Þessi grein er rúmlega 5 mánaða gömul.

Ókynjaðar COVID-rannsóknir skapa hættu

Dansk­ir vís­inda­menn telja brýnt að hefja kynja­grein­ingu á gögn­um um COVID-19 sjúk­linga sem fyrst.

Ókynjaðar COVID-rannsóknir skapa hættu

Ný skýrsla vísindamanna í Kaupmannahöfn og Árhúsum sýnir að aðeins tæp 17% vísindarannsókna á áhrifum COVID-19 skrá kyn þátttakenda og aðeins rúm 4% taka tillit til kyns í greiningu á niðurstöðum. Höfundar skýrslunnar segja löngu ljóst að líffræðilegt kyn geti haft veruleg áhrif á hvernig líkaminn bregst við kórónuveirusýkingum og mótefnum við þeim. Mjög brýnt sé að hefja kynjagreiningu á gögnum um COVID-19 sjúklinga sem fyrst.

Samkvæmt gögnum sem birt voru í vor eru cis-karlmenn almennt líklegri til að deyja af völdum COVID-19 en cis-konur. Enginn veit þó enn nákvæmlega hvers vegna. Margar getgátur eru á lofti og snúast helst um hegðunarmynstur. Til dæmis eru karlmenn í mörgum löndum talsvert líklegri til að reykja sígarettur, sérstaklega í Asíu, og getur það haft áhrif á tölfræðina. Aðrar rannsóknir sýna að karlmenn þvo hendur sínar almennt sjaldnar og eru líklegri til að hunsa tilmæli heilbrigðisyfirvalda en konur. 

Ónæmiskerfi karla bregst verr við

Margt bendir hins vegar til þess að einnig sé um líffræðilegan mun að ræða. Sabra Klein, prófessor í veirufræði við John Hopkins-háskóla, segir í viðtali við breska dagblaðið Guardian að tölfræðin sé svipuð í löndum á ólíkum menningarsvæðum þrátt fyrir að hegðunarmynstur kynjanna sé mjög breytilegt eftir menningu. Til dæmis reyki um 16% karlmanna og 13% kvenna í Bretlandi en í Kína reyki 50% karlmanna og aðeins 2% kvenna. 

„Við erum að sjá hærri dánartíðni hjá karlmönnum jafnt í Kína, á Ítalíu og Spáni. Við sjáum sama mynstur í mjög ólíkum löndum og menningarsvæðum,“ segir Klein. „Þegar ég sé það finnst mér eins og það hljóti að vera eitthvað almennara sem veldur þessu. Ég held ekki að reykingar séu helsta orsökin.“

Klein stýrði sjálf rannsóknum fyrir nokkrum árum sem sýndu að ónæmiskerfi karlmanna á erfiðara með að bregðast við ýmsum sýkingum á borð við lifrarbógu C og HIV-veiruna. Það sama gæti átt við kórónuveirur samkvæmt öðrum rannsóknum sem gerðar voru á músum á tilraunastofu en veiran sem veldur COVID-19 hefur ekki enn verið rannsökuð hvað þetta varðar.

Ein möguleg skýring er að hormónar leiki stærra hlutverk í starfsemi ónæmiskerfisins en áður var talið. Estrógen örvar til dæmis ónæmisviðbrögð í frumum og X-litningurinn virðist innihalda mikið af nauðsynlegum erfðafræðilegum upplýsingum fyrir ónæmiskerfið. Þeir sem fæðast með tvo X-litninga gætu því sýnt önnur viðbrögð en fólk með XY-litninga. 

Konur eru ekki litlir karlar

Nýja danska rannsóknin, sem getið er um hér að ofan, bendir til þess að verulegir misbrestir séu á því að líffræðilegt kyn sé haft til hliðsjónar í COVID-rannsóknum til þessa og höfundarnir segja að það geti verið lífshættulegt fyrir bæði konur og karla. 

Sem dæmi má nefna 11 rannsóknir sem meðal annars beindust að virkni malaríulyfsins hydroxychloroquine, sem hefur verið nefnt sem mögulegt vopn í baráttunni við COVID-19 þrátt fyrir lítinn stuðning í vísindasamfélaginu. Engin af þeim rannsóknum greindi niðurstöðurnar eftir kyni, þrátt fyrir að vitað sé að lyfið geti valdið hjartaáföllum kvenna mun frekar en karla. Konur fá oftar og verri hjartsláttartruflanir af því að taka lyfið en ekkert tillit var tekið til þess í niðurstöðunum.

„Konur eru ekki bara litlir karlmenn,“ segir Cara Tannenbaum, sem stýrir rannsóknum í lyfjafræði fyrir Canadian Institute of Health Research. „Við höfum annan hormónabúskap, minni nýru og meiri fitulög þar sem lyf geta safnast fyrir. Það eru svo margar ástæður fyrir því að svona lagað geti farið úrskeiðis,“ segir hún og vísar þar til þess að hefð sé fyrir því í rannsóknum að líta á karlmenn sem normið.

Ógn við heilsu kvenna

Bandarísk rannsókn frá árinu 2001 sýndi að af þeim tíu lyfjum sem höfðu verið tekin af markaði vegna hættulegra aukaverkana á fjögurra ára tímabili reyndust átta þeirra vera sérstaklega hættuleg konum. Ástæðan var sögð tregða vísindasamfélagsins til að kynjagreina niðurstöður lyfjarannsókna sem oft bitnar á konum þar sem þær eru álitnar frávik frá normi karlmannsins.

Höfundar dönsku rannsóknarinnar benda á að hefð hafi smám saman myndast fyrir því eftir seinni heimsstyrjöld að útiloka hreinlega konur úr rannsóknum á grundvelli þess að ný lyf geti verið hættuleg fyrir fóstur og móðurlíf. Þetta hafi smám saman tekið að breytast upp úr 1990 en þróunin sé hæg og þessar fregnir af ókynjagreindum COVID-19 rannsóknum bendi til þess að enn sé langt í land. Til skemmri tíma litið ógni það heilsu kvenna sem verði látnar taka ný lyf við veirunni án þess að fyrir liggi hvort þau séu sérstaklega skaðleg konum.

Við þetta bætast félagslegir þættir. UN Gender Tracker á vegum Sameinuðu þjóðanna birti í vikunni nýja samantekt upplýsinga um þau áhrif sem COVID-19 faraldurinn hefur haft á konur í 206 löndum. Heimilisofbeldi hefur aukist mikið, í mörgum löndum eru konur og kvennastéttir að bera þungann af álaginu á heilbrigðiskerfið og efnahagslegt öryggi kvenna hefur almennt minnkað á heimsvísu í faraldrinum þar sem hann dregur úr atvinnutækifærum utan heimilisins. Bandaríska ráðgjafarfyrirtækið McKinsey Global Institute segir að konur séu að jafnaði í tæplega tvisvar sinnum meiri hættu á að missa vinnuna í faraldrinum en karlmenn.


Ath. Í greininni er talað um líffræðilegt kyn vegna þess að litlar sem engar sértækar rannsóknir liggja fyrir á áhrifum kynleiðréttingar á þá líffræðilegu þætti sem eru til umfjöllunar. Ef rétt reynist að kynhormónar og fitusöfnun séu lykilþættir má þó ætla að margt eða allt það sem gildir fyrir cis fólk eigi einnig við um transfólk í eða eftir leiðréttingarferli. 

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.
Tengdar greinar

Þekking

Farsímanet, kona og Evrópubúi á tunglinu
Þekking

Farsíma­net, kona og Evr­ópu­búi á tungl­inu

Sam­kvæmt nýj­ustu stefnu­skrá banda­rísku geim­ferða­stofn­un­ar­inn­ar NASA stend­ur til að senda geim­fara til tungls­ins inn­an fjög­urra ára og hefja fasta bú­setu þar ár­ið 2030.
COVID-19 geti valdið heyrnartapi
Þekking

COVID-19 geti vald­ið heyrn­artapi

Vís­inda­menn við Uni­versity Col­l­e­ge í Lund­ún­um hafa birt nið­ur­stöð­ur nýrra rann­sókna sem benda til þess að COVID-19 geti vald­ið skyndi­leg­um og hugs­an­lega var­an­leg­um heyrn­ar­missi.
Vilja sýkja heilbrigða af COVID-19 á tilraunastofu
Þekking

Vilja sýkja heil­brigða af COVID-19 á til­rauna­stofu

Breska rík­is­stjórn­in hyggst gefa leyfi fyr­ir til­raun­um þar sem allt að 90 sjálf­boða­lið­ar verða vilj­andi sýkt­ir með veirunni sem veld­ur COVID-19. Þá mun rík­is­sjóð­ur Bret­lands styrkja rann­sókn­ina um því sem nem­ur um sex millj­örð­um ís­lenskra króna.
Óhætt að taka D-vítamín
Þekking

Óhætt að taka D-víta­mín

Lækna­tíma­rit mæl­ir með inn­töku D-víta­míns, þrátt fyr­ir að ekki hafi feng­ið stað­fest að það virki gegn COVID-19.
Vímuefnafíkn – byrjum við öll á sama stað?
Þekking

Vímu­efnafíkn – byrj­um við öll á sama stað?

Ein­stak­ling­ur sem verð­ur fyr­ir áföll­um í æsku er í mun meiri hættu á að þróa með sér áfeng­is- og vímu­efnarösk­un sam­an­bor­ið við aðra.
Líf á bæði Mars og Venus?
Þekking

Líf á bæði Mars og Ven­us?

Tvær nýj­ar rann­sókn­ir, sem birt­ar voru á dög­un­um, sýna aukn­ar lík­ur á að líf sé að finna á öðr­um hnött­um í sól­kerf­inu. Nýju geim­fari er ætl­að að svara lyk­il­spurn­ing­um um lofts­lag Venus­ar inn­an tveggja ára og á Mars telja vís­inda­menn sig hafa fund­ið salt­vatn í miklu magni neð­anjarð­ar.

Mest lesið

Samherji og líkindin við Kaupfélagið: Fólk óttast að tjá sig
1
ViðtalHeimavígi Samherja

Sam­herji og lík­ind­in við Kaup­fé­lag­ið: Fólk ótt­ast að tjá sig

Kvik­mynda­gerð­ar­mað­ur­inn Grím­ur Há­kon­ar­son kynnt­ist starfs­hátt­um Kaup­fé­lags Skag­firð­inga í gegn­um bæj­ar­búa þeg­ar hann dvaldi þar í mán­uð við rann­sókn­ir fyr­ir kvik­mynd­ina Hér­að­ið.
Samherji notaði sex milljarða frá Kýpur og Afríku til að kaupa kvóta og fiskvinnslu á Akureyri
2
FréttirHeimavígi Samherja

Sam­herji not­aði sex millj­arða frá Kýp­ur og Afr­íku til að kaupa kvóta og fisk­vinnslu á Ak­ur­eyri

Stór­felld­ar lán­veit­ing­ar Sam­herja frá Kýp­ur til fé­laga á Ak­ur­eyri sína hvernig pen­ing­arn­ir kom­ast til Ís­lands frá fisk­mið­un­um í Afr­íku sem Sam­herji hef­ur hagn­ast svo vel á.
Óttast stóran Brennisteinsfjallaskjálfta í kjölfar skjálftahrinunnar
3
FréttirSkjálftahrina á Reykjanesi

Ótt­ast stór­an Brenni­steins­fjalla­skjálfta í kjöl­far skjálfta­hrin­unn­ar

Krist­ín Jóns­dótt­ir, hóp­stjóri nátt­úru­vökt­un­ar á Veð­ur­stofu Ís­lands, var­ar við því að enn stærri skjálfti, yf­ir 6, gæti kom­ið í kjöl­far­ið á skjálfta­hrin­unni á Reykja­nesi.
Þorsteinn Már: „Hafi greiðslur átt sér stað sem eru ólögmætar þá voru þær á ábyrgð Jóhannesar Stefánssonar“
4
FréttirSamherjaskjölin

Þor­steinn Már: „Hafi greiðsl­ur átt sér stað sem eru ólög­mæt­ar þá voru þær á ábyrgð Jó­hann­es­ar Stef­áns­son­ar“

Þor­steinn Már Bald­vins­son, for­stjóri Sam­herja, held­ur áfram að kenna Jó­hann­esi Stef­áns­syni ein­um um ætl­að­ar „óeðli­leg­ar“ greiðsl­ur í Namib­íu. Sam­herji hef­ur aldrei út­skýrt hvernig það gat gerst að mútu­greiðsl­ur frá Sam­herja­fé­lög­um til „há­karl­anna“ svököll­uðu héldu áfram í þrjú ár eft­ir að Jó­hann­es hætti hjá Sam­herja.
Sendiráð Íslands í Washington dregst inn í  umræðu um bresti sonar Bandaríkjaforseta
5
Fréttir

Sendi­ráð Ís­lands í Washingt­on dregst inn í um­ræðu um bresti son­ar Banda­ríkja­for­seta

Sendi­ráð Ís­lands í Washingt­on er í húsi þar sem Hun­ter Biden. son­ur Banda­ríkja­for­seta, var með skrif­stofu. Hun­ter braut ör­ygg­is­regl­ur húss­ins ít­rek­að og fékk ákúr­ur vegna þeirra sendi­ráða sem eru í hús­inu. Geir H. Haar­de var sendi­herra Ís­lands í Washingt­on á þess­um tíma.
Horfði á sjónvarpsfréttir og fann sig knúna til að hefja undirskriftasöfnun
6
Fréttir

Horfði á sjón­varps­frétt­ir og fann sig knúna til að hefja und­ir­skrifta­söfn­un

„Stór­slys“, sem er í upp­sigl­ingu varð­andi heilsu ís­lenskra kvenna, er hvat­inn að und­ir­skrifta­söfn­un­inni „Stöðv­um að­för að heilsu kvenna“. Að­drag­and­inn er að grein­ing leg­háls­sýna á að fara fram í Dan­mörku í stað Ís­lands. Erna Bjarna­dótt­ir, forsprakki söfn­un­ar­inn­ar, seg­ir vanta upp á virð­ingu við not­end­ur krabba­meins­skim­ana.
Þorsteinn Már og Helga skulduðu fyrirtækjum Samherja í Belís og Kýpur milljónir án gjalddaga
7
FréttirHeimavígi Samherja

Þor­steinn Már og Helga skuld­uðu fyr­ir­tækj­um Sam­herja í Belís og Kýp­ur millj­ón­ir án gjald­daga

Árs­reikn­ing­ar fé­laga Sam­herja á Kýp­ur sýna inn­byrð­is við­skipti við Þor­stein Má Bald­vins­son og Helgu Stein­unni Guð­munds­dótt­ur. Þau voru sekt­uð vegna brota á gjald­eyr­is­hafta­lög­un­um eft­ir hrun­ið vegna milli­færslna inn á reikn­inga þeirra en þær sekt­ir voru svo aft­ur­kall­að­ar vegna mistaka við setn­ingu lag­anna.

Mest deilt

Horfði á sjónvarpsfréttir og fann sig knúna til að hefja undirskriftasöfnun
1
Fréttir

Horfði á sjón­varps­frétt­ir og fann sig knúna til að hefja und­ir­skrifta­söfn­un

„Stór­slys“, sem er í upp­sigl­ingu varð­andi heilsu ís­lenskra kvenna, er hvat­inn að und­ir­skrifta­söfn­un­inni „Stöðv­um að­för að heilsu kvenna“. Að­drag­and­inn er að grein­ing leg­háls­sýna á að fara fram í Dan­mörku í stað Ís­lands. Erna Bjarna­dótt­ir, forsprakki söfn­un­ar­inn­ar, seg­ir vanta upp á virð­ingu við not­end­ur krabba­meins­skim­ana.
Samherji notaði sex milljarða frá Kýpur og Afríku til að kaupa kvóta og fiskvinnslu á Akureyri
2
FréttirHeimavígi Samherja

Sam­herji not­aði sex millj­arða frá Kýp­ur og Afr­íku til að kaupa kvóta og fisk­vinnslu á Ak­ur­eyri

Stór­felld­ar lán­veit­ing­ar Sam­herja frá Kýp­ur til fé­laga á Ak­ur­eyri sína hvernig pen­ing­arn­ir kom­ast til Ís­lands frá fisk­mið­un­um í Afr­íku sem Sam­herji hef­ur hagn­ast svo vel á.
Þorsteinn Már: „Hafi greiðslur átt sér stað sem eru ólögmætar þá voru þær á ábyrgð Jóhannesar Stefánssonar“
3
FréttirSamherjaskjölin

Þor­steinn Már: „Hafi greiðsl­ur átt sér stað sem eru ólög­mæt­ar þá voru þær á ábyrgð Jó­hann­es­ar Stef­áns­son­ar“

Þor­steinn Már Bald­vins­son, for­stjóri Sam­herja, held­ur áfram að kenna Jó­hann­esi Stef­áns­syni ein­um um ætl­að­ar „óeðli­leg­ar“ greiðsl­ur í Namib­íu. Sam­herji hef­ur aldrei út­skýrt hvernig það gat gerst að mútu­greiðsl­ur frá Sam­herja­fé­lög­um til „há­karl­anna“ svököll­uðu héldu áfram í þrjú ár eft­ir að Jó­hann­es hætti hjá Sam­herja.
Landsréttarmálið hefur kostað 141 milljón og enn bætist við
4
Fréttir

Lands­rétt­ar­mál­ið hef­ur kostað 141 millj­ón og enn bæt­ist við

Ólög­leg skip­an dóm­ara í lands­rétt reyn­ist kosrn­að­ar­söm. Kostn­að­ur vegna settra dóm­ara við Lands­rétt veg­ur þyngst eða 73 millj­ón­ir króna. Kostn­að­ur vegna mála­rekst­urs og dóms Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evr­ópu nam 45,5 millj­ón­um króna
Samherji og líkindin við Kaupfélagið: Fólk óttast að tjá sig
5
ViðtalHeimavígi Samherja

Sam­herji og lík­ind­in við Kaup­fé­lag­ið: Fólk ótt­ast að tjá sig

Kvik­mynda­gerð­ar­mað­ur­inn Grím­ur Há­kon­ar­son kynnt­ist starfs­hátt­um Kaup­fé­lags Skag­firð­inga í gegn­um bæj­ar­búa þeg­ar hann dvaldi þar í mán­uð við rann­sókn­ir fyr­ir kvik­mynd­ina Hér­að­ið.
Undanþága til hjúskapar barna verður felld úr gildi
6
Fréttir

Und­an­þága til hjú­skap­ar barna verð­ur felld úr gildi

Sam­kvæmt frum­varpi dóms­mála­ráð­herra verð­ur ekki leng­ur heim­ilt að veita und­an­þágu til barna und­ir 18 ára aldri til að ganga í hjú­skap.
304. spurningaþraut: „Heyrðu snöggvast Snati minn ... lof mér nú að leika að ...“
7
Þrautir10 af öllu tagi

304. spurn­inga­þraut: „Heyrðu snöggv­ast Snati minn ... lof mér nú að leika að ...“

Þraut núm­er 303 frá í gær. * Fyrri auka­spurn­ing: Hver er íþrótta­kon­an sem prýddi for­síðu janú­ar­heft­is Vogue? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Í hvaða landi er borg­in Luzern eða Lucer­ne? 2.   En hvað heit­ir höf­uð­borg­in í Sýr­landi? 3.   Ís­lend­ing­ur einn sat ár­um sam­an í fanga­búð­um Þjóð­verja í Sach­sen­hausen í síð­ari heims­styrj­öld. Um hann skrif­aði Garð­ar Sverris­son magn­aða bók sem hét Býr Ís­lend­ing­ur...

Mest lesið í vikunni

Maðurinn sem plokkaði Samherjamerkið af vinnufötunum sínum: „Það átti bara að vera til ein skoðun“
1
ViðtalHeimavígi Samherja

Mað­ur­inn sem plokk­aði Sam­herja­merk­ið af vinnu­föt­un­um sín­um: „Það átti bara að vera til ein skoð­un“

Guð­mund­ur Már Beck, fyrr­um starfs­mað­ur Sam­herja, seg­ir sér hafa lið­ið mjög illa eft­ir að hafa fylgst með frétta­flutn­ingi af fram­ferði Sam­herja í Namib­íu, svo illa að hann lýs­ir því sem áfalli.
Áhrif Namibíumálsins á íbúa Akureyrar: „Fólki þykir almennt rosalega vænt um Samherja“
2
RannsóknHeimavígi Samherja

Áhrif Namib­íu­máls­ins á íbúa Ak­ur­eyr­ar: „Fólki þyk­ir al­mennt rosa­lega vænt um Sam­herja“

Hvaða áhrif hef­ur það á 20 þús­und manna sam­fé­lag á Ís­landi þeg­ar stærsta fyr­ir­tæk­ið í bæn­um, út­gerð sem veit­ir rúm­lega 500 manns vinnu og styrk­ir góð mál­efni um allt að 100 millj­ón­ir á ári, er mið­punkt­ur í al­þjóð­legri spill­ing­ar- og saka­mál­a­rann­sókn sem teyg­ir sig víða um heim? Stund­in spurði íbúa Ak­ur­eyr­ar að þess­ari spurn­ingu og kann­aði við­horf íbúa í Eyja­firði og á Ís­landi öllu til Sam­herja­máls­ins í Namib­íu. Rúmt ár er lið­ið frá því mál­ið kom upp og nú liggja fyr­ir ákær­ur í Namib­íu gegn með­al ann­ars Sam­herja­mönn­um og embætti hér­aðssak­sókn­ara og skatt­rann­sókn­ar­stjóri eru með mál­ið til með­ferð­ar á Ís­landi.
Hvað finnst Akureyringum um Samherja?
3
MyndbandHeimavígi Samherja

Hvað finnst Ak­ur­eyr­ing­um um Sam­herja?

Stund­in spurði Ak­ur­eyr­inga út í mik­il­vægi og áhrif stór­fyr­ir­tæk­is­ins Sam­herja á líf­ið í Eyja­firði.
Samherji kaupir dagskrárefni af sjónvarpsstöð á Akureyri
4
Spurt & svaraðHeimavígi Samherja

Sam­herji kaup­ir dag­skrárefni af sjón­varps­stöð á Ak­ur­eyri

Fjöl­mið­ill­inn N4 rek­ur sjón­varps­stöð á Ak­ur­eyri. Mið­ill­inn hef­ur tek­ið að sér dag­skrár­gerð, kostaða af Sam­herja, en telja það vel falla inn í þá starf­semi sem mið­ill­inn held­ur úti. „Við er­um ekki frétta­stöð,“ seg­ir dag­skrár­gerð­ar­mað­ur­inn Karl Eskil Páls­son.
Samherji og líkindin við Kaupfélagið: Fólk óttast að tjá sig
5
ViðtalHeimavígi Samherja

Sam­herji og lík­ind­in við Kaup­fé­lag­ið: Fólk ótt­ast að tjá sig

Kvik­mynda­gerð­ar­mað­ur­inn Grím­ur Há­kon­ar­son kynnt­ist starfs­hátt­um Kaup­fé­lags Skag­firð­inga í gegn­um bæj­ar­búa þeg­ar hann dvaldi þar í mán­uð við rann­sókn­ir fyr­ir kvik­mynd­ina Hér­að­ið.
Umdeild aðkoma Samherja að fjölmiðlum
6
FréttirHeimavígi Samherja

Um­deild að­koma Sam­herja að fjöl­miðl­um

Blaða­manna­fé­lag Ís­lands for­dæmdi í fyrra að­gerð­ir Sam­herja gagn­vart fjöl­miðl­um. Þor­steinn Már Bald­vins­son átti fimmt­ung í Morg­un­blað­inu. Sam­herji hef­ur keypt um­fjöll­un frá sjón­varps­stöð­inni N4 á Ak­ur­eyri. Sjón­varps­stöð­in Hring­braut braut fjöl­miðla­lög í sam­starfi við Sam­herja.
Samherji notaði sex milljarða frá Kýpur og Afríku til að kaupa kvóta og fiskvinnslu á Akureyri
7
FréttirHeimavígi Samherja

Sam­herji not­aði sex millj­arða frá Kýp­ur og Afr­íku til að kaupa kvóta og fisk­vinnslu á Ak­ur­eyri

Stór­felld­ar lán­veit­ing­ar Sam­herja frá Kýp­ur til fé­laga á Ak­ur­eyri sína hvernig pen­ing­arn­ir kom­ast til Ís­lands frá fisk­mið­un­um í Afr­íku sem Sam­herji hef­ur hagn­ast svo vel á.

Mest lesið í mánuðinum

Ingjaldur hafnar öllum ásökunum og kennir bróður sínum um
1
ViðtalVarnarlaus börn á vistheimili

Ingj­ald­ur hafn­ar öll­um ásök­un­um og kenn­ir bróð­ur sín­um um

Ingj­ald­ur Arn­þórs­son, fyrr­ver­andi for­stöðu­mað­ur Varp­holts og Lauga­lands, seg­ist orð­laus yf­ir lýs­ing­um hóps kvenna á of­beldi sem hann eigi að hafa beitt þær. Hann seg­ist aldrei hafa beitt of­beldi eða of­ríki í störf­um sín­um. Aug­ljóst sé að ein­hver sem sé veru­lega illa við sig standi að baki lýs­ing­un­um.
„Kerfið brást dóttur minni og fjölskyldunni allri“
2
ViðtalVarnarlaus börn á vistheimili

„Kerf­ið brást dótt­ur minni og fjöl­skyld­unni allri“

Dagný Rut Magnús­dótt­ir seg­ir að orð geti ekki lýst því hvernig sér hafi lið­ið á með­ferð­ar­heim­il­inu Laugalandi. Þetta hafi ver­ið hræði­leg­ur tími. Hún var þar um nokk­urra mán­aða skeið þeg­ar hún var fimmtán ára. Pabbi henn­ar, Magnús Við­ar Kristjáns­son, ótt­ast að hún jafni sig aldrei að fullu eft­ir reynsl­una sem hún hafi orð­ið fyr­ir á með­ferð­ar­heim­il­inu. Hann seg­ir að kerf­ið hafi ekki að­eins brugð­ist Dag­nýju held­ur allri fjöl­skyld­unni.
„Upphafið að versta tímabili lífs míns“
3
ViðtalVarnarlaus börn á vistheimili

„Upp­haf­ið að versta tíma­bili lífs míns“

„Ég er bú­in að vera að reyna að safna kjarki í mörg ár til að stíga fram og segja frá því sem ég upp­lifði á með­ferð­ar­heim­il­un­um Varp­holti og Laugalandi þeg­ar ég var ung­ling­ur. Ég vissi alltaf að ég þyrfti að segja frá því sem gerð­ist,“ seg­ir Kol­brún Þor­steins­dótt­ir, sem var fyrst vist­uð á með­ferð­ar­heim­il­inu Varp­holti, sem ár­ið 2000 var flutt í Lauga­land í Eyja­firði. Ingj­ald­ur Arn­þórs­son stýrði báð­um heim­il­un­um.
Jón Trausti Reynisson
4
Leiðari

Jón Trausti Reynisson

Harm­leik­ur Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur

Ólíkt fyrri for­sæt­is­ráð­herr­um tal­ar Katrín Jak­obs­dótt­ir ekki nið­ur til fólks.
„Ég lærði að gráta í þögn“
5
ViðtalVarnarlaus börn á vistheimili

„Ég lærði að gráta í þögn“

Á því rúma ári sem Sigurósk Tinna Páls­dótt­ir var vist­uð á með­ferð­ar­heim­il­inu Laugalandi var hún brot­in þannig nið­ur að allt henn­ar líf hef­ur lit­ast af því. Hún lýs­ir ótt­an­um og van­líð­an­inni sem var við­var­andi á heim­il­inu. Þeg­ar Tinna greindi frá kyn­ferð­is­brot­um sem hún hafði orð­ið fyr­ir var henni ekki trú­að og hún neydd til að biðj­ast af­sök­un­ar á að hafa sagt frá of­beld­inu. „Ég gerði ekki neitt, það voru þau.“
Dagný Halla Ágústsdóttir
6
Aðsent

Dagný Halla Ágústsdóttir, Gunnhildur Fríða Hallgrímsdóttir og Karitas M. Bjarkadóttir

Dökka hlið TikT­ok al­gór­i­þm­ans

Op­ið bréf til for­eldra um notk­un barna á TikT­ok - frá þrem­ur ung­ling­um sem nota TikT­ok.
Varnarlaus börn á vistheimili upplifðu ótta og ofríki
7
FréttirVarnarlaus börn á vistheimili

Varn­ar­laus börn á vistheim­ili upp­lifðu ótta og of­ríki

Sex kon­ur stíga fram í Stund­inni og lýsa al­var­legu of­beldi sem þær segj­ast hafa orð­ið fyr­ir á með­an þær dvöldu á með­ferð­ar­heim­il­un­um Varp­holti og Laugalandi, sem stýrt var af sömu að­il­um. For­stöðu­mað­ur heim­il­anna hafn­ar ásök­un­um. Ábend­ing­ar um of­beld­ið bár­ust þeg­ar ár­ið 2000 en Barna­vernd­ar­stofa taldi ekk­ert hafa átt sér stað. Kon­urn­ar upp­lifa að mál­um þeirra hafi ver­ið sóp­að und­ir tepp­ið. „Við vor­um bara börn.“

Nýtt á Stundinni

Mamma þarf líka að vinna
Finnborg Salome Steinþórsdóttir
Aðsent

Finnborg Salome Steinþórsdóttir og Steinunn Rögnvaldsdóttir

Mamma þarf líka að vinna

Hverj­um gagn­ast efna­hags­að­gerð­ir stjórn­valda þeg­ar kem­ur að at­vinnu­mál­um?
Eigandi Arnarlax boðar „nýja tíma“ með aflandseldi en fagnar samtímis 10 þúsund tonna strandeldi í Djúpinu
FréttirLaxeldi

Eig­andi Arn­ar­lax boð­ar „nýja tíma“ með af­l­and­seldi en fagn­ar sam­tím­is 10 þús­und tonna strand­eldi í Djúp­inu

Stærsti eig­andi Arn­ar­lax, norski lax­eld­isris­inn Salm­ar, set­ur auk­inn kraft í þró­un á af­l­and­seldi á sama tíma og fyr­ir­tæk­ið fær já­kvæð við­brögð frá yf­ir­völd­um á Ís­landi um að stór­auka fram­leiðsl­una í fjörð­um lands­ins.
306. spurningaþraut: Tungumálin oromo og amharíska, hvar eru þau töluð?
Þrautir10 af öllu tagi

306. spurn­inga­þraut: Tungu­mál­in oromo og am­haríska, hvar eru þau töl­uð?

Gær­dags­þraut­in, hér. * Auka­spurn­ing: Í hvaða borg er sú hin lit­ríka brú er hér að of­an sést? * 1.   Í hvaða landi var Bis­marck helst­ur valda­mað­ur 1871-1890? 2.   Í hvaða landi er Cherno­byl? 3.   Hver keppti fyr­ir Ís­lands hönd í Eurovisi­on bæði 1999 og 2005? 4.   Hvaða þjóð varð heims­meist­ari í fót­bolta karla ár­ið 1970 eft­ir að hafa unn­ið Ítali...
Þorsteinn Már og Helga skulduðu fyrirtækjum Samherja í Belís og Kýpur milljónir án gjalddaga
FréttirHeimavígi Samherja

Þor­steinn Már og Helga skuld­uðu fyr­ir­tækj­um Sam­herja í Belís og Kýp­ur millj­ón­ir án gjald­daga

Árs­reikn­ing­ar fé­laga Sam­herja á Kýp­ur sýna inn­byrð­is við­skipti við Þor­stein Má Bald­vins­son og Helgu Stein­unni Guð­munds­dótt­ur. Þau voru sekt­uð vegna brota á gjald­eyr­is­hafta­lög­un­um eft­ir hrun­ið vegna milli­færslna inn á reikn­inga þeirra en þær sekt­ir voru svo aft­ur­kall­að­ar vegna mistaka við setn­ingu lag­anna.
Allir á tánum
Mynd dagsins

All­ir á tán­um

Það var mik­ið um að vera við veg 42, vest­an Kleif­ar­vatns nú í morg­un. Vega­gerð­in var að kanna að­stæð­ur, starfs­menn á Jarð­vár­sviði Veð­ur­stofu Ís­lands (mynd) voru að mæla gas á hvera­svæð­inu í Sel­túni, sem og grjót­hrun. Þarna voru líka ferða­lang­ar að von­ast eft­ir hinum stóra, kvik­mynda­gerð­ar­mað­ur að festa augna­blik á filmu, enda höfðu mælst yf­ir 1000 jarð­skjálft­ar á svæð­inu fyrstu tíu tím­ana í dag. Þar af tveir yf­ir 3 að stærð, sá stærri átti upp­tök sín rétt norð­an við Sel­tún, klukk­an 03:26 í morg­un.
305. spurningaþraut: Hvað gerðu þeir Viktor, Páll og Óli af sér?
Þrautir10 af öllu tagi

305. spurn­inga­þraut: Hvað gerðu þeir Vikt­or, Páll og Óli af sér?

Sko, hér er þraut­in frá í gær! * Fyrri auka­spurn­ing. Mynd­in hér að of­an er tek­in 17. júní 1939. Hvað ætli sé þarna að ger­ast? Hér þurf­iði sjálfsagt að giska en svar­ið verð­ur eigi að síð­ur að vera nokk­uð ná­kvæmt. * Að­al­spurn­ing­ar: 1.   Á hvaða reiki­stjörnu sól­kerf­is­ins er mest­ur hiti? Þá er átt við yf­ir­borðs­hita. 2.   Al Thani-fjöl­skyld­an er auð­ug...
Vá... loftlagsvá
Mynd dagsins

Vá... loft­lags­vá

Mál mál­anna í dag er auð­vit­að jarð­skjálft­arn­ir á Reykja­nesskag­an­um, þeirri vá get­um við ekki stjórn­að. En til lengri tíma eru það auð­vit­að loft­lags­mál­in sem taka þarf föst­um tök­um áð­ur en stefn­ir í óefni. Og þar get­um við haft bein áhrif. Ís­lensk stjórn­völd hafa sent frá sér upp­færð markmið í lofts­lags­mál­um. Þar kem­ur fram að Ís­land ætl­ar að minnka los­un um...
Samherji og líkindin við Kaupfélagið: Fólk óttast að tjá sig
ViðtalHeimavígi Samherja

Sam­herji og lík­ind­in við Kaup­fé­lag­ið: Fólk ótt­ast að tjá sig

Kvik­mynda­gerð­ar­mað­ur­inn Grím­ur Há­kon­ar­son kynnt­ist starfs­hátt­um Kaup­fé­lags Skag­firð­inga í gegn­um bæj­ar­búa þeg­ar hann dvaldi þar í mán­uð við rann­sókn­ir fyr­ir kvik­mynd­ina Hér­að­ið.
Sendiráð Íslands í Washington dregst inn í  umræðu um bresti sonar Bandaríkjaforseta
Fréttir

Sendi­ráð Ís­lands í Washingt­on dregst inn í um­ræðu um bresti son­ar Banda­ríkja­for­seta

Sendi­ráð Ís­lands í Washingt­on er í húsi þar sem Hun­ter Biden. son­ur Banda­ríkja­for­seta, var með skrif­stofu. Hun­ter braut ör­ygg­is­regl­ur húss­ins ít­rek­að og fékk ákúr­ur vegna þeirra sendi­ráða sem eru í hús­inu. Geir H. Haar­de var sendi­herra Ís­lands í Washingt­on á þess­um tíma.
Óttast stóran Brennisteinsfjallaskjálfta í kjölfar skjálftahrinunnar
FréttirSkjálftahrina á Reykjanesi

Ótt­ast stór­an Brenni­steins­fjalla­skjálfta í kjöl­far skjálfta­hrin­unn­ar

Krist­ín Jóns­dótt­ir, hóp­stjóri nátt­úru­vökt­un­ar á Veð­ur­stofu Ís­lands, var­ar við því að enn stærri skjálfti, yf­ir 6, gæti kom­ið í kjöl­far­ið á skjálfta­hrin­unni á Reykja­nesi.
Stórir skjálftar ríða yfir Reykjanesið og höfuðborgarsvæðið
FréttirSkjálftahrina á Reykjanesi

Stór­ir skjálft­ar ríða yf­ir Reykja­nes­ið og höf­uð­borg­ar­svæð­ið

Skjálft­ar um og yf­ir 5 á Richter hafa rið­ið yf­ir Reykja­nes­ið. Stað­setn­ing­in er í kring­um Fagra­dals­fjall. Sá fyrsti mæld­ist 5,7 að stærð, 3,3 kíló­metr­um suðsuð­vest­ur af Keili. Skjálft­arn­ir teygja sig í átt að höf­uð­borg­ar­svæð­inu, sam­kvæmt frumnið­ur­stöð­um Veð­ur­stof­unn­ar.
Þorsteinn Már: „Hafi greiðslur átt sér stað sem eru ólögmætar þá voru þær á ábyrgð Jóhannesar Stefánssonar“
FréttirSamherjaskjölin

Þor­steinn Már: „Hafi greiðsl­ur átt sér stað sem eru ólög­mæt­ar þá voru þær á ábyrgð Jó­hann­es­ar Stef­áns­son­ar“

Þor­steinn Már Bald­vins­son, for­stjóri Sam­herja, held­ur áfram að kenna Jó­hann­esi Stef­áns­syni ein­um um ætl­að­ar „óeðli­leg­ar“ greiðsl­ur í Namib­íu. Sam­herji hef­ur aldrei út­skýrt hvernig það gat gerst að mútu­greiðsl­ur frá Sam­herja­fé­lög­um til „há­karl­anna“ svököll­uðu héldu áfram í þrjú ár eft­ir að Jó­hann­es hætti hjá Sam­herja.