Þessi grein er meira en 4 ára gömul.

Gleymda stríðið í Jemen

Ekki er allt sem sýn­ist varð­andi stríð­ið í Jemen. Guð­rún Mar­grét Guð­munds­dótt­ir, mann­fræð­ing­ur sem eitt sinn bjó í Jemen, rýn­ir á bak við tjöld­in og grein­ir helstu ástæð­ur stríðs­átak­anna.

Gleymda stríðið í Jemen

Nú eru rúm tvö ár liðin síðan bandalag sjö þjóða, með Sádi-Arabíu í fararbroddi (hér eftir kallað Bandalagið), hófu loftárásir á Jemen, hina bláfátæku og vandræðasömu nágranna Sádi-Arabíu í suðri. Fljótlega fylgdi innrás landhers í kjölfarið. Þegar árásirnar hófust var Jemen þegar í slæmum málum. Neyðarástand ríkti vegna langvarandi fátæktar, svæðisbundinna átaka, mataróöryggis og spillingar stjórnvalda svo eitthvað sé nefnt og milljónir manna þurftu að reiða sig á neyðaraðstoð til að komast af. Eins og gefur að skilja hafa svo linnulausar loftárásir Bandalagsins og átök stríðandi fylkinga bætt gráu ofan á svart, svo vægt sé til orða tekið, og landið nú ein rjúkandi rúst. Jemenar löngu orðnir bitrir og sárir og þess fullvissir að heiminum sé skítsama um þá. 

Hörmungar en áhugaleysi fjölmiðla

Hernaðaraðgerðin hlaut nafnið Operation Decisive Storm enda gert ráð fyrir að hún stæði stutt yfir. Skotmarkið auðvelt, landið veikt fyrir og hernaðarlegur styrkur Bandalagsins margfaldur samanborið við andstæðinginn. Óhætt er að segja að hið gagnstæða hafi svo komið á daginn. Lítill hernaðarlegur árangur hefur náðst á tímabilinu, Bandalagið er fast í óvinsælu stríði enda fall almennra borgara mikið og ásakanir um stríðsglæpi og önnur brot á alþjóða mannúðar- og mannréttindalögum háværar. Þrátt fyrir þetta hefur alþjóðapressan, einkum hin vestræna, látið sig hörmungar í Jemen litlu varða og oftar en ekki vísað í hið þögla stríð, eða hið gleymda, þegar andvaraleysinu er lýst. 

Neyðarástand

Margir hafa undrast þetta andvaraleysi því Sameinuðu þjóðirnar tala um hörmungar (catastrophe) til að lýsa ástandinu í Jemen. Nær allir innviðir þjóðfélagsins hafa hrunið, engin marktæk stjórnvöld eru til staðar, flestar stofnanir lokaðar og fjármálakerfið í rúst. Nú þegar má rekja dauða 12 þúsund kvenna, karla og barna til átakanna. Yfir 70 prósent landsmanna þurfa neyðaraðstoð til að draga fram lífið og rúmur fjórðungur hefur ekki hugmynd um hvar þeir geti bjargað sér um næstu máltíð. Barn deyr úr vannæringu eða sjúkdómum á tíu mínútna fresti, sem vel hefði verið hægt að fyrirbyggja og alvarlegur kólerufaraldur hefur blossað upp. Sameinuðu þjóðirnar vara við enn meiri hörmungum og hungursneyð ef ekki verði fljótt og örugglega gripið í taumana og stríðið stöðvað. 

Jemen komið til „bjargar” með Operation Decisive Storm

Þó að allir Jemenar hafi þurft að þjást af völdum stríðsins er yfirlýst skotmark ekki Jemen sem slíkt heldur Hútar, eins og Bandalagið er óþreytt að undirstrika. Hútar eru hópur uppreisnarseggja sem nokkrum mánuðum fyrir loftárásir Bandalagsins hafði lagt undir sig stórt landsvæði í norðurhluta landsins, þar með talið höfuðborgina Sanaa. Flæmt forsetann Abd-Rabbu Hadi og ríkisstjórn hans á brott, ríkisstjórn sem var hliðholl Sádi-Arabíu. Hadi var varaforseti þar til hann var látinn taka við forsetaembættinu fáeinum áður af Ali Abdulla Saleh, forseta Jemen til 33 ára, í kjölfar þess að Ali Abdulla var hrakinn í kröftugum mótmælum, kenndum við arabíska vorið.  

Innrás Bandalagsins þótti brýn, einkum í ljósi þess að Hútarnir, fjölmennur minnihlutahópur sjía-múslíma, svokallaðra Zayidis-múslíma, frá Norður-Jemen, voru sagðir njóta stuðnings Írans, erkióvinar Sádi-Arabíu. Þess ber að geta að um ólíka tegund síjismans er að ræða hjá Hútum og Írönum. Slíkt valdarán gat auðljóslega ekki liðist í bakgarði Sádi-Arabíu, einkum þegar Íran átti í hlut. Skilaboðin yrðu að vera skýr og ekkert skyldi til sparað. Einsetti Bandalagið sér að koma „lögmætri“, stjórn aftur til valda og sýna Íran þannig mátt sig og megin. Þetta er að minnsta kosti hin opinbera útskýring sem oftast er borin á borð almennings.

Haukur í horni

Bandaríkjaher hefur verið Sádi-Arabíu og félögum stoð og stytta allt frá upphafi enda öllum hnútum kunnugur eftir margra ára stríð gegn hryðjuverkum þar í landi, sem mestmegnis hefur farið fram með leynd og drónahernaði gegn jemenska Al-Kaída og svo ISIS nú í seinni tíð. Hagsmunir Sádi-Arabíu og Bandaríkjanna fara fullkomlega saman í þessu stríði gegn Hútum, sem áttu að njóta stuðnings Íran, og vægast sagt miklir hagsmunir eru í húfi.

Sádi-Arabíu, einum mikilvægast bandamanni Bandaríkjanna í stríðinu gegn hryðjuverkum, stendur ógn af Hútum og Írönum. Sádi-Arabía tryggir ódýra olíu á Bandaríkjamarkað, stundar þar fjárfestingar af kappi og kaupir að auki aragrúa af vopnum fyrir svimandi upphæðir. Á móti aðstoðar Bandaríkjaher stjórnvöld Sádi-Arabíu með því að miðla upplýsingum sem aflað hefur verið með njósnum og með því að útvega vistir og eldsneyti og þjálfun í notkun á bandarískum hátæknivopnum. 

Proxy stríð Sádi-Arabíu gegn Íran?

Eins og minnst hefur verið á er stríðinu oftast lýst, einkum í vestrænum fjölmiðlum, sem trúflokkaerjum á milli súnní-meirihlutans og sjía-minnihlutans í Jemens eða sem staðgenglastríði á milli Sádi-Araba og Írana. Það stenst þó ekki nánari skoðun, að minnsta kosti ekki að öllu leyti. Þegar betur er að gáð hangir meira á spýtunni, eins og algengt er þegar stríðsrekstur er annars vegar. 

Sumum þáttum er haldið leyndum og öðrum ýtt fram. Ljóst er að Sádar brenna ekki af lýðræðisást fyrir hönd nágranna sinna og eru tilbúnir að fórna miklu til að Abdrabbuh Mansur Hadi, forseti, komist aftur til valda. Aftur á móti er uppreisn gegn einum einræðisherra og valdaelítu við Persaflóann er ógn við þá alla. Tengslin við Íran eru því að mestu fyrirsláttur enda voru samskipti og samvinna Húta og Írana ekki nein að ráði, að minnsta kosti ekki fyrr en átökin brutust út. Það er algjör nýlunda að Hútar í Jemen gangi um með spjöld með slagorðunum: „Death to America“, „Death to Israel,“ sem eru kunnugleg stef frá Íran, þótt það tíðkist nú.

Sunní og sjítar hafa þar að auki lifað í sátt og samlyndi að mestu, hlið við hlið í hundruð ára og spennan á milli trúflokka því svo til ný af nálinni þar í landi. Núverandi togstreita frekar tilkomin vegna stríðsins sem skapar og elur á sundrungu. Hinn almenni Jemeni stendur eftir forviða og spyr sig hvað hafi eiginlega gerst. Öllu hafi verið snúið á hvolf.   

Undirliggjandi ástæður

Erfitt er að skilja raunverulegar eða líklegri ástæður að baki stríðsins án þess að skoða það í samhengi við baráttu um yfirráð og völd á svæðinu (geo-politics), stöðugar innanlandserjur, auðlindapólitík (olíu, gas, gasleiðslur og aðrar flutningsleiðir fyrir auðlindirnar) og ekki síst botnlausa hræðslu einræðisherra Persaflóa og bandamanna þeirra vestanhafs gagnvart öllu lýðræðisbrölti og öllu því sem gæti hróflað við því ábatasama fyrirkomulagi sem fyrir er.

Flækjustig átakanna er mikið, línur óskýrar og erfitt að gera grein fyrir því öllu svo vit sé í. Jemen er samsett úr flóknum pólitískum einingum og um er að ræða fjölda ættflokka sem bítast um völd, síbreytileg bandalög, etnískar línur og nú í seinni tíð hafa herskáir öfgahópar orðið fyrirferðarmiklir. Reyndar voru slíkir herskáir hópar nær óþekktir í Jemen fyrir tíma heilags stríðs í Afganistan en hefur fjölgað með ógnarhraða með tilkomu leynistríðs gegn þeim. Þessir hópar sýna stjórnvöldum í Jemen hollustu eða vinna gegn þeim eins og þeim sýnist. 

Til að ná einhverri mynd á hvað er raunverulega að gerast í Jemen þarf að skoða atburðina í samhengi hryðjuverkastríðsins títtnefnda, arabíska vorsins svokallaða, og nýs kafla hryðjuverkastríðsins, eða framhaldslíf, sem virðist hafa byrjað þegar Trump steig sverðdansinn í Sádi-Arabíu fyrir nokkrum vikum síðan, eins og frægt er orðið. 

Bandalag Ali Abdulla og Hútanna

Ali Abdulla Saleh, sem var forseti Jemens til 33 ára, var hrakinn frá völdum í arabíska vorinu árið 2011. Fram að því höfðu Ali Abdulla og Hútarnir eldað grátt silfur saman í marga áratugi. Hútarnir heimtuðu meiri aðild að völdum og Ali Abdulla gramdist heimtufrekjan mjög. Svo mjög að talið er að hann hafi látið taka leiðtoga Hútanna af lífi á 9. áratugnum. Taka skal fram að Ali Abdulla er einnig zayidi þótt hann tilheyri ekki Húta-ættflokknum.

Jafnvel þótt hann hafi samþykkt að færa Hadi, fyrrverandi varaforseta, forsetastólinn árið 2012, þoldi hann ekki lengi við í útlegðinni í Sádi-Arabíu enda vanur að ráða lögum og lofum í Jemen og stór hluti stjórnarhersins honum enn hliðhollur. Hann sneri því aftur og gerðist einn helsti bandamaður Hútanna, fyrrum óvina sinna. 

Vopn Obama 

Drónastríð Obama, eins og það er oft kallað, var lengi háð í suðurhluta Jemen gegn herskáum öfgahópum, eins og fyrr segir, og var búið að vera í gangi í mörg ár áður en Obama steig fram árið 2012 og viðurkenndi það, sagði það lið í gagnsæisstefnu stjórnarinnar. Ali Abdulla hafði sýnt aðgerðunum mikinn stuðning enda ógnuðu þessi öfl völdum hans.

Til marks um samstarf hans við stjórn Obama tók hann, fyrir hönd hersins, á sig sökina á ýmsum aðgerðum sem fóru úrskeiðis. Einkum þegar hátt hlutfall almennra borgara voru drepnir í drónaárásum eða skotmörkin voru röng. Á hinn bóginn studdi hann sömu öfl þegar það hentaði honum betur.

Jemenar á þessu svæði eru sagðir þjakaðir á sálinni enda fastir í heljargreipum ástandsins um árabil; togstreitu og átaka á milli stjórnarhersins, herskárra öfgaafla og ættflokkadeilna með stöðugt suð drónanna fyrir eyrunum, með enga hugmynd um hvar næsta skotmark þeirra gæti leynst. Heilu samfélögin eru sögð þjást að áfallastreituröskun og fjöldi manna, sem aldrei hefðu annars haft áhuga á því, hefur gengist á hönd herskárra hópa eftir að hafa misst ástvini og upplifað eyðileggingu í drónaárásum. Örugg leið til að framleiða sífellt fleiri öfgamenn. 

Lýðræðisbrölt og kjarnorkusamningur við Íran

Mikill titringur myndaðist þegar frelsisandi arabíska vorsins sveif yfir vötnum við Persaflóa og Mið-Austurlanda almennt, árið 2011. Valdastöðu og -jafnvægi svæðisins var ógnað og hafist var handa við að kveðja niður andófið með öllum tiltækum ráðum. Sádi-Arabía sendi sem dæmi her til að aðstoða gegn uppreisnaröflum í Bahrain og horfði forviða í suðurátt á lýðræðistilburði nágrannana í Jemen eftir að Ali Abdulla hafði verið komið frá völdum. Ólíkir hópar, sem tekið höfðu þátt í byltingunni þar í landi, sátu saman og ræddu gerð nýrrar stjórnarskrár og hvernig hægt væri að deila völdum þannig að fleiri kæmu að stjórn landsins, með Húta sem virka þátttakendur. Bjartsýni og samstaða er sögð hafa einkennt Jemen á þeim tíma. Stuttu síðar hófust afskipti Sádi-Arabíu, Katar og fleiri af stöðunni í Sýrlandi af fullum krafti og Líbýa var eyðilögð svo eitthvað sé nefnt. Atburðir síðastliðinna ára á svæðinu eru meira og minna tengdir hræðslunni við umbótasinna og lýðræðisöfl. 

Erindreki segir upp

Þegar Hútarnir stormuðu yfir norðurhluta Jemen og tóku hann yfir var enn von til að hleypa þeim að kjötkötlunum, ef svo má segja, eða tækifæri að deila með þeim völdum en Sádi-Arabía virtist áhugalaus um slíkt.

Erindreki Sameinuðu þjóðanna, sem sá um friðarumleitanir, benti á að samningar hefðu næstum því tekist og friði næstum náð. Þrátt fyrir það hófu Sádi-Arabía og félagar loftárásir þegar aðeins átti eftir að semja um eitt lykilatriði; hvaða hópur fengi forsetaembættið. Erindrekinn sagði af sér í mótmælaskyni, hneykslaður og reiður.

Ákafa Sádi-Araba yfir því að ráðast inn í Jemen má einnig rekja til kjarnorkusamningsins sem Obama stjórnin gerði við Íran. Sádar fengu brjálæðiskast og til að lægja öldur heimilaði Bandaríkjastjórn þeim að ráðast á Jemen, hina fátæku nágranna sem höfðu rætt lýðræði af fullri alvöru. Það mátti ekki líðast. 

Trump dansar sverðdansinn við Sáda

Fyrsta heimsókn Trump utan Bandaríkjanna var til Sádi-Arabíu í maí síðastliðnum sem þótti táknrænt um náið samband þjóðanna. Trump, steig sverðdansinn með Salmann konungi, augljóslega afar hrifinn af landi og þjóð sem hann hrósaði í hástert.

Þar fyrir utan lét hann kalla saman 50 leiðtoga múslíma (sunní) ríkja til að ræða framtíð hryðjuverkastríðsins. Nú yrðu sunní-múslímar að bindast bandalagi á móti sjía-múslímum, einkum Íran. Íranir væru umfangsmestir þegar kæmi að því að styðja og vopnvæða hryðjuverkamenn heims, þar á meðal HisbAllah. Íran styddi líka Assad forseta í Sýrlandi sem Bandaríkin vilja koma frá völdum. Nú yrðu súnní-múslímar og þeirra ríki að standa saman til að ráða niðurlögum þeirrar ógnar.

Á leiðtogum margra múslímaríkja mátti greina skrýtinn svip yfir ræðu Trump,  þar sem þeir vita manna best hvaða ríki styður hryðjuverkahópa mest allra og að sjálf hugmyndafræðin sé runnin undan þeirra rifjum. Sádi-Arabía fer þar fremst í flokki, að sjálfsögðu.     

Framhaldslíf stríðsins gegn hryðjuverkum 

Nú er hægt að sjá fyrir sér Sádi-Araba og Trump sitja sveitta við að skrifa handrit fyrir næsta kafla hryðjuverkastríðsins, framhaldslífsins; marka skýrari línur, skilgreina óvininn með meira afgerandi hætti en áður og reyna samtímis að fiffa til óþægilega atburði og mistök fortíðarinnar um leið.

Nú eru súnní-Arabar góðir en sjítar vondir. Þannig verður reynt að bæta fyrir mistök Bandaríkjanna þarna í Írak árið 2003 þegar öllum opinberum starfsmönnum Bathistaflokks Saddam Hussain (sunní) var sagt upp og sjía-múslímar, bálreiðum og í hefndarhug eftir langvarandi kúgun Baadthistinna, komið til valda í staðinn. Þessi mistök urðu til þess að Íran styrktist pólitískt, Sádi-Aröbum til mikillar mæðu. Sjá mátti aðra skýra tilraun tila ð endurskrifa söguna. Katar var sett út af sakramentinu í kjölfar heimsóknar Trump, þar sem þeir neituðu að slíta samskiptum við Íran, og í leiðinni látnir taka á sig alla sökina fyrir stuðning og styrki Sádi-Araba og nágrannalandanna við hryðjuverkaöflin í Sýrlandi og víðar, sem mætti helst líkja við það að Pepsi Cola sakaði Coca Cola um að nota of mikinn sykur í gosdrykki. Katar var sömuleiðis hent út úr Bandalaginu og herinn rekinn heim frá Jemen með skömm.  

Jemen er nauðsynlegur liður í þessu framhaldslífi hryðjuverkastríðsins; vanþróað, fátækt, flókið og vinalaust. Tvær flugur í einu höggi; ögra Íran og brjóta lýðræðisöfl á bak aftur. Jemenum var sagt að taka stríðið gegn sér ekki persónulega því það sé þeirra hagur að losna við Hútana. Sádí-Arabía sé þar til að hjálpa en ekki annað. Líklega fer Jemen að verða óspennandi stríð fyrir Bandalagið sem situr á stærsta vopnabúri heims því takmörkuð áskorun felst í því að sparka stöðugt í liggjandi mann. Íran yrði hins vegar alvöru stríð. Nú má heyra trumbuslag fyrir næsta stríð, við Íran, óma. Alþjóðapressan, viðbúin að taka þátt og slá taktinn, enda virðist sem naflastrengur hennar sé samfastur valdaelítu heimsins, svo sem hergagna- og stríðsiðnaðinn og auðlindasamsteypur. Tromm, tromm, tromm ...

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Ný Samherjaskjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póstum milli manna?“
1
AfhjúpunNý Samherjaskjöl

Ný Sam­herja­skjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póst­um milli manna?“

Ný gögn sem eru und­ir í rann­sókn­um hér­aðssak­sókn­ara og namib­ískra yf­ir­valda varpa ljósi á hversu víð­tæk þekk­ing var um mútu­greiðsl­ur og hátt­semi Sam­herja í Namib­íu inn­an út­gerð­arris­ans. Frjáls­lega var tal­að um mútu­greiðsl­ur og hót­an­ir í skrif­leg­um sam­skipt­um lyk­il­stjórn­enda. Þor­steinn Már Bald­vins­son fékk stöð­ug­ar upp­lýs­ing­ar um gang mála.
Upplifði skort á heiðarleika í viðræðum við Katrínu síðast
2
FréttirKosningastundin

Upp­lifði skort á heið­ar­leika í við­ræð­um við Katrínu síð­ast

Þór­hild­ur Sunna Æv­ars­dótt­ir þing­mað­ur svar­ar í Kosn­inga­stund­inni fyr­ir stefnu og fer­il Pírata. Hún sér fyr­ir sér marga mögu­leika á rík­is­stjórn­ar­mynd­un, þrátt fyr­ir að úti­loka tvo flokka og setja skil­yrði um nýja stjórn­ar­skrá. Hún seg­ist hafa haft trú á Katrínu Jak­obs­dótt­ur fyr­ir síð­ustu stjórn­ar­mynd­un­ar­við­ræð­ur.
„Auðvaldið verður aldrei okkar samstarfsmaður“
3
ViðtalKosningastundin

„Auð­vald­ið verð­ur aldrei okk­ar sam­starfs­mað­ur“

Katrín Bald­urs­dótt­ir, odd­viti Sósí­al­ista­flokks­ins í Reykja­vík Suð­ur, seg­ir að Sósí­al­ista­flokk­ur­inn sé bú­inn að reikna út hversu mikl­ar tekj­ur hann þarf til þess að standa við lof­orð sín og hvernig hann ætl­ar að nálg­ast slík­ar tekj­ur en vill hins veg­ar ekki gefa upp hver upp­hæð­in er, það væri „fá­rán­legt“. Hún seg­ir Sósí­al­ista­flokk­inn ætla að byggja upp sinn eig­in fjöl­mið­il, leggja af styrki til fjöl­miðla í gegn­um rit­stjórn­ir og styrkja frek­ar blaða­menn í að fjalla um það sem flokkn­um finnst „þess virði“. Þá ætl­ar flokk­ur­inn sér einnig að setja á fót and-spill­inga­stofn­un.
Lýsir ósýnileika þunglyndis: Brosandi og hrósandi með sjálfsvígshugsanir
4
Fréttir

Lýs­ir ósýni­leika þung­lynd­is: Bros­andi og hrós­andi með sjálfs­vígs­hugs­an­ir

„Myrkr­ið var orð­ið svo þétt og mér fannst ég vera svo mik­il byrði með vesen og hafa vald­ið svo mikl­um von­brigð­um að eina rök­rétta leið­in væri að kveðja,“ seg­ir Olga Björt Þórð­ar­dótt­ir, rit­stjóri Hafn­firð­ings, sem lýs­ir reynslu sinni af þung­lyndi.
Bankastjóri og stjórnarmaður Íslandsbanka liðkuðu til fyrir viðskiptum Samherja í Namibíu
5
AfhjúpunNý Samherjaskjöl

Banka­stjóri og stjórn­ar­mað­ur Ís­lands­banka liðk­uðu til fyr­ir við­skipt­um Sam­herja í Namib­íu

Þor­steinn Már Bald­vins­son, for­stjóri Sam­herja, fund­aði með stjórn­ar­manni og banka­stjóra Ís­lands­banka, Birnu Ein­ars­dótt­ur, um að­stoð við að stunda fisk­veið­ar í Namib­íu. Fund­ur­inn leiddi til þess að Sam­herji fékk með­mæla­bréf sem sent var til Bern­h­ard Es­au sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra. Birna Ein­ars­dótt­ir seg­ir að hún hafi ein­ung­is ver­ið að að­stoða við­skipta­vin bank­ans og að hún hafi aldrei vit­að til hvers fund­ur­inn leiddi.
Kristrún: „Það er ekki gott að hér verði einhvers konar samfélagsrof“
6
ViðtalKosningastundin

Kristrún: „Það er ekki gott að hér verði ein­hvers kon­ar sam­fé­lags­rof“

Kristrún Frosta­dótt­ir, odd­viti Sam­fylk­ing­ar­inn­ar í Reykja­vík suð­ur, seg­ir að hún hafi alltaf ver­ið jafn­að­ar­mað­ur í hjarta sínu þó hún hafi starf­að fyr­ir Við­skipta­ráð og fjár­mála­fyr­ir­tæki. Hún seg­ir að mik­il­vægt sé að efna­mik­ið fólk greiði meira til sam­fé­lags­ins og rök­styð­ur stór­eigna­skatta sem rétt­læt­is­mál og góða hag­stjórn.
Illugi Jökulsson
7
Flækjusagan

Illugi Jökulsson

Dul­ar­full­ur upp­runi Jap­ana: Hvað­an kom þriðja þjóð­in?

DNA-rann­sókn­ir á Japön­um hafa nú leitt í ljós að þjóð­in er ekki sam­an­sett úr tveim­ur hóp­um manna sem runnu sam­an í fyrnd­inni, held­ur kom þriðja bylgja að­komu­manna til sög­unn­ar líka. Jap­an­ir eru ekki all­ir yf­ir sig kát­ir með þá nið­ur­stöðu.

Mest deilt

„Auðvaldið verður aldrei okkar samstarfsmaður“
1
ViðtalKosningastundin

„Auð­vald­ið verð­ur aldrei okk­ar sam­starfs­mað­ur“

Katrín Bald­urs­dótt­ir, odd­viti Sósí­al­ista­flokks­ins í Reykja­vík Suð­ur, seg­ir að Sósí­al­ista­flokk­ur­inn sé bú­inn að reikna út hversu mikl­ar tekj­ur hann þarf til þess að standa við lof­orð sín og hvernig hann ætl­ar að nálg­ast slík­ar tekj­ur en vill hins veg­ar ekki gefa upp hver upp­hæð­in er, það væri „fá­rán­legt“. Hún seg­ir Sósí­al­ista­flokk­inn ætla að byggja upp sinn eig­in fjöl­mið­il, leggja af styrki til fjöl­miðla í gegn­um rit­stjórn­ir og styrkja frek­ar blaða­menn í að fjalla um það sem flokkn­um finnst „þess virði“. Þá ætl­ar flokk­ur­inn sér einnig að setja á fót and-spill­inga­stofn­un.
Indriði Þorláksson
2
Pistill

Indriði Þorláksson

Að lækka skatta á suma en ekki aðra

Indriði Þor­láks­son, hag­fræð­ing­ur og fyrr­ver­andi rík­is­skatt­stjóri, seg­ir að fyr­ir­heit yf­ir­valda um skatta­lækk­an­ir hafi ekki geng­ið eft­ir gagn­vart al­menn­um borg­ur­um á síð­ustu 27 ár­um. Hann seg­ir hins veg­ar að skatt­ar á tekju­hæsta fólk lands­ins hafi lækk­að á síð­ustu 10 ár­um.
Ný Samherjaskjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póstum milli manna?“
3
AfhjúpunNý Samherjaskjöl

Ný Sam­herja­skjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póst­um milli manna?“

Ný gögn sem eru und­ir í rann­sókn­um hér­aðssak­sókn­ara og namib­ískra yf­ir­valda varpa ljósi á hversu víð­tæk þekk­ing var um mútu­greiðsl­ur og hátt­semi Sam­herja í Namib­íu inn­an út­gerð­arris­ans. Frjáls­lega var tal­að um mútu­greiðsl­ur og hót­an­ir í skrif­leg­um sam­skipt­um lyk­il­stjórn­enda. Þor­steinn Már Bald­vins­son fékk stöð­ug­ar upp­lýs­ing­ar um gang mála.
Bjarni Benediktsson sem forsætisráðherra er fyrsta tilboð Sjálfstæðisflokksins
4
FréttirKosningastundin

Bjarni Bene­dikts­son sem for­sæt­is­ráð­herra er fyrsta til­boð Sjálf­stæð­is­flokks­ins

Birg­ir Árm­ans­son, þing­flokks­formað­ur Sjálf­stæð­is­flokks­ins, svar­ar fyr­ir stefnu og fer­il flokks­ins í Kosn­inga­stund­inni. Hann ver ráð­herra flokks­ins, heit­ir áherslu á skatta­lækk­an­ir og seg­ir kosn­ingalof­orð­in fjár­magn­ast með hag­vexti. Flokk­ur­inn mun gera upp­haf­lega kröfu um að formað­ur­inn Bjarni Bene­dikts­son verði for­sæt­is­ráð­herra í stjórn­ar­mynd­un­ar­við­ræð­um.
Hjólahýsafólkið sem vildi kaupa brunabíl
5
Vettvangur

Hjóla­hýsa­fólk­ið sem vildi kaupa bruna­bíl

Við Laug­ar­vatn hafa stað­ið hjól­hýsi í marga ára­tugi. Sam­fé­lag sem ið­ar af lífi á sumr­in en leggst svo í dvala yf­ir vet­ur­inn. Hjól­hýs­in eru í mis­jöfnu ásig­komu­lagi en flest­um virð­ist vel við hald­ið og skraut­leg­ir garð­ar og stór­ir pall­ar um­lykja þau flest. Þarna hef­ur fólk kom­ið sér fyr­ir, sum­ir kom­ið ár­lega lengi en aðr­ir til­tölu­lega ný­mætt­ir. Núna í sept­em­ber verð­ur hins veg­ar skrúf­að fyr­ir vatn­ið og nær öll­um gert að vera far­in fyr­ir ára­mót.
Þorgerður Katrín varar við íhalds-hægri stjórn
6
FréttirKosningastundin

Þor­gerð­ur Katrín var­ar við íhalds-hægri stjórn

Við­reisn tel­ur að teng­ing krónu við evru sé besta og fljót­virk­asta tæk­ið sem hægt er að beita í hag­stjórn­ar­mál­um til að bæta hag al­menn­ings og fyr­ir­tækja. Þor­gerð­ur Katrín Gunn­ars­dótt­ir, formað­ur Við­reisn­ar, gagn­rýn­ir sitj­andi rík­is­stjórn fyr­ir kyrr­stöðu og vörð um sér­hags­muni. Hún vill færa stjórn­mál­in inn á hina frjáls­lyndu miðju.
Kristrún: „Það er ekki gott að hér verði einhvers konar samfélagsrof“
7
ViðtalKosningastundin

Kristrún: „Það er ekki gott að hér verði ein­hvers kon­ar sam­fé­lags­rof“

Kristrún Frosta­dótt­ir, odd­viti Sam­fylk­ing­ar­inn­ar í Reykja­vík suð­ur, seg­ir að hún hafi alltaf ver­ið jafn­að­ar­mað­ur í hjarta sínu þó hún hafi starf­að fyr­ir Við­skipta­ráð og fjár­mála­fyr­ir­tæki. Hún seg­ir að mik­il­vægt sé að efna­mik­ið fólk greiði meira til sam­fé­lags­ins og rök­styð­ur stór­eigna­skatta sem rétt­læt­is­mál og góða hag­stjórn.

Mest lesið í vikunni

Ný Samherjaskjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póstum milli manna?“
1
AfhjúpunNý Samherjaskjöl

Ný Sam­herja­skjöl: „Þarf þetta allt að vera til í póst­um milli manna?“

Ný gögn sem eru und­ir í rann­sókn­um hér­aðssak­sókn­ara og namib­ískra yf­ir­valda varpa ljósi á hversu víð­tæk þekk­ing var um mútu­greiðsl­ur og hátt­semi Sam­herja í Namib­íu inn­an út­gerð­arris­ans. Frjáls­lega var tal­að um mútu­greiðsl­ur og hót­an­ir í skrif­leg­um sam­skipt­um lyk­il­stjórn­enda. Þor­steinn Már Bald­vins­son fékk stöð­ug­ar upp­lýs­ing­ar um gang mála.
Kristlín Dís
2
Pistill

Kristlín Dís

Hvers vegna ertu ekki á pill­unni?

Eins og all­ar vel þenkj­andi kon­ur verð­ur mér reglu­lega hugs­að til þess hve gott karl­ar hafa það í þess­um heimi. Sem ný­lega ein­hleyp kona hef­ur þessi hugs­un skot­ið mun oft­ar upp koll­in­um en ella. Fyr­ir ut­an það al­menna álag sem fylg­ir því að vera nærri þrí­tug og á lausu í smá­þorp­inu Reykja­vík þá krefst þetta nýja ástand þess að ég þarf að eiga mun fleiri sam­töl um getn­að­ar­varn­ir.
Indriði Þorláksson
3
Pistill

Indriði Þorláksson

Að lækka skatta á suma en ekki aðra

Indriði Þor­láks­son, hag­fræð­ing­ur og fyrr­ver­andi rík­is­skatt­stjóri, seg­ir að fyr­ir­heit yf­ir­valda um skatta­lækk­an­ir hafi ekki geng­ið eft­ir gagn­vart al­menn­um borg­ur­um á síð­ustu 27 ár­um. Hann seg­ir hins veg­ar að skatt­ar á tekju­hæsta fólk lands­ins hafi lækk­að á síð­ustu 10 ár­um.
Jón Trausti Reynisson
4
Leiðari

Jón Trausti Reynisson

Land tæki­færissinn­anna

Vinstri græn og Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn sam­ein­ast um að boða Ís­land sem land tæki­fær­anna. Á sama tíma upp­skera tæki­færa­s­inn­ar.
Upplifði skort á heiðarleika í viðræðum við Katrínu síðast
5
FréttirKosningastundin

Upp­lifði skort á heið­ar­leika í við­ræð­um við Katrínu síð­ast

Þór­hild­ur Sunna Æv­ars­dótt­ir þing­mað­ur svar­ar í Kosn­inga­stund­inni fyr­ir stefnu og fer­il Pírata. Hún sér fyr­ir sér marga mögu­leika á rík­is­stjórn­ar­mynd­un, þrátt fyr­ir að úti­loka tvo flokka og setja skil­yrði um nýja stjórn­ar­skrá. Hún seg­ist hafa haft trú á Katrínu Jak­obs­dótt­ur fyr­ir síð­ustu stjórn­ar­mynd­un­ar­við­ræð­ur.
Bjarni Benediktsson sem forsætisráðherra er fyrsta tilboð Sjálfstæðisflokksins
6
FréttirKosningastundin

Bjarni Bene­dikts­son sem for­sæt­is­ráð­herra er fyrsta til­boð Sjálf­stæð­is­flokks­ins

Birg­ir Árm­ans­son, þing­flokks­formað­ur Sjálf­stæð­is­flokks­ins, svar­ar fyr­ir stefnu og fer­il flokks­ins í Kosn­inga­stund­inni. Hann ver ráð­herra flokks­ins, heit­ir áherslu á skatta­lækk­an­ir og seg­ir kosn­ingalof­orð­in fjár­magn­ast með hag­vexti. Flokk­ur­inn mun gera upp­haf­lega kröfu um að formað­ur­inn Bjarni Bene­dikts­son verði for­sæt­is­ráð­herra í stjórn­ar­mynd­un­ar­við­ræð­um.
„Auðvaldið verður aldrei okkar samstarfsmaður“
7
ViðtalKosningastundin

„Auð­vald­ið verð­ur aldrei okk­ar sam­starfs­mað­ur“

Katrín Bald­urs­dótt­ir, odd­viti Sósí­al­ista­flokks­ins í Reykja­vík Suð­ur, seg­ir að Sósí­al­ista­flokk­ur­inn sé bú­inn að reikna út hversu mikl­ar tekj­ur hann þarf til þess að standa við lof­orð sín og hvernig hann ætl­ar að nálg­ast slík­ar tekj­ur en vill hins veg­ar ekki gefa upp hver upp­hæð­in er, það væri „fá­rán­legt“. Hún seg­ir Sósí­al­ista­flokk­inn ætla að byggja upp sinn eig­in fjöl­mið­il, leggja af styrki til fjöl­miðla í gegn­um rit­stjórn­ir og styrkja frek­ar blaða­menn í að fjalla um það sem flokkn­um finnst „þess virði“. Þá ætl­ar flokk­ur­inn sér einnig að setja á fót and-spill­inga­stofn­un.

Mest lesið í mánuðinum

Tveir sérvitringar sem fundu hvor annan
1
Viðtal

Tveir sér­vitr­ing­ar sem fundu hvor ann­an

Eft­ir tveggja ára­tuga hjóna­band hafa hjón­in Una Mar­grét Jóns­dótt­ir og Hólm­steinn Eið­ur Guð­rún­ar­son það að leið­ar­ljósi að vera til stað­ar. Með vinátt­una að vopni hafa þau tek­ist á við erf­ið­leika og áskor­an­ir, hvort sem það eru al­menn­ir hjóna­bandserf­ið­leik­ar eða áráttu- og þrá­hyggjurösk­un­in sem Una er með en þau lifa bæði.
Þjófagengi í Vesturbænum athafnar sig á myndbandi
2
Fréttir

Þjófa­gengi í Vest­ur­bæn­um at­hafn­ar sig á mynd­bandi

Íbú­ar á Granda­vegi 42 leita að upp­lýs­ing­um um þjófa sem at­höfn­uðu sig í mak­ind­un­um í bíla­kjall­ara.
Hjólahýsafólkið sem vildi kaupa brunabíl
3
Vettvangur

Hjóla­hýsa­fólk­ið sem vildi kaupa bruna­bíl

Við Laug­ar­vatn hafa stað­ið hjól­hýsi í marga ára­tugi. Sam­fé­lag sem ið­ar af lífi á sumr­in en leggst svo í dvala yf­ir vet­ur­inn. Hjól­hýs­in eru í mis­jöfnu ásig­komu­lagi en flest­um virð­ist vel við hald­ið og skraut­leg­ir garð­ar og stór­ir pall­ar um­lykja þau flest. Þarna hef­ur fólk kom­ið sér fyr­ir, sum­ir kom­ið ár­lega lengi en aðr­ir til­tölu­lega ný­mætt­ir. Núna í sept­em­ber verð­ur hins veg­ar skrúf­að fyr­ir vatn­ið og nær öll­um gert að vera far­in fyr­ir ára­mót.
Rúmlega 40 milljóna króna arður greiddur út úr starfsemi Skólamatar
4
Fréttir

Rúm­lega 40 millj­óna króna arð­ur greidd­ur út úr starf­semi Skóla­mat­ar

Fyr­ir­tæk­ið Skóla­mat­ur ehf. sel­ur mat til grunn­skóla­barna í tug­um skóla á Reykja­nesi, Reykja­vík og nær­liggj­andi sveit­ar­fé­lög­um. Sveit­ar­fé­lög­in kaupa einnig mat af fyr­ir­tæk­inu fyr­ir leik­skóla en án beinn­ar kostn­að­ar­þátt­töku for­eldra. Rúm­lega 31 millj­ón króna hef­ur ver­ið greidd í arð út úr fast­eigna­fé­lag­inu sem leig­ir Skóla­mat að­stöðu. Fram­kvæmda­stjór­inn, Jón Ax­els­son, fagn­ar spurn­ing­um um arð­greiðsl­urn­ar en seg­ir að það sé ekki hans að meta rétt­mæti þeirra.
Vinkonan stígur fram vegna orða Kolbeins og segir söguna alla
5
Fréttir

Vin­kon­an stíg­ur fram vegna orða Kol­beins og seg­ir sög­una alla

Jó­hanna Helga Jens­dótt­ir seg­ist hafa ver­ið með áverka í nokkr­ar vik­ur eft­ir að hafa hitt lands­liðs­mann­inn Kol­bein Sig­þórs­son og orð­ið fyr­ir því sem hann neit­ar að hafi ver­ið of­beldi.
In his own words: Assange witness explains fabrications
6
English

In his own words: Assange wit­n­ess explains fabricati­ons

A maj­or wit­n­ess in the United States’ Depart­ment of Justice ca­se against Ju­li­an Assange casts ser­i­ous dou­bt on statements found in the indict­ment against the Wiki­leaks found­er.
Formaðurinn vildi hætta en fékk starfslokasamning vegna ágreinings
7
Afhjúpun

Formað­ur­inn vildi hætta en fékk starfs­loka­samn­ing vegna ágrein­ings

Áslaug Arna Sig­ur­björns­dótt­ir veitti frá­far­andi for­manni kær­u­nefnd­ar út­lend­inga­mála 10 mán­aða laun þrátt fyr­ir að hann hyggð­ist hætta að eig­in frum­kvæði vegna starfs er­lend­is. Ráðu­neyt­ið er tví­saga í mál­inu. Sótt var að for­mann­in­um fyr­ir að leyna úr­skurð­um og vegna ágrein­ings með­al starfs­fólks.

Nýtt á Stundinni

Helstu hneykslismál ríkisstjórnarinnar á kjörtímabilinu
Fréttir

Helstu hneykslis­mál rík­is­stjórn­ar­inn­ar á kjör­tíma­bil­inu

Rík­is­stjórn­in hélt út kjör­tíma­bil­ið þótt spenna hafi mynd­ast í sam­starf­inu og ým­is álita­mál hafi kom­ið upp. Hér eru rifj­uð upp at­vik sem hristu upp í al­menn­ingi og Al­þingi á síð­ustu fjór­um ár­um.
Logi kallar umræðu um Kristrúnu „atlögu að lýðræði“
Fréttir

Logi kall­ar um­ræðu um Kristrúnu „at­lögu að lýð­ræði“

Logi Ein­ars­son, formað­ur Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, sagði „dag­blöð sér­hags­muna­afl­anna“ gera að­för að lýð­ræð­inu með sér­kröf­um á hend­ur Kristrúnu Frosta­dótt­ur um að gefa upp upp­lýs­ing­ar um fjár­hag sinn, eft­ir frétt­ir af hátt í 100 millj­óna króna hagn­aði henn­ar af kauprétt­ar­samn­ing­um. Kristrún sagð­ist hins veg­ar áð­ur skilja gagn­rýn­ina.
„Mér finnst þetta vera alveg ótrúleg upptalning“
FréttirAlþingiskosningar 2021

„Mér finnst þetta vera al­veg ótrú­leg upp­taln­ing“

Bjarni Bene­dikts­son hneyksl­að­ur á spurn­ingu um hneykslis­mál og hvort hann hafi glat­að trausti kjós­enda.
FréttirKosningastundin

Guð­mund­ur Ingi: At­kvæði greitt VG sé at­kvæði greitt gegn hægri stjórn

Guð­mund­ur Ingi Guð­brands­son um­hverf­is­ráð­herra geng­ur sátt­ur frá borði þótt Vinstri græn hafi ekki náð mik­il­væg­um mál­efn­um í gegn. Helst sér hann eft­ir mið­há­lend­is­þjóð­garð­in­um en mun halda bar­átt­unni áfram og seg­ir lofts­lags­mál­in vera stærstu verk­efn­in á kom­andi kjör­tíma­bili. Þar þarf að grípa til að­gerða í at­vinnu­líf­inu og friða bæði hluta af landi og hafi.
Skýrar línur í fullyrðingum um efnahagsmál
FréttirAlþingiskosningar 2021

Skýr­ar lín­ur í full­yrð­ing­um um efna­hags­mál

Al­mennt virð­ast þátt­tak­end­ur í Kosn­inga­prófi Stund­ar­inn­ar þeirr­ar skoð­un­ar að hækka ætti skatta á hina efna­meiri og afla rík­is­sjóði meiri tekna. Þá virð­ast þátt­tak­end­ur einnig á því að styðja eigi við fólk í meira mæli.
Lögfestum þjóðarviljann
Blogg

Þorvaldur Gylfason

Lög­fest­um þjóð­ar­vilj­ann

12 Síð­ustu daga hef ég að marg­gefnu til­efni rak­ið mörg dæmi af ís­lenzkri stjórn­mála­spill­ingu, enda er spill­ing nú í fyrsta sinn til um­ræðu í að­drag­anda al­þing­is­kosn­inga. Fjög­ur fram­boð til Al­þing­is af tíu mæla gegn spill­ingu: Pírat­ar, Sósí­al­ista­flokk­ur­inn, Flokk­ur fólks­ins og Frjáls­lyndi lýð­ræð­is­flokk­ur­inn. Hin fram­boð­in sex ým­ist þræta fyr­ir spill­ing­una eða þegja um hana. Að­eins 22% fylg­is­manna Sjálf­stæð­is­flokks­ins...
Gerum eitthvað skemmtilegt!
Illugi Jökulsson
Pistill

Illugi Jökulsson

Ger­um eitt­hvað skemmti­legt!

Já, ger­um nú eitt­hvað skemmti­legt! Og ekki bara skemmti­legt held­ur líka skyn­sam­legt og sið­legt og nauð­syn­legt. Gef­um Sjálf­stæð­is­flokkn­um frí frá land­stjórn­inni. Það er kom­inn tími til.
Fjármálastjóri Samherja í Namibíu: „Það sleppir enginn gullskeiðunum!“
FréttirNý Samherjaskjöl

Fjár­mála­stjóri Sam­herja í Namib­íu: „Það slepp­ir eng­inn gull­skeið­un­um!“

Ingólf­ur Pét­urs­son, fyrr­ver­andi fjár­mála­stjóri Sam­herja í Namib­íu, er kom­inn með rétt­ar­stöðu sak­born­ings í rann­sókn máls­ins. Sam­skipti hans og bók­ara hjá Sam­herja sýna þá vitn­eskju sem var um mútu­greiðsl­urn­ar í Namib­íu á með­al starfs­manna Sam­herja sem komu að starf­sem­inni í Namib­íu.
Bankastjóri og stjórnarmaður Íslandsbanka liðkuðu til fyrir viðskiptum Samherja í Namibíu
AfhjúpunNý Samherjaskjöl

Banka­stjóri og stjórn­ar­mað­ur Ís­lands­banka liðk­uðu til fyr­ir við­skipt­um Sam­herja í Namib­íu

Þor­steinn Már Bald­vins­son, for­stjóri Sam­herja, fund­aði með stjórn­ar­manni og banka­stjóra Ís­lands­banka, Birnu Ein­ars­dótt­ur, um að­stoð við að stunda fisk­veið­ar í Namib­íu. Fund­ur­inn leiddi til þess að Sam­herji fékk með­mæla­bréf sem sent var til Bern­h­ard Es­au sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra. Birna Ein­ars­dótt­ir seg­ir að hún hafi ein­ung­is ver­ið að að­stoða við­skipta­vin bank­ans og að hún hafi aldrei vit­að til hvers fund­ur­inn leiddi.
Þetta er það sem gerist eftir kosningar
Jón Trausti Reynisson
LeiðariAlþingiskosningar 2021

Jón Trausti Reynisson

Þetta er það sem ger­ist eft­ir kosn­ing­ar

Af­staða fram­bjóð­enda í kosn­inga­prófi Stund­ar­inn­ar sýn­ir að þeir ná sam­an um mörg mál, en það sem raun­veru­lega er kos­ið um eru mál­in sem kljúfa þjóð­ina.
Þöggunarhandbókin
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir
Aðsent

Þórhildur Sunna Ævarsdóttir

Þögg­un­ar­hand­bók­in

Þór­hild­ur Sunna Æv­ars­dótt­ir, odd­viti Pírata í Suð­vest­ur­kjör­dæmi, skrif­ar um spill­ingu.
Þorsteinn Már tilkynnti saksóknara að hann myndi engu svara
FréttirNý Samherjaskjöl

Þor­steinn Már til­kynnti sak­sókn­ara að hann myndi engu svara

Þor­steinn Már Bald­vins­son var yf­ir­heyrð­ur vegna Namib­íu­máls­ins í ann­að sinn í sum­ar. Hann mætti með bók­un í fartesk­inu sem lög­mað­ur hans lagði fram þar sem hann til­kynnti rann­sak­end­um að hann ætl­aði ekki að svara nein­um spurn­ing­um.