Blogg

Bergman 100 ára

Desember 1968, aldimmt, alsnjóa og ískalt. Ég og skólabróðir minn biðum hrollkaldir eftir Hafnarfjarðarstrætó, of kalt til að tala saman að ráði. Loksins kom vagninn og skrölti með okkur áleiðis í Fjörðin. Hvert var erindi þessara fimmtán ára strákpjakka? Að fara í Bæjarbíó að sjá nýjustu mynd sænska kvikmyndaleikstjórans Ingmars Bergman, Stund úlfsins. Myrk og draumkennd, súrrealísk og Kafkakennd, ég skildi ekki mikið en heillaðist. Afþreyingarmyndir bliknuðu í samanburði við hina bergmönsku framúrstefnu. Bergman bættist í hóp minna andlegu förunauta.

Meginstef Bergmans

Um þessar mundir eru hundrað ár liðin frá fæðingu hans og því vert að ræða verk hans og persónu. Hann hóf feril sinn sem leikstjóri í leikhúsi en tók fljótlega að fást við kvikmyndagerð. Skemmst er frá að segja að hann varð fljótlega holdgervingur hins evrópska „auteurs“, þ.e. kvikmyndaskálds, manns sem skapar kvikmynd eins og rithöfundar skáldsögu.

Trúin og tilvistin eru meðal helstu stefja í verkum Bergmans. Þau sjást kannski skýrast í miðaldamyndinni Sjöunda innsiglið þar sem riddarinn teflir við sjálfan dauðann. Persóna segir frá konu sem allt í einu hættir að tala og virðist vera að leysast upp sem persóna. Og í Jarðarberjalautinni gerir aldraður prófessor upp líf sitt um leið og lífið gerir upp við hann. En myndir Bergmans eru ekki endilega alvarlegar og þunglamalegar, meira að segja í Sjöunda innsiglinu bregður fyrir glettni hér og hvar. Ekki skortir glettnina heldur í Fanny og Alexander, þessum myndóði til bernskunnar (alvöruna vantar heldur ekki). Tónlist er enn eitt meginstefja Bergmans, hann leikstýrði allmörgumóperum, fræg er uppsetning hans á Töfraflautu Mozarts sem hann kvikmyndaði með miklum ágætum. Kvikmyndin Haustsónatan fjallar um píanóleikara sem vanrækt hefur dóttur sína. Tónlist leikur veigamikið hlutverk.

Maðurinn Bergman

Hvað um manninn Bergman? Hann var alinn upp á prestsheimili og því ekki furða þótt honum væri trúin hugleikin. Nýleg heimildarmynd lýsir honum ungum sem frekum og ákveðnum leikstjóra á uppleið. Engu síður forvitnilega umfjöllun um líf hans má finna í skáldsögu dótturinnar, Linn Ullmann, Hin órólegu. Þar er honum lýst sem öguðum, frekum og pedantískum manni,  fjarlægum föður. En hversu góð heimild er skáldsaga ? Getur dóttir verið óvilhöll? Getur nokkur maður verið óvilhallur í lýsingu sinni á mannfólkinu? Fólk er furðulegt og því engin furða þótt rithöfundar og kvikmyndaskáld geri mannlega tilvist að yrkisefni.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið í dag

Fréttir

Nýtur trausts innan lögreglunnar þrátt fyrir nauðgunarkærur

Fréttir

Hent út af heimili sínu eftir að hún steig fram

Ríka Ísland

Ríka Ísland

Leiðari

Hvers virði eru völdin?

Greining

Miðflokkurinn er stærsta popúlíska hreyfing Íslands

Fréttir

Greiðsluþakið hækkað þrátt fyrir loforð um lækkun

Mest lesið í vikunni

Úttekt

Laun íslenskra bæjarstjóra hærri en í erlendum stórborgum

Fréttir

Nýtur trausts innan lögreglunnar þrátt fyrir nauðgunarkærur

Fréttir

Hent út af heimili sínu eftir að hún steig fram

Fréttir

Sósíalistar vilja afnema greiðslur slökkviliðsins til borgarstjóra

Fréttir

Bróðir Hauks handtekinn fyrir að flagga tyrkneska fánanum á Stjórnarráðshúsinu

Fréttir

Vildi ekki verða „húsþræll“ í vinstri- og miðjusamstarfi en myndaði atkvæðablokk með Sjálfstæðisflokknum