Mest lesið

Þorbjörn Þórðarson til ráðgjafar Samherja
1

Þorbjörn Þórðarson til ráðgjafar Samherja

Allt í lagi að eiga heimili sem lítur ekki út eins heimili annarra
2

Allt í lagi að eiga heimili sem lítur ekki út eins heimili annarra

Málaði yfir sárin með gleði
3

Málaði yfir sárin með gleði

Andlegt líf á Íslandi
4

Bergsveinn Birgisson

Andlegt líf á Íslandi

Hefnd Sigmundar
5

Hefnd Sigmundar

Erum við í himnaríki?
6

Ritstjórn

Erum við í himnaríki?

Stundin #107
Desember 2019
#107 - Desember 2019
Prentútgáfa Stundarinnar kemur næst út þann 20. desember.

Margrét Tryggavdóttir

„Er hún búin að lesa Njálu?“

Barna- og ungmennabækur þurfa að endurspegla samtímann, skrifar Margrét Tryggvadóttir.

Margrét Tryggavdóttir

Barna- og ungmennabækur þurfa að endurspegla samtímann, skrifar Margrét Tryggvadóttir.

„Er hún búin að lesa Njálu?“

„Með hvaða íslensku bók eða bók á íslensku mælið þið með fyrir 13 ára lestrarhest?“ spurði vinkona mín á fésbókinni fyrir nokkru. Ekki stóð á svörum. Hjálplegir vinir dældu inn ábendingum. Margar voru góðar og það er gaman að sjá að fólk kann að meta frábærar barna- og ungmennabækur síðustu ára. Aðrir stungu upp á því sem þeir sjálfir höfðu verið að lesa á sama aldri. Nefndar voru bækur og bókaflokkar sem komu út fyrir áratugum (og jafnvel 150 árum) og vöktu góðar minningar í hugum fólks, gamlir vinir. Og svo voru það þeir sem stukku beint í fullorðinsbækurnar. „Brekkukotsannál las ég um tólf eða þrettán ára aldur. Og fannst frábær,“ sagði einn. Og var lestrarhesturinn ungi búinn að lesa Agötu Christie, Sherlock Holmes og Stephen King? Salka Valka, Atómstöðin og Sálmurinn um blómið sem og Aðventa Gunnars Gunnarssonar komust allar á blað þótt tekið væri fram að best væri að geyma Aðventu fram í desember. Ég myndi reyndar geyma Aðventu fram á tvítugsaldurinn. Jafnvel lengur.

Ég verð að viðurkenna að þótt ég hafi haft gaman af þessari umræðu olli hún mér líka vonbrigðum. Ég var heldur ekki að lesa eða heyra að börn ættu bara að stökkva yfir nokkur ár í þroska er kemur að bóklestri í fyrsta sinn. Í umræðuhópum um bækur á fésbókinni gefur fólk foreldrum í bland bæði vond og góð ráð um bækur. Móður níu ára drengs er ráðlagt að kaupa handa honum bækurnar um Frank og Jóa og sumum finnast fornbókasölur besti staðurinn til að leita að barnabókum. Þar eru allir gömlu vinirnir í haugum. Fagleg umfjöllun um barnabækur í fjölmiðlum er líka lítil sem engin á meðan heilu opnurnar eru lagðar undir nýjustu Hollywood-myndina. Það er því erfitt fyrir foreldra að átta sig á flórunni.

„Sennilega er fátt líklegra til að drepa lestraráhuga krakka en leiðinlegar eða óskiljanlegar bækur.“

Barna- og ungmennabækur hafa aldrei verið í harðari samkeppni. Þær þurfa ekki aðeins að keppa við aðrar bækur og eina kvikmynd á viku eins og þetta var á síðustu öld heldur líka allar tölvurnar, samfélagsmiðlana, ótakmarkað sjónvarpsefni og svo ótalmargt fleira. Höfundar og útgefendur hafa þó ekki gefist upp og á hverju ári koma út frábærar barnabækur á Íslandi. Greinin ber sig þó ekki. Íslensk börn eru einfaldlega alltof fá til að standa undir markaði með barnabækur. 

Norðmenn eru 15,6 sinnum fleiri en Íslendingar. Engu að síður telja Norðmenn sig smáþjóð sem talar tungumál sem vernda þurfi sérstaklega. Þeir vita líka að án lesturs og góðra barnabóka er tungumálið í hættu. Þess vegna styðja þeir rausnarlega við útgáfu barnabóka. Þeir veita barnabókahöfundum listamannalaun í sérstökum flokki. Útgefendur geta einnig fengið framleiðslustyrki svo hægt sé að gefa út bækur sem eru dýrar í framleiðslu, myndríkar eða gefnar út fyrir fámenna hópa, t.d. yngstu börnin. Mesti stuðningurinn felst þó í stórfelldum innkaupum á barnabókum sem sérstakt innkauparáð dreifir á almenningsbókasöfn, skólasöfn og leikskólasöfn. Keypt eru 1.480 eintök af næstum öllum útgefnum bókum fyrir börn sem standast gæðakröfur, auk rafbóka. Greidd er ákveðin upphæð fyrir hvern titil, óháð markaðsverði bókanna, og skiptist greiðslan á útgefandann og höfundinn. Þetta kerfi kemur sér ekki bara vel fyrir höfunda og útgefendur. Það er langbest fyrir krakkana sjálfa sem hafa fyrir vikið aðgang að mun fleiri og fjölbreyttari nýjum og spennandi bókum á næsta bókasafni. Það er því alveg óþarfi fyrir norska foreldra að leita að Frank og Jóa hjá fornbókasalanum. Sum íslensk skólabókasöfn sækja safnkostinn í Góða hirðinn.

Sennilega er fátt líklegra til að drepa lestraráhuga krakka en leiðinlegar eða óskiljanlegar bækur. Barna- og ungmennabækur þurfa að endurspegla samtíma og samfélag lesenda sinna og það þarf að vanda sérstaklega til þeirra. Það er alltaf hægt að lesa Njálu seinna.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Þorbjörn Þórðarson til ráðgjafar Samherja
1

Þorbjörn Þórðarson til ráðgjafar Samherja

Allt í lagi að eiga heimili sem lítur ekki út eins heimili annarra
2

Allt í lagi að eiga heimili sem lítur ekki út eins heimili annarra

Málaði yfir sárin með gleði
3

Málaði yfir sárin með gleði

Andlegt líf á Íslandi
4

Bergsveinn Birgisson

Andlegt líf á Íslandi

Hefnd Sigmundar
5

Hefnd Sigmundar

Erum við í himnaríki?
6

Ritstjórn

Erum við í himnaríki?

Mest lesið í vikunni

Þorbjörn Þórðarson til ráðgjafar Samherja
1

Þorbjörn Þórðarson til ráðgjafar Samherja

Guðni Th. benti á tvískinnunginn í Afríkuveiðum Samherja
2

Guðni Th. benti á tvískinnunginn í Afríkuveiðum Samherja

Allt í lagi að eiga heimili sem lítur ekki út eins heimili annarra
3

Allt í lagi að eiga heimili sem lítur ekki út eins heimili annarra

„Eins og að láta kalkún skrifa gagnrýni um þakkargjörðarhátíð“
4

„Eins og að láta kalkún skrifa gagnrýni um þakkargjörðarhátíð“

Spillingarsögur Björns Levís birtar
5

Spillingarsögur Björns Levís birtar

Málaði yfir sárin með gleði
6

Málaði yfir sárin með gleði

Mest lesið í vikunni

Þorbjörn Þórðarson til ráðgjafar Samherja
1

Þorbjörn Þórðarson til ráðgjafar Samherja

Guðni Th. benti á tvískinnunginn í Afríkuveiðum Samherja
2

Guðni Th. benti á tvískinnunginn í Afríkuveiðum Samherja

Allt í lagi að eiga heimili sem lítur ekki út eins heimili annarra
3

Allt í lagi að eiga heimili sem lítur ekki út eins heimili annarra

„Eins og að láta kalkún skrifa gagnrýni um þakkargjörðarhátíð“
4

„Eins og að láta kalkún skrifa gagnrýni um þakkargjörðarhátíð“

Spillingarsögur Björns Levís birtar
5

Spillingarsögur Björns Levís birtar

Málaði yfir sárin með gleði
6

Málaði yfir sárin með gleði

Mest lesið í mánuðinum

An Icelandic fishing company bribed officials in Namibia and used Norway's largest bank to  transfer 70 million dollars to a tax haven
1

An Icelandic fishing company bribed officials in Namibia and used Norway's largest bank to transfer 70 million dollars to a tax haven

Sómakennd Samherja
2

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir og Jón Trausti Reynisson

Sómakennd Samherja

Hin stóra fréttin í Samherjamálinu er að birtast okkur
3

Jón Trausti Reynisson

Hin stóra fréttin í Samherjamálinu er að birtast okkur

„Ég ætla ekki að svara þér. Er það torskilið eða hvað?“
4

„Ég ætla ekki að svara þér. Er það torskilið eða hvað?“

Banki lokaði á Samherja vegna hættu á peningaþvætti: Flutti níu milljarða í skattaskjól
5

Banki lokaði á Samherja vegna hættu á peningaþvætti: Flutti níu milljarða í skattaskjól

Stundin í sérútgáfu á þriðjudagskvöld
6

Stundin í sérútgáfu á þriðjudagskvöld

Mest lesið í mánuðinum

An Icelandic fishing company bribed officials in Namibia and used Norway's largest bank to  transfer 70 million dollars to a tax haven
1

An Icelandic fishing company bribed officials in Namibia and used Norway's largest bank to transfer 70 million dollars to a tax haven

Sómakennd Samherja
2

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir og Jón Trausti Reynisson

Sómakennd Samherja

Hin stóra fréttin í Samherjamálinu er að birtast okkur
3

Jón Trausti Reynisson

Hin stóra fréttin í Samherjamálinu er að birtast okkur

„Ég ætla ekki að svara þér. Er það torskilið eða hvað?“
4

„Ég ætla ekki að svara þér. Er það torskilið eða hvað?“

Banki lokaði á Samherja vegna hættu á peningaþvætti: Flutti níu milljarða í skattaskjól
5

Banki lokaði á Samherja vegna hættu á peningaþvætti: Flutti níu milljarða í skattaskjól

Stundin í sérútgáfu á þriðjudagskvöld
6

Stundin í sérútgáfu á þriðjudagskvöld

Nýtt á Stundinni

Vill ekki tengja Landsréttarmálið við óeðlileg pólitísk afskipti

Vill ekki tengja Landsréttarmálið við óeðlileg pólitísk afskipti

Stjórnarmenn Samherja þöglir um vitneskju sína um mútugreiðslur

Stjórnarmenn Samherja þöglir um vitneskju sína um mútugreiðslur

Valdi Ísland sem sinn heimastað um andvökunótt

Valdi Ísland sem sinn heimastað um andvökunótt

Önd, paté og gott meðlæti um jólin

Önd, paté og gott meðlæti um jólin

Svo fokking andlegur

Símon Vestarr

Svo fokking andlegur

„Nú má jökullinn fara fyrir mér"

Hallgrímur Helgason

„Nú má jökullinn fara fyrir mér"

Allt í lagi að eiga heimili sem lítur ekki út eins heimili annarra

Allt í lagi að eiga heimili sem lítur ekki út eins heimili annarra

Hetjuleg hunangsveiði milli heimkynna

Lífsgildin

Hetjuleg hunangsveiði milli heimkynna

Hefnd Sigmundar

Hefnd Sigmundar

Ég safna fullt af drasli

Ég safna fullt af drasli

Andlegt líf á Íslandi

Bergsveinn Birgisson

Andlegt líf á Íslandi

Illa hönnuð fátækrahjálp

Kolbeinn Hólmar Stefánsson

Illa hönnuð fátækrahjálp