem var forseti Jemens til 33 ára, var hrakinn frá völdum í arabíska vorinu árið 2011. Fram að því höfðu Ali Abdulla og Hútarnir eldað grátt silfur saman í marga áratugi. Hútarnir heimtuðu meiri aðild að völdum og Ali Abdulla gramdist heimtufrekjan mjög. Svo mjög að talið er að hann hafi látið taka leiðtoga Hútanna af lífi á 9. áratugnum. Taka skal fram að Ali Abdulla er einnig zayidi þótt hann tilheyri ekki Húta-ættflokknum.

Jafnvel þótt hann hafi samþykkt að færa Hadi, fyrrverandi varaforseta, forsetastólinn árið 2012, þoldi hann ekki lengi við í útlegðinni í Sádi-Arabíu enda vanur að ráða lögum og lofum í Jemen og stór hluti stjórnarhersins honum enn hliðhollur. Hann sneri því aftur og gerðist einn helsti bandamaður Hútanna, fyrrum óvina sinna. 

Vopn Obama 

Drónastríð Obama, eins og það er oft kallað, var lengi háð í suðurhluta Jemen gegn herskáum öfgahópum, eins og fyrr segir, og var búið að vera í gangi í mörg ár áður en Obama steig fram árið 2012 og viðurkenndi það, sagði það lið í gagnsæisstefnu stjórnarinnar. Ali Abdulla hafði sýnt aðgerðunum mikinn stuðning enda ógnuðu þessi öfl völdum hans.

Til marks um samstarf hans við stjórn Obama tók hann, fyrir hönd hersins, á sig sökina á ýmsum aðgerðum sem fóru úrskeiðis. Einkum þegar hátt hlutfall almennra borgara voru drepnir í drónaárásum eða skotmörkin voru röng. Á hinn bóginn studdi hann sömu öfl þegar það hentaði honum betur.

Jemenar á þessu svæði eru sagðir þjakaðir á sálinni enda fastir í heljargreipum ástandsins um árabil; togstreitu og átaka á milli stjórnarhersins, herskárra öfgaafla og ættflokkadeilna með stöðugt suð drónanna fyrir eyrunum, með enga hugmynd um hvar næsta skotmark þeirra gæti leynst. Heilu samfélögin eru sögð þjást að áfallastreituröskun og fjöldi manna, sem aldrei hefðu annars haft áhuga á því, hefur gengist á hönd herskárra hópa eftir að hafa misst ástvini og upplifað eyðileggingu í drónaárásum. Örugg leið til að framleiða sífellt fleiri öfgamenn. 

Lýðræðisbrölt og kjarnorkusamningur við Íran

Mikill titringur myndaðist þegar frelsisandi arabíska vorsins sveif yfir vötnum við Persaflóa og Mið-Austurlanda almennt, árið 2011. Valdastöðu og -jafnvægi svæðisins var ógnað og hafist var handa við að kveðja niður andófið með öllum tiltækum ráðum. Sádi-Arabía sendi sem dæmi her til að aðstoða gegn uppreisnaröflum í Bahrain og horfði forviða í suðurátt á lýðræðistilburði nágrannana í Jemen eftir að Ali Abdulla hafði verið komið frá völdum. Ólíkir hópar, sem tekið höfðu þátt í byltingunni þar í landi, sátu saman og ræddu gerð nýrrar stjórnarskrár og hvernig hægt væri að deila völdum þannig að fleiri kæmu að stjórn landsins, með Húta sem virka þátttakendur. Bjartsýni og samstaða er sögð hafa einkennt Jemen á þeim tíma. Stuttu síðar hófust afskipti Sádi-Arabíu, Katar og fleiri af stöðunni í Sýrlandi af fullum krafti og Líbýa var eyðilögð svo eitthvað sé nefnt. Atburðir síðastliðinna ára á svæðinu eru meira og minna tengdir hræðslunni við umbótasinna og lýðræðisöfl. 

Erindreki segir upp

Þegar Hútarnir stormuðu yfir norðurhluta Jemen og tóku hann yfir var enn von til að hleypa þeim að kjötkötlunum, ef svo má segja, eða tækifæri að deila með þeim völdum en Sádi-Arabía virtist áhugalaus um slíkt.

Erindreki Sameinuðu þjóðanna, sem sá um friðarumleitanir, benti á að samningar hefðu næstum því tekist og friði næstum náð. Þrátt fyrir það hófu Sádi-Arabía og félagar loftárásir þegar aðeins átti eftir að semja um eitt lykilatriði; hvaða hópur fengi forsetaembættið. Erindrekinn sagði af sér í mótmælaskyni, hneykslaður og reiður.

Ákafa Sádi-Araba yfir því að ráðast inn í Jemen má einnig rekja til kjarnorkusamningsins sem Obama stjórnin gerði við Íran. Sádar fengu brjálæðiskast og til að lægja öldur heimilaði Bandaríkjastjórn þeim að ráðast á Jemen, hina fátæku nágranna sem höfðu rætt lýðræði af fullri alvöru. Það mátti ekki líðast. 

Trump dansar sverðdansinn við Sáda

Fyrsta heimsókn Trump utan Bandaríkjanna var til Sádi-Arabíu í maí síðastliðnum sem þótti táknrænt um náið samband þjóðanna. Trump, steig sverðdansinn með Salmann konungi, augljóslega afar hrifinn af landi og þjóð sem hann hrósaði í hástert.

Þar fyrir utan lét hann kalla saman 50 leiðtoga múslíma (sunní) ríkja til að ræða framtíð hryðjuverkastríðsins. Nú yrðu sunní-múslímar að bindast bandalagi á móti sjía-múslímum, einkum Íran. Íranir væru umfangsmestir þegar kæmi að því að styðja og vopnvæða hryðjuverkamenn heims, þar á meðal HisbAllah. Íran styddi líka Assad forseta í Sýrlandi sem Bandaríkin vilja koma frá völdum. Nú yrðu súnní-múslímar og þeirra ríki að standa saman til að ráða niðurlögum þeirrar ógnar.

Á leiðtogum margra múslímaríkja mátti greina skrýtinn svip yfir ræðu Trump,  þar sem þeir vita manna best hvaða ríki styður hryðjuverkahópa mest allra og að sjálf hugmyndafræðin sé runnin undan þeirra rifjum. Sádi-Arabía fer þar fremst í flokki, að sjálfsögðu.     

Framhaldslíf stríðsins gegn hryðjuverkum 

Nú er hægt að sjá fyrir sér Sádi-Araba og Trump sitja sveitta við að skrifa handrit fyrir næsta kafla hryðjuverkastríðsins, framhaldslífsins; marka skýrari línur, skilgreina óvininn með meira afgerandi hætti en áður og reyna samtímis að fiffa til óþægilega atburði og mistök fortíðarinnar um leið.

Nú eru súnní-Arabar góðir en sjítar vondir. Þannig verður reynt að bæta fyrir mistök Bandaríkjanna þarna í Írak árið 2003 þegar öllum opinberum starfsmönnum Bathistaflokks Saddam Hussain (sunní) var sagt upp og sjía-múslímar, bálreiðum og í hefndarhug eftir langvarandi kúgun Baadthistinna, komið til valda í staðinn. Þessi mistök urðu til þess að Íran styrktist pólitískt, Sádi-Aröbum til mikillar mæðu. Sjá mátti aðra skýra tilraun tila ð endurskrifa söguna. Katar var sett út af sakramentinu í kjölfar heimsóknar Trump, þar sem þeir neituðu að slíta samskiptum við Íran, og í leiðinni látnir taka á sig alla sökina fyrir stuðning og styrki Sádi-Araba og nágrannalandanna við hryðjuverkaöflin í Sýrlandi og víðar, sem mætti helst líkja við það að Pepsi Cola sakaði Coca Cola um að nota of mikinn sykur í gosdrykki. Katar var sömuleiðis hent út úr Bandalaginu og herinn rekinn heim frá Jemen með skömm.  

Jemen er nauðsynlegur liður í þessu framhaldslífi hryðjuverkastríðsins; vanþróað, fátækt, flókið og vinalaust. Tvær flugur í einu höggi; ögra Íran og brjóta lýðræðisöfl á bak aftur. Jemenum var sagt að taka stríðið gegn sér ekki persónulega því það sé þeirra hagur að losna við Hútana. Sádí-Arabía sé þar til að hjálpa en ekki annað. Líklega fer Jemen að verða óspennandi stríð fyrir Bandalagið sem situr á stærsta vopnabúri heims því takmörkuð áskorun felst í því að sparka stöðugt í liggjandi mann. Íran yrði hins vegar alvöru stríð. Nú má heyra trumbuslag fyrir næsta stríð, við Íran, óma. Alþjóðapressan, viðbúin að taka þátt og slá taktinn, enda virðist sem naflastrengur hennar sé samfastur valdaelítu heimsins, svo sem hergagna- og stríðsiðnaðinn og auðlindasamsteypur. Tromm, tromm, tromm ...

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Eva Joly um rannsóknina á Samherja: „Það er skortur á vilja til að rannsaka þá sem skapa velsæld í landinu“
1
FréttirSamherjaskjölin

Eva Joly um rann­sókn­ina á Sam­herja: „Það er skort­ur á vilja til að rann­saka þá sem skapa vel­sæld í land­inu“

Fransk norski lög­fræð­ing­ur­inn Eva Joly seg­ir að Sam­herji sé það valda­mik­ill á Ís­landi að lít­ill áhugi sé á því að rann­saka Namib­íu­mál­ið. Tek­ið er við­tal við Evu í þýska blað­inu Süddeutsche Zeit­ung í dag þar sem fjall­að er um Namib­íu­mál­ið og upp­ljóstr­ar­ann Jó­hann­es Stef­áns­son.
Ríkið rukkað um verðmætin sem voru færð Auðkenni
2
Fréttir

Rík­ið rukk­að um verð­mæt­in sem voru færð Auð­kenni

Við­ræð­ur um kaup rík­is­ins á Auð­kenni, sem sinn­ir ra­f­ræn­um skil­ríkj­um, stranda mögu­lega á háu kaup­verði, að mati fram­kvæmda­stjóra Fé­lags at­vinnu­rek­enda. Stjórn­völd beindu al­menn­ingi í við­skipti við Auð­kenni í tengsl­um við skulda­leið­rétt­ing­una.
Má bjóða þér að deila 50 fermetrum með 30 öðrum í fimm tíma á dag?
3
Aðsent

Kristjana Guðbrandsdóttir

Má bjóða þér að deila 50 fer­metr­um með 30 öðr­um í fimm tíma á dag?

Í reglu­gerð er gert ráð fyr­ir því að kennslu­stofa sé 60 fer­metr­ar, en í elsta hluta Haga­skóla eru hver stofa 47 fer­metr­ar og þar sitja 27 til 28 börn sam­an í fimm klukku­stund­ir á dag, alla virka daga.
Jóhann Hauksson
4
Aðsent

Jóhann Hauksson

Orð­in tóm um gegn­sæi

„Á Ís­landi vík­ur lýð­ræði fyr­ir auð­ræði,“ seg­ir Jó­hann Hauks­son blaða­mað­ur í grein þar sem hann fjall­ar um gegn­sæi og spill­ingu á Ís­landi.
374. spurningaþraut: Hvaða ríki á þennan fána? og fleira
5
Þrautir10 af öllu tagi

374. spurn­inga­þraut: Hvaða ríki á þenn­an fána? og fleira

Hér er þraut frá í gær. Próf­ið hana! * Fyrri auka­spurn­ing: Hvaða ríki hér í heimi á þann fána sem hér að of­an sést? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Hvað stend­ur skamm­stöf­un­in www fyr­ir þeg­ar um net­ið er að ræða? 2.   Hvað heit­ir Suð­ur-Afr­íku­mað­ur­inn sem knýr áfram geim­ferða­fyr­ir­tæk­ið SpaceX, bíla­fyr­ir­tæk­ið Tesla og fleira? 3.   Hver voru tvö síð­ustu rík­in sem fengu að­ild...
Páll Stefánsson
6
Mynd dagsins

Páll Stefánsson

Vest­ur og vest­ast á Kárs­nesi

Það fyrsta sem mað­ur tek­ur eft­ir þeg­ar kom­ið er að nýja lón­inu, Sky Lagoon, vest­ast á Kárs­nes­inu, er klömbru­hleðsl­an í út­vegg bað­stað­ar­ins. Æva­fornt ís­lenskt hand­verk, á 21. ald­ar húsi. Lón­ið sjálft er svo allt ann­ar heim­ur, þar sem Skerja­fjörð­ur­inn og mann­gert heitt og stórt lón­ið renna sam­an í einn bláma. Lón­ið sem opn­aði nú um dag­inn er ein stærsta einkafram­kvæmd í ferða­þjón­ustu hing­að til. Kostn­að­ur, 5 millj­arð­ar.
Samherjamálið í DNB: Bankinn horfði framhjá 80 prósent af vísbendingum um brot á lögum um varnir gegn peningaþvætti
7
FréttirSamherjaskjölin

Sam­herja­mál­ið í DNB: Bank­inn horfði fram­hjá 80 pró­sent af vís­bend­ing­um um brot á lög­um um varn­ir gegn pen­inga­þvætti

Sekt­ar­greiðsl­an sem DNB-bank­inn út af rann­sókn­inni á pen­inga­þvættis­vörn­um sem hófst eft­ir Sam­herja­mál­ið er sú hæsta í sögu Nor­egs. Sekt­in er hins veg­ar ein­ung­is 1/30 hluti af sekt­inni sem Danske Bank greiddi fyr­ir að stöðva ekki pen­inga­þvætti í gegn­um bank­ann.

Mest deilt

Eva Joly um rannsóknina á Samherja: „Það er skortur á vilja til að rannsaka þá sem skapa velsæld í landinu“
1
FréttirSamherjaskjölin

Eva Joly um rann­sókn­ina á Sam­herja: „Það er skort­ur á vilja til að rann­saka þá sem skapa vel­sæld í land­inu“

Fransk norski lög­fræð­ing­ur­inn Eva Joly seg­ir að Sam­herji sé það valda­mik­ill á Ís­landi að lít­ill áhugi sé á því að rann­saka Namib­íu­mál­ið. Tek­ið er við­tal við Evu í þýska blað­inu Süddeutsche Zeit­ung í dag þar sem fjall­að er um Namib­íu­mál­ið og upp­ljóstr­ar­ann Jó­hann­es Stef­áns­son.
171 kona lýsir stuðningi við þolendur
2
Aðsent

Aktivistar gegn nauðgunarmenningu

171 kona lýs­ir stuðn­ingi við þo­lend­ur

Kon­ur hafa tek­ið sig sam­an til þess að for­dæma árás­ir á þo­lend­ur og fólk sem styð­ur þo­lend­ur.
Jóhann Hauksson
3
Aðsent

Jóhann Hauksson

Orð­in tóm um gegn­sæi

„Á Ís­landi vík­ur lýð­ræði fyr­ir auð­ræði,“ seg­ir Jó­hann Hauks­son blaða­mað­ur í grein þar sem hann fjall­ar um gegn­sæi og spill­ingu á Ís­landi.
Ríkið rukkað um verðmætin sem voru færð Auðkenni
4
Fréttir

Rík­ið rukk­að um verð­mæt­in sem voru færð Auð­kenni

Við­ræð­ur um kaup rík­is­ins á Auð­kenni, sem sinn­ir ra­f­ræn­um skil­ríkj­um, stranda mögu­lega á háu kaup­verði, að mati fram­kvæmda­stjóra Fé­lags at­vinnu­rek­enda. Stjórn­völd beindu al­menn­ingi í við­skipti við Auð­kenni í tengsl­um við skulda­leið­rétt­ing­una.
Má bjóða þér að deila 50 fermetrum með 30 öðrum í fimm tíma á dag?
5
Aðsent

Kristjana Guðbrandsdóttir

Má bjóða þér að deila 50 fer­metr­um með 30 öðr­um í fimm tíma á dag?

Í reglu­gerð er gert ráð fyr­ir því að kennslu­stofa sé 60 fer­metr­ar, en í elsta hluta Haga­skóla eru hver stofa 47 fer­metr­ar og þar sitja 27 til 28 börn sam­an í fimm klukku­stund­ir á dag, alla virka daga.
Frásagnir þolenda af kynferðisofbeldi: „Samfélag sem er gegnsýrt af gerendameðvirkni“
6
Fréttir

Frá­sagn­ir þo­lenda af kyn­ferð­isof­beldi: „Sam­fé­lag sem er gegn­sýrt af gerenda­með­virkni“

Síð­ast­lið­inn sól­ar­hring hef­ur fjöld­inn all­ur af þo­lend­um kyn­ferð­isof­beld­is stig­ið fram með reynslu sína og þar með far­ið af stað með nýja bylgju Met­oo.
375. spurningaþraut: Bókaflokkar og ólympíuverðlaunahafar
7
Þrautir10 af öllu tagi

375. spurn­inga­þraut: Bóka­flokk­ar og ólymp­íu­verð­launa­haf­ar

Þraut, já, síð­an í gær. * Fyrri auka­spurn­ing: Ekki vild­um við mæta karl­in­um hér að of­an svona á svip­inn. Hver er þetta? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Col­umb­ia, Chal­lan­ger, Disco­very, Atlant­is og Endea­vour. Hvaða listi er þetta? 2.   Ung stúlka heit­ir í raun og veru Jane en geng­ur yf­ir­leitt und­ir nafn­inu Eleven eða jafn­vel bara El. Hún hef­ur ýmsa dul­ar­fulla hæfi­leika. Eleven...

Mest lesið í vikunni

Varð að gefa frá sér barnið sitt eftir vistina á Laugalandi
1
FréttirVarnarlaus börn á vistheimili

Varð að gefa frá sér barn­ið sitt eft­ir vist­ina á Laugalandi

„Ég upp­lifði eins og þau væru bú­in að ræna þeim báð­um,“ seg­ir móð­ir konu sem eign­að­ist dreng að­eins fimmtán ára á með­ferð­ar­heim­il­inu Laugalandi. Kon­an var vist­uð á með­ferð­ar­heim­il­inu í eitt og hálft ár með ung­barn­ið.
Sölvi Tryggvason ber af sér sögur um ofbeldi
2
Fréttir

Sölvi Tryggva­son ber af sér sög­ur um of­beldi

Sölvi Tryggva­son fjöl­miðla­mað­ur seg­ir ekk­ert til í sög­um um að hann hafi keypt kyn­lífs­þjón­ustu og síð­an geng­ið í skrokk á vænd­is­konu. Hann birt­ir mála­skrá lög­reglu síð­asta mán­uð­inn máli sínu til stuðn­ings.
Eva Joly um rannsóknina á Samherja: „Það er skortur á vilja til að rannsaka þá sem skapa velsæld í landinu“
3
FréttirSamherjaskjölin

Eva Joly um rann­sókn­ina á Sam­herja: „Það er skort­ur á vilja til að rann­saka þá sem skapa vel­sæld í land­inu“

Fransk norski lög­fræð­ing­ur­inn Eva Joly seg­ir að Sam­herji sé það valda­mik­ill á Ís­landi að lít­ill áhugi sé á því að rann­saka Namib­íu­mál­ið. Tek­ið er við­tal við Evu í þýska blað­inu Süddeutsche Zeit­ung í dag þar sem fjall­að er um Namib­íu­mál­ið og upp­ljóstr­ar­ann Jó­hann­es Stef­áns­son.
Óviðunandi að þjóðin sé rænd réttmætri eign sinni
4
Fréttir

Óvið­un­andi að þjóð­in sé rænd rétt­mætri eign sinni

Indriði H. Þor­láks­son, fyrr­ver­andi rík­is­skatt­stjóri, seg­ir stjórn­ar­skrárá­kvæði um þjóð­ar­eign nátt­úru­auð­linda nauð­syn til að koma í veg fyr­ir arð­rán, brask og auð­söfn­un fárra að­ila.
Færeyska ríkissjónvarpið: Samherjamálið  til lögreglunnar og 350 milljóna króna skattar endurgreiddir
5
FréttirSamherjaskjölin

Fær­eyska rík­is­sjón­varp­ið: Sam­herja­mál­ið til lög­regl­unn­ar og 350 millj­óna króna skatt­ar end­ur­greidd­ir

Dótt­ur­fé­lag Sam­herja í Fær­eyj­um hef­ur end­ur­greitt skatta þar í landi sam­kvæmt fær­eyska rík­is­sjón­varp­inu. Skatt­skil dótt­ur­fé­lags Sam­herja þar í landi eru kom­in til lög­regl­unn­ar seg­ir sjón­varps­stöð­in. Um er að ræða einn anga Namib­íu­máls­ins.
Norska fjármálaeftirlitið: DNB hélt að  Samherji ætti skattaskjólsfélagið Cape Cod
6
FréttirSamherjaskjölin

Norska fjár­mála­eft­ir­lit­ið: DNB hélt að Sam­herji ætti skatta­skjóls­fé­lag­ið Cape Cod

Norska fjár­mála­eft­ir­lit­ið tek­ur und­ir álykt­an­ir um að DNB bank­inn hafi hald­ið að Sam­herji hefði átt skatta­skjóls­fé­lag­ið Cape Cod á Mars­hall-eyj­um. Sam­herji fjár­magn­aði fé­lag­ið með 9 millj­arða greiðsl­um, að­al­lega frá Kýp­ur. Sam­herji hef­ur svar­ið fé­lag­ið af sér.
Jón Trausti Reynisson
7
PistillCovid-19

Jón Trausti Reynisson

Kvíða­veir­an dreif­ist um sam­fé­lag­ið

Rapp­ari ætl­aði að loka land­inu, þing­mað­ur tal­aði um „rétt­inn til að smita“, kona varð fyr­ir að­kasti fyr­ir að vera sól­brún og þjóð­fé­lags­hóp­ur er „lagð­ur í einelti“ vegna upp­runa. Sið­fár­ið veg­ur að frels­is­menn­ingu Ís­lend­inga.

Mest lesið í mánuðinum

Rannsókn lögreglu beinist að tvíburabræðrum
1
FréttirPeningaþvætti á Íslandi

Rann­sókn lög­reglu bein­ist að tví­bura­bræðr­um

Tví­bura­bræð­ur voru hand­tekn­ir í tengsl­um við um­fangs­mikla rann­sókn lög­reglu, vegna gruns um að­ild að um­fangs­miklu fíkni­efna­máli og pen­inga­þvætti. Hér er fé­laga­rekst­ur þeirra bræðra kort­lagð­ur.
Svona er peningaþvætti stundað á Íslandi
2
ÚttektPeningaþvætti á Íslandi

Svona er pen­inga­þvætti stund­að á Ís­landi

„Það er eins og skatt­ur­inn sé ekk­ert að pæla í þessu,“ seg­ir við­mæl­andi Stund­ar­inn­ar, sem hef­ur stund­að pen­inga­þvætti. Áhætta vegna pen­inga­þvætt­is er helst tengd lög­mönn­um, end­ur­skoð­end­um, fast­eigna­söl­um og bíla­söl­um. Sára­fá­ar ábend­ing­ar ber­ast um grun um pen­inga­þvætti frá þess­um stétt­um, þrátt fyr­ir til­kynn­inga­skyldu.
„Loksins lesbía!“
3
Viðtal

„Loks­ins lesbía!“

Eva Jó­hanns­dótt­ir var ekki orð­in sjálf­ráða þeg­ar mað­ur beitti hana grimmi­legu of­beldi. Ann­ar mað­ur kom þar að en í stað þess að koma henni til bjarg­ar braut hann líka á henni. Hún vildi vera viss um að vera ekki mót­uð af þess­ari reynslu þeg­ar hún kom út úr skápn­um. „Loks­ins lesbía,“ hróp­aði afi henn­ar en homm­arn­ir í fjöl­skyld­unni eru svo marg­ir að á ætt­ar­mót­um er skellt í hóp­mynd af sam­kyn­hneigð­um. Af­inn bauðst líka til að splæsa í danskt sæði fyr­ir hana en hún valdi aðra leið, að eign­ast barn með homm­um.
Tilkynnt til barnaverndar eftir að hún byrjaði á OnlyFans
4
ViðtalKynlífsvinna á Íslandi

Til­kynnt til barna­vernd­ar eft­ir að hún byrj­aði á On­lyF­ans

Birta Blanco, tveggja barna móð­ir, seg­ist ekki mæla með vændi eft­ir að hafa stund­að það sjálf, en seg­ir að sér líði vel á On­lyF­ans. Hún seg­ir sig og fleiri mæð­ur á síð­unni hafa ver­ið til­kynnt­ar til barn­an­vernd­ar­nefnd­ar.
Lýsir reynslu sinni af vændi: „Þegar búið er að borga kemur þessi sadisti upp í þeim“
5
ÚttektKynlífsvinna á Íslandi

Lýs­ir reynslu sinni af vændi: „Þeg­ar bú­ið er að borga kem­ur þessi sa­disti upp í þeim“

Eva Dís Þórð­ar­dótt­ir tel­ur að síð­ur eins og On­lyF­ans þrýsti á mörk kvenna um hvað þær eru til­bún­ar að gera í kyn­lífi. Hún starf­aði sjálf við vændi í Dan­mörku, en veit­ir nú kon­um sem stunda vændi á Ís­landi ráð­gjöf.
Hækka verð eftir að hafa greitt sér tæplega 770 milljóna arð úr fyrirtæki í einokunarstöðu
6
Úttekt

Hækka verð eft­ir að hafa greitt sér tæp­lega 770 millj­óna arð úr fyr­ir­tæki í ein­ok­un­ar­stöðu

Ís­lenska léna­fyr­ir­tæk­ið ISNIC hækk­ar verð á .is-lén­um um 5 pró­sent. Fyr­ir­tæk­ið er í ein­ok­un­ar­stöðu með sölu á heima­síð­um sem bera lén­ið og hef­ur Póst- og fjar­skipta­stofn­un bent á að það sé óeðli­legt að einka­fyr­ir­tæki sé í þess­ari stöðu.
„Ég á kærasta, en ég vinn samt með öðrum“
7
ÚttektKynlífsvinna á Íslandi

„Ég á kær­asta, en ég vinn samt með öðr­um“

„Þau hafa sýnt mér mik­inn stuðn­ing og mamma og pabbi eru bæði mikl­ir femín­ist­ar og finnst þetta flott sem ég er að gera,“ seg­ir Edda Lovísa Björg­vins­dótt­ir sem fram­leið­ir efni á On­lyF­ans. Marg­ir nálg­ist klám án end­ur­gjalds á öðr­um síð­um á net­inu og á þeim verstu sé mynd­um af ís­lensk­um stúlk­um á barns­aldri dreift.

Nýtt á Stundinni

Bónusgreiðsla bankastjórans gagnrýnd sem ,,taktlaus” í ljósi Samherjamálsins í DNB
FréttirSamherjaskjölin

Bón­us­greiðsla banka­stjór­ans gagn­rýnd sem ,,takt­laus” í ljósi Sam­herja­máls­ins í DNB

Kjerst­in Bra­at­hen, banka­stjóri DNB-bank­ans, fékk bón­us­greiðslu í fyrra þrátt fyr­ir að Sam­herja­mál­ið hefði kom­ið upp í bank­an­um. Bank­inn er nú gagn­rýnd­ir fyr­ir þetta og er sagð­ur senda þau skila­boð að pen­inga­þvætti sé ekki al­var­legt.
Frásagnir þolenda af kynferðisofbeldi: „Samfélag sem er gegnsýrt af gerendameðvirkni“
Fréttir

Frá­sagn­ir þo­lenda af kyn­ferð­isof­beldi: „Sam­fé­lag sem er gegn­sýrt af gerenda­með­virkni“

Síð­ast­lið­inn sól­ar­hring hef­ur fjöld­inn all­ur af þo­lend­um kyn­ferð­isof­beld­is stig­ið fram með reynslu sína og þar með far­ið af stað með nýja bylgju Met­oo.
171 kona lýsir stuðningi við þolendur
Aðsent

Aktivistar gegn nauðgunarmenningu

171 kona lýs­ir stuðn­ingi við þo­lend­ur

Kon­ur hafa tek­ið sig sam­an til þess að for­dæma árás­ir á þo­lend­ur og fólk sem styð­ur þo­lend­ur.
Þakklát fyrir frábært skipulag á sóttkvíarhóteli
Fréttir

Þakk­lát fyr­ir frá­bært skipu­lag á sótt­kví­ar­hót­eli

Sophie Mara flaug frá Hollandi til Ís­lands og dvaldi í fimm daga á sótt­kví­ar hót­eli í mið­borg Reykja­vík­ur. Hún skil­ur ekki hvernig nokk­ur gæti kvart­að yf­ir að­bún­aði þar og vill koma á fram­færi þökk­um fyr­ir góð­ar mót­tök­ur og skipu­lag hjá yf­ir­völd­um.
376. spurningaþraut: Gamlar skjaldbökur og enn eldri fjöll
Þrautir10 af öllu tagi

376. spurn­inga­þraut: Gaml­ar skjald­bök­ur og enn eldri fjöll

Hjer er þraut­in frá í gjær. * Fyrri auka­spurn­ing: Hver er kon­an hér til vinstri á mynd­inni að of­an? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Raheem Sterl­ing heit­ir fót­bol­ta­karl einn. Með hvaða fót­boltaliði skyldi hann spila? 2.   Vindaloo og korma eru rétt­ir úr eld­hús­um hvaða lands? 3.   Hversu mörg líf er kött­ur­inn sagð­ur hafa? 4.   Hvað­an komu helstu frum­byggj­ar Madaga­sk­ar? 5.   Harriet var...
Ó, borg mín, borg
Páll Stefánsson
Mynd dagsins

Páll Stefánsson

Ó, borg mín, borg

Ætli áhöfn­in á varð­skip­inu Tý, sem lagði úr Reykja­vík­ur­höfn nú í há­deg­inu, hafi sung­ið há­stöf­um ljóð Vil­hjálms frá Ská­holti? ...Ó, borg mín, borg, ég lofa ljóst þín stræti, þín lágu hús og allt, sem fyr­ir ber...
Samherjamálið í DNB: Bankinn horfði framhjá 80 prósent af vísbendingum um brot á lögum um varnir gegn peningaþvætti
FréttirSamherjaskjölin

Sam­herja­mál­ið í DNB: Bank­inn horfði fram­hjá 80 pró­sent af vís­bend­ing­um um brot á lög­um um varn­ir gegn pen­inga­þvætti

Sekt­ar­greiðsl­an sem DNB-bank­inn út af rann­sókn­inni á pen­inga­þvættis­vörn­um sem hófst eft­ir Sam­herja­mál­ið er sú hæsta í sögu Nor­egs. Sekt­in er hins veg­ar ein­ung­is 1/30 hluti af sekt­inni sem Danske Bank greiddi fyr­ir að stöðva ekki pen­inga­þvætti í gegn­um bank­ann.
Orðin tóm um gegnsæi
Jóhann Hauksson
Aðsent

Jóhann Hauksson

Orð­in tóm um gegn­sæi

„Á Ís­landi vík­ur lýð­ræði fyr­ir auð­ræði,“ seg­ir Jó­hann Hauks­son blaða­mað­ur í grein þar sem hann fjall­ar um gegn­sæi og spill­ingu á Ís­landi.
Ríkið rukkað um verðmætin sem voru færð Auðkenni
Fréttir

Rík­ið rukk­að um verð­mæt­in sem voru færð Auð­kenni

Við­ræð­ur um kaup rík­is­ins á Auð­kenni, sem sinn­ir ra­f­ræn­um skil­ríkj­um, stranda mögu­lega á háu kaup­verði, að mati fram­kvæmda­stjóra Fé­lags at­vinnu­rek­enda. Stjórn­völd beindu al­menn­ingi í við­skipti við Auð­kenni í tengsl­um við skulda­leið­rétt­ing­una.
375. spurningaþraut: Bókaflokkar og ólympíuverðlaunahafar
Þrautir10 af öllu tagi

375. spurn­inga­þraut: Bóka­flokk­ar og ólymp­íu­verð­launa­haf­ar

Þraut, já, síð­an í gær. * Fyrri auka­spurn­ing: Ekki vild­um við mæta karl­in­um hér að of­an svona á svip­inn. Hver er þetta? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Col­umb­ia, Chal­lan­ger, Disco­very, Atlant­is og Endea­vour. Hvaða listi er þetta? 2.   Ung stúlka heit­ir í raun og veru Jane en geng­ur yf­ir­leitt und­ir nafn­inu Eleven eða jafn­vel bara El. Hún hef­ur ýmsa dul­ar­fulla hæfi­leika. Eleven...
Vorkvöld í Reykjavík
Páll Stefánsson
Mynd dagsins

Páll Stefánsson

Vor­kvöld í Reykja­vík

Bein lína frá Bessa­stöð­um í eld­stöð­ina í Fagra­dals­fjalli eru 25 km. Síð­an eig­andi Bessastaða, Snorri Sturlu­son, var veg­inn ár­ið 1241 hafa Bessastað­ir ver­ið í kon­ungs- og rík­is­eigu; að­set­ur höfð­ingja og há­emb­ætt­is­manna. Frá stofn­un lýð­veld­is­ins ár­ið 1944, hafa all­ir sex for­set­arn­ir haft að­set­ur á Bessa­stöð­um. Bessastaða­stofa, elsta og stærsta bygg­ing­in, var byggð á ár­un­um 1761 til 1766. Kirkj­an var vígð ár­ið 1823, en hún var hálfa öld í bygg­ingu — eða frá ár­inu 1773.
Eva Joly um rannsóknina á Samherja: „Það er skortur á vilja til að rannsaka þá sem skapa velsæld í landinu“
FréttirSamherjaskjölin

Eva Joly um rann­sókn­ina á Sam­herja: „Það er skort­ur á vilja til að rann­saka þá sem skapa vel­sæld í land­inu“

Fransk norski lög­fræð­ing­ur­inn Eva Joly seg­ir að Sam­herji sé það valda­mik­ill á Ís­landi að lít­ill áhugi sé á því að rann­saka Namib­íu­mál­ið. Tek­ið er við­tal við Evu í þýska blað­inu Süddeutsche Zeit­ung í dag þar sem fjall­að er um Namib­íu­mál­ið og upp­ljóstr­ar­ann Jó­hann­es Stef­áns­son.