Þessi grein er meira en 6 ára gömul.

Sonur Sævars segir yfirmann hjá lögreglu taka upp hanskann fyrir pyntara

„Ég ætl­aði ekki að trúa mín­um eig­in eyr­um þeg­ar ég heyrði þetta í út­varp­inu. Hér er­um við að tala um mann sem starfar sem að­stoð­ar­lög­reglu­stjóri, þetta er valda­mik­ill emb­ætt­is­mað­ur hjá lög­regl­unni og hann víl­ar ekki fyr­ir sér að vitna í og taka menn trú­an­lega sem pynt­uðu ung­menni,“ seg­ir Haf­þór Sæv­ars­son, son­ur Sæv­ars Ciesi­elski í sam­tali við Stund­ina og bregst þar við orð­um Harð­ar Jó­hann­es­son­ar að­stoð­ar­lög­reglu­stjóra.

Sonur Sævars segir yfirmann hjá lögreglu taka upp hanskann fyrir pyntara

Hörður Jóhannesson, aðstoðarlögreglustjóri, tók upp hanskann fyrir lögreglumennina sem rannsökuðu Guðmundar- og Geirfinnsmál á áttunda áratugnum í Síðdegisútvarpi Rásar 2 í gær. „Ég er ekki tilbúinn að hlusta á seinni tíma kenningar um að þetta hafi allt saman verið unnið með handarbökunum og illa gert,“ sagði hann og bætti því við að sjálfur hefði hann „svona prívat og persónulega“ litið á sig sem talsmann þeirra sem rannsökuðu málið á sínum tíma.

Samkvæmt skýrslu sem starfshópur innanríkisráðuneytisins um Guðmundar- og Geirfinnsmál skilaði árið 2013 er hafið yfir allan skynsamlegan vafa að framburðir sakborninganna voru óáreiðanlegir, einkum í ljósi ómannúðlegrar meðferðar og harðræðis sem þeir urðu fyrir af hendi rannsakenda. Þetta er staðhæft með afdráttarlausum hætti og ítarlega rökstutt á grundvelli sálfræðimats sem einn virtasti réttarsálfræðingur heims annaðist. 

Í viðtalinu á Rás 2 sagði Hörður Jóhannesson meðal annars: „Ég bý svo vel að hafa – ég var nú reyndar ekki byrjaður í lögreglunni þegar þetta gerðist, þessir atburðir – en ég vann síðar hjá rannsóknarlögreglunni með stórum hópi þessara manna sem kom að þessu og af minni eðlislægu forvitni spurði ég þá töluvert mikið og kynnti mér þetta vel, dómana og allt þetta. Þannig að ég svona hef leyft mér að standa með opinberu útgáfunni af sögunni, þ.e.a.s. að þeir sem að voru ákærðir og sættu dómi í málinu, þeir hafi verið viðriðnir málið með einum eða öðrum hætti. Ég hef gert það með sjálfum mér, svona prívat og persónulega. Það geri ég vegna þess að ég veit og þekki til hvernig þetta byrjaði, hvernig þetta þróaðist og ég þekki umhverfið, þekki skipulagið og margir þeir kollegar mínir sem þekkja það að sjálfsögðu á sama hátt og ég, þeir eru svo sem ekkert frá því að þetta sé svona. Og síðast en ekki síst, þá hef ég rætt við menn sem komu að þessari rannsókn.“ 

Hafþór Sævarsson, sonur Sævars Ciesielski sem hlaut þyngsta dóminn í Geirfinnsmálinu, segir í samtali við Stundina að honum blöskri málflutningur Harðar. „Þetta er nú með því vandræðalegra sem ég hef heyrt. Maðurinn apar einhverjar sögusagnir upp eftir kollegum sínum sem sjálfir rannsökuðu málið á sínum tíma og geta seint talist hlutlausir. Það sem er kannski fréttnæmast í málflutningi Harðar Jóhannessonar er meðvirknin, meðvirkni embættismanns sem afneitar sannleikanum en tekur meingallaðan málatilbúnað pyntara trúanlegan,“ segir Hafþór. 

Eins og frægt er orðið hélt faðir Hafþórs því fram allt til dauðadags að hann hefði verið þvingaður til játninga með pyntingum og ómannúðlegum aðferðum. Hann barðist árum saman fyrir endurupptöku Guðmundar- og Geirfinnsmála, en Hæstiréttur hafnaði slíkri beiðni í tvígang. Nú er málið til meðferðar hjá endurupptökunefnd og hefur settur ríkissaksóknari, Davíð Þór Björgvinsson, talað fyrir endurupptöku í málum Sævars Ciesielski, Tryggva Rúnars Leifssonar, Alberts Klahn Skaftasonar og Guðjóns Skarphéðinssonar.

Sakborningar beittir harðræði 

Að því er fram kemur í skýrslunni sem starfshópur innanríkisráðuneytisins skilaði árið 2013 sætti Sævar Ciesielski gæslu­v­arðhaldi í 1533 daga, þar af 615 daga í ein­angr­un í Síðumúlafang­elsi og var yfirheyrður í samtals 320 klukkustundir. 

Starfshópur innanríkisráðuneytisins kynnti skýrslu sína um Guðmundar- og Geirfinnsmál árið 2013.

Í skýrslunni segir meðal annars:

Fyrrverandi fangaverðir staðfestu illa meðferð á honum í viðtölum við starfshópinn. Einn þessara fangavarða bar að rætt hefði verið um að nota veikleika Sævars til að brjóta hann niður í þeim tilgangi að fá fram játningu. Alþekkt er að aðferðirnar sem Sævar lýsti og fangaverðir staðfestu, s.s. dýfa höfði hans í kalt vatn, vitandi að hann var vatnshræddur, og halda vöku fyrir honum í langan tíma, eru til þess fallnar að brjóta fanga niður og fá þá til að játa.

Þar er jafnframt vitnað í skriflega staðfestingu landlæknis á því að lyfjagjöfin, sem sakborningar fengu í einangrunarvistinni samkvæmt fyrirliggjandi gögnum, hafi verið ótæpileg:

Þetta lyfjamagn veldur gjarnan óæskilegu hugarástandi sem einkennist af litlum viðnámsþrótti, uppgjöf, sljóleika, kæruleysi og jafnvel skertu minni. Helmingatími þessara lyfja er langur og magnið skilast ekki út á einum sólarhring. Þar af leiðandi hafa þessi lyf hlaðist upp en áhrif framangreindra lyfja aukast við viðhaldsskammta sem gefnir eru í langan tíma eins og fram kemur í gögnum. 

Samkvæmt ítarlegu sálfræðimati þeirra Gísla H. Guðjónssonar og Jóns Friðriks Sigurðssonar sem fjallað er um í 19. kafla skýrslunnar er hafið yfir allan skynsamlegan vafa að framburðir Sævars og hinna sakborninganna, bæði hjá lögreglu og fyrir dómi, voru óáreiðanlegir. Í lok kaflans er að finna stutta samantekt á ástæðum þess, tíu samverkandi þáttum sem flestir eru til marks um að þeim sem rannsökuðu Guðmundar og Geirfinnsmál hafi verið stórkostlega mislagðar hendur:

Í fyrsta lagi, lengd einangrunarvistar og tíðar og langar yfirheyrslur. Í öðru lagi, einstaklingsbundnir áhættuþættir. Í þriðja lagi, tíð óformleg samskipti rannsakenda við sakborninga á meðan á rannsókn stóð, s.s. heimsóknir til þeirra í klefa og ferðir með þá út úr fangelsinu. Í fjórða lagi, fjöldi samprófana, sem gat ýtt undir að sakborningar breyttu framburði sínum, aðeins vegna áhrifa annarra sakborninga. Í fimmta lagi, fjöldi vettvangsferða og tilrauna til að leita að líkum Guðmundar og Geirfinns. Í sjötta lagi, takmörkuð aðstoð lögmanna, en ljóst er að þeir fengu sjaldan að ræða einslega við lögmenn sína og dæmi eru um að þeim hafi beinlínis verið neitað um aðgang að þeim. Í áttunda lagi, óttinn við að gæsluvarðhaldið yrði framlengt ef rannsakendurnir væru ekki sáttir við framburð þeirra. Í níunda lagi, þá voru fangaverðir í einhverjum tilvikum að ræða við sakborninga um atvik málanna og fóru með rannsendunum að leita að líkum Guðmundar og Geirfinns. Þá er greinilegt af gögnum málsins að Gunnar Guðmundsson, yfirfangavörður, var mikið inní rannsókn málanna og ræddi um þau við sakborningana og rannsakendur. Í tíunda lagi, þá virðist sem rannsakendur hafi haft „rörsýn“ við rannsókn málanna og haft fyrirfram skoðun á sekt sakborninganna og neikvæð viðhorf til sumra.

Hafþór Sævarsson segir að það sé ekki að ástæðulausu sem BBC og Netflix séu að vinna að heimildarmynd um Guðmundar- og Geirfinnsmál. „Þetta voru einfaldlega pyntingar og það er rækilega staðfest. Hrottalegar pyntingar á ungmennum.“ 

Björn Sveinbjörnsson, forseti Hæstaréttar, las upp dómsorð í Guðmundar- og Geirfinnsmálum í febrúar 1980.

Hæstiréttur staðfesti illa meðferð

„Hörður er í mótsögn við sjálfan sig ef hann vill ekki viðurkenna ofbeldið gagnvart pabba. Tiltekinn þáttur þess ofbeldis er staðfestur í „opinberu útgáfunni af sögunni“ sem Hörður vitnar til, þeirri sem Hæstiréttur staðfesti á lágkúrulegan hátt og hummaði fram af sér í dóminum sjálfur árið 1980,“ segir Hafþór. Þarna vísar hann til þess að í dómi Hæstaréttar frá 1980 er í raun viðurkennt að lágmarksréttindi sakborninga hafi verið virt að vettugi. Þar segir meðal annars:

Í fáein skipti verður eigi séð, að þess hafi verið gætt að benda sökuðum manni, sem yfirheyrður var fyrir rannsóknarlögreglu, á ákvæði 1. málsgr. 40. gr. laga nr. 74/1974, og við hefur borið, að yfirheyrsla hafi staðið samfellt lengur en 6 klukkustundir, sbr. 3. málsgr. 40. gr. sömu laga.

Í dóminum er einnig greint frá því að Sævar Ciesielski hafi verið sleginn af fangaverði. Samkvæmt skýrslu starfshóps innanríkisráðuneytisins dró þó Hæstiréttur upp mun saklausari mynd af framgöngu rannsakenda en efni stóðu til. 

„Hæstiréttur viðurkenndi strax ofbeldið að hluta til árið 1980. Í dómnum er rakið hvernig grundvallarreglur sem áttu að tryggja lágmarks mannréttindi pabba voru brotnar. Og þessir menn sem önnuðust rannsókn málsins og bera ábyrgð á harðræðinu, þetta eru aðilarnir sem Hörður vísar í sem sína heimild. Þetta eru þeir aðilar sem hann tekur afstöðu með, hann segist beinlínis vera talsmaður þeirra. Ég ætlaði ekki að trúa mínum eigin eyrum þegar ég heyrði þetta í útvarpinu. Hér erum við að tala um mann sem starfar sem aðstoðarlögreglustjóri, þetta er valdamikill embættismaður hjá lögreglunni og hann vílar ekki fyrir sér að vitna í og taka menn trúanlega sem pyntuðu ungmenni,“ segir Hafþór í samtali við Stundina. 

„Ótrúlegur málatilbúnaður“

Í viðtalinu í Síðdegisútvarpi Rásar 2 segir Hörður Jóhannesson: „Ég hef ákveðna tilfinningu fyrir því að fólk tengt málinu og í kringum málið hafi fundið og notfært sér það þegar frá leið að það var jarðvegur fyrir því að þetta væri kannski ekki allt með felldu. Málið var allt mjög dularfullt.“ 

Feðgar
Feðgar Hafþór og Sævar, pabbi hans, í Colorado árið 1995.

Hafþór furðar sig á þessum ummælum Harðar. „Það er auðvitað kapítuli út af fyrir sig að hátt settur lögreglumaður skuli leyfa sér að lýsa einhverjum órökstuddum tilfinningum sínum um viðkvæmt sakamál í útvarpsviðtali. Og ég staldra við þau orð að „fólk tengt málinu og í kringum málið“ hafi „notfært sér“ eitthvað. Er hann tilbúinn að segja þetta við mig augliti til auglitis? Að ég og aðrir höfum bara verið að „notfæra“ okkur einhverja dulúð? Þetta er ótrúlegur málatilbúnaður og ég leyfi mér nú að efast um að Hörður trúi þessu bulli sjálfur. Hann segist hafa „leyft“ sér að standa með „opinberu sögunni“ og að sakborningarnir hafi verið ,,viðriðnir" málið ,,með einum eða öðrum hætti“. Með einum eða öðrum hætti, það er nefnilega það! Hugsanlega með öðrum hætti en þeim sem dómur Hæstaréttar segir til um? Ég velti fyrir mér hvort varðhundar kerfisins séu sjálfir hættir að trúa sögu Hæstaréttar. Þá er kannski fyrsta skrefið stigið, svona ef við lítum á björtu hliðarnar.“

Hvetur Hörð til að lesa skýrsluna

Hafþór segir að dómur Hæstaréttar á sínum tíma hafi aldrei byggt á haldbærum sönnunargögnum. Þetta sé rakið vandlega í skýrslu starfshóps innanríkisráðuneytisins sem staðfesti að pyntingum hafi verið beitt. „Kannski ætti Hörður bara að lesa skýrsluna við tækifæri, svona áður en hann mætir í næsta útvarpsviðtal. Þar rýna virtir réttarsálfræðingar í trúverðugleika hinna svokölluðu játninga og komast að þeirri niðurstöðu að þær séu fullkomlega ómarktækar. Fyrir vikið er eina sönnunargagnið sem ákæruvaldið hafði í höndunum á sínum tíma gufað upp,“ segir Hafþór.

„Sannleikurinn um réttarmorðið hefur verið leiddur í ljós og nákvæm smáatriði þess liggja fyrir í skýrslu innanríkisráðuneytisins“

„Hörður viðurkennir að hans upplýsingar eru komnar frá fólkinu sem var viðriðið rannsókn málsins á sínum tíma. Það er dapurlegt að horfa upp á meðvirknina og blygðunarlausa afneitun embættismannsins á þessu frægasta réttarmorði lýðveldissögunnar og það löngu eftir að sannleikurinn um réttarmorðið hefur verið leiddur í ljós og nákvæm smáatriði þess liggja fyrir í skýrslu innanríkisráðuneytisins sem staðfestir frásögnina hans pabba... það sem hann hélt á lofti alla ævi, allt til dauðadags... frásögnina af því hvernig hann var barinn, dópaður upp, hrelltur á næturnar, hvernig höfðinu á honum var haldið ofan í vatni og honum hótað lífláti, hvernig þvingaðar voru fram falskar játningar og líf hans eyðilagt. Að valdamiklir menn á Íslandi finni sig enn í dag, árið 2016, knúna til að taka upp hanskann fyrir þá sem stóðu að þessu afhjúpar hvers konar samfélagi við búum í.“

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Jón Baldvin við nemanda: „Viltu hitta mig eftir næsta tíma“
1
Rannsókn

Jón Bald­vin við nem­anda: „Viltu hitta mig eft­ir næsta tíma“

Fimmtán ára stúlka í Haga­skóla hélt dag­bók vor­ið 1970 þar sem hún lýs­ir kyn­ferð­is­leg­um sam­skipt­um við Jón Bald­vin Hanni­bals­son sem þá var 31 árs gam­all kenn­ari henn­ar. Í bréfi sem hann sendi stúlk­unni seg­ist hann vilja stinga af frá öllu og liggja í kjöltu henn­ar.
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
2
Leiðari

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Þeg­ar kon­ur eru stimpl­að­ar geð­veik­ar

„Þetta á ekk­ert er­indi við al­menn­ing, frek­ar en geð­veiki dótt­ur minn­ar,“ voru við­brögð Jóns Bald­vins við birt­ingu bréfa sem hann skrif­aði til ungr­ar stúlku í fjöl­skyld­unni. Í til­raun til að varpa at­hygl­inni frá sér benti hann á dótt­ur sína, sem svar­aði fyr­ir sig og var fyr­ir vik­ið dreg­in fyr­ir dóm af föð­ur sín­um. „Ég gat ekki sætt mig við að vera út­mál­uð geð­veik.“
Faðir Sigríðar Bjarkar sá sem veldur vanhæfinu
3
FréttirHryðjuverkaógn á Íslandi

Fað­ir Sig­ríð­ar Bjark­ar sá sem veld­ur van­hæf­inu

Sig­ríð­ur Björk Guð­jóns­dótt­ir rík­is­lög­reglu­stjóri er van­hæf til að fara fyr­ir rann­sókn yf­ir­valda á ætl­aðri skipu­lagn­ingu hryðju­verka á Ís­landi vegna föð­ur síns. Nafn hans hef­ur kom­ið upp í tengsl­um við rann­sókn máls­ins. Ekki ligg­ur fyr­ir hver tengsl hans við mál­ið eru.
Tíu ár af nýjum vitnisburðum um háttsemi Jóns Baldvins
4
Greining

Tíu ár af nýj­um vitn­is­burð­um um hátt­semi Jóns Bald­vins

Frá því að Guð­rún­ar Harð­ar­dótt­ir steig fram fyr­ir 10 ár­um síð­an og op­in­ber­aði bréf sem Jón Bald­vin Hanni­bals­son sendi þeg­ar hún var ung­ling­ur hafa tug­ir annarra frá­sagna um hátt­semi hans kom­ið fram. Jón Bald­vin hef­ur reynt að fá fólk til að skrifa und­ir stuðn­ings­yf­ir­lýs­ingu en á sama tíma eiga sér stað ný at­vik þar sem kon­ur upp­lifa hann sem ógn.
Morðingi meðal tekjuhæstu Íslendinganna
5
Fréttir

Morð­ingi með­al tekju­hæstu Ís­lend­ing­anna

Val­ur Lýðs­son, sem dæmd­ur var í fjór­tán ára fang­elsi fyr­ir að hafa ban­að Ragn­ari bróð­ur sín­um ár­ið 2018, hafði 70 millj­ón­ir króna í tekj­ur á síð­asta ári. Val­ur barð­ist harka­lega gegn því að þurfa að greiða börn­um bróð­ur síns bæt­ur við með­ferð dóms­máls­ins. „Það virð­ist marg­ur til­bú­inn til að standa upp og verja þá sem eru efn­að­ir í þessu sam­fé­lagi,“ seg­ir Ingi Rafn, son­ur Ragn­ars.
Stúlkan „hefur einlægan vilja til að verða aumingi og geðsjúk“
6
FréttirVarnarlaus börn á vistheimili

Stúlk­an „hef­ur ein­læg­an vilja til að verða aum­ingi og geð­sjúk“

Börn á með­ferð­ar­heim­il­inu Varp­holti og Laugalandi voru beitt kerf­is­bundnu, and­legu of­beldi sam­kvæmt nið­ur­stöðu rann­sókn­ar­nefnd­ar. Slá­andi lýs­ing­ar er að finna í fund­ar­gerð­ar­bók­um starfs­manna. Þar er einnig að finna frá­sagn­ir af al­var­legu lík­am­legu of­beldi.
Svavar Pétur fallinn frá
7
Fréttir

Svavar Pét­ur fall­inn frá

Tón­list­ar­mað­ur­inn, hönn­uð­ur­inn og frum­kvöð­ull­inn Svavar Pét­ur Ey­steins­son er lát­inn, að­eins 45 ára gam­all, eft­ir bar­áttu við krabba­mein.

Mest deilt

Jón Baldvin við nemanda: „Viltu hitta mig eftir næsta tíma“
1
Rannsókn

Jón Bald­vin við nem­anda: „Viltu hitta mig eft­ir næsta tíma“

Fimmtán ára stúlka í Haga­skóla hélt dag­bók vor­ið 1970 þar sem hún lýs­ir kyn­ferð­is­leg­um sam­skipt­um við Jón Bald­vin Hanni­bals­son sem þá var 31 árs gam­all kenn­ari henn­ar. Í bréfi sem hann sendi stúlk­unni seg­ist hann vilja stinga af frá öllu og liggja í kjöltu henn­ar.
Svavar Pétur fallinn frá
2
Fréttir

Svavar Pét­ur fall­inn frá

Tón­list­ar­mað­ur­inn, hönn­uð­ur­inn og frum­kvöð­ull­inn Svavar Pét­ur Ey­steins­son er lát­inn, að­eins 45 ára gam­all, eft­ir bar­áttu við krabba­mein.
Aðalsteinn Kjartansson
3
Pistill„Skæruliðar“ Samherja

Aðalsteinn Kjartansson

Þeg­ar lög­regl­an geng­ur er­inda hinna valda­miklu

Blaða­mað­ur­inn Að­al­steinn Kjart­ans­son skrif­ar um rann­sókn lög­reglu á frétta­skrif­um af skæru­liða­deild Sam­herja og hvernig hún hef­ur bú­ið til svig­rúm fyr­ir valda­karla að sá efa­semda­fræj­um um heil­indi blaða­manna.
Varaþingkona Framsóknar spyr spurninga um laxeldi:  „Þetta er mín skoðun“
4
FréttirLaxeldi

Vara­þing­kona Fram­sókn­ar spyr spurn­inga um lax­eldi: „Þetta er mín skoð­un“

Brynja Dan Gunn­ars­dótt­ir, vara­þing­kona Fram­sókn­ar­flokks­ins, sett­ist tíma­bund­ið á þing nú í sept­em­ber og lagði þá fram fyr­ir­spurn til mat­væla­ráð­herra, Svandís­ar Svavars­dótt­ur, um lax­eldi. Hún seg­ir að Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn hafi hing­að til kannski ekki ver­ið gagn­rýn­inn á lax­eldi en að það fal­lega við stjórn­mál sé að all­ir megi hafa sína skoð­un.
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
5
Leiðari

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Þeg­ar kon­ur eru stimpl­að­ar geð­veik­ar

„Þetta á ekk­ert er­indi við al­menn­ing, frek­ar en geð­veiki dótt­ur minn­ar,“ voru við­brögð Jóns Bald­vins við birt­ingu bréfa sem hann skrif­aði til ungr­ar stúlku í fjöl­skyld­unni. Í til­raun til að varpa at­hygl­inni frá sér benti hann á dótt­ur sína, sem svar­aði fyr­ir sig og var fyr­ir vik­ið dreg­in fyr­ir dóm af föð­ur sín­um. „Ég gat ekki sætt mig við að vera út­mál­uð geð­veik.“
Terra losaði plast ólöglega á náttúruminjasvæði í mörg ár
6
AfhjúpunPlastið fundið

Terra los­aði plast ólög­lega á nátt­úru­m­inja­svæði í mörg ár

End­ur­vinnslu­fyr­ir­tæk­ið Terra hef­ur urð­að plast á nátt­úru­m­inja­svæði í tæp­an ára­tug, þvert á lög. Sveit­ar­fé­lag­ið Blá­skóga­byggð hef­ur rek­ið urð­un­ar­stað­inn án leyf­is í fjölda ára. Úr­gang­ur­inn var skil­inn þar eft­ir þrátt fyr­ir að ekk­ert starfs­leyfi sé til stað­ar fyr­ir urð­un­ar­stað­inn.
Jón Baldvin „hagar sér eins og rándýr“
7
Fréttir

Jón Bald­vin „hag­ar sér eins og rán­dýr“

Ingi­björg Sól­rún Gísla­dótt­ir, fyrr­ver­andi formað­ur Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, ráð­herra og borg­ar­stjóri, seg­ir ákveð­ið munst­ur birt­ast í frá­sögn­um af fram­ferði Jóns Bald­vins Hanni­bals­son­ar. Hann hafi aldrei við­ur­kennt mis­gjörð­ir sín­ar og enn sé hon­um hamp­að vegna af­reka sinna.

Mest lesið í vikunni

Jón Baldvin við nemanda: „Viltu hitta mig eftir næsta tíma“
1
Rannsókn

Jón Bald­vin við nem­anda: „Viltu hitta mig eft­ir næsta tíma“

Fimmtán ára stúlka í Haga­skóla hélt dag­bók vor­ið 1970 þar sem hún lýs­ir kyn­ferð­is­leg­um sam­skipt­um við Jón Bald­vin Hanni­bals­son sem þá var 31 árs gam­all kenn­ari henn­ar. Í bréfi sem hann sendi stúlk­unni seg­ist hann vilja stinga af frá öllu og liggja í kjöltu henn­ar.
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
2
Leiðari

Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir

Þeg­ar kon­ur eru stimpl­að­ar geð­veik­ar

„Þetta á ekk­ert er­indi við al­menn­ing, frek­ar en geð­veiki dótt­ur minn­ar,“ voru við­brögð Jóns Bald­vins við birt­ingu bréfa sem hann skrif­aði til ungr­ar stúlku í fjöl­skyld­unni. Í til­raun til að varpa at­hygl­inni frá sér benti hann á dótt­ur sína, sem svar­aði fyr­ir sig og var fyr­ir vik­ið dreg­in fyr­ir dóm af föð­ur sín­um. „Ég gat ekki sætt mig við að vera út­mál­uð geð­veik.“
Faðir Sigríðar Bjarkar sá sem veldur vanhæfinu
3
FréttirHryðjuverkaógn á Íslandi

Fað­ir Sig­ríð­ar Bjark­ar sá sem veld­ur van­hæf­inu

Sig­ríð­ur Björk Guð­jóns­dótt­ir rík­is­lög­reglu­stjóri er van­hæf til að fara fyr­ir rann­sókn yf­ir­valda á ætl­aðri skipu­lagn­ingu hryðju­verka á Ís­landi vegna föð­ur síns. Nafn hans hef­ur kom­ið upp í tengsl­um við rann­sókn máls­ins. Ekki ligg­ur fyr­ir hver tengsl hans við mál­ið eru.
Tíu ár af nýjum vitnisburðum um háttsemi Jóns Baldvins
4
Greining

Tíu ár af nýj­um vitn­is­burð­um um hátt­semi Jóns Bald­vins

Frá því að Guð­rún­ar Harð­ar­dótt­ir steig fram fyr­ir 10 ár­um síð­an og op­in­ber­aði bréf sem Jón Bald­vin Hanni­bals­son sendi þeg­ar hún var ung­ling­ur hafa tug­ir annarra frá­sagna um hátt­semi hans kom­ið fram. Jón Bald­vin hef­ur reynt að fá fólk til að skrifa und­ir stuðn­ings­yf­ir­lýs­ingu en á sama tíma eiga sér stað ný at­vik þar sem kon­ur upp­lifa hann sem ógn.
Morðingi meðal tekjuhæstu Íslendinganna
5
Fréttir

Morð­ingi með­al tekju­hæstu Ís­lend­ing­anna

Val­ur Lýðs­son, sem dæmd­ur var í fjór­tán ára fang­elsi fyr­ir að hafa ban­að Ragn­ari bróð­ur sín­um ár­ið 2018, hafði 70 millj­ón­ir króna í tekj­ur á síð­asta ári. Val­ur barð­ist harka­lega gegn því að þurfa að greiða börn­um bróð­ur síns bæt­ur við með­ferð dóms­máls­ins. „Það virð­ist marg­ur til­bú­inn til að standa upp og verja þá sem eru efn­að­ir í þessu sam­fé­lagi,“ seg­ir Ingi Rafn, son­ur Ragn­ars.
Varaþingkona Framsóknar spyr spurninga um laxeldi:  „Þetta er mín skoðun“
6
FréttirLaxeldi

Vara­þing­kona Fram­sókn­ar spyr spurn­inga um lax­eldi: „Þetta er mín skoð­un“

Brynja Dan Gunn­ars­dótt­ir, vara­þing­kona Fram­sókn­ar­flokks­ins, sett­ist tíma­bund­ið á þing nú í sept­em­ber og lagði þá fram fyr­ir­spurn til mat­væla­ráð­herra, Svandís­ar Svavars­dótt­ur, um lax­eldi. Hún seg­ir að Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn hafi hing­að til kannski ekki ver­ið gagn­rýn­inn á lax­eldi en að það fal­lega við stjórn­mál sé að all­ir megi hafa sína skoð­un.
Stúlkan „hefur einlægan vilja til að verða aumingi og geðsjúk“
7
FréttirVarnarlaus börn á vistheimili

Stúlk­an „hef­ur ein­læg­an vilja til að verða aum­ingi og geð­sjúk“

Börn á með­ferð­ar­heim­il­inu Varp­holti og Laugalandi voru beitt kerf­is­bundnu, and­legu of­beldi sam­kvæmt nið­ur­stöðu rann­sókn­ar­nefnd­ar. Slá­andi lýs­ing­ar er að finna í fund­ar­gerð­ar­bók­um starfs­manna. Þar er einnig að finna frá­sagn­ir af al­var­legu lík­am­legu of­beldi.

Mest lesið í mánuðinum

Jón Baldvin við nemanda: „Viltu hitta mig eftir næsta tíma“
1
Rannsókn

Jón Bald­vin við nem­anda: „Viltu hitta mig eft­ir næsta tíma“

Fimmtán ára stúlka í Haga­skóla hélt dag­bók vor­ið 1970 þar sem hún lýs­ir kyn­ferð­is­leg­um sam­skipt­um við Jón Bald­vin Hanni­bals­son sem þá var 31 árs gam­all kenn­ari henn­ar. Í bréfi sem hann sendi stúlk­unni seg­ist hann vilja stinga af frá öllu og liggja í kjöltu henn­ar.
Lísbet Dögg - „Ég mun ekki eiga neitt líf eftir þetta“
2
Eigin Konur#107

Lís­bet Dögg - „Ég mun ekki eiga neitt líf eft­ir þetta“

Lís­bet varð ólétt 19 ára og eign­að­ist barn­ið fjór­um dög­um fyr­ir út­skrift en hún út­skrif­að­ist úr FSu. Hún seg­ir að hún hafi orð­ið fyr­ir kyn­ferð­isof­beldi sumar­ið fyr­ir frama­halds­skóla og var með meint­um ger­anda sín­um í skóla hálfa skóla­göng­una “Ég þurfti að setja fé­lags­líf­ið mitt á pásu af því að hann var þarna” seg­ir Lís­bet í þætt­in­um og seg­ir FSu ekki hafa tek­ið á mál­inu og hún hafi þurft að mæta mann­in­um á göng­un­um. Lís­bet var greind með þung­lyndi, kvíða og áfall­a­streiturösk­un og í kjöl­far­ið varð hún ólétt 19 ára. „Ég grét alla daga útaf van­líð­an og ég náði ekki að tengj­ast stelp­unni minn […] Mér fannst hún eig­in­lega bara fyr­ir,“ Seg­ir hún í þætt­in­um og bæt­ir við að henni hafi lið­ið eins og hún væri öm­ur­leg móð­ir. „Þeg­ar ég var bú­in að fæða að þá fékk ég ekki þessa til­finn­ingu að ég væri glöð að sjá barn­ið mitt, hún var lögð á bring­una á mér og ég hugs­aði bara: hvað nú?“
Geir Waage er ekki skráður eigandi að hitaveitunni
3
Fréttir

Geir Waage er ekki skráð­ur eig­andi að hita­veit­unni

Séra Geir Waage held­ur því fram að hann eigi Hita­veitu Reyk­holts­stað­ar að fullu. Sam­kvæmt árs­reikn­ing­um og öðr­um op­in­ber­um gögn­um er það rangt og er Geir ekki skráð­ur sem eig­andi að nein­um hlut í hita­veit­unni. Lok­un Geirs á heitu vatni á bæi í Reyk­holts­dal er „í óþökk kirkj­unn­ar“.
„Með þessu missti kirkjan að minnsta kosti eina sál“
4
Fréttir

„Með þessu missti kirkj­an að minnsta kosti eina sál“

Skrúf­að var fyr­ir heitt vatn á tveim­ur bæj­um í Reyk­holts­dal í Borg­ar­firði í byrj­un júlí. Bæ­irn­ir hafa ver­ið heita­vatns­laus­ir síð­an. Ábú­end­ur á bæn­um Skáney segja óbil­girni og yf­ir­gang fyrr­ver­andi prests í Reyk­holti, Geirs Waage, rót­ina að mál­inu. Í gildi sé samn­ing­ur við kirkju­mála­sjóð til næstu 37 ára um kaup og sölu á vatn­inu.
Martyna Ylfa - Fyrverandi kærasti beitti hana andlegu ofbeldi og lifði tvöföldu lífi
5
Eigin Konur#106

Martyna Ylfa - Fyr­ver­andi kær­asti beitti hana and­legu of­beldi og lifði tvö­földu lífi

Martyna Ylfa er frá Póllandi en hef­ur bú­ið á Ís­landi í tíu ár. Martyna var sam­bandi með ís­lensk­um manni sem beitti hana of­beldi í lang­an tíma. Ein þekkt­asta að­ferð­in til að ná stjórn í of­beld­is­sam­bandi er að brjóta nið­ur mak­ann, þannig að hann treyst­ir ekki sjálf­um sér leng­ur og telji sig ekki verð­ug­an ham­ingju og heil­brigð­ari fram­komi. „Mér leið eins og ég hafi hitt sálu­fé­lag­ann minn. Þetta byrj­aði mjög hratt og hon­um fannst allt sem ég gerði flott, föt­in mín, allt sem ég sagði og gerði var svo æð­is­legt,” seg­ir hún í þætt­in­um og bæt­ir við að eft­ir smá tíma að þá breytt­ist það og hann fór að brjóta hana nið­ur. „Flót­lega hrundi sjálfs­traust­ið mitt og mér leið eins og ég mætti ekki segja neitt, ég mátti ekki spur­ja margra spurn­inga. Ég vissi al­veg þeg­ar hann var reið­ur og hann sýndi mér svona hvað hann gæti gert, að hann gæti meitt mig ef hann myndi vilja það”.
Sjómaður í leit að föður sínum
6
Viðtal

Sjómað­ur í leit að föð­ur sín­um

Mika­el Tam­ar Elías­son er 36 ára þriggja barna fað­ir, vél­stjóri og skáld í leit að blóð­föð­ur sín­um. Hann ólst upp hjá ömmu sinni fyr­ir vest­an, missti ætt­ingja sína í bruna 15 ára gam­all og týndi sjálf­um sér í vímu­efna­neyslu um tíma. Sjór­inn lokk­ar og lað­ar en hann lenti í hættu þeg­ar brot skall á bát­inn.
Grunur um tengsl við norræna hægri öfgahópa
7
FréttirHryðjuverkaógn á Íslandi

Grun­ur um tengsl við nor­ræna hægri öfga­hópa

Ís­lend­ing­arn­ir fjór­ir sem hand­tekn­ir voru í gær grun­að­ir um að skipu­leggja hryðju­verka­árás hér á landi eru tald­ir hafa tengsl við nor­ræna hægri öfga­hópa. Fjöldi hálf­sjálf­virkra skot­vopna voru gerð upp­tæk í að­gerð­um gær­dags­ins.

Nýtt á Stundinni

Rússneska sendiherranum stefnt í utanríkisráðuneytið til að taka við skömmum
Fréttir

Rúss­neska sendi­herr­an­um stefnt í ut­an­rík­is­ráðu­neyt­ið til að taka við skömm­um

Ís­lenska ut­an­rík­is­ráðu­neyt­ið kall­aði rúss­neska sendi­herr­ann hér á landi á fund í dag þar sem hon­um var sagt að ís­lenska rík­ið for­dæmi harð­lega til­raun­ir til að inn­lima úkraínsk land­svæði í Rúss­land.
Grunur um manndráp í Ólafsfirði
Fréttir

Grun­ur um mann­dráp í Ól­afs­firði

Lög­regl­an á Noð­ur­landi eystra rann­sak­ar nú hugs­an­legt mann­dráp í Ól­afs­firði og eru fjór­ir menn sem sitja í haldi vegna máls­ins. Grun­ur er að mað­ur­inn hafi lát­ist í kjöl­far þess að vera stung­inn með eggvopni.
10 til 20 milljóna króna munur á lánunum í stöðugu árferði
FréttirHúsnæðismál

10 til 20 millj­óna króna mun­ur á lán­un­um í stöð­ugu ár­ferði

Þeg­ar heild­ar­kostn­að­ur verð­tryggðra og óverð­tryggðra lána eru reikn­uð út frá nú­ver­andi verð­bólgu og vöxt­um á Ís­landi er nið­ur­stað­an að þessi lán eru af­ar dýr. Stund­in hef­ur reikn­að út heild­ar­kostn­að verð­tryggðra og óverð­tryggðra lána upp á 50 millj­ón­ir til 40 ára mið­að við ákveðn­ar for­send­ur. Þeg­ar verð­bólga og vaxta­kostn­að­ur er færð­ur í raun­hæf­ari átt en nú er kem­ur í ljós að mun­ur­inn á kostn­aði við verð­tryggð og óverð­tryggð lán er ekki svo hróp­andi.
Vilja fá allt ofbeldið viðurkennt
FréttirVarnarlaus börn á vistheimili

Vilja fá allt of­beld­ið við­ur­kennt

Kon­ur sem vist­að­ar voru á með­ferð­ar­heim­il­inu Varp­holti og Laugalandi eru ósátt­ar við þá nið­ur­stöðu að ekki séu vís­bend­ing­ar um að þar hafi ver­ið beitt al­var­legu eða kerf­is­bundnu lík­am­legu of­beldi. Vitn­is­burð­ur á þriðja tug kvenna um að svo hafi ver­ið sé að engu hafð­ur í skýrslu um rekst­ur með­ferð­ar­heim­il­is­ins.
Jón Baldvin „hagar sér eins og rándýr“
Fréttir

Jón Bald­vin „hag­ar sér eins og rán­dýr“

Ingi­björg Sól­rún Gísla­dótt­ir, fyrr­ver­andi formað­ur Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, ráð­herra og borg­ar­stjóri, seg­ir ákveð­ið munst­ur birt­ast í frá­sögn­um af fram­ferði Jóns Bald­vins Hanni­bals­son­ar. Hann hafi aldrei við­ur­kennt mis­gjörð­ir sín­ar og enn sé hon­um hamp­að vegna af­reka sinna.
Slæður brenna og klerkar skjálfa í Íran
Fréttir

Slæð­ur brenna og klerk­ar skjálfa í Ír­an

Kon­ur hafa sést brenna slæð­ur í mót­mæl­um gegn rík­is­stjórn Ír­an sem stað­ið hafa yf­ir frá því að bar­áttu­kona fyr­ir rétt­ind­um kvenna lést í varð­haldi lög­reglu. Bú­ið er að loka fyr­ir að­gang að in­ter­net­inu að mestu til að reyna að tor­velda skipu­lag mót­mæl­anna. Frétta­skýrend­ur segja klerka­stjórn­ina ótt­ast að kven­rétt­inda­bar­átt­an geti haft dómínó-áhrif um allt sam­fé­lag­ið.
Er Páleyju lögreglustjóra treystandi fyrir „forvirkum rannsóknarheimildum“?
Illugi Jökulsson
Pistill

Illugi Jökulsson

Er Páleyju lög­reglu­stjóra treyst­andi fyr­ir „for­virk­um rann­sókn­ar­heim­ild­um“?

Hafi Páli Stein­gríms­syni skip­stóra á Ak­ur­eyri ver­ið eitt­hvert mein gert, þá er sjálfsagt að rann­saka það mál í þaula — og refsa svo mein­vætt­inni, ef rétt reyn­ist. Það er hins veg­ar löngu orð­ið ljóst að það er ekki það sem Páley Borg­þórs­dótt­ir lög­reglu­stjóri á Ak­ur­eyri og henn­ar fólk er að rann­saka. Held­ur hitt hvort og þá hvernig ein­hver gögn úr...
Stelpurnar af Laugalandi skila skömminni
FréttirVarnarlaus börn á vistheimili

Stelp­urn­ar af Laugalandi skila skömm­inni

65 börn voru vist­uð á með­ferð­ar­heim­il­inu í Varp­holti og á Laugalandi á ár­un­um 1997 til 2007. Þar voru þau beitt kerf­is­bundnu and­legu of­beldi auk þess sem fjöldi þeirra lýs­ir því að hafa ver­ið beitt lík­am­legu of­beldi. Sex­tán kon­ur sem vist­að­ar voru á með­ferð­ar­heim­il­inu stíga nú fram og skila skömm­inni þang­að sem hún á heima, til for­stöðu­hjóna heim­il­is­ins á þess­um tíma, starfs­fólks og barna­vernd­ar­yf­ir­valda sem brugð­ust þeim.
Stúlkan „hefur einlægan vilja til að verða aumingi og geðsjúk“
FréttirVarnarlaus börn á vistheimili

Stúlk­an „hef­ur ein­læg­an vilja til að verða aum­ingi og geð­sjúk“

Börn á með­ferð­ar­heim­il­inu Varp­holti og Laugalandi voru beitt kerf­is­bundnu, and­legu of­beldi sam­kvæmt nið­ur­stöðu rann­sókn­ar­nefnd­ar. Slá­andi lýs­ing­ar er að finna í fund­ar­gerð­ar­bók­um starfs­manna. Þar er einnig að finna frá­sagn­ir af al­var­legu lík­am­legu of­beldi.
Dæld í mannúðarstefnu sænskra stjórnvalda
Fréttir

Dæld í mann­úð­ar­stefnu sænskra stjórn­valda

Fylgisaukn­ing Sví­þjóð­ar­demó­krata, sem bygg­ir hluta af stefnu sinni á and­stöðu gegn inn­flytj­end­um, er dæld í mann­úð­ar­stefnu sænskra stjórn­valda. Sænsk­ur stjórn­mála­fræð­ing­ur seg­ir að sam­kvæmt flokkn­um sé ekki hægt að vera Svíi og múslimi á sama tíma. Formað­ur frjáls­lynda íhalds­flokks­ins Moderata, stend­ur nú frammi fyr­ir því erf­iða verk­efni að mynda hægri­stjórn með stuðn­ingi frá flokkn­um um­deilda.
„Þeir sem tjá sig opinberlega á Íslandi eru í mikilli hættu heima fyrir“
Fréttir

„Þeir sem tjá sig op­in­ber­lega á Ís­landi eru í mik­illi hættu heima fyr­ir“

Rúss­nesk­ir rík­is­borg­ar­ar sem mót­mæla stríð­inu eiga á hættu að verða fyr­ir of­sókn­um í heima­land­inu. Andrei Mens­hen­in blaða­mað­ur seg­ir frá sinni reynslu af rúss­neska sendi­ráð­inu en bend­ir um leið á að ferl­arn­ir sem eru til stað­ar hjá Út­lend­inga­stofn­un geri ekki ráð fyr­ir rúss­nesk­um hæl­is­leit­end­um.
Tíu ár af nýjum vitnisburðum um háttsemi Jóns Baldvins
Greining

Tíu ár af nýj­um vitn­is­burð­um um hátt­semi Jóns Bald­vins

Frá því að Guð­rún­ar Harð­ar­dótt­ir steig fram fyr­ir 10 ár­um síð­an og op­in­ber­aði bréf sem Jón Bald­vin Hanni­bals­son sendi þeg­ar hún var ung­ling­ur hafa tug­ir annarra frá­sagna um hátt­semi hans kom­ið fram. Jón Bald­vin hef­ur reynt að fá fólk til að skrifa und­ir stuðn­ings­yf­ir­lýs­ingu en á sama tíma eiga sér stað ný at­vik þar sem kon­ur upp­lifa hann sem ógn.