Þessi grein er meira en ársgömul.

Hvað vitum við um kórónaveiruna?

Rann­sókn­ir á erfða­efni nýju veirunn­ar sýna að hún hef­ur að öll­um lík­ind­um smit­ast manna á milli, frá upp­hafi. Það er að segja veir­an hef­ur ekki smit­ast oft úr dýr­um í menn.

Hvað vitum við um kórónaveiruna?
Einkenni faraldursins Margir hafa notað sýklagrímur til að minnka líkur á smiti, en þær eru helst taldar virka ef mikið návígi er við sjúklinga. Mynd: Shutterstock

Í lok árs 2019 barst tilkynning frá yfirvöldum í Kína um að 44 einstaklingar hefðu smitast af áður óþekktri veiru. Eftir að smitum tók að fjölga fékk veiran nafnið 2019 – nCoV, þar sem 2019 vísar í ártalið sem hún varð til, n – ið vísar í novel, sem þýðir ný og CoV er tilvísun í Corona Virus.

Í dag gengur þessa veira undir nafninu SARS – CoV – 2. Þetta nýja nafn hefur einnig skírskotun í Corona Virus, en forskeytið SARS er vísun í Sevire Acute Respiratoru Syndrome, sjúkdóm sem olli miklum mannskaða í Asíu á árunum 2002 og 2003. SARS-CoV-2 er nefnilega lík kórónaveirunni sem tók að smita fólk árin 2002–2003 en ekki alveg eins og hefur þess vegna fengið viðskeytið 2.

Í daglegu tali er þó oftast bara talað um nýju kórónaveiruna eða COVID-19 veiruna. SARS – CoV – 2 veldur nefnilega sjúkdómnum COVID-19, sjúkdómi sem getur verið allt frá vægum einkennum  til alvarlegrar lungnabólgu.

Síðan fyrsta tilkynningin barst frá Kína í kringum áramótin hefur mikið vatn runnið til sjávar, veiran hefur dreift sér víða um heiminn og fyrstu fréttir um staðfest smit hérlendis bárust þann 28. febrúar. Þegar þetta er ritað (1. mars 2020) hafa 3001 látist og 88.306 tilfelli verið staðfest. Á sama tíma hafa 42.728 einstaklingar nú þegar náð sér af veirusýkingunni. Þó má leiða að því líkur að þessar tölur hafi breyst þegar þessi texti birtist á prenti, þar sem hlutirnir gerast mjög hratt. 

Almennt um kórónaveirur

Kórónaveirur eru RNA veirur, það þýðir að erfðaefnið sem þær bera er RNA, svipuð sameind og erfðaefni okkar mannanna sem heitir DNA. Munurinn á DNA og RNA felst fyrst og fremst í einum basa, RNA inniheldur Urasil en ekki Týmín, eins og DNA. Að auki er sykran sem er hluti af beinagrind sameindarinnar, ríbósi í RNA-i en ekki deoxýríbósi, sem er sykran í DNA.

Veirur eru mjög fjölbreyttur hópur og ólíkt hópum úr lífheiminum er ekki óalgengt að þær séu með RNA sem erfðaefni í stað DNA. Þegar kórónaveirur smita fólk nota veirurnar innviði mannafrumnanna til að búa til fleiri veirur og prótínin sem þau þarfnast eftir uppskriftinni sem er skrifuð í RNA-ið þeirra. Þetta á við um allar veirur hver sem hýsillinn þeirra er og vegna þessa eru veirur ekki eiginlegar lífverur.

Flestar þekktar kórónaveirur smita dýr en ekki fólk.

Flestar þekktar kórónaveirur smita dýr en ekki fólk. Það kemur þó fyrir að slíkar veirur taki örlitlum breytingum sem gera þeim kleift að smita fólk, eins og nýja kórónaveiran hefur gert einhvern tímann í lok árs 2019, að öllum líkindum í nánd við Wuhan-borg í Kína. 

Rannsóknir á erfðaefni nýju veirunnar sýna að hún hefur að öllum líkindum smitast manna á milli, frá upphafi. Það er að segja veiran hefur ekki smitast oft úr dýrum í menn. Þetta sést þar sem veiruerfðaefnið í smituðum einstaklingum víðs vegar um heiminn er eins. Ef veiran hefði smitast í mörgum tilfellum úr dýrum væri mun meiri breytileiki í erfðaefninu. 

SARS og MERS

Þær eru ekki margar kórónaveirurnar sem smita fólk, enda leggjast þær, eins og áður sagði, frekar á dýr. Þó eru til að minnsta kosti sjö kórónaveirur sem valda sjúkdómum í mannfólki. Fjórar þeirra bera þau þjálu nöfn 229E, NL63, OC43 og KHU1. Þessar kórónaveirur eru þokkalega algengar og valda almennu kvefi í mönnum. Þær eru ekki hættulegar og valda sárasjaldan dauðsföllum hjá þeim sem af þeim smitast.

Þekktar kórónaveirur sem geta valdið alvarlegum öndunarfærasjúkdómum eru þrjár, SARS, MERS og nú nýja kórónaveiran, SARS – CoV – 2. Allar þessar veirur eru tiltölulega nýtilkomnar, sú fyrsta SARS kom til árið 2002, MERS 10 árum seinna eða 2012.

SARS stendur fyrir Severe Acute Respiratory Syndrome sem á íslenksu þýðist yfir í HABL, Heilkenni alvarlegrar bráðalungnabólgu. Sú veira olli mjög alvarlegri lungnabólgu sem dró 774 til dauða en smitaði um 8.000 manns á þeim átta mánuðum sem faraldurinn geisaði á árunum 2002–2003. Dánartíðni af völdum SARS var því nálægt 10%.

Dánartíðni af völdum SARS var því nálægt 10%.

Svipuð veira, MERS (Middle East Respiratory Syndrome,) fannst svo á Arabíuskaganum árið 2012. Sú veira náði ekki að dreifast mikið um heiminn, en hún olli mjög alvarlegri lungnabólgu, þar sem dánartíðnin var yfir 30%.

Í tilfellum SARS og MERS reyndist nokkuð auðvelt að stöðva útbreiðslu þeirra, sem sést í þeim lágu tölum yfir smitaða einstaklinga. Í samanburði við þetta er nýja kórónaveiran mjög skæð enda hefur hún smitað tífalt fleiri en SARS veiran gerði á sínum tíma.

Nýja kórónaveiran smitar mun hraðar en „systur“ hennar SARS og MERS, sem hvorugar fóru að smitast milli manna fyrr en sjúklingurinn var orðinn mjög veikur. En geta nýju veirunnar til að veikja er líka ekki jafn mikil og systurveiranna. Að vissu leyti er það ástæðan fyrir því að hún dreifist jafn hratt og raun ber vitni

SARS – CoV – 2: „Nýja kórónaveiran“

Samkvæmt rannsókn sem birtist í Lancet hefur fyrsta tilfellið að öllum líkindum komið til í upphafi desember 2019. Uppruni nýju kórónaveirunnar er ekki að fullu skilgreindur og það getur reynst þrautin þyngri að sannreyna það hver var fyrstur til að veikjast. Markaðurinn í Wuhan um miðjan desember, sem fyrst var talinn upphafspunkturinn, olli því svo að veiran dreifðist mjög hratt milli manna, þar sem mikill fjöldi kom saman. 

Rannsókn sem birt var í Nature þann 3. febrúar segir margt benda til þess að SARS – CoV – 2 nýti sér sömu prótín og SARS veiran til að komast inn í frumur mannslíkamans. Veiran binst við prótín sem heitir angotensin converting ensyme II (ACE2). Það er prótín sem finnst meðal annars á yfirborði frumna í lungum. 

Helsti munurinn á milli SARS veiranna tveggja er sá að sú sem uppgötvaðist 2002–2003 tók sér bólfestu neðarlega í öndunarfærum sjúklinga, þar sem ACE2 prótínið er að finna. Þess vegna var lítil hætta á smiti nema ef einstaklingur sem bar veiruna var orðinn mjög veikur af lungnabólgu. 

Greining á smiti

Kórónaveirusmit er skoðað með aðferð sem kallast PCR (polymeraase chain reaction). Þetta er tækni til að magna upp þekkt erfðaefni, í því skyni að mæla hvort það sé til staðar. Vegna þess að erfðaefni veirunnar er þekkt er hægt að búa til þreifara sem bindast sértækt við erfðaefni veirunnar og magna þannig upp erfðaefni sem gæti einungis verið til staðar ef veiran er til staðar.

Þessi aðferð er ekki líkleg til að gefa fölsk jákvæð svör. Hins vegar getur verið erfitt að vita hvenær er víst að aðferðin nái að magna erfðaefnið. Til þess að prófið heppnist þarf veiran að vera til staðar í líkama einstaklingsins í nægilega miklu magni til að hægt sé að einangra erfðaefni hennar.

Af þessum ástæðum er líklegt að einstaklingar sem hafa komist í tæri við veiruna en eru enn ekki orðnir veikir, fái falskar neikvæðar niðurstöður úr þessum prófum. Ef grunur leikur á smiti er því mikilvægt að hlýða fyrirmælum um sóttkví og almennt hreinlæti, þar sem veiran smitast af öllum líkindum mest í gegnum hósta eða aðra sambærilega vessa frá smituðum einstaklingi.

Er ástæða til að óttast?

2019-COVID getur komið fram sem væg sýking sem getur verið staðsett ofarlega í öndunarvegi, en leiðir veirunnar inn í frumur ofarlega í öndunarvegi eru enn ekki þekktar. Binding veirunnar við ACE2 prótínið sem rædd er hér að framan er ekki talin líklega leið veirunnar inn í efri öndunarveg þar sem prótínið finnst helst neðar í lungunum.

Þetta gerir það að verkum að veiran getur verið til staðar ofarlega í öndunarvegi einstaklings sem er ekki enn orðinn mjög lasinn. Einhver tilfelli hafa komið fram þar sem smit hafa átt sér stað þótt einstaklingurinn hafi ekki fundið fyrir einkennum. Ef veiran er til staðar ofarlega í öndunarvegi eru meiri líkur á því að hún fylgi með í munnvatnsdropum sem dreifast við hósta og hnerra.

Nú þegar hefur mikill fjöldi fólks smitast af veirunni og þar af eru margir lengi að jafna sig. Dánartíðnin er þó enn sem komið er ekki talin vera nema 3,4%. Líklegt er að dánartíðnin sé mun lægri þar sem væg einkenni af smiti veirunnar eru ekki endilega staðfest.

Af þeim sem hafa dáið eru langflestir annaðhvort eldra fólk, sem oft er með veikara ónæmiskerfi, eða með undirliggjandi sjúkdóma, svo sem háan blóðþrýsting, hjartasjúkdóma eða sykursýki. Enginn af þeim sem hefur látist hingað til er undir 10 ára aldri, og reyndar virðist veiran síður smita börn af einhverjum ástæðum.

Hreinlæti er skilvirkasta leiðin til að koma í veg fyrir smit

Nú þegar veiran er komin til landsins er smithættan orðin meiri, en þó má segja að í nútímasamfélagi hafi koma veirunnar hingað aðeins verið tímaspursmál. Veiran er mjög smitandi en hún lýtur þó sömu lögmálum og aðrar veirur sem valda til dæmis inflúensu, hún lifir ekki lengi án þess að hafa hýsil.

Þess vegna er mikilvægt að gæta vel að almennu hreinlæti, þvo hendur reglulega og vel og nota sótthreinsandi efni þegar við á. Þetta er sérstaklega mikilvægt fyrir máltíðir, þar sem snerting við slímhúð er mjög greið smitleið.

Það er sennilega aldrei jafn mikilvægt að virða persónuleg landamæri vinnufélaga, kunningja og vina, og akkúrat núna þegar þessi veira herjar á okkur. Þó hún sé ekki líkleg til að valda okkur miklum skaða þá er nær öruggt að hún nær að smita alla sem komast í tæri við hana þar sem ónæmiskerfi okkar hefur ekki kynnst henni áður og engin mótefni eru til í líkamanum til að koma í veg fyrir veikindi. Það er sennilega hættulegasta vopn SARS – CoV – 2. 

Ítarefni:

Science News: Spurningum svarað um kórónaveiruna

Virginia Department of Health: Staðreyndir um veiruna

The Lancet: Klínísk einkenni sjúklinga með nýju kórónaveiruna

Ný rannsókn: Lungnabólgufaraldur tengdur nýrri kórónaveiru sem hugsanlega má rekja til leðurblaka

Alþjóðaheilbrigðisstofnunin: Samstarfsverkefni WHO og Kína vegna kóvid-19

Tölfræði um dánartíðni og dreifingu kóvid-19

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.
Tengdar greinar

Þekking

Farsímanet, kona og Evrópubúi á tunglinu
Þekking

Farsíma­net, kona og Evr­ópu­búi á tungl­inu

Sam­kvæmt nýj­ustu stefnu­skrá banda­rísku geim­ferða­stofn­un­ar­inn­ar NASA stend­ur til að senda geim­fara til tungls­ins inn­an fjög­urra ára og hefja fasta bú­setu þar ár­ið 2030.
COVID-19 geti valdið heyrnartapi
Þekking

COVID-19 geti vald­ið heyrn­artapi

Vís­inda­menn við Uni­versity Col­l­e­ge í Lund­ún­um hafa birt nið­ur­stöð­ur nýrra rann­sókna sem benda til þess að COVID-19 geti vald­ið skyndi­leg­um og hugs­an­lega var­an­leg­um heyrn­ar­missi.
Vilja sýkja heilbrigða af COVID-19 á tilraunastofu
Þekking

Vilja sýkja heil­brigða af COVID-19 á til­rauna­stofu

Breska rík­is­stjórn­in hyggst gefa leyfi fyr­ir til­raun­um þar sem allt að 90 sjálf­boða­lið­ar verða vilj­andi sýkt­ir með veirunni sem veld­ur COVID-19. Þá mun rík­is­sjóð­ur Bret­lands styrkja rann­sókn­ina um því sem nem­ur um sex millj­örð­um ís­lenskra króna.
Óhætt að taka D-vítamín
Þekking

Óhætt að taka D-víta­mín

Lækna­tíma­rit mæl­ir með inn­töku D-víta­míns, þrátt fyr­ir að ekki hafi feng­ið stað­fest að það virki gegn COVID-19.
Vímuefnafíkn – byrjum við öll á sama stað?
Þekking

Vímu­efnafíkn – byrj­um við öll á sama stað?

Ein­stak­ling­ur sem verð­ur fyr­ir áföll­um í æsku er í mun meiri hættu á að þróa með sér áfeng­is- og vímu­efnarösk­un sam­an­bor­ið við aðra.
Líf á bæði Mars og Venus?
Þekking

Líf á bæði Mars og Ven­us?

Tvær nýj­ar rann­sókn­ir, sem birt­ar voru á dög­un­um, sýna aukn­ar lík­ur á að líf sé að finna á öðr­um hnött­um í sól­kerf­inu. Nýju geim­fari er ætl­að að svara lyk­il­spurn­ing­um um lofts­lag Venus­ar inn­an tveggja ára og á Mars telja vís­inda­menn sig hafa fund­ið salt­vatn í miklu magni neð­anjarð­ar.

Mest lesið

Hjálmar flytja lag við ástarljóð Kára til Valgerðar
1
Fréttir

Hjálm­ar flytja lag við ástar­ljóð Kára til Val­gerð­ar

Kári Stef­áns­son samdi eig­in­konu sinni, Val­gerði Ólafs­dótt­ur, ljóð á sjö­tugsaf­mæl­inu 4. októ­ber síð­ast­lið­inn. Mán­uði síð­ar lést hún. Hljóm­sveit­in Hjálm­ar flyt­ur lag við ljóð Kára til Val­gerð­ar.
Illugi Jökulsson
2
Pistill

Illugi Jökulsson

Á að loka Þórólf, Ölmu og Svandísi inni og henda lykl­in­um?

Efa­semd­ar­fólk um bólu­setn­ing­ar tel­ur sig hafa fund­ið sann­leika sem stór­fyr­ir­tæk­in, RÚV og CNN gera sitt besta til að bæla nið­ur.
Ný ríkisstjórn boðar einkaframkvæmdir, orkuskipti og bankasölu, en kvótakerfið og stjórnarskráin fara í nefnd
3
ÚttektRíkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur

Ný rík­is­stjórn boð­ar einkafram­kvæmd­ir, orku­skipti og banka­sölu, en kvóta­kerf­ið og stjórn­ar­skrá­in fara í nefnd

Ný rík­is­stjórn Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur set­ur þrjú meg­in við­fangs­efni í for­grunn: Lofts­lags­mál, öldrun­ar- og heil­brigð­is­mál og tækni­breyt­ing­ar. Styðja á við sta­f­ræna tækni í heil­brigð­is­mál­um. Lít­ið er rætt um skatta­mál. Einkafram­kvæmd­ir verða í vega­kerf­inu og vænt­an­lega rukk­að fyr­ir notk­un vega.
Verður daglega fyrir morðhótunum á netinu
4
Fréttir

Verð­ur dag­lega fyr­ir morð­hót­un­um á net­inu

Ung ís­lensk kona slapp naum­lega und­an manni sem réðst að henni á götu úti um há­bjart­an dag í Ist­an­búl fyr­ir nokkr­um vik­um. Mað­ur­inn var vopn­að­ur hnífi. Kon­an, sem er fædd í Sómal­íu, er sam­fé­lag­miðla­stjarna þar og birt­ir mynd­bönd og fyr­ir­lestra und­ir heit­inu MID SHOW. Hún verð­ur dag­lega fyr­ir morð­hót­un­um á sam­fé­lags­miðl­um vegna bar­áttu sinn­ar fyr­ir rétt­læti til handa stúlk­um og kon­um í fæð­ing­ar­landi henn­ar og víð­ar.
Bragi Páll Sigurðarson
5
Pistill

Bragi Páll Sigurðarson

Bestu ár lífs míns

Hvenær er­um við ham­ingju­söm og hvenær ekki? Er hægt að leita ham­ingj­unn­ar eða kem­ur hún til okk­ar? Hversu mik­ið vald höf­um við yf­ir eig­in ör­lög­um? Eig­um við yf­ir höf­uð eitt­hvert til­kall til lífs­gleði?
Nýr heilbrigðisráðherra ítrekað reynt að heimila rekstur spilavíta
6
Fréttir

Nýr heil­brigð­is­ráð­herra ít­rek­að reynt að heim­ila rekst­ur spila­víta

Will­um Þór Þórs­son sem tek­inn er við sem heil­brigð­is­ráð­herra hef­ur í þrígang lagt fram frum­varp sem myndi heim­ila rekst­ur spila­víta. Rann­sókn­ir benda til að spila­víti hafi veru­leg­an hluta tekna sinna frá fólki með spilafíkn. Lit­ið er á spilafíkn sem lýð­heilsu­vanda.
Bakgrunnur nýs dómsmálaráðherra: Valdefla lögregluna og þrengja rétt til þungunarrofs
7
Greining

Bak­grunn­ur nýs dóms­mála­ráð­herra: Vald­efla lög­regl­una og þrengja rétt til þung­un­ar­rofs

Sjálf­stæð­is­mað­ur­inn Jón Gunn­ars­son hef­ur ver­ið skip­að­ur inn­an­rík­is­ráð­herra í nýrri rík­is­stjórn Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur. Inn­an þings sem ut­an hef­ur Jón lát­ið sig lög­reglu­mál, sjálfs­ákvörð­un­ar­rétt kvenna og tálm­un varða, með­al ann­ars.

Mest deilt

Sagan af Litlu ljót
1
Viðtal

Sag­an af Litlu ljót

Berg­þóra Ein­ars­dótt­ir var köll­uð Litla ljót af Megasi. Henni brá því í brún þeg­ar hún frétti af því að til væri texti eft­ir hann sem ber sama nafn og sá að hann inni­hélt mikla sam­svör­un við at­vik sem hún hafði til­kynnt til lög­reglu ári áð­ur. Fyr­ir sér sé al­veg skýrt að Megas hafi brot­ið á henni í slag­togi við ann­an mann og þeir hafi síð­an fjall­að um at­burð­inn í þessu lagi.
Fyrrverandi hæstaréttardómari ráðleggur konum að drekka minna til að forðast nauðganir
2
Fréttir

Fyrr­ver­andi hæsta­rétt­ar­dóm­ari ráð­legg­ur kon­um að drekka minna til að forð­ast nauðg­an­ir

Jón Stein­ar Gunn­laugs­son hæsta­rétt­ar­lög­mað­ur seg­ir að áfeng­is- og vímu­efna­notk­un sé ástæða lang­flestra kyn­ferð­is­brota. Eigi það við um bæði brota­menn og brota­þola, sem Jón Stein­ar seg­ir að hvor­ir tveggja upp­lifi „dap­ur­lega lífs­reynslu“. Stíga­mót leggja áherslu á ekk­ert rétt­læt­ir naug­un og að nauðg­ari er einn ábyrg­ur gerða sinna. Í rann­sókn á dóm­um Hæsta­rétt­ar í nauðg­un­ar­mál­um kom fram að greina megi það við­horf í dóm­um rétt­ar­ins að „rétt­ur karla sé verð­mæt­ari en rétt­ur kvenna“.
Hjálmar flytja lag við ástarljóð Kára til Valgerðar
3
Fréttir

Hjálm­ar flytja lag við ástar­ljóð Kára til Val­gerð­ar

Kári Stef­áns­son samdi eig­in­konu sinni, Val­gerði Ólafs­dótt­ur, ljóð á sjö­tugsaf­mæl­inu 4. októ­ber síð­ast­lið­inn. Mán­uði síð­ar lést hún. Hljóm­sveit­in Hjálm­ar flyt­ur lag við ljóð Kára til Val­gerð­ar.
Bjarni taldi eðlilegt að vafi um framkvæmd kosninga ylli ógildingu 2011
4
Fréttir

Bjarni taldi eðli­legt að vafi um fram­kvæmd kosn­inga ylli ógild­ingu 2011

Bjarni Bene­dikts­son var harð­orð­ur í um­ræð­um um ógild­ingu kosn­inga til stjórn­laga­þings ár­ið 2011. Með­al ann­ars sagði hann það að „ef menn fá ekki að fylgj­ast með taln­ingu at­kvæða“ ætti það að leiða til ógild­ing­ar. Bjarni greiddi hins veg­ar í gær at­kvæði með því að úr­slit kosn­inga í Norð­vest­ur­kjör­dæmi í síð­ustu Al­þing­is­kosn­ing­um ættu að standa, þrátt fyr­ir fjöl­marga ann­marka á fram­kvæmd­inni.
Jón Trausti Reynisson
5
Leiðari

Jón Trausti Reynisson

Hvað varð um Vinstri græn?

Hvernig VG sigr­aði stjórn­mál­in en varð síð­an síð­mið­aldra.
Ingi Tryggvason var einn með kjörgögnum í rúman hálftíma
6
FréttirEndurtalning í Norðvesturkjördæmi

Ingi Tryggva­son var einn með kjör­gögn­um í rúm­an hálf­tíma

Sam­kvæmt upp­færðri máls­at­vika­lýs­ingu und­ir­bún­ings­nefnd­ar um rann­sókn kjör­bréfa var Ingi Tryggva­son, formað­ur yfir­kjör­stjórn­ar Norð­vest­ur­kjör­dæm­is einn með kjör­gögn­um frá 11.59 til 12.35 eða í 36 mín­út­ur en ekki kort­er eins og áð­ur hafði kom­ið fram.
Forsetinn gagnrýnir þingmenn vegna stjórnarskrárinnar
7
Fréttir

For­set­inn gagn­rýn­ir þing­menn vegna stjórn­ar­skrár­inn­ar

Guðni Th. Jó­hann­es­son for­seti lýsti von­brigð­um með að þing­mönn­um hefði ekki tek­ist að klára breyt­ing­ar á stjórn­ar­skránni. Katrín Jak­obs­dótt­ir for­sæt­is­ráð­herra hafði lagt áherslu á sátt á þingi, en ekk­ert varð úr um­bót­um á stjórn­ar­skrá.

Mest lesið í vikunni

Sagan af Litlu ljót
1
Viðtal

Sag­an af Litlu ljót

Berg­þóra Ein­ars­dótt­ir var köll­uð Litla ljót af Megasi. Henni brá því í brún þeg­ar hún frétti af því að til væri texti eft­ir hann sem ber sama nafn og sá að hann inni­hélt mikla sam­svör­un við at­vik sem hún hafði til­kynnt til lög­reglu ári áð­ur. Fyr­ir sér sé al­veg skýrt að Megas hafi brot­ið á henni í slag­togi við ann­an mann og þeir hafi síð­an fjall­að um at­burð­inn í þessu lagi.
Inga Sæland vill ekki bregðast við ásökunum á hendur frambjóðanda Flokks fólksins
2
FréttirAlþingiskosningar 2021

Inga Sæ­land vill ekki bregð­ast við ásök­un­um á hend­ur fram­bjóð­anda Flokks fólks­ins

Inga Sæ­land, formað­ur Flokks fólks­ins, seg­ist ekki vilja bregð­ast við tölvu­pósti þar sem fram­bjóð­andi flokks­ins er sak­að­ur um að hafa brot­ið ít­rek­að á kon­um í gegn­um tíð­ina. Hún seg­ist ekki vita um hvað mál­ið snýst og ætli því ekki að að­haf­ast. Hún seg­ist þó hafa feng­ið ábend­ingu um sama mál nokkr­um dög­um fyr­ir kosn­ing­ar. Mis­mun­andi er eft­ir flokk­um hvaða leið­ir eru í boði til þess að koma á fram­færi ábend­ingu eða kvört­un um með­limi flokks­ins. Flokk­ur fólks­ins er til að mynda ekki með slík­ar boð­leið­ir.
Hjálmar flytja lag við ástarljóð Kára til Valgerðar
3
Fréttir

Hjálm­ar flytja lag við ástar­ljóð Kára til Val­gerð­ar

Kári Stef­áns­son samdi eig­in­konu sinni, Val­gerði Ólafs­dótt­ur, ljóð á sjö­tugsaf­mæl­inu 4. októ­ber síð­ast­lið­inn. Mán­uði síð­ar lést hún. Hljóm­sveit­in Hjálm­ar flyt­ur lag við ljóð Kára til Val­gerð­ar.
Meðlimur í kjörstjórn kærir vegna „gruns um kosningasvik“ í Suðvesturkjördæmi
4
FréttirAlþingiskosningar 2021

Með­lim­ur í kjör­stjórn kær­ir vegna „gruns um kosn­inga­svik“ í Suð­vest­ur­kjör­dæmi

Geir Guð­munds­son, með­lim­ur í kjör­stjórn Kópa­vogs, hef­ur lagt fram kæru til lög­regl­unn­ar á höf­uð­borg­ar­svæð­inu vegna fram­kvæmd kosn­inga í Suð­vest­ur­kjör­dæmi. Hann vill að lög­regla rann­saki kjör­gögn áð­ur en þeim er eytt, vegna full­yrð­inga um­boðs­manns Sósí­al­ista­flokks­ins um mis­mun­andi stærð kjör­seðla.
Illugi Jökulsson
5
Pistill

Illugi Jökulsson

Á að loka Þórólf, Ölmu og Svandísi inni og henda lykl­in­um?

Efa­semd­ar­fólk um bólu­setn­ing­ar tel­ur sig hafa fund­ið sann­leika sem stór­fyr­ir­tæk­in, RÚV og CNN gera sitt besta til að bæla nið­ur.
Jón Trausti Reynisson
6
Leiðari

Jón Trausti Reynisson

Hvað varð um Vinstri græn?

Hvernig VG sigr­aði stjórn­mál­in en varð síð­an síð­mið­aldra.
Forsetinn gagnrýnir þingmenn vegna stjórnarskrárinnar
7
Fréttir

For­set­inn gagn­rýn­ir þing­menn vegna stjórn­ar­skrár­inn­ar

Guðni Th. Jó­hann­es­son for­seti lýsti von­brigð­um með að þing­mönn­um hefði ekki tek­ist að klára breyt­ing­ar á stjórn­ar­skránni. Katrín Jak­obs­dótt­ir for­sæt­is­ráð­herra hafði lagt áherslu á sátt á þingi, en ekk­ert varð úr um­bót­um á stjórn­ar­skrá.

Mest lesið í mánuðinum

Jón Trausti Reynisson
1
Pistill

Jón Trausti Reynisson

Nokk­ur at­riði varð­andi þol­anda­stöðu Þór­is

Sam­fé­lag­ið er klikk­að og hann er fórn­ar­lamb eft­ir að hafa sent kyn­færa­mynd á ung­lings­stúlku og sótt kyn­ferð­is­lega að ung­um sam­starfs­kon­um. Eða hvað?
Sagan af Litlu ljót
2
Viðtal

Sag­an af Litlu ljót

Berg­þóra Ein­ars­dótt­ir var köll­uð Litla ljót af Megasi. Henni brá því í brún þeg­ar hún frétti af því að til væri texti eft­ir hann sem ber sama nafn og sá að hann inni­hélt mikla sam­svör­un við at­vik sem hún hafði til­kynnt til lög­reglu ári áð­ur. Fyr­ir sér sé al­veg skýrt að Megas hafi brot­ið á henni í slag­togi við ann­an mann og þeir hafi síð­an fjall­að um at­burð­inn í þessu lagi.
„Viðtalið eins og hlandblaut tuska í andlit þolenda“
3
Fréttir

„Við­tal­ið eins og hland­blaut tuska í and­lit þo­lenda“

Ung kona, sem seg­ir að Þór­ir Sæ­munds­son leik­ari, hafi not­fært sér ung­an ald­ur henn­ar fyr­ir sjö ár­um, þeg­ar hún var 16 ára og hann 34 ára, seg­ir í sam­tali við Stund­ina að við­tal­ið við hann á RÚV í gær hafi ýtt und­ir gerenda­með­virkni í sam­fé­lag­inu og geri lít­ið úr þo­lend­um kyn­bund­ins of­beld­is. Sér­fræð­ing­ur í kyn­bundnu of­beldi seg­ir mik­il­vægt að gerend­ur við­ur­kenni brot sín og reyni að setja sig í spor þo­lenda til að reyna að sjá þann sárs­auka sem þeir hafa vald­ið.
Lýsir alvarlegum afleiðingum þess að hafa verið áreitt af lækni á Landspítalanum
4
Fréttir

Lýs­ir al­var­leg­um af­leið­ing­um þess að hafa ver­ið áreitt af lækni á Land­spít­al­an­um

Kona sem til­kynnti Björn Loga Þór­ar­ins­son, sér­fræðilækni á Land­spít­al­an­um, form­lega í fe­brú­ar vegna áreitni sem stað­ið hef­ur yf­ir frá því hún var lækna­nemi, seg­ir spít­al­annn hafa brugð­ist sér. Björn var ekki send­ur í leyfi á með­an mál­ið var til með­ferð­ar inn­an spít­al­ans og hon­um var ekki veitt áminn­ing né vik­ið úr starfi eft­ir að spít­al­inn komst að þeirri nið­ur­stöðu að hann hefði kyn­ferð­is­lega áreitt hana. „Það kom fyr­ir að það leið yf­ir mig í vinn­unni og ég grét mik­ið á kvöld­in yf­ir því að þurfa fara í vinn­una dag­inn eft­ir,“ seg­ir hún.
Lífið breyttist á einum degi
5
Fólkið í borginni

Líf­ið breytt­ist á ein­um degi

Una Mar­grét Jóns­dótt­ir dag­skrár­gerð­ar­mað­ur seg­ir líf sitt hafa breyst á ein­um degi ár­ið 1978.
Forstjóri Festar: „Hiti“ á fyrirtækinu vegna máls sem stjórnarformaðurinn er sagður tengjast
6
Fréttir

For­stjóri Fest­ar: „Hiti“ á fyr­ir­tæk­inu vegna máls sem stjórn­ar­formað­ur­inn er sagð­ur tengj­ast

For­stjóri Fest­ar, Eggert Þór Kristó­fers­son, seg­ir að al­menn­ings­hluta­fé­lag­inu hafi borist óform­leg er­indi vegna máls sem stjórn­ar­formað­ur fé­lags­ins, Þórð­ur Már Jó­hann­es­son, hef­ur ver­ið sagð­ur tengj­ast. Eggert vill ekki gefa upp hvort og þá með hvaða hætti um­rætt mál hef­ur ver­ið rætt í stjórn Fest­ar eða milli ein­stakra stjórn­ar­manna.
„Það verður ekkert eftir hér í sveitarfélaginu“
7
FréttirLaxeldi

„Það verð­ur ekk­ert eft­ir hér í sveit­ar­fé­lag­inu“

Slát­ur­skip­ið Norweg­i­an Gann­ett kom til Tálkna­fjarð­ar og slátr­aði 500 tonn­um af eld­islaxi fyr­ir Arctic Fish. Lax­inn var flutt­ur beint úr landi og á mark­að í Evr­ópu sem þýð­ir að sveit­ar­fé­lög á Vest­fjörð­um verða af afla­gjöld­um, hafn­ar­gjöld­um og óbein­um störf­um við að vinna lax­inn. Re­bekka Hilm­ars­dótt­ir, bæj­ar­stjóri Vest­ur­byggð­ar, er ósátt við þessa notk­un á slát­ur­skip­inu.

Nýtt á Stundinni

Frekari rannsókn fór aldrei fram
Úttekt

Frek­ari rann­sókn fór aldrei fram

Berg­þóra Ein­ars­dótt­ir til­kynnti meint brot Megas­ar og Gunn­ars Arn­ar til lög­reglu strax ár­ið 2004, en gögn­in fund­ust ekki aft­ur í mála­skrá lög­reglu. Ár­ið 2011 lagði hún fram form­lega kæru en frek­ari rann­sókn fór aldrei fram, þeir voru aldrei kall­að­ir fyr­ir og mál­ið fellt nið­ur þar sem það var tal­ið fyrnt, enda skil­greint sem blygð­un­ar­sem­is­brot. Nið­ur­stað­an var kærð til rík­is­sak­sókn­ara sem taldi mál­ið heyra und­ir nauðg­un­ar­á­kvæð­ið en felldi það einnig nið­ur á grund­velli einn­ar setn­ing­ar.
Þrír í haldi lögreglu eftir aðgerð sérsveitarinnar í Reykjavík í dag
Fréttir

Þrír í haldi lög­reglu eft­ir að­gerð sér­sveit­ar­inn­ar í Reykja­vík í dag

Sér­sveit rík­is­lög­reglu­stjóra var köll­uð að Mána­túni í nótt og að Hverf­is­götu skömmu fyr­ir há­degi. Lög­regla sendi frá sér til­kynn­ingu rétt í þessu þar sem seg­ir að þrír séu í haldi vegna grun­sam­legs hlut­ar sem fannst í ruslagámi í Mána­túni í morg­un.
Bakgrunnur nýs dómsmálaráðherra: Valdefla lögregluna og þrengja rétt til þungunarrofs
Greining

Bak­grunn­ur nýs dóms­mála­ráð­herra: Vald­efla lög­regl­una og þrengja rétt til þung­un­ar­rofs

Sjálf­stæð­is­mað­ur­inn Jón Gunn­ars­son hef­ur ver­ið skip­að­ur inn­an­rík­is­ráð­herra í nýrri rík­is­stjórn Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur. Inn­an þings sem ut­an hef­ur Jón lát­ið sig lög­reglu­mál, sjálfs­ákvörð­un­ar­rétt kvenna og tálm­un varða, með­al ann­ars.
Moskan á Íslandi lánaði múslímskum skóla í Svíþjóð 120 milljónir
Fréttir

Mosk­an á Ís­landi lán­aði mús­límsk­um skóla í Sví­þjóð 120 millj­ón­ir

Sænska rík­is­út­varp­ið seg­ir frá við­skipt­um á milli mús­límsks skóla í Sví­þjóð og mosk­unn­ar í Skóg­ar­hlíð. Kenn­ing fjöl­mið­il­is­ins er að Sa­di Ar­ab­ía sé að fjár­magna starf­semi þessa að­ila á Norð­ur­lönd­un­um.
Landsvirkjun neitar að tjá sig um af hverju mál Helga var ekki skilgreint sem kynferðisleg áreitni
Fréttir

Lands­virkj­un neit­ar að tjá sig um af hverju mál Helga var ekki skil­greint sem kyn­ferð­is­leg áreitni

Rík­is­fyr­ir­tæk­ið Lands­virkj­un vill ekki greina frá því af hverju fyr­ir­tæk­ið skil­greindi mál Helga Jó­hann­es­son­ar, fyrr­ver­andi yf­ir­lög­fræð­ings fé­lags­ins, ekki sem kyn­ferð­is­lega áreitni. At­vika­lýs­ing máls­ins virð­ist samt rúm­ast inn­an skil­grein­ing­ar Lands­virkj­un­ar sjálfr­ar á kyn­ferð­is­legri áreitni.
Aukin framlög til heilbrigðismála og mun minni halli á ríkissjóði
Fréttir

Auk­in fram­lög til heil­brigð­is­mála og mun minni halli á rík­is­sjóði

Stefnt er að því að reka rík­is­sjóð með 169 millj­arða króna halla á næsta ári en auk­ið fjár­magn verð­ur sett í mála­flokka eins og heil­brigð­is­mál og lofts­lags­mál. Fjár­laga­frum­varp rík­is­stjórn­ar­inn­ar sem mynd­uð var um helg­ina var kynnt í dag.
Til skoðunar að auka kröfur til „afreksfólks atvinnulífsins“
Fréttir

Til skoð­un­ar að auka kröf­ur til „af­reks­fólks at­vinnu­lífs­ins“

Fram­kvæmda­stjóri Cred­it­In­fo, Hrefna Ösp Sig­finns­dótt­ir, seg­ir ljóst að mæli­kvarð­ar á ár­ang­ur fyr­ir­tækja séu að taka breyt­ing­um og að gerð­ar séu enn rík­ari kröf­ur til fyr­ir­tækja varð­andi sjálf­bærni­mál en áð­ur. Erf­ið­lega hef­ur geng­ið að fá fyr­ir­tæki til að svara spurn­ing­um um siða­regl­ur og hvort þau sæti op­in­ber­um rann­sókn­um.
Óskýr samningur og ófullnægjandi eftirlit með Init
Fréttir

Óskýr samn­ing­ur og ófull­nægj­andi eft­ir­lit með Init

Líf­eyr­is­sjóð­irn­ir hefðu átt að sinna eft­ir­liti sínu með samn­ingi um rekst­ur hug­bún­að­ar­kerf­is­ins Jóakims bet­ur. Samn­ing­ur­inn sem sjóð­irn­ir gerðu um rekst­ur­inn við fyr­ir­tæk­ið Init var held­ur ekki nógu skýr. Þetta er mat end­ur­skoð­enda­fyr­ir­tæk­is­ins EY sem var ráð­ið til að yf­ir­fara við­skipta­sam­band Init og líf­eyr­is­sjóð­anna.
583. spurningaþraut: Hér er lárviðarstig í boði fyrir nafnið á sovéskum marskálki!
Þrautir10 af öllu tagi

583. spurn­inga­þraut: Hér er lár­við­arstig í boði fyr­ir nafn­ið á sov­ésk­um marskálki!

Fyrri auka­spurn­ing snýst um mynd­ina hér að of­an. Hver er þetta? Átt er við per­són­una, ekki leik­ar­ann? * Að­al­spurn­ing­ar: 1.  En hver er ann­ars leik­ar­inn? 2.  Á morg­un er 1. des­em­ber. Á þeim degi ár­ið 1918 hlaut Ís­land full­veldi. Há­tíða­höld í Reykja­vík voru ekki sér­lega til­þrifa­mik­il. Hvers vegna? 3.  Hvað eru Sjí­ar og Súnnít­ar? 4.  Þann 1. des­em­ber ár­ið 1896...
Hjálmar flytja lag við ástarljóð Kára til Valgerðar
Fréttir

Hjálm­ar flytja lag við ástar­ljóð Kára til Val­gerð­ar

Kári Stef­áns­son samdi eig­in­konu sinni, Val­gerði Ólafs­dótt­ur, ljóð á sjö­tugsaf­mæl­inu 4. októ­ber síð­ast­lið­inn. Mán­uði síð­ar lést hún. Hljóm­sveit­in Hjálm­ar flyt­ur lag við ljóð Kára til Val­gerð­ar.
Nýr heilbrigðisráðherra ítrekað reynt að heimila rekstur spilavíta
Fréttir

Nýr heil­brigð­is­ráð­herra ít­rek­að reynt að heim­ila rekst­ur spila­víta

Will­um Þór Þórs­son sem tek­inn er við sem heil­brigð­is­ráð­herra hef­ur í þrígang lagt fram frum­varp sem myndi heim­ila rekst­ur spila­víta. Rann­sókn­ir benda til að spila­víti hafi veru­leg­an hluta tekna sinna frá fólki með spilafíkn. Lit­ið er á spilafíkn sem lýð­heilsu­vanda.
Fer með kosningamálið í Norðvesturkjördæmi til Mannréttindadómstóls Evrópu
Fréttir

Fer með kosn­inga­mál­ið í Norð­vest­ur­kjör­dæmi til Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evr­ópu

Magnús Dav­íð Norð­dal, lög­mað­ur og fram­bjóð­andi Pírata í Norð­vest­ur­kjör­dæmi, hef­ur ákveð­ið að fara með brot á kosn­inga­lög­um til Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evr­ópu.