Fangelsi án lausnar

Í fang­els­inu á Hólms­heiði eru kon­ur lok­að­ar inni vegna brota sem þær frömdu und­ir áhrif­um áfeng­is- og vímu­efna. Fá úr­ræði eru hins veg­ar til stað­ar inni í fang­els­inu til þess að mæta þess­um vanda, þar sem einn sál­fræð­ing­ur sinn­ir öll­um föng­um í fang­els­um og eng­inn með­ferð­ar­gang­ur er fyr­ir kon­ur. Það er ekki held­ur neitt sem tek­ur við þeim þeg­ar þær ljúka afplán­un, og þær lýsa því hvernig þær fara beint úr fang­elsi á göt­una og það­an aft­ur inn í fang­els­ið. Þetta er víta­hring­ur sem þú fest­ist í, segja þær.

Fangelsi án lausnar

Í desember þegar jólaljósin lýsa upp miðbæinn umlykur mykrið fangelsið á Hólmsheiði. Þar situr inni kona, nýkomin af götunni. Hún mætti þangað óbeðin, bankaði upp á og bað um hjálp. Hún er ekki orðin þrítug en var að gefast upp á því að eiga engan samanstað, föst í viðjum eiturlyfja og glæpa, þar sem ekkert beið hennar nema geðveiki eða dauði. Hún vissi að hún yrði að finna leiðina út og það strax og lét því loka sig inni. Hún gerði það af ótta við dauðann.

Lét loka sig inni

„Ég er ekki vond manneskja,“ segir hún þar sem við sitjum í eldhúsinu, „en þegar ég er í neyslu tekur stjórnleysið yfir og ég geri viðbjóðslega hluti sem ég myndi annars aldrei gera. Ég vil ekki meiða fólk eða særa það en þegar ég er í neyslu er ég stjórnlaus og veit ekkert hvað ég er að gera.“

Bára hefur verið í neyslu vímuefna frá barnsaldri. Hún ólst upp við vanrækslu og afskiptaleysi, fékk aldrei að heyra að hún væri nokkurs virði og sótti sér viðurkenningu þar sem hún gat fengið hana. Þegar hún reyndi að hætta og hefja nýtt líf kynntist hún krökkum sem voru komnir lengra og sökk enn dýpra. Á svipuðum tíma og jafnaldrar hennar voru að hefja framhaldsskólanám var hún að hverfa úr samfélaginu. Í neyslu hefur hún ítrekað brotið af sér og gert ljóta hluti á kostnað annarra, en situr inni fyrir smáglæpi. Hún hefur beðist afsökunar á því versta, reynt að bæta sig og snúa af þessari braut, en áföll og skortur á stuðningi hjálpa ekki til. Hún hefur hvergi fengið hjálpina sem hún þarf.

„Þær koma oft inn mjög illa farnar, mun verr en karlarnir.“

Konur koma verri inn

Konur sem koma í fangelsi eru yfirleitt mun verr staddar en karlar sem koma inn. „Þær eru illa farnar líkamlega og andlega,“ segir fangavörður á vakt, Einar Andrésson. Hann datt inn í fangavörslu fyrir tilviljun, nýútskrifaður úr menntaskóla að leita sér að sumarvinnu rakst hann á félaga sinn fyrir utan Hegningarhúsið, og er hér enn, 37 árum síðar. „Þær koma oft inn mjög illa farnar, mun verr en karlarnir. Þarna úti virðast dómstólar og lögregla hlífa konum við fangelsi. Eitthvað í kerfinu gerir það að verkum að strákarnir detta mun hraðar inn en stelpurnar. Ef þær tilheyra undirheimunum er eins og þar sé þeim líka hlíft og strákarnir taki frekar á sig sökina. Allt hjálpast þetta að þannig að þegar þær koma loks inn eru þær yfirleitt langt gengnar.“ Þessu samsinnir varðstjórinn, Magnús Páll Ragnarsson, sem bætir því við að kerfið sé í raun byggt upp fyrir karla. „En það er rétt að þegar þær koma inn eru þær iðulega verr settar en karlarnir, bæði á sál og líkama. Það er búið að misnota þær, brjóta á þeim og beita þær sálarofbeldi á allan hátt. Ef þær tilheyra undirheimunum má gera ráð fyrir því að í 90 prósent tilvika hafi þær verið misnotaðar með einhverjum hætti. Þess vegna eru þær brotnari og verr á sig  komnar en karlarnir. Ég held að það þurfi að vera meiri skilningur á aðstæðum kvenna í fangelsi.

Að sjálfsögðu koma líka hingað karlar sem hafa verið misnotaðir, lamdir og barðir og eru á svipuðum stað og þær, eru búnir að missa allt og eiga ekkert.“

Skráðu þig inn til að lesa

Þú færð 4 greinar fríar í mánuði. Þú hefur síðan val um að styrkja óháða blaðamennsku með áskrift á hagstæðu verði, frá aðeins 1.990 krónum á mánuði. Leiðbeiningar má nálgast á stundin.is/leidbeiningar.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Nýtt á Stundinni

HEI! Hættu að harka af þér!
Kristín Ýr Gunnarsdóttir
Pistill

Kristín Ýr Gunnarsdóttir

HEI! Hættu að harka af þér!

Þú ert með veiruna, sagði lækn­ir­inn. Ég taldi öll ein­kenn­in mín bara vera hluta af ímynd­un í hausn­um á mér. Svo er ég líka ís­lend­ing­ur og harka bara svona af mér.
Kristín Völundardóttir verður áfram forstjóri Útlendingastofnunar
Fréttir

Krist­ín Völ­und­ar­dótt­ir verð­ur áfram for­stjóri Út­lend­inga­stofn­un­ar

Stað­an ekki aug­lýst þrátt fyr­ir mjög harða gagn­rýni síð­ustu ár. Traust á Út­lend­inga­stofn­un hef­ur reynst lít­ið og hún ít­rek­að far­ið gegn lög­um. Krist­ín sneri til baka í for­stjóra­stól í dag eft­ir náms­leyfi og mun að óbreyttu sitja næstu fimm ár­in.
Þingmaðurinn Ólafur Þór sinnir læknisstörfum á ný vegna COVID-19
FréttirCovid-19

Þing­mað­ur­inn Ólaf­ur Þór sinn­ir lækn­is­störf­um á ný vegna COVID-19

Sinn­ir verk­efn­um á Landa­koti með­fram þing­störf­um. Hafði sam­band við yf­ir­lækn­inn á sín­um gamla vinnu­stað á mánu­dag og var kom­inn til starfa dag­inn eft­ir.
Víðir: „Við ætlum að vera heima hjá okkur um páskana“
FréttirCovid-19

Víð­ir: „Við ætl­um að vera heima hjá okk­ur um pásk­ana“

Óform­legt sam­göngu­bann er kom­ið á fyr­ir pásk­ana, til að forð­ast slys. Ekki verð­ur eft­ir­lit með ferð­um fólks.
Dreifir gleði til að takast á við óttann
Viðtal

Dreif­ir gleði til að tak­ast á við ótt­ann

Leik­kon­an Edda Björg­vins­dótt­ir er ein þeirra fjöl­mörgu sem hafa skráð sig í bakvarða­sveit und­an­farna daga. Í dag mæt­ir hún til starfa á dval­ar- og hjúkr­un­ar­heim­il­ið Lund á Hellu, ekki þó sem heil­brigð­is­starfs­mað­ur held­ur sem gleði­dreifari. Fað­ir Eddu, 97 ára, dvel­ur á Lundi. Þau feðg­in hafa ekki sést svo vik­um skipt­ir, öðru­vísi en í gegn­um gler, svo bú­ast má við fagn­að­ar­fund­um.
Nauðsyn borgaralegrar hlýðni – og óhlýðni
Guðmundur Andri Thorsson
Aðsent

Guðmundur Andri Thorsson

Nauð­syn borg­ara­legr­ar hlýðni – og óhlýðni

Hlýðn­inni eru tak­mörk sett. Við þurf­um að muna að stjórn­mála­flokk­arn­ir eru full­trú­ar ólíkra hug­sjóna og standa vörð um ólíka hags­muni.
Eva er í New York: „Þori ekki að hugsa út í það versta sem gæti gerst“
FréttirCovid-19

Eva er í New York: „Þori ekki að hugsa út í það versta sem gæti gerst“

Dæmi eru um að íbú­ar í New York hafi ekki far­ið út úr húsi svo vik­um skipt­ir af ótta við COVID-19. Þetta seg­ir Eva Ing­ólfs­dótt­ir fiðlu­leik­ari sem býr og starfar í borg­inni. Hler­um er sleg­ið fyr­ir glugga versl­ana og fyr­ir­tækja.
Rætt við Sigurbjörn Bernharðsson fiðluleikara
MenningKúltúr klukkan 13

Rætt við Sig­ur­björn Bern­harðs­son fiðlu­leik­ara

Stund­in send­ir út menn­ing­ar­við­burði á veg­um Menn­ing­ar­hús­anna í Kópa­vogi á með­an sam­komu­banni stend­ur. Að þessu sinni spjall­ar Halla Odd­ný Magnús­dótt­ir við Sig­ur­björn Bern­harðs­son fiðlu­leik­ara, sem er bú­sett­ur í Oberl­in í Ohio í Banda­ríkj­un­um þar sem hann er pró­fess­or við hinn virta tón­list­ar­há­skóla Oberl­in Conservatory. Út­send­ing­in hefst klukk­an 13.
Landhelgisgæslan varar við hafís sem nálgast landið
Fréttir

Land­helg­is­gæsl­an var­ar við haf­ís sem nálg­ast land­ið

Stíf­ar norð­anátt­ir færa með sér haf­ís suð­ur á bóg­inn.
Rakningarappið virkjað í dag
FréttirCovid-19

Rakn­ing­arapp­ið virkj­að í dag

Til stend­ur að app­ið Rakn­ing C-19, sem geym­ir upp­lýs­ing­ar um stað­setn­ingu fólks og nýt­ist við rakn­ingu á COVID-19 smit­um, verði virkj­að í dag. Um er að ræða fyrstu út­gáfu apps­ins og nú er beð­ið sam­þykk­is frá app-búð­um.
Taktu hagfótinn af andlitinu á mér
Símon Vestarr
Blogg

Símon Vestarr

Taktu hag­fót­inn af and­lit­inu á mér

Í Viku­lok­un­um á Rás 1 á laug­ar­dag­inn var okk­ur sagt að þrátt fyr­ir að skilj­an­legt væri að neysla heim­il­anna dræg­ist eitt­hvað sam­an með­an sótt­varn­ar­yf­ir­völd uppá­leggja öll­um Ís­lend­ing­um að halda sig heima þá mættu Ís­lend­ing­ar ekki fyr­ir nokkra muni hætta al­gjör­lega að versla. Ég lagði við hlust­ir enda kveiktu þessi um­mæli rúm­lega átján ára gamla minn­ingu af Banda­ríkja­for­seta í sjón­varps­út­send­ingu frá...
Bjarga sér með smálánum í samkomubanni
FréttirCovid-19

Bjarga sér með smá­lán­um í sam­komu­banni

Eft­ir að starf­semi hjálp­ar­stofn­ana lagð­ist að mestu af vegna sam­komu­banns í kjöl­far auk­inn­ar út­breiðslu COVID-19 hafa marg­ir ör­yrkj­ar ekki aðr­ar leið­ir til að sjá fyr­ir sér og sín­um en að taka smá­lán