Þorvaldur Gylfason

Þorvaldur Gylfason

Bloggsíða Þorvaldar Gylfasonar

Auð­lind­ir í stjórn­ar­skrá

Hér fer á eft­ir í einni bendu fimm greina flokk­ur okk­ar Lýðs Árna­son­ar lækn­is og kvik­mynda­gerð­ar­manns og Ól­afs Ólafs­son­ar fv. land­lækn­is um auð­linda­mál­ið og stjórn­ar­skrána. Grein­arn­ar birt­ust fyrst í Frétta­blað­inu 24. sept­em­ber, 20. októ­ber, 19. nóv­em­ber og 23. des­em­ber 2020 og loks 26. fe­brú­ar 2021. 1. VIT­UND­AR­VAKN­ING UM MIK­IL­VÆGI AUЭLINDA­Heims­byggð­in er að vakna til vit­und­ar...

Van­hæfi í Hæsta­rétti

Þessi grein okk­ar Lýðs Árna­son­ar lækn­is og kvik­mynda­gerð­ar­manns og Þórð­ar Más Jóns­son­ar lands­rétt­ar­lög­manns birt­ist í Frétta­blað­inu á fimmtu­dag­inn var, 18. fe­brú­ar. Þar eð hún hef­ur ekki enn ver­ið birt á vef­setri Frétta­blað­ins þyk­ir okk­ur rétt að birta hana hér svo að les­end­ur geti deilt henni og dreift að vild. Grein­in hljóð­ar svo: Hæstirétt­ur hef­ur und­an­geng­in 20 ár fellt nokkra dóma...

Há­mark mis­skipt­ing­ar­inn­ar

Þótt mis­skipt­ing auðs og tekna hafi ágerzt í mörg­um lönd­um hverju fyr­ir sig síð­ustu ár, hef­ur jöfn­uð­ur aukizt um heim­inn á heild­ina lit­ið. Þetta er eng­in þver­sögn held­ur á þetta sér eðli­leg­ar skýr­ing­ar. Mest mun­ar um þau hundruð millj­óna Ind­verja og Kín­verja sem hef­ur tekizt að hefja sig upp úr sárri fá­tækt fyrri tíð­ar í krafti fram­fara í hag­stjórn og...

Hvorn kys­ir þú held­ur?

Þeir eru af svip­uðu sauða­húsi. Þeir stund­uðu báð­ir fast­eigna­við­skipti og fóru það­an yf­ir í skemmti­brans­ann, sjón­varp og stjórn­mál. Þeir ganga báð­ir fyr­ir smjaðri, glæsi­hýs­um með gyllt­um mubbl­um og gull­kló­sett­um, smá­stelp­um, sól­brúnku og lit­uðu hári. Ann­ar söng dæg­ur­lög á súlu­stöð­um og bauð gest­um sín­um í kynsvall á setri sínu í Sar­din­íu. Hinn gekk inn og út úr bún­ings­klef­um kepp­enda í...

Borat á Ís­landi

Þetta var 2006. Banda­ríkja­stjórn hafði geng­ið svo fram af mikl­um fjölda fólks um all­an heim, einnig vin­um og banda­mönn­um, að brezki háð­fugl­inn Sacha Baron Cohen fór á stúf­ana til að þakka fyr­ir sig. Þið mun­ið hvernig þetta byrj­aði. Í for­seta­kjör­inu 2000 var Geor­ge W. Bush að því kom­inn að tapa taln­ingu at­kvæða í Flórída þar sem bróð­ir hans var rík­is­stjóri....

Veiru­tíð­indi

Nú er fjöldi dauðs­falla af völd­um veirufar­ald­urs­ins í Banda­ríkj­un­um kom­inn upp fyr­ir 200.000. Tal­an jafn­gild­ir gervöll­um íbúa­fjölda Ís­lands 1967. Tíu þús­und dauðs­föll eða þar um bil bæt­ast við í hverri viku. Því má reikna með að fjöldi fall­inna verði kom­inn upp í eða upp fyr­ir 250.000 á kjör­dag þar vestra 3. nóv­em­ber – og þá er­um við kom­in til...

Trump og Ís­land

Ástand­ið í Banda­ríkj­un­um nú á sér eng­an líka í sögu lands­ins. Aldrei áð­ur hef­ur það gerzt að fv. for­seti – og ekki bara hann! – saki sitj­andi for­seta um að ógna lýð­ræð­inu í land­inu. Fræði­menn og aðr­ir hafa all­ar göt­ur frá 2017 sent frá sér við­var­an­ir um skríð­andi fas­isma í boði Trumps for­seta. Sjálf­ur hef ég birt

Veir­an í tveim vídd­um

Sum fyr­ir­bæri mann­lífs­ins eru þannig vax­in að ein mæl­ing dug­ir, a.m.k. til hvers­dags­nota. Hversu há er Esj­an? Hver var hit­inn í Reykja­vík í há­deg­inu? Hvað sagði vigt­in í morg­un? Önn­ur fyr­ir­bæri þarf að skoða í tveim vídd­um eða fleiri. Þetta á við með­al ann­ars um ástand og horf­ur í heims­far­aldr­in­um. Fjöldi greindra og skráðra smita hrekk­ur skammt í sam­an­burði milli...

Kannski lög­legt en klár­lega sið­laust

Al­þingi verð­ur sér til æ frek­ari minnk­un­ar með hverri nýrri við­bót við frum­varp formanna stjórn­mála­flokk­anna til nýrr­ar stjórn­ar­skrár. Kjarni máls­ins er þessi: Al­þingi setti löngu tíma­bæra end­ur­skoð­un stjórn­ar­skrár­inn­ar í heil­brigð­an og við­eig­andi far­veg 2009 með því að fela þjóð­kjörnu og þing­skip­uðu stjórn­laga­ráði að vinna verk­ið 2011 og leggja afrakst­ur­inn í dóm kjós­enda 2012. Allt gekk þetta eins og í sögu,...

Veir­an af­hjúp­ar mun­inn á Banda­ríkj­un­um og Evr­ópu

Veir­an æð­ir áfram. Fjöldi greindra smita um heim­inn nálg­ast nú 11 millj­ón­ir og fjöldi dauðs­falla nálg­ast 520.000. Banda­ríkja­menn telja að­eins um 4% af íbúa­fjölda heims­ins en greind smit og dauðs­föll þar vestra eru samt um fjórð­ung­ur greindra smita og dauðs­falla um heim­inn all­an. Nán­ar til­tek­ið eru 131.000 manns fall­in í val­inn af völd­um veirunn­ar í Band­ríkj­un­um. Smit­um og dauðs­föll­um fer...

Dauðs­föll og dval­ar­heim­ili

Sví­þjóð hef­ur vak­ið heims­at­hygli fyr­ir þá stað­reynd að þar hafa greinzt mun fleiri smit af völd­um kór­ónu­veirunn­ar en í Dan­mörku, Finn­landi, Ís­landi og Nor­egi og lang­flest­ir hafa lát­izt af völd­um veirunn­ar í Sví­þjóð. Hverju sæt­ir þetta? Hag­fræð­ing­ar í há­skól­an­um í Tel Aviv í Ísra­el telja sig geta svar­að spurn­ing­unni að hluta. Byrj­um sunn­ar í álf­unni. Grikk­land og Spánn eru um...

Frek­ari fróð­leik­ur um far­ald­ur­inn

Kór­ónu­veir­an æð­ir áfram úti í heimi en ekki leng­ur hér heima. Héð­an virð­ist hún vera svo að segja horf­in en þó kannski ekki al­veg því um 800 manns eru enn í sótt­kví. Veir­an hef­ur einnig dreg­ið úr um­svif­um sín­um í Evr­ópu og sums stað­ar í Banda­ríkj­un­um. Þess vegna eru menn þar nú tekn­ir að fikra sig áfram í átt að...

Milli skers og báru

Mong­ól­ía ligg­ur klemmd milli tveggja stór­velda, Kína og Rúss­lands, en er eigi að síð­ur lýð­ræð­is­ríki. Stund­um er sagt að dragi hver dám af sín­um sessu­nauti, en það á ekki við um Mong­ól­íu, strjál­býl­asta land heims ef Græn­land eitt er und­an­skil­ið. Komm­ún­ista­flokk­ur Kína sýn­ir þessa dag­ana sitt rétta and­lit með yf­ir­gangi sín­um gagn­vart íbú­um Hong Kong í blóra...

Um­sögn um rík­istungu­ákvæði

Til­burð­ir þing­flokka við end­ur­skoð­un stjórn­ar­skrár­inn­ar af­hjúpa fyr­ir­lit­lega spill­ingu Al­þing­is eina ferð­ina enn. Fyrst var auð­linda­ákvæði sem 83% kjós­enda lýstu sig fylgj­andi í þjóð­ar­at­kvæða­greiðsl­unni 20. októ­ber 2012 úr­bein­að í þeim auð­sæja til­gangi að festa í sessi óbreytt ástand fisk­veið­i­stjórn­ar­inn­ar til að tryggja hag út­vegs­manna og er­ind­reka þeirra með­al stjórn­mála­manna gegn vilja fólks­ins í land­inu. Þá voru um­hverf­is­vernd­ar­á­kvæð­in í frum­varpi Stjórn­laga­ráðs frá...

Fersk­ir fróð­leiks­mol­ar um far­ald­ur­inn

Fær­ey­ing­ar eiga nú aft­ur met­ið: þeir hafa nú próf­að kór­ónu­veiru­smit í hærra hlut­falli heima­manna en gert hef­ur ver­ið í nokkru öðru landi eða 18% mann­fjöld­ans. Í Fær­eyj­um (mann­fjöldi 49 þús.) hafa greinzt 187 smit bor­ið sam­an við 185 fyr­ir þrem vik­um og eng­inn hef­ur lát­izt af völd­um veirunn­ar. Ann­að sæt­ið á list­an­um með næst­flest smit­próf mið­að við...

Sex fróð­leiks­mol­ar um far­ald­ur­inn

Ís­lend­ing­ar eiga met­ið: við höf­um nú próf­að kór­ónu­veiru­smit í hærra hlut­falli lands­manna en gert hef­ur ver­ið í nokkru öðru landi. Einka­fyr­ir­tæk­ið Ís­lensk erfða­grein­ing hef­ur gert meiri hluta próf­anna, en flest smit­in hafa fund­izt í próf­um Land­spít­ala Há­skóla­sjúkra­húss þar eð þeir sem finna fyr­ir ein­kenn­um leita helzt þang­að. Próf­in eru ókeyp­is. Fær­ey­ing­ar skip­uðu efsta sæti list­ans þar til í...