Þessi grein er meira en 3 ára gömul.

LÍN-frumvarp Illuga gæti bitnað harkalega á doktorsnemum, einstæðum foreldrum og fátæku fólki

Fjór­ar stúd­enta­hreyf­ing­ar kalla eft­ir því að náms­lána­frum­varp mennta­mála­ráð­herra verði keyrt í gegn­um þing­ið. Frum­varp­ið fel­ur í sér að tekju­teng­ing af­borg­ana er af­num­in, vext­ir allt að þre­fald­að­ir og náms­styrk­ur veitt­ur öll­um, óháð efna­hag og þörf. Stjórn­ar­and­stað­an tel­ur frum­varp­ið grafa und­an lífs­kjör­um stúd­enta, stuðla að ójöfn­uði og lægra mennt­un­arstigi í land­inu.

Mest lesið

„Yndislegt að fá að sjá hann“
1
FréttirAðskilin vegna veirunnar

„Ynd­is­legt að fá að sjá hann“

Ein­ar Þór Jóns­son fékk loks að hitta eig­in­mann sinn, Stig Vand­et­oft, eft­ir að­skiln­að vegna heim­sókn­ar­banns. Með hjálp lausnamið­aðr­ar starfs­konu gátu Ein­ar og Stig, sem er með Alzheimer-sjúk­dóm­inn, séð hvorn ann­an í gegn­um gler sól­skála á heim­il­inu og rætt sam­an í síma.
Gjafir streyma inn á Landspítalann
2
FréttirCovid-19

Gjaf­ir streyma inn á Land­spít­al­ann

„Ég held að fá orð fái lýst því hvað við er­um þakk­lát,“ seg­ir Bene­dikt Ol­geirs­son á Land­spít­al­an­um. Setja þurfti af stað sér­stakt verk­efni og vef­síðu til að taka við gjöf­um og er­ind­um. Spít­al­inn fær allt frá orku­drykkj­um og orku­stöng­um til önd­un­ar­véla og þá er tals­vert um að spít­al­an­um ber­ist fé úr stór­um og smá­um söfn­un­um og boð um ým­is kon­ar að­stoð.
Safna undirskriftum fyrir forsetaframboð Guðmundar Franklín
3
Fréttir

Safna und­ir­skrift­um fyr­ir for­setafram­boð Guð­mund­ar Frank­lín

Guð­mund­ur Frank­lín Jóns­son seg­ir að í ljós komi á næstu vik­um hvort hann skori sitj­andi for­seta Guðna Th. Jó­hann­es­son á hólm. „Veir­an ræð­ur för og ég hlýði Víði.“
Katrín Brynja Hermannsdóttir
4
Aðsent

Katrín Brynja Hermannsdóttir

Hvað vill hlýhuga þjóð leggja af mörk­um fyr­ir annarra manna börn?

Í miðj­um átök­um við ill­víga óværu hef­ur þraut­seigt áfeng­is­frum­varp stung­ið upp koll­in­um á nýj­an leik. Böm­mer. Mark­mið­ið er að al­menn­ing­ur geti nálg­ast áfengi, án þess að þurfa að laga líf sitt að opn­un­ar­tíma Vín­búða. Þetta skrif­ar Katrín Brynja Her­manns­dótt­ir móð­ir þriggja drengja, grunn­skóla­kenn­ari, flug­freyja, blaða­mað­ur og upp­kom­ið barn.
Bjarga sér með smálánum í samkomubanni
5
FréttirCovid-19

Bjarga sér með smá­lán­um í sam­komu­banni

Eft­ir að starf­semi hjálp­ar­stofn­ana lagð­ist að mestu af vegna sam­komu­banns í kjöl­far auk­inn­ar út­breiðslu COVID-19 hafa marg­ir ör­yrkj­ar ekki aðr­ar leið­ir til að sjá fyr­ir sér og sín­um en að taka smá­lán
Tobba Marinós ráðin ritstjóri DV: „Verður allt annað blað“
6
Fréttir

Tobba Marinós ráð­in rit­stjóri DV: „Verð­ur allt ann­að blað“

Ný­ráð­inn rit­stjóri DV, Þor­björg Marinós­dótt­ir, seg­ist ætla að hefja blað­ið til vegs og virð­ing­ar. Hlé verð­ur gert á út­gáfu blaðs­ins til að byrja með.
Dreifir gleði til að takast á við óttann
7
Viðtal

Dreif­ir gleði til að tak­ast á við ótt­ann

Leik­kon­an Edda Björg­vins­dótt­ir er ein þeirra fjöl­mörgu sem hafa skráð sig í bakvarða­sveit und­an­farna daga. Í dag mæt­ir hún til starfa á dval­ar- og hjúkr­un­ar­heim­il­ið Lund á Hellu, ekki þó sem heil­brigð­is­starfs­mað­ur held­ur sem gleði­dreifari. Fað­ir Eddu, 97 ára, dvel­ur á Lundi. Þau feðg­in hafa ekki sést svo vik­um skipt­ir, öðru­vísi en í gegn­um gler, svo bú­ast má við fagn­að­ar­fund­um.
Stundin #114
Mars 2020
#114 - Mars 2020
Prentútgáfa Stundarinnar kemur næst út þann 8. apríl.
LÍN-frumvarp Illuga gæti bitnað harkalega á doktorsnemum, einstæðum foreldrum og fátæku fólki
Mynd: Pressphotos

Fjórar stúdentahreyfingar skora á þingmenn að afgreiða hið umdeilda LÍN-frumvarp Illuga Gunnarssonar, mennta- og menningarmálaráðherra, strax á þessu þingi. Þetta kemur fram í yfirlýsingu sem formenn Stúdentaráðs Háskóla Íslands (SHÍ), Félags stúdenta við Háskólann á Akureyri (FSHA), Stúdentafélags Háskólans í Reykjavík (SFHR) og Nemendasambands Tækniskólans (NST) sendu fjölmiðlum í gærkvöldi. 

Þinginu lýkur í dag samkvæmt starfsáætlun þess og er frumvarp menntamálaráðherra til laga um námslán og námsstyrki ekki á dagskránni. Frumvarpið á bæði eftir að fara í gegnum aðra og þriðju umræðu en fjöldi samtaka og fagaðila hafa gagnrýnt efnisatriði frumvarpsins harðlega.

Í nefndaráliti og frávísunartillögu minnihluta allsherjar- og menntamálanefndar Alþingis kemur fram að LÍN-frumvarpið hygli hinum efnameiri á kostnað hinna efnaminni. Þá er fullyrt að frumvarpið stuðli að ójöfnuði og lægra menntunarstigi í landinu með því að takmarka möguleika fólks til að afla sér yfirgripsmikillar menntunar. Bent er á að hjá miklum meirihluta þeirra námsmanna sem fullnýta lánsrétt sinn muni afborgunarbyrði af námslánum aukast ef frumvarpið verður að lögum.

Vilja að stjórnarandstaðan leggi
„kosningaslaginn til hliðar“

Frumvarp Illuga var afgreitt út úr allsherjar- og menntamálanefnd á mánudag með breytingartillögu frá meirihluta nefndarinnar, meðal annars þess efnis að námsmenn geti sótt um mánaðarlega fyrirframgreiðslu námsaðstoðar fyrir allt að 22 ECTS einingum á hverju misseri og að vextir verði breytilegir en að hámarki 2,5% að viðbættu 0,5% álagi. Þá er lagt til að námsmenn sem hafa fullnýtt réttinn til námsaðstoðar samkvæmt frumvarpinu geti sótt um undanþágu til LÍN fyrir allt að 60 ECTS einingum til viðbótar. Þannig er brugðist við hluta af þeirri gagnrýni sem frumvarpið hefur sætt. 

Formenn stúdentahreyfinganna eru jákvæðir gagnvart breytingartillögunum og vilja að málið verði klárað á þessu þingi. Jafnframt skora þeir á þingmenn stjórnarandstöðunnar að „leggja kosningaslaginn til hliðar“. Þannig er gefið í skyn að andstaða þingmanna við frumvarp Illuga Gunnarssonar stafi ekki af efnisatriðum frumvarpsins eða hugmyndafræðilegum ágreiningi heldur sé liður í vinsældakeppni stjórnmálaflokka í aðdraganda þingkosninga. 

„Að þessu sögðu skorum við á stjórnarandstöðuna að leggja kosningaslaginn til hliðar og hlusta á stúdenta“

„Að þessu sögðu skorum við á stjórnarandstöðuna að leggja kosningaslaginn til hliðar og hlusta á stúdenta, sem eru langþreyttir á því að vera notaðir í pólitískum leikjum á milli stjórnmálaflokka. Við krefjumst þess að málið fari á dagskrá og verði tekið fyrir í 2. umræðu sem allra fyrst,“ segir í yfirlýsingunni. „Stúdentar munu ekki una því að bíða til næsta kjörtímabils eftir endurbótum á námsaðstoðarkerfinu. Ekki er hægt að horfa fram hjá því að þetta frumvarp er risastórt skref í átt að því námsaðstoðarkerfi sem við viljum sjá á Íslandi í framtíðinni, en það hefur í för með sér þau atriði sem stúdentar hafa lengi barist fyrir, til að mynda fyrirframgreiðslur, beina námsstyrki og 100% framfærslu.“

Nefndarálit og frávísunartillaga minnihluta allsherjar- og menntamálanefndar, sem birtist á vef Alþingis í gær, gefur nokkuð heildstæða mynd af því hvers vegna stjórnarandstaðan er mótfallin frumvarpinu. Þingmennirnir Guðmundur Steingrímsson, Ásta Guðrún Helgadóttir, Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir og Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir standa að nefndarálitinu en flest af þeim umkvörtunarefnum sem þar er að finna hafa einnig komið fram í umsögnum aðila á borð við Háskóla Íslands, Bandalag háskólamanna, Alþýðusamband Íslands og Samtök námsmanna erlendis. 

Þreföldun vaxta og „námsstyrkur óháð þörf“

Í fyrsta lagi er fullyrt að frumvarpið stuðli að ójöfnuði. Þetta er rökstutt með eftirfarandi hætti:

Frumvarpið er því marki brennt að það hyglir efnameira fólki en gerir efnaminna fólki erfiðara fyrir að fara í nám. Stærsta breytingin á núverandi námslánakerfi, verði frumvarp þetta að lögum, fælist í því að vaxtaprósenta námslána mundi allt að þrefaldast en á móti byðist öllum námsmönnum námsstyrkur. Hafa ber í huga að stór hluti námsmanna þarf ekki á námslánum að halda, hefur annaðhvort efnasterka bakhjarla eða hefur af öðrum orsökum nóg milli handanna. Verði frumvarpið að lögum mun þessi hluti námsmanna hljóta námsstyrk óháð þörf. Fyrir þann hluta námsmanna sem býr við bágari kjör og þarf, t.d. vegna félags­legra aðstæðna, að reiða sig á námslán til framfærslu mundi námsstyrkurinn hins vegar duga skammt. Þessi hluti nemenda mundi eftir sem áður þurfa að taka há námslán en greiða af þeim þrefalda vexti miðað við núverandi kerfi. Með öðrum orðum mundi hærri vaxtaprósenta lána, samhliða námsstyrkjum til allra, valda því að efnaminni einstaklingar, sem þurfa að taka lán, mundu í reynd greiða fyrir styrki til efnameiri einstaklinga sem komast af án lána. Slíkt kerfi stuðlar að auknum ójöfnuði. Minni hlutinn styður þá hugmynd að hluti náms­aðstoðar sé veittur í formi styrkja en þykir illa rökstutt hvers vegna þeir sem hingað til hafa ekki þurft að taka námslán eigi að njóta námsstyrkja. Nær væri að öllum stæðu hagstæð námslán til boða en styrkirnir færu til jöfnunar félagslegrar stöðu og/eða til umbunar fyrir góðan námsárangur.

Annað dæmi um það hvernig frumvarpið hyglir efnameiri nemendum er að verulegar takmarkanir eru samkvæmt frumvarpinu settar á lán til greiðslu skólagjalda. Eðli málsins samkvæmt koma takmarkanirnar verr niður á þeim sem hafa minna milli handanna og gera þar með efnaminna fólki erfiðara fyrir að stunda nám. Hérlendis þurfa nemendur að greiða skólagjöld í ýmiss konar námi, t.d. listnámi. Sérstaða þess náms sem fer fram í Listaháskól­anum er mikil og það gefur auga leið að meiri áhætta er fólgin í því að velja sér listnám þar sem tekjumöguleikar að námi loknu teljast ekki vera öruggir miðað við aðrar námsleiðir sem háskólar landsins bjóða. Minni hlutinn tekur undir áhyggjur Listháskóla Íslands um framtíð listnáms hér á landi verði frumvarp þetta að lögum þar sem greiðslubyrði af námslánunum yrði umtalsvert þyngri en verið hefur.

Telja að greiðslubyrði flestra nemenda þyngist

Þingmennirnir hafa einnig áhyggjur af aukinni greiðslubyrði námslána. Þeir benda á að í þeim útreikningum sem liggja til grundvallar frumvarpinu er ekki gert ráð fyrir að lánþegar fullnýti lántökuheimildir sínar heldur haldi sig innan framfærsluviðmiða LÍN.

„Þannig eru bætur dregnar frá framfærsluviðmiðinu til þess að finna út hversu mikil útlánaþörf LÍN yrði í nýju kerfi og þar af eru 65 þús. kr. í nýja kerfinu styrkur. Þetta skekkir myndina af því hvernig afborgunarbyrði lánanna yrði í samanburði við núverandi kerfi,“ segir í áliti minnihlutans sem bendir á að samkvæmt útreikningunum sé gert ráð fyrir að einstætt tveggja barna foreldri sætti sig við 200 þúsund krónum minna ráðstöfunarfé á mánuði í nýja kerfinu heldur en áður. „Sé foreldri hins vegar ekki reiðubúið að taka á sig slíka kjaraskerðingu mun það þurfa að standa undir um­talsvert hærri afborgunum af námslánum samkvæmt nýja kerfinu en því gamla. Barnlausir einstæðingar í góðri félagslegri stöðu sem útskrifast snemma og þurfa lítil lán eru sá hópur sem kemur best út úr samanburði milli gamla og nýja kerfisins og verða ekki fyrir kjaraskerðingu meðan á námi stendur og á afborgunartíma námslána.“

Hér að neðan má sjá saman­burð á heildarlánum og afborgunarbyrði námsmanna, annars vegar í núverandi kerfi og hins vegar í nýja kerfinu, þar sem miðað er við að námsmaður stundi fullt nám í fimm ár, ljúki mastersprófi og gæti þess að taka einungis lán upp að framfærsluvið­miði:

Þarna er til dæmis reiknað með að einstætt foreldri með tvö börn muni einungis taka 50 þúsund króna í lán á mánuði, enda muni 65 þúsund króna styrkurinn fleyta viðkomandi nærri framfærsluviðmiðinu ásamt öllum bótum. Þannig er gengið út frá því að einstætt foreldri með tvö börn þurfi aðeins 115 þúsund króna tekjur á mánuði vegna þess að bætur annars staðar úr kerfinu hljóti að nægja heimilinu.

Ef forsendum útreikninganna er breytt og miðað við að stúdentar nýti lánsréttinn sinn til fulls eins og algengast er, kemur í ljós að allir nema einstaklingar í foreldrahúsum munu bera þyngri greiðslubyrði af námslánunum sínum í nýja kerfinu heldur en í núverandi kerfi:

Minnihluti allsherjar- og menntamálanefndar bendir á að samkvæmt umsögn Stúdentaráðs Háskóla Íslands telja einungis um 18 prósent stúdenta námslánin vera nægilega há til þess að framfleyta þeim. „Því telur minni hlutinn þær forsendur sem lagðar eru til grundvallar útreikningum á afborgunarbyrði námslána ekki standast skoðun og vera villandi framsetningu. Fullyrðing um að 90% námsmanna muni hafa minni afborgunarbyrði í nýju lánakerfi er því ekki raunæf. Eðlilegra væri að álykta að 90% stúdenta sem taka full námslán muni hafa hærri afborgunarbyrði að námi loknu,“ segir í álitinu.

Bitni á doktorsnemum, fötluðum og metnaðarfullum

Einnig er gagnrýnt að sett sé hámarkslengd á námstíma:

Kemur það helst niður á þeim sem vilja sækja langt og viðamikið nám, svo sem doktorsnám. Þá er gagn­rýnisvert að ekki skuli gert ráð fyrir fullum námslánum til að ljúka tilskildum einingum í doktorsnámi. Yrði frumvarpið að lögum væri hið opinbera þannig með beinum hætti að letja metnaðarfyllstu nemendurna og takmarka möguleika þeirra til að afla sér yfirgripsmikillar menntunar. Um leið væri stuðlað að lægra menntunarstigi í landinu. Þá skal bent á að þessi breyting kemur illa niður á fötluðum einstaklingum og öðrum sem vegna stöðu sinnar geta þurft á meiri tíma að halda til að ljúka námi.

Í breytingartillögu meirihluta nefndarinnar hefur lítillega verið komið til móts við doktorsnema. Þar er lagt til að bætt verði inn grein um að hafi námsmaður fullnýtt rétt sinn til námsaðstoðar geti viðkomandi sótt um undanþágu til LÍN fyrir allt að 60 ECTS einingum til viðbótar.

Aldurstenging í stað tekjutengingar

Minnihluti nefndarinnar athugasemd við að í stað tekjutengingar verði afborganir námslána aldurstengdar:

Skv. 2. mgr. 17. gr. frumvarpsins skal almennur endurgreiðslutími námsláns vera 40 ár en þó skal endurgreiðslu námsláns vera lokið þegar lánþegi nær 67 ára aldri. Þetta þýðir að verulegur munur verður á greiðslubyrði afborgana einstaklings sem útskrifast 37 ára og einstaklings sem útskrifast 27 ára. Engar greiningar liggja fyrir um hvaða áhrif þetta komi til með að hafa en auðsjáanlega er með þessu móti dregið úr möguleika fólks til að afla sér háskólamenntunar eftir að það hefur náð tilteknum aldri. Óvíst er hvort efna­minni einstaklingar muni yfir höfuð hafa fjárhagslegt bolmagn til að sækja nám hafi þeir náð ákveðnum aldri. 

Minni hlutinn telur þessa breytingu ásamt öðrum þáttum frumvarpsins stuðla að einsleitni. Fólk er hvatt til að fara snemma í nám, mennta sig til arðbærra starfa og láta grunn- og meistaranám nægja. Þannig yrði námslánabyrðin hlutfallslega minnst. Með því að afnema tekjutengingu afborgana námslána verður efnaminna fólki gert verulega erfitt um vik að sækja sér menntun sem ekki er tryggt að skapi háar tekjur, svo sem listnám. Þá gerir þessi breyting fólki sem verður fyrir áfalli eftir að það hefur náð ákveðnum aldri illa kleift að afla sér menntunar til að skapa sér nýtt lífsviðurværi.

Íbúðakaupendum ívilnað, öðrum ekki

Í frumvarpinu er fest í sessi fyrirkomulag þar sem ábyrgðir á námslánum erfast þrátt fyrir að lánin erfist ekki. Þingmenn minnihlutans telja þetta varhugavert, ekki síst í ljósi þess að í nýja kerfinu séu afborganir af námslánum líklegastar til að hækka hjá þeim þjóðfélagshópi sem hefur minnst milli handanna og er líklegastur til að lenda í greiðsluerfiðleikum. Þá halli víða í frumvarpinu á lántakendur, til dæmis geti LÍN krafist frestunar réttaráhrifa sem eru ívilnandi fyrir lánþega í þágu stofnunarinnar en enginn slíkur möguleiki standi lánþegum til boða.

Loks er bent á að námsstyrkurinn sem veittur verður samkvæmt frumvarpinu kemur til skerðingar á örorkubótum og að félagslegar ívilnanir sé ekki að finna í frumvarpinu. Á þessu sé er þó ein undantekning: veitt er heimild til undanþágu á helmingi endurgreiðslu í allt að fimm ár þegar lánþegi kaupir sína fyrstu íbúð. Hér er þannig um að ræða ívilnun í þágu þeirra sem eiga nægilega fjármuni til að kaupa sér íbúð.   

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið í dag

„Yndislegt að fá að sjá hann“
1
FréttirAðskilin vegna veirunnar

„Ynd­is­legt að fá að sjá hann“

Ein­ar Þór Jóns­son fékk loks að hitta eig­in­mann sinn, Stig Vand­et­oft, eft­ir að­skiln­að vegna heim­sókn­ar­banns. Með hjálp lausnamið­aðr­ar starfs­konu gátu Ein­ar og Stig, sem er með Alzheimer-sjúk­dóm­inn, séð hvorn ann­an í gegn­um gler sól­skála á heim­il­inu og rætt sam­an í síma.
Gjafir streyma inn á Landspítalann
2
FréttirCovid-19

Gjaf­ir streyma inn á Land­spít­al­ann

„Ég held að fá orð fái lýst því hvað við er­um þakk­lát,“ seg­ir Bene­dikt Ol­geirs­son á Land­spít­al­an­um. Setja þurfti af stað sér­stakt verk­efni og vef­síðu til að taka við gjöf­um og er­ind­um. Spít­al­inn fær allt frá orku­drykkj­um og orku­stöng­um til önd­un­ar­véla og þá er tals­vert um að spít­al­an­um ber­ist fé úr stór­um og smá­um söfn­un­um og boð um ým­is kon­ar að­stoð.
Safna undirskriftum fyrir forsetaframboð Guðmundar Franklín
3
Fréttir

Safna und­ir­skrift­um fyr­ir for­setafram­boð Guð­mund­ar Frank­lín

Guð­mund­ur Frank­lín Jóns­son seg­ir að í ljós komi á næstu vik­um hvort hann skori sitj­andi for­seta Guðna Th. Jó­hann­es­son á hólm. „Veir­an ræð­ur för og ég hlýði Víði.“
Katrín Brynja Hermannsdóttir
4
Aðsent

Katrín Brynja Hermannsdóttir

Hvað vill hlýhuga þjóð leggja af mörk­um fyr­ir annarra manna börn?

Í miðj­um átök­um við ill­víga óværu hef­ur þraut­seigt áfeng­is­frum­varp stung­ið upp koll­in­um á nýj­an leik. Böm­mer. Mark­mið­ið er að al­menn­ing­ur geti nálg­ast áfengi, án þess að þurfa að laga líf sitt að opn­un­ar­tíma Vín­búða. Þetta skrif­ar Katrín Brynja Her­manns­dótt­ir móð­ir þriggja drengja, grunn­skóla­kenn­ari, flug­freyja, blaða­mað­ur og upp­kom­ið barn.
Bjarga sér með smálánum í samkomubanni
5
FréttirCovid-19

Bjarga sér með smá­lán­um í sam­komu­banni

Eft­ir að starf­semi hjálp­ar­stofn­ana lagð­ist að mestu af vegna sam­komu­banns í kjöl­far auk­inn­ar út­breiðslu COVID-19 hafa marg­ir ör­yrkj­ar ekki aðr­ar leið­ir til að sjá fyr­ir sér og sín­um en að taka smá­lán
Tobba Marinós ráðin ritstjóri DV: „Verður allt annað blað“
6
Fréttir

Tobba Marinós ráð­in rit­stjóri DV: „Verð­ur allt ann­að blað“

Ný­ráð­inn rit­stjóri DV, Þor­björg Marinós­dótt­ir, seg­ist ætla að hefja blað­ið til vegs og virð­ing­ar. Hlé verð­ur gert á út­gáfu blaðs­ins til að byrja með.
Dreifir gleði til að takast á við óttann
7
Viðtal

Dreif­ir gleði til að tak­ast á við ótt­ann

Leik­kon­an Edda Björg­vins­dótt­ir er ein þeirra fjöl­mörgu sem hafa skráð sig í bakvarða­sveit und­an­farna daga. Í dag mæt­ir hún til starfa á dval­ar- og hjúkr­un­ar­heim­il­ið Lund á Hellu, ekki þó sem heil­brigð­is­starfs­mað­ur held­ur sem gleði­dreifari. Fað­ir Eddu, 97 ára, dvel­ur á Lundi. Þau feðg­in hafa ekki sést svo vik­um skipt­ir, öðru­vísi en í gegn­um gler, svo bú­ast má við fagn­að­ar­fund­um.

Mest deilt í dag

Safna undirskriftum fyrir forsetaframboð Guðmundar Franklín
1
Fréttir

Safna und­ir­skrift­um fyr­ir for­setafram­boð Guð­mund­ar Frank­lín

Guð­mund­ur Frank­lín Jóns­son seg­ir að í ljós komi á næstu vik­um hvort hann skori sitj­andi for­seta Guðna Th. Jó­hann­es­son á hólm. „Veir­an ræð­ur för og ég hlýði Víði.“
„Yndislegt að fá að sjá hann“
2
FréttirAðskilin vegna veirunnar

„Ynd­is­legt að fá að sjá hann“

Ein­ar Þór Jóns­son fékk loks að hitta eig­in­mann sinn, Stig Vand­et­oft, eft­ir að­skiln­að vegna heim­sókn­ar­banns. Með hjálp lausnamið­aðr­ar starfs­konu gátu Ein­ar og Stig, sem er með Alzheimer-sjúk­dóm­inn, séð hvorn ann­an í gegn­um gler sól­skála á heim­il­inu og rætt sam­an í síma.
Katrín Brynja Hermannsdóttir
3
Aðsent

Katrín Brynja Hermannsdóttir

Hvað vill hlýhuga þjóð leggja af mörk­um fyr­ir annarra manna börn?

Í miðj­um átök­um við ill­víga óværu hef­ur þraut­seigt áfeng­is­frum­varp stung­ið upp koll­in­um á nýj­an leik. Böm­mer. Mark­mið­ið er að al­menn­ing­ur geti nálg­ast áfengi, án þess að þurfa að laga líf sitt að opn­un­ar­tíma Vín­búða. Þetta skrif­ar Katrín Brynja Her­manns­dótt­ir móð­ir þriggja drengja, grunn­skóla­kenn­ari, flug­freyja, blaða­mað­ur og upp­kom­ið barn.
Bjarga sér með smálánum í samkomubanni
4
FréttirCovid-19

Bjarga sér með smá­lán­um í sam­komu­banni

Eft­ir að starf­semi hjálp­ar­stofn­ana lagð­ist að mestu af vegna sam­komu­banns í kjöl­far auk­inn­ar út­breiðslu COVID-19 hafa marg­ir ör­yrkj­ar ekki aðr­ar leið­ir til að sjá fyr­ir sér og sín­um en að taka smá­lán
Gjafir streyma inn á Landspítalann
5
FréttirCovid-19

Gjaf­ir streyma inn á Land­spít­al­ann

„Ég held að fá orð fái lýst því hvað við er­um þakk­lát,“ seg­ir Bene­dikt Ol­geirs­son á Land­spít­al­an­um. Setja þurfti af stað sér­stakt verk­efni og vef­síðu til að taka við gjöf­um og er­ind­um. Spít­al­inn fær allt frá orku­drykkj­um og orku­stöng­um til önd­un­ar­véla og þá er tals­vert um að spít­al­an­um ber­ist fé úr stór­um og smá­um söfn­un­um og boð um ým­is kon­ar að­stoð.
Fjársterkar útgerðir fá einnig skattaívilnanir eftir breytingar Alþingis
6
FréttirCovid-19

Fjár­sterk­ar út­gerð­ir fá einnig skattaí­viln­an­ir eft­ir breyt­ing­ar Al­þing­is

Frum­varp­ið um að­gerð­ir til að bregð­ast við Covid-far­aldr­in­um breytt­ist í með­för­um Al­þing­is, Orða­lag í lög­un­um fel­ur það í sér að fjár­sterk fyr­ir­tæki sem verða fyr­ir tekju­falli geta einnig feng­ið frest á skatt­greiðsl­um jafn­vel þó þau eigi mik­ið fé. Sam­tök at­vinnu­lífs­ins sendu með­al ann­ars um­sögn þar sem bent var á að sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tæki ættu að geta nýtt sér úr­ræð­in.

Mest lesið í vikunni

Hvað gerist í lungunum við COVID-19?
1
FréttirCovid-19

Hvað ger­ist í lung­un­um við COVID-19?

Sif Hans­dótt­ir, yf­ir­lækn­ir lungna­deild­ar Land­spít­ala, seg­ir að nán­ast all­ir COVID-19 sjúk­ling­ar, sem hafi ver­ið lagð­ir inn á spít­al­ann, hafi ver­ið með lungna­bólgu á ein­hverju stigi. Skipta megi ein­kenn­un­um í fjög­ur stig.
Bað um frí frá vinnu til að sinna smituðum á Landspítalanum
2
FréttirCovid-19

Bað um frí frá vinnu til að sinna smit­uð­um á Land­spít­al­an­um

„Þeg­ar mest á reyn­ir stönd­um við sam­an öll sem eitt,“ seg­ir Gísli Níls Ein­ars­son. Að öllu jöfnu starfar hann sem sér­fræð­ing­ur í for­vörn­um hjá VÍS en er núna kom­inn til starfa á göngu­deild Land­spít­ala fyr­ir COVID-19 smit­aða.
Jóninna Margrét lést af völdum COVID-19: „Hún var minn allra besti vinur“
3
FréttirCovid-19

Jón­inna Mar­grét lést af völd­um COVID-19: „Hún var minn allra besti vin­ur“

Son­ur Jóninnu Mar­grét­ar Pét­urs­dótt­ur seg­ir sárt að vita til þess að móð­ir sín hafi ver­ið ein þeg­ar hún kvaddi.
Eiginmaður konunnar sem lést úr COVID-19 berst fyrir lífi sínu á gjörgæslu
4
FréttirCovid-19

Eig­in­mað­ur kon­unn­ar sem lést úr COVID-19 berst fyr­ir lífi sínu á gjör­gæslu

Ætt­ingj­ar hjón­anna segja veirufar­ald­ur­inn dauð­ans al­vöru og fólk verði að hlusta á og hlíta fyr­ir­mæl­um til að berj­ast gegn veirunni. Að öðr­um kosti muni af­leið­ing­arn­ar verða al­var­leg­ar.
Nýjar rannsóknir á COVID-19: Svona hegðar veiran sér
5
FréttirCovid-19

Nýj­ar rann­sókn­ir á COVID-19: Svona hegð­ar veir­an sér

Nýj­ar rann­sókn­ir á COVID-19 sýna að til eru meira en yf­ir eitt þús­und af­brigði af veirunni sem veld­ur sjúk­dómn­um og vís­inda­menn vinna baki brotnu við að rann­saka þessi at­birgði. Ein­um hósta geta fylgt allt að 3.000 drop­ar sem geta lent á öðru fólki.
Bláa lónið fær ríkisaðstoð eftir 12 milljarða arðgreiðslur: Dugir fyrir launum í tæp tvö ár
6
FréttirCovid-19

Bláa lón­ið fær rík­is­að­stoð eft­ir 12 millj­arða arð­greiðsl­ur: Dug­ir fyr­ir laun­um í tæp tvö ár

Upp­safn­að­ar arð­greiðsl­ur Bláa lóns­ins frá 2012 til 2019 nema rúm­lega 12.3 millj­örð­um króna. Fé­lag­ið var með eig­ið fé upp 12.4 millj­arða ár­ið 2018 en er eitt hið fyrsta sem nýt­ir sér hluta­bóta­leið rík­is­stjórn­ar­inn­ar þar sem rík­ið greið­ir 75 pró­sent launa 400 starfs­manna Bláa lóns­ins næstu mán­uði.

Mest lesið í mánuðinum

Hvað gerist í lungunum við COVID-19?
1
FréttirCovid-19

Hvað ger­ist í lung­un­um við COVID-19?

Sif Hans­dótt­ir, yf­ir­lækn­ir lungna­deild­ar Land­spít­ala, seg­ir að nán­ast all­ir COVID-19 sjúk­ling­ar, sem hafi ver­ið lagð­ir inn á spít­al­ann, hafi ver­ið með lungna­bólgu á ein­hverju stigi. Skipta megi ein­kenn­un­um í fjög­ur stig.
Bað um frí frá vinnu til að sinna smituðum á Landspítalanum
2
FréttirCovid-19

Bað um frí frá vinnu til að sinna smit­uð­um á Land­spít­al­an­um

„Þeg­ar mest á reyn­ir stönd­um við sam­an öll sem eitt,“ seg­ir Gísli Níls Ein­ars­son. Að öllu jöfnu starfar hann sem sér­fræð­ing­ur í for­vörn­um hjá VÍS en er núna kom­inn til starfa á göngu­deild Land­spít­ala fyr­ir COVID-19 smit­aða.
Jóninna Margrét lést af völdum COVID-19: „Hún var minn allra besti vinur“
3
FréttirCovid-19

Jón­inna Mar­grét lést af völd­um COVID-19: „Hún var minn allra besti vin­ur“

Son­ur Jóninnu Mar­grét­ar Pét­urs­dótt­ur seg­ir sárt að vita til þess að móð­ir sín hafi ver­ið ein þeg­ar hún kvaddi.
Eiginmaður konunnar sem lést úr COVID-19 berst fyrir lífi sínu á gjörgæslu
4
FréttirCovid-19

Eig­in­mað­ur kon­unn­ar sem lést úr COVID-19 berst fyr­ir lífi sínu á gjör­gæslu

Ætt­ingj­ar hjón­anna segja veirufar­ald­ur­inn dauð­ans al­vöru og fólk verði að hlusta á og hlíta fyr­ir­mæl­um til að berj­ast gegn veirunni. Að öðr­um kosti muni af­leið­ing­arn­ar verða al­var­leg­ar.
Nýjar rannsóknir á COVID-19: Svona hegðar veiran sér
5
FréttirCovid-19

Nýj­ar rann­sókn­ir á COVID-19: Svona hegð­ar veir­an sér

Nýj­ar rann­sókn­ir á COVID-19 sýna að til eru meira en yf­ir eitt þús­und af­brigði af veirunni sem veld­ur sjúk­dómn­um og vís­inda­menn vinna baki brotnu við að rann­saka þessi at­birgði. Ein­um hósta geta fylgt allt að 3.000 drop­ar sem geta lent á öðru fólki.
Bláa lónið fær ríkisaðstoð eftir 12 milljarða arðgreiðslur: Dugir fyrir launum í tæp tvö ár
6
FréttirCovid-19

Bláa lón­ið fær rík­is­að­stoð eft­ir 12 millj­arða arð­greiðsl­ur: Dug­ir fyr­ir laun­um í tæp tvö ár

Upp­safn­að­ar arð­greiðsl­ur Bláa lóns­ins frá 2012 til 2019 nema rúm­lega 12.3 millj­örð­um króna. Fé­lag­ið var með eig­ið fé upp 12.4 millj­arða ár­ið 2018 en er eitt hið fyrsta sem nýt­ir sér hluta­bóta­leið rík­is­stjórn­ar­inn­ar þar sem rík­ið greið­ir 75 pró­sent launa 400 starfs­manna Bláa lóns­ins næstu mán­uði.

Nýtt á Stundinni

Kristín Völundardóttir verður áfram forstjóri Útlendingastofnunar
Fréttir

Krist­ín Völ­und­ar­dótt­ir verð­ur áfram for­stjóri Út­lend­inga­stofn­un­ar

Stað­an ekki aug­lýst þrátt fyr­ir mjög harða gagn­rýni síð­ustu ár. Traust á Út­lend­inga­stofn­un hef­ur reynst lít­ið og hún ít­rek­að far­ið gegn lög­um. Krist­ín sneri til baka í for­stjóra­stól í dag eft­ir náms­leyfi og mun að óbreyttu sitja næstu fimm ár­in.
Þingmaðurinn Ólafur Þór sinnir læknisstörfum á ný vegna COVID-19
FréttirCovid-19

Þing­mað­ur­inn Ólaf­ur Þór sinn­ir lækn­is­störf­um á ný vegna COVID-19

Sinn­ir verk­efn­um á Landa­koti með­fram þing­störf­um. Hafði sam­band við yf­ir­lækn­inn á sín­um gamla vinnu­stað á mánu­dag og var kom­inn til starfa dag­inn eft­ir.
Víðir: „Við ætlum að vera heima hjá okkur um páskana“
FréttirCovid-19

Víð­ir: „Við ætl­um að vera heima hjá okk­ur um pásk­ana“

Óform­legt sam­göngu­bann er kom­ið á fyr­ir pásk­ana, til að forð­ast slys. Ekki verð­ur eft­ir­lit með ferð­um fólks.
Dreifir gleði til að takast á við óttann
Viðtal

Dreif­ir gleði til að tak­ast á við ótt­ann

Leik­kon­an Edda Björg­vins­dótt­ir er ein þeirra fjöl­mörgu sem hafa skráð sig í bakvarða­sveit und­an­farna daga. Í dag mæt­ir hún til starfa á dval­ar- og hjúkr­un­ar­heim­il­ið Lund á Hellu, ekki þó sem heil­brigð­is­starfs­mað­ur held­ur sem gleði­dreifari. Fað­ir Eddu, 97 ára, dvel­ur á Lundi. Þau feðg­in hafa ekki sést svo vik­um skipt­ir, öðru­vísi en í gegn­um gler, svo bú­ast má við fagn­að­ar­fund­um.
Nauðsyn borgaralegrar hlýðni – og óhlýðni
Guðmundur Andri Thorsson
Aðsent

Guðmundur Andri Thorsson

Nauð­syn borg­ara­legr­ar hlýðni – og óhlýðni

Hlýðn­inni eru tak­mörk sett. Við þurf­um að muna að stjórn­mála­flokk­arn­ir eru full­trú­ar ólíkra hug­sjóna og standa vörð um ólíka hags­muni.
Eva er í New York: „Þori ekki að hugsa út í það versta sem gæti gerst“
FréttirCovid-19

Eva er í New York: „Þori ekki að hugsa út í það versta sem gæti gerst“

Dæmi eru um að íbú­ar í New York hafi ekki far­ið út úr húsi svo vik­um skipt­ir af ótta við COVID-19. Þetta seg­ir Eva Ing­ólfs­dótt­ir fiðlu­leik­ari sem býr og starfar í borg­inni. Hler­um er sleg­ið fyr­ir glugga versl­ana og fyr­ir­tækja.
Rætt við Sigurbjörn Bernharðsson fiðluleikara
MenningKúltúr klukkan 13

Rætt við Sig­ur­björn Bern­harðs­son fiðlu­leik­ara

Stund­in send­ir út menn­ing­ar­við­burði á veg­um Menn­ing­ar­hús­anna í Kópa­vogi á með­an sam­komu­banni stend­ur. Að þessu sinni spjall­ar Halla Odd­ný Magnús­dótt­ir við Sig­ur­björn Bern­harðs­son fiðlu­leik­ara, sem er bú­sett­ur í Oberl­in í Ohio í Banda­ríkj­un­um þar sem hann er pró­fess­or við hinn virta tón­list­ar­há­skóla Oberl­in Conservatory. Út­send­ing­in hefst klukk­an 13.
Landhelgisgæslan varar við hafís sem nálgast landið
Fréttir

Land­helg­is­gæsl­an var­ar við haf­ís sem nálg­ast land­ið

Stíf­ar norð­anátt­ir færa með sér haf­ís suð­ur á bóg­inn.
Rakningarappið virkjað í dag
FréttirCovid-19

Rakn­ing­arapp­ið virkj­að í dag

Til stend­ur að app­ið Rakn­ing C-19, sem geym­ir upp­lýs­ing­ar um stað­setn­ingu fólks og nýt­ist við rakn­ingu á COVID-19 smit­um, verði virkj­að í dag. Um er að ræða fyrstu út­gáfu apps­ins og nú er beð­ið sam­þykk­is frá app-búð­um.
Taktu hagfótinn af andlitinu á mér
Símon Vestarr
Blogg

Símon Vestarr

Taktu hag­fót­inn af and­lit­inu á mér

Í Viku­lok­un­um á Rás 1 á laug­ar­dag­inn var okk­ur sagt að þrátt fyr­ir að skilj­an­legt væri að neysla heim­il­anna dræg­ist eitt­hvað sam­an með­an sótt­varn­ar­yf­ir­völd uppá­leggja öll­um Ís­lend­ing­um að halda sig heima þá mættu Ís­lend­ing­ar ekki fyr­ir nokkra muni hætta al­gjör­lega að versla. Ég lagði við hlust­ir enda kveiktu þessi um­mæli rúm­lega átján ára gamla minn­ingu af Banda­ríkja­for­seta í sjón­varps­út­send­ingu frá...
Bjarga sér með smálánum í samkomubanni
FréttirCovid-19

Bjarga sér með smá­lán­um í sam­komu­banni

Eft­ir að starf­semi hjálp­ar­stofn­ana lagð­ist að mestu af vegna sam­komu­banns í kjöl­far auk­inn­ar út­breiðslu COVID-19 hafa marg­ir ör­yrkj­ar ekki aðr­ar leið­ir til að sjá fyr­ir sér og sín­um en að taka smá­lán
Tilkynning

Líf­ið mun halda áfram: GusGus og Stund­in gefa miða á tón­leika eft­ir far­ald­ur­inn

Les­end­ur Stund­ar­inn­ar geta tek­ið þátt í út­drátt­ar­leik og feng­ið gef­ins miða á tón­leika GusGus sem haldn­ir verða þeg­ar líf­ið held­ur áfram eft­ir far­ald­ur­inn.