Þessi grein er meira en 3 ára gömul.

Fangelsi án lausnar

Í fang­els­inu á Hólms­heiði eru kon­ur lok­að­ar inni vegna brota sem þær frömdu und­ir áhrif­um áfeng­is- og vímu­efna. Fá úr­ræði eru hins veg­ar til stað­ar inni í fang­els­inu til þess að mæta þess­um vanda, þar sem einn sál­fræð­ing­ur sinn­ir öll­um föng­um í fang­els­um og eng­inn með­ferð­ar­gang­ur er fyr­ir kon­ur. Það er ekki held­ur neitt sem tek­ur við þeim þeg­ar þær ljúka afplán­un, og þær lýsa því hvernig þær fara beint úr fang­elsi á göt­una og það­an aft­ur inn í fang­els­ið. Þetta er víta­hring­ur sem þú fest­ist í, segja þær.

Fangelsi án lausnar

Í desember þegar jólaljósin lýsa upp miðbæinn umlykur mykrið fangelsið á Hólmsheiði. Þar situr inni kona, nýkomin af götunni. Hún mætti þangað óbeðin, bankaði upp á og bað um hjálp. Hún er ekki orðin þrítug en var að gefast upp á því að eiga engan samanstað, föst í viðjum eiturlyfja og glæpa, þar sem ekkert beið hennar nema geðveiki eða dauði. Hún vissi að hún yrði að finna leiðina út og það strax og lét því loka sig inni. Hún gerði það af ótta við dauðann.

Lét loka sig inni

„Ég er ekki vond manneskja,“ segir hún þar sem við sitjum í eldhúsinu, „en þegar ég er í neyslu tekur stjórnleysið yfir og ég geri viðbjóðslega hluti sem ég myndi annars aldrei gera. Ég vil ekki meiða fólk eða særa það en þegar ég er í neyslu er ég stjórnlaus og veit ekkert hvað ég er að gera.“

Bára hefur verið í neyslu vímuefna frá barnsaldri. Hún ólst upp við vanrækslu og afskiptaleysi, fékk aldrei að heyra að hún væri nokkurs virði og sótti sér viðurkenningu þar sem hún gat fengið hana. Þegar hún reyndi að hætta og hefja nýtt líf kynntist hún krökkum sem voru komnir lengra og sökk enn dýpra. Á svipuðum tíma og jafnaldrar hennar voru að hefja framhaldsskólanám var hún að hverfa úr samfélaginu. Í neyslu hefur hún ítrekað brotið af sér og gert ljóta hluti á kostnað annarra, en situr inni fyrir smáglæpi. Hún hefur beðist afsökunar á því versta, reynt að bæta sig og snúa af þessari braut, en áföll og skortur á stuðningi hjálpa ekki til. Hún hefur hvergi fengið hjálpina sem hún þarf.

„Þær koma oft inn mjög illa farnar, mun verr en karlarnir.“

Konur koma verri inn

Konur sem koma í fangelsi eru yfirleitt mun verr staddar en karlar sem koma inn. „Þær eru illa farnar líkamlega og andlega,“ segir fangavörður á vakt, Einar Andrésson. Hann datt inn í fangavörslu fyrir tilviljun, nýútskrifaður úr menntaskóla að leita sér að sumarvinnu rakst hann á félaga sinn fyrir utan Hegningarhúsið, og er hér enn, 37 árum síðar. „Þær koma oft inn mjög illa farnar, mun verr en karlarnir. Þarna úti virðast dómstólar og lögregla hlífa konum við fangelsi. Eitthvað í kerfinu gerir það að verkum að strákarnir detta mun hraðar inn en stelpurnar. Ef þær tilheyra undirheimunum er eins og þar sé þeim líka hlíft og strákarnir taki frekar á sig sökina. Allt hjálpast þetta að þannig að þegar þær koma loks inn eru þær yfirleitt langt gengnar.“ Þessu samsinnir varðstjórinn, Magnús Páll Ragnarsson, sem bætir því við að kerfið sé í raun byggt upp fyrir karla. „En það er rétt að þegar þær koma inn eru þær iðulega verr settar en karlarnir, bæði á sál og líkama. Það er búið að misnota þær, brjóta á þeim og beita þær sálarofbeldi á allan hátt. Ef þær tilheyra undirheimunum má gera ráð fyrir því að í 90 prósent tilvika hafi þær verið misnotaðar með einhverjum hætti. Þess vegna eru þær brotnari og verr á sig  komnar en karlarnir. Ég held að það þurfi að vera meiri skilningur á aðstæðum kvenna í fangelsi.

Að sjálfsögðu koma líka hingað karlar sem hafa verið misnotaðir, lamdir og barðir og eru á svipuðum stað og þær, eru búnir að missa allt og eiga ekkert.“

Skráðu þig inn til að lesa

Þú færð 4 greinar fríar í mánuði. Þú hefur síðan val um að styrkja óháða blaðamennsku með áskrift á hagstæðu verði, frá aðeins 1.990 krónum á mánuði.
Leiðbeiningar má nálgast á stundin.is/leidbeiningar.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Nýtt á Stundinni

"Það er margt mikilvægara en að lifa"
Andri Sigurðsson
Blogg

Andri Sigurðsson

"Það er margt mik­il­væg­ara en að lifa"

Þessi orð eru höfð eft­ir Dan Pat­rick, að­stoð­ar­fylk­is­stjóra Texas, í við­tali á Fox News fyrr á þessu ári. Sagði mað­ur­inn þetta í al­vör­unni? Já, og það ætti ekki að koma þér svo á óvart. Flest bend­ir nefni­lega til þess að hægr­inu sé sama um þig og líf þitt. Ís­lenska hægr­ið, með stuðn­ingi Vinstri-grænna, vill fórna lífi okk­ar fyr­ir tekj­ur af...
„Rannsóknarlögreglumaður Samherja“ álitsgjafi í þætti útgerðarinnar um Helga Seljan
FréttirSamherjaskjölin

„Rann­sókn­ar­lög­reglu­mað­ur Sam­herja“ álits­gjafi í þætti út­gerð­ar­inn­ar um Helga Selj­an

Sam­herji kynn­ir fyrsta þátt vefseríu með við­mæl­anda sem kom að Namib­íu­starf­semi fé­lags­ins þar sem ásak­an­ir á hend­ur RÚV og Seðla­bank­an­um virð­ast við­fangs­efn­ið. Fyr­ir­tæk­ið hef­ur áð­ur keypt ein­hliða um­fjöll­un um mál­ið sem sjón­varps­stöð­in Hring­braut var sekt­uð fyr­ir.
Forstjórinn svarar ekki spurningum: Nærri 3/4 hlutar kaupverðs Íslenskrar orkumiðlunar er 600 milljóna viðskiptavild
FréttirFestismálið og fjárfestingar lífeyrissjóðanna

For­stjór­inn svar­ar ekki spurn­ing­um: Nærri 3/4 hlut­ar kaup­verðs Ís­lenskr­ar orkumiðl­un­ar er 600 millj­óna við­skipta­vild

Al­menn­ings­hluta­fé­lag­ið Festi, sem er í meiri­hluta­eigu líf­eyr­is­sjóða, keypti þriggja ára gam­alt raf­orku­sölu­fyr­ir­tæki með tvo starfs­menn á 850 millj­ón­ir króna. Stofn­andi og stærsti hlut­hafi fyr­ir­tæk­is­ins er Bjarni Ár­manns­son sem teng­ist for­stjóra Fest­is, Eggerti Þór Kristó­fers­syni, og stjórn­ar­for­mann­in­um, Þórði Má Jó­hann­es­syni, nán­um bönd­um.
Skattayfirvöld á Spáni rannsaka söluna á Afríkúútgerð Sjólaskipa
Fréttir

Skatta­yf­ir­völd á Spáni rann­saka söl­una á Afr­íkúút­gerð Sjó­la­skipa

Skatta­yf­ir­völd á Spáni hafa dreg­ist inn á rann­sókn á skatt­skil­um ís­lenskra út­gerð­ar­manna í Afr­íku. Um er að ræða at­hug­un á sölu Sjó­la­skipa á Afr­íku­út­gerð sinni í Sam­herja ár­ið 2007.
Fékk óhugnanleg skilaboð um að hún stundaði vændi
Fréttir

Fékk óhugn­an­leg skila­boð um að hún stund­aði vændi

Al­ex­andra Jur­kovičová seg­ir lög­reglu ekk­ert að­haf­ast eft­ir að hún til­kynnti um sta­f­rænt kyn­ferð­isof­beldi. Kær­asti henn­ar fékk sent skjá­skot með per­sónu­upp­lýs­ing­um og verð­lista þar sem lát­ið var líta út fyr­ir að hún seldi vænd­is­þjón­ustu í Reykja­vík. Hún seg­ir aug­ljóst hver söku­dólg­ur­inn sé.
106. spurningaþraut: Hvar á Jörðinni leynist 3,5 kílómetra hár foss?
Þrautir10 af öllu tagi

106. spurn­inga­þraut: Hvar á Jörð­inni leyn­ist 3,5 kíló­metra hár foss?

Hér er 105. þraut­in frá í gær. Auka­spurn­ing­ar: Á efri mynd­inni, hver er mað­ur­inn sem ávarp­ar þarna auð­an stól? Og á neðri mynd­inni: Hver er kon­an? En að­al­spurn­ing­ar koma hér: 1.   Í til­efni af mynd­inni af mann­in­um að ávarpa stól, þá ger­ist það í einu leik­riti Shakespeares að mað­ur ávarp­ar stól af því hann tel­ur sig sjá í stóln­um draug...
Bandaríska sovétið
Þorvaldur Gylfason
Pistill

Þorvaldur Gylfason

Banda­ríska sov­ét­ið

Þor­vald­ur Gylfa­son skrif­ar um hnign­un Banda­ríkj­anna og síð­ustu daga Sov­ét­ríkj­anna.
Sigur í þrístökki fyrir utan Óperukjallarann – og kannski eitthvað alvarlegra: Önnur mynd af Steingrími Joð
Nærmynd

Sig­ur í þrístökki fyr­ir ut­an Óperukjall­ar­ann – og kannski eitt­hvað al­var­legra: Önn­ur mynd af Stein­grími Joð

Í ann­arri grein um Stein­grím J. Sig­fús­son drep­ur Karl Th. Birg­is­son nið­ur fæti í tveim­ur bók­um sem hann hef­ur skrif­að. Og end­ar á fylle­ríi fyr­ir fram­an Óperukjall­ar­ann í Stokk­hólmi.
105. spurningaþraut: Hver réði tæplega helmingi af öllu gulli sögunnar á 14. öld?
Þrautir10 af öllu tagi

105. spurn­inga­þraut: Hver réði tæp­lega helm­ingi af öllu gulli sög­unn­ar á 14. öld?

Hér er þraut­in frá í gær. Auka­spurn­ing­ar: Í hvaða borg er mynd­in hér að of­an tek­in? En á neðri mynd­inni, hvert þess­ara ung­menna varð heims­frægt? En hér eru að­al­spurn­ing­arn­ar: 1.   Hvaða fót­boltalið hef­ur oft­ast unn­ið skoska meist­ara­titil­inn í karla­flokki? 2.   Man­sa Músa var kon­ung­ur í ríki einu í byrj­un 14. ald­ar. Hann er tal­inn hafa ver­ið einn rík­asti kóng­ur sög­unn­ar...
Generation Beta
Steindór Grétar Jónsson
Pistill

Steindór Grétar Jónsson

Generati­on Beta

Þús­ald­ar­barn­ið Stein­dór Grét­ar Jóns­son spá­ir í spil­in fyr­ir ár­ið 2375.
Þeirri þjóð er vorkunn
Greining

Þeirri þjóð er vorkunn

Líb­anska þjóð­in stend­ur á kross­göt­um en á litla von um að bjart­ari fram­tíð sé á næsta leyti að mati frétta­skýrenda. Hörm­ung­arn­ar í Beirút á dög­un­um und­ir­strika getu­leysi yf­ir­valda, sem hafa af veik­um mætti reynt að halda þjóð­inni sam­an eft­ir að borg­ara­styrj­öld­inni lauk. Mót­mæl­end­ur tak­ast nu á við óeirð­ar­lög­reglu í höf­uð­borg­inni eft­ir spreng­ing­una og krefjast rót­tækra breyt­inga á stjórn­kerf­inu.
Vantreystir lögreglu vegna framgöngu eftir slys við forgangsakstur
Fréttir

Vantreyst­ir lög­reglu vegna fram­göngu eft­ir slys við for­gangsakst­ur

Krist­ín Geirs­dótt­ir má þakka fyr­ir að sleppa lif­andi eft­ir al­var­legt um­ferð­ar­lsys ár­ið 2016. Lög­reglu­bif­hjól í for­gangsakstri keyrði þá inn í hlið­ina á bíl Krist­ín­ar á ofsa­hraða. Nið­ur­staða hér­aðssak­sókn­ara var að hún bæri ábyrgð á slys­inu, þótt ákveð­ið hafi ver­ið að kæra hana ekki fyr­ir vik­ið. Nefnd um eft­ir­lit með lög­reglu hef­ur hins veg­ar gert marg­vís­leg­ar at­huga­semd­ir við rann­sókn máls­ins og sett spurn­ing­ar­merki við hvort þörf hafi ver­ið á for­gangsakstr­in­um.