Stefán Snævarr

Bergman 100 ára

Desember 1968, aldimmt, alsnjóa og ískalt. Ég og skólabróðir minn biðum hrollkaldir eftir Hafnarfjarðarstrætó, of kalt til að tala saman að ráði. Loksins kom vagninn og skrölti með okkur áleiðis í Fjörðin. Hvert var erindi þessara fimmtán ára strákpjakka? Að fara í Bæjarbíó að sjá nýjustu mynd sænska kvikmyndaleikstjórans Ingmars Bergman, Stund úlfsins. Myrk og draumkennd, súrrealísk og Kafkakennd, ég skildi ekki mikið en heillaðist. Afþreyingarmyndir bliknuðu í samanburði við hina bergmönsku framúrstefnu. Bergman bættist í hóp minna andlegu förunauta.

Meginstef Bergmans

Um þessar mundir eru hundrað ár liðin frá fæðingu hans og því vert að ræða verk hans og persónu. Hann hóf feril sinn sem leikstjóri í leikhúsi en tók fljótlega að fást við kvikmyndagerð. Skemmst er frá að segja að hann varð fljótlega holdgervingur hins evrópska „auteurs“, þ.e. kvikmyndaskálds, manns sem skapar kvikmynd eins og rithöfundar skáldsögu.

Trúin og tilvistin eru meðal helstu stefja í verkum Bergmans. Þau sjást kannski skýrast í miðaldamyndinni Sjöunda innsiglið þar sem riddarinn teflir við sjálfan dauðann. Persóna segir frá konu sem allt í einu hættir að tala og virðist vera að leysast upp sem persóna. Og í Jarðarberjalautinni gerir aldraður prófessor upp líf sitt um leið og lífið gerir upp við hann. En myndir Bergmans eru ekki endilega alvarlegar og þunglamalegar, meira að segja í Sjöunda innsiglinu bregður fyrir glettni hér og hvar. Ekki skortir glettnina heldur í Fanny og Alexander, þessum myndóði til bernskunnar (alvöruna vantar heldur ekki). Tónlist er enn eitt meginstefja Bergmans, hann leikstýrði allmörgumóperum, fræg er uppsetning hans á Töfraflautu Mozarts sem hann kvikmyndaði með miklum ágætum. Kvikmyndin Haustsónatan fjallar um píanóleikara sem vanrækt hefur dóttur sína. Tónlist leikur veigamikið hlutverk.

Maðurinn Bergman

Hvað um manninn Bergman? Hann var alinn upp á prestsheimili og því ekki furða þótt honum væri trúin hugleikin. Nýleg heimildarmynd lýsir honum ungum sem frekum og ákveðnum leikstjóra á uppleið. Engu síður forvitnilega umfjöllun um líf hans má finna í skáldsögu dótturinnar, Linn Ullmann, Hin órólegu. Þar er honum lýst sem öguðum, frekum og pedantískum manni,  fjarlægum föður. En hversu góð heimild er skáldsaga ? Getur dóttir verið óvilhöll? Getur nokkur maður verið óvilhallur í lýsingu sinni á mannfólkinu? Fólk er furðulegt og því engin furða þótt rithöfundar og kvikmyndaskáld geri mannlega tilvist að yrkisefni.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Dýrasti þingmaðurinn
1

Listflakkarinn

Dýrasti þingmaðurinn

·
„Hann sakaði undirmann minn um að vera ekki nógu graða“
2

„Hann sakaði undirmann minn um að vera ekki nógu graða“

·
Vinstri græn þáðu styrki frá stórútgerðinni og laxeldisfyrirtæki
3

Vinstri græn þáðu styrki frá stórútgerðinni og laxeldisfyrirtæki

·
„Persónulegar ástæður“ sagðar vera fyrir brotthvarfi framkvæmdastjórans fjórum dögum eftir ráðningu
4

„Persónulegar ástæður“ sagðar vera fyrir brotthvarfi framkvæmdastjórans fjórum dögum eftir ráðningu

·
Lýsir streitu og floppi við að fá nýja tönn í Póllandi
5

Lýsir streitu og floppi við að fá nýja tönn í Póllandi

·
Óglatt eftir lestur Moggans og segir að Davíð og Halldór séu „ógeðslegir gamlir karlar“
6

Óglatt eftir lestur Moggans og segir að Davíð og Halldór séu „ógeðslegir gamlir karlar“

·

Mest deilt

Vinstri græn þáðu styrki frá stórútgerðinni og laxeldisfyrirtæki
1

Vinstri græn þáðu styrki frá stórútgerðinni og laxeldisfyrirtæki

·
Dýrasti þingmaðurinn
2

Listflakkarinn

Dýrasti þingmaðurinn

·
Alþingi greiddi 22 milljónir fyrir að lýsa upp hátíðarfundinn
3

Alþingi greiddi 22 milljónir fyrir að lýsa upp hátíðarfundinn

·
„Hann sakaði undirmann minn um að vera ekki nógu graða“
4

„Hann sakaði undirmann minn um að vera ekki nógu graða“

·
Óglatt eftir lestur Moggans og segir að Davíð og Halldór séu „ógeðslegir gamlir karlar“
5

Óglatt eftir lestur Moggans og segir að Davíð og Halldór séu „ógeðslegir gamlir karlar“

·
Þingmenn VG óánægðir með að „æfing í að drepa annað fólk“ fari fram á Íslandi
6

Þingmenn VG óánægðir með að „æfing í að drepa annað fólk“ fari fram á Íslandi

·

Mest deilt

Vinstri græn þáðu styrki frá stórútgerðinni og laxeldisfyrirtæki
1

Vinstri græn þáðu styrki frá stórútgerðinni og laxeldisfyrirtæki

·
Dýrasti þingmaðurinn
2

Listflakkarinn

Dýrasti þingmaðurinn

·
Alþingi greiddi 22 milljónir fyrir að lýsa upp hátíðarfundinn
3

Alþingi greiddi 22 milljónir fyrir að lýsa upp hátíðarfundinn

·
„Hann sakaði undirmann minn um að vera ekki nógu graða“
4

„Hann sakaði undirmann minn um að vera ekki nógu graða“

·
Óglatt eftir lestur Moggans og segir að Davíð og Halldór séu „ógeðslegir gamlir karlar“
5

Óglatt eftir lestur Moggans og segir að Davíð og Halldór séu „ógeðslegir gamlir karlar“

·
Þingmenn VG óánægðir með að „æfing í að drepa annað fólk“ fari fram á Íslandi
6

Þingmenn VG óánægðir með að „æfing í að drepa annað fólk“ fari fram á Íslandi

·

Mest lesið í vikunni

Dýrasti þingmaðurinn
1

Listflakkarinn

Dýrasti þingmaðurinn

·
Við verðum að tala um dauðann
2

Við verðum að tala um dauðann

·
Hvað gerist ef WOW fer í þrot?
3

Hvað gerist ef WOW fer í þrot?

·
„Hann sakaði undirmann minn um að vera ekki nógu graða“
4

„Hann sakaði undirmann minn um að vera ekki nógu graða“

·
Vinstri græn þáðu styrki frá stórútgerðinni og laxeldisfyrirtæki
5

Vinstri græn þáðu styrki frá stórútgerðinni og laxeldisfyrirtæki

·
„Persónulegar ástæður“ sagðar vera fyrir brotthvarfi framkvæmdastjórans fjórum dögum eftir ráðningu
6

„Persónulegar ástæður“ sagðar vera fyrir brotthvarfi framkvæmdastjórans fjórum dögum eftir ráðningu

·

Mest lesið í vikunni

Dýrasti þingmaðurinn
1

Listflakkarinn

Dýrasti þingmaðurinn

·
Við verðum að tala um dauðann
2

Við verðum að tala um dauðann

·
Hvað gerist ef WOW fer í þrot?
3

Hvað gerist ef WOW fer í þrot?

·
„Hann sakaði undirmann minn um að vera ekki nógu graða“
4

„Hann sakaði undirmann minn um að vera ekki nógu graða“

·
Vinstri græn þáðu styrki frá stórútgerðinni og laxeldisfyrirtæki
5

Vinstri græn þáðu styrki frá stórútgerðinni og laxeldisfyrirtæki

·
„Persónulegar ástæður“ sagðar vera fyrir brotthvarfi framkvæmdastjórans fjórum dögum eftir ráðningu
6

„Persónulegar ástæður“ sagðar vera fyrir brotthvarfi framkvæmdastjórans fjórum dögum eftir ráðningu

·

Nýtt á Stundinni

Stjórnarformaður 365 segir Guðmund í Brimi ekki umgangast sannleikann með réttum hætti

Stjórnarformaður 365 segir Guðmund í Brimi ekki umgangast sannleikann með réttum hætti

·
Útvarpsstjóra sveið framgangan gegn Geir: „Ég leið satt best að segja önn“

Útvarpsstjóra sveið framgangan gegn Geir: „Ég leið satt best að segja önn“

·
Óglatt eftir lestur Moggans og segir að Davíð og Halldór séu „ógeðslegir gamlir karlar“

Óglatt eftir lestur Moggans og segir að Davíð og Halldór séu „ógeðslegir gamlir karlar“

·
Kolbeinn segir Grænlandsferð ekki tilgangslaust bruðl

Kolbeinn segir Grænlandsferð ekki tilgangslaust bruðl

·
Milljón manns mótmæla hvalveiðum Íslendinga

Milljón manns mótmæla hvalveiðum Íslendinga

·
Samkeppniseftirlitið segir frummat á máli Guðmundar í Brimi geta breyst

Samkeppniseftirlitið segir frummat á máli Guðmundar í Brimi geta breyst

·
Þingmenn VG óánægðir með að „æfing í að drepa annað fólk“ fari fram á Íslandi

Þingmenn VG óánægðir með að „æfing í að drepa annað fólk“ fari fram á Íslandi

·
Sjálfstæðisflokkurinn klofnaði um Borgarlínu

Sjálfstæðisflokkurinn klofnaði um Borgarlínu

·
Guðmundur í Brimi grunaður um alvarleg brot á samkeppnislögum

Guðmundur í Brimi grunaður um alvarleg brot á samkeppnislögum

·
Útlendingum var vísað burt á ólögmætum grundvelli

Útlendingum var vísað burt á ólögmætum grundvelli

·
Sjálfstæðismenn leggja í fjórða sinn fram frumvarp sem Íbúðalánasjóður segir að muni þrýsta upp fasteignaverði

Sjálfstæðismenn leggja í fjórða sinn fram frumvarp sem Íbúðalánasjóður segir að muni þrýsta upp fasteignaverði

·
Samfylkingin bætir við sig fylgi

Samfylkingin bætir við sig fylgi

·