Auglýsingin hverfur eftir stutta stund...
Loka
Stefán Snævarr
Stefán Snævarr fæddist árið 1953 í Reykjavík. Hann er prófessor í heimspeki við Lillehammerháskóla í Noregi. Hann hefur stundað margháttuð ritstörf og skrifað bækur á ýmsum tungumálum. Síðustu bækur hans á íslensku eru Kredda í kreppu og Bókasafnið. Árið 2010 hlaut hann fyrstu verðlaun í ritgerðarsamkeppni Alþjóðasamtaka fagurfræðinga (The International Association of Aesthetics).

Að fyrirlíta veikleika

Norski heimspekingurinn Harald Ofstad hélt því fram að nasisminn hefði einkennst af fyrirlitningu á veikleika. Fyrirlitningu á þroskaheftum, geðveiku fólki og öllum sem voru öðruvísi en hinn þýski meðaljón. Fyrirlitningu á þeim sem eiga undir högg að sækja. Kannski geta menn ekki verið nasistar nema vera haldnir slíkri fyrirlitningu en vel gerlegt er að fyrirlíta minnimáttar án þess að vera...

Fiskeldi í Noregi

Mér skilst að norskt fiskeldisfyrirtæki hyggist hefja stórfellt fiskeldi í Eyjafirði. Í því sambandi ber Íslendingum að líta ögn á stöðu mála í norsku fiskeldi. Laxalús, ættuð frá eldisfiski, er sögð eyðileggja norsk rækjumið. Tvö norsk dagblöð, Morgenbladet og Dagbladet, hafa haldið því fram með réttu eða röngu að bullandi spilling sé í norska fiskeldinu. Embættismenn sitji beggja vegna borðsins,...

Hanna Birna II

Enn þverskallast Sigríður Andersen við að gera hið eina rétta, segja af sér. Verð ég að eyða tíma lesenda í að útskýra hvers vegna? Dómsmálaráðherra er einfaldlega ekki sætt í embætti verði embættisfærslur hans dæmdar ólöglegar af Hæstarétti. Einhver kann að segja að litlar líkur séu á að Sigríður víki enda standi Flokkurinn með henni og forsætisráðherra þori ekki að...

Andri á Alþingi

Ræðuskörungur er risinn á Alþingi Íslendinga! Guðmundur Andri Thorsson, rithöfundurinn snjalli! Hann hélt sína jómfrúrræðu með kurt og pí um daginn og mæltist vel. Ég var sammála flestu sem hann sagði en hnaut um eitt: Hann segir að sjúklingar séu á göngum í íslenskum sjúkrahúsum rétt eins og í stríðshrjáðum löndum. Ekki er hinn vellauðugi velferðar-Noregur stríðshrjáður en þar hefur...

Jones gegn Moore, Young gegn Lynyrd Skynyrd.

Lesendur vita sjálfsagt flestir að í dag fara fram þingkosningar í Alabama þar sem eigast við hinn umdeildi Roy Moore og demókratinn Doug Jones. Moore er til hægri við Atla húnakonung og er sem kunnugt ásakaður fyrir kynferðislega áreitni, jafnvel pedofílu. Hann vill banna samkynhneigð og banna múslimum setu á þingi, allt náttúrulega í nafni frelsisins. Hinir heittrúuðu fylgismenn hans...

Ræða, haldin á aðventuhátíð íslenska safnaðarins í Noregi 3/12.

Guðsótti. Áður fyrr á árunum þótti sjálfsagt að óttast Guð sinn herra. Í dag þekkist nýr Guðsótti, ótti við ræða um Guð, hugsa um Guð. Þeir sem á annað borð nenna að ræða trúmál benda einatt á öll þau myrkraverk sem framin eru í nafni trúarbragða og spyrja „eru trúarbrögð ekki hreinlega af hinu illa?“ Því er til að svara...

Kynferðisleg áreitni og réttarríkið

Flestir siðmenntaðir menn fagna þeirra andófsbylgju gegn kynferðislegri áreitni sem rís nú víða um heim. Fólk stígur fram og segir sögur um frægðarmenn sem misnota vald sitt til að áreita konur, og jafnvel karla, með kynferðislegum hætti. Engin ástæða er til annars en að ætla að alltof algengt sé að valdamiklir karlmenn noti aðstöðu sína með þessum ógeðfellda hætti. Ég...

Hundrað ára meinsemd: Rússneska byltingin 2.0

Færsla mín um rússnesku byltinguna drukknaði í írafárinu út af lögbanninu, hér birtist hún á ný, ögn lagfærð: Í dag eru hundrað ár liðin frá hinni svonefndu rússnesku byltingu. Eiginlega var bylting bolsévíka valdarán fámennrar klíku. Það var í samræmi við flokkshugmyndir Leníns sem hann kynnti til sögunnar í kverinu Hvað ber að gera? Hann taldi verkalýðinn of mótaðan af...

Lúter í Wittenberg 31. október 1517

Í dag eru 500 ár liðin síðan Marteinn Lúter hóf meinta siðbót með því að negla skjal á dómkirkjuhurðina í Wittenberg. Reyndar er umdeilt hvort skjalið hafi verið kynnt með þessum dramatíska hætti. En víst er um að það var í 95 greinum, einnig að í því er kaþólska kirkjan gagnrúynd harðlega m.a. fyrir að leyfa aflátsölu. Menn gátu fengið...

Bókasafnið-ný bók

Í nóvember mun forlagið Skrudda gefa út eftir mig heimspekilega tilraunaskáldssögu sem bera mun heitið Bókasafnið og er hún myndskreytt af Þorgrími Kára Snævarr. En eins og menn verða fljótlega áskynja þá er mörkunum að kalla megi bókina skáldssögu, hún inniheldur texta af margvíslegu tagi, þ.á.m. ljóð og smáritgerðir ýmsar, m.a. um heimspekileg efni. Bók þes Að svo miklu leyti...

"Fljótur nú, Simmi minn..."

Einhverju sinni söng Megas: „Fljótur nú, Sámur minn, finndu einhver patentfrí úrræði“. Túlka má þessi orð sem háð um þá sannfæringu alltof margra Íslendinga á fyrstu eftirstríðsárunum að Sámur frændi myndi redda þeim ef harðbakka slægi. Alla vega skortir ekki patent-lausnara í íslenskri pólitík, karismatiska klíkuforingja sem bjóða upp á patentlausnir á efnahagsvanda og öðrum ósóma. Og almenningur froðufellir af...

Túristi = Síld?

Ég man síldarárin. Endalausar fréttir í fjölmiðlum um aflabrögð og aflakónga, trillur sem sigldu drekkhlaðnar til hafnar. Og síldarstúlkur sem sungu glaðar á planinu meðan þær slægðu silfurfiska. Við héldum að síldarævintýrið myndi vara að eilífu. En einn góðan veðurdag árið 1966 var ævintýrið úti, síldin hvarf og allt fór í kalda kol. Ég var tæplega þrettán ára þegar þetta...

Hundrað ára meinsemd (rússneska byltingin)

Innan tíðar verða hundrað ár liðin frá hinni svonefndu rússnesku byltingu. Eiginlega var "bylting" bolsévíka valdarán fámennrar klíku. Það var í samræmi við flokkshugmyndir Leníns sem hann kynnti til sögunnar í kverinu Hvað ber að gera? Hann taldi verkalýðinn of mótaðan af auðvaldsskipulaginu til að skilja hvað sér væri fyrir bestu. Verkamenn geti aldrei öðlast meira en fagfélagsvitund, bundist samtökum...

Skáldið og þingið

Á mínum æskudögum þóttu mér íslenskir vinstrimenn helsti bókmenntasinnaðir. Mér fannst þeir sjá heim stjórnmálanna einungis gegnum sjóngler fagurbókmennta, ekki síst bóka Laxness. Ég talaði hæðnislega um skáldbjálfa og litter-rata. Og sagði að hugmyndafræði þeirra mætti kalla „marxisma-laxnessisma“. En mikið vatn hefur til sjávar runnið síðan ég boðaði þessar skoðanir, nú er ég handviss um að skáldskapur geti gegn mikilvægu...

Gagnrýnin jafnaðarstefna!

Við þurfum gagnrýna jafnaðarstefnu. Hvernig skal hún arta sig? Kratinn krítiski er gagnrýninn jafnt á auðvald sem skrifræði, ójafnaðarmenn sem umhverfisspjallendur. Um leið er hann sjálfsgagnrýninn og leitast stöðugt við að bæta stefnu sína. Auk þess veit hann að öllu er takmörk sett, þar á meðal gagnrýni. Hryggjarstykkið í jafnaðarmennsku hans er sannfæringin um að ójöfnuður hafi víðast hvar...

Gamalt og vont? Er allt sem er gamaldags af hinu illa?

Brögð eru að því að íslenskir álitsgjafar afgreiði skoðanir sem þeir eru ósammála með þeim orðum að þær séu gamaldags. Til dæmis hefur Katrínu Jakobsdóttur verið legið á hálsi að hafa gamaldags og forneskjulegar skoðanir. En þetta er næsti bær við ad hominem-rök, í stað þess að rökstyðja í hverju gallarnir við málflutning Katrínar séu fólgnir er hann stimplaður fornlegur....

Hinsta heimspekiþingið (ritdómur)

Arild Pedersen (2013): The Last Conference. A Pragmatist Saga. Ósló:: Akademika Publishing. Einhvern tímann skrifaði Þórarinn Eldjárn smellna háðssögu sem ber heitið Síðasta rannsóknaræfingin. Rannsóknaræfing er eða var árlegt þing og veisla íslenskufræðinga. Koma margir þeirra við sögu hjá Þórarni og mátti kenna lifandi fyrirmyndir. Gert er heiftarlegt grín að mörgu í fari þeirra og ýmsu í hefðum fagsins. Norski...

"Oops, I did it again", geng óbundinn til kosninga

“Oops I did it again, gæti íslenski stjórnmálaforinginn raulað, geng enn einu sinni óbundinn til kosninga. Þetta þýðir að við kjósendur vitum varla hvað við erum að kjósa, alla vega þau okkar sem kjósum mið-vinstri. Erum við að kjósa vinstristjórn, mið-vinstri eða jafnvel mið-hægri-stjórn? Í raun og veru takmarka stjórnmálamenn kosningarétt okkar með því að gefa ekki upp fyrir kosningar...

Sigurður Pálsson (1948-2017)

Söngvari gleðinnar er þagnaður, Sigurður skáld Pálsson er látinn. Hann gekk ekki heill til skógar, hafði átt við alvarleg veikinda að stríða um nokkurt skeið. En einhvern veginn vonaði ég að hann mundi eiga nokkur góð ár eftir. Síðasta ljóðabók hans, Ljóð muna rödd, var ein af hans bestu og þá er mikið sagt því Sigurður var skáldjöfur. Fyrsta ljóðabók...

Gegn tískugræðgi

Bandaríska skáldið Ezra Pound fordæmdi okur ákaft í kvæðabálki sínum Cantos: „…with usura hath no man a painted paradise on his church wall“ (Canto XLV). Okur á sér rætur í græðgi en græðgin veldur fleiru illu og birtist í ýmsum myndum. Ein þeirra er tískugræðgi alltof margra Íslendinga, tískugræðgi sem líklega kom með Kanahernum. Púkófælni, óttinn við að vera...

Hjólar Trump í Kim?

Váleg tíðindi austur úr Asíu. Kim Jong-Un stundar kjarnorkuvopna-skak, Trump valdsorðaskak. Kannski vill engin stríð á Kóreuskaga. En margt bendir til þess að stórveldin evrópsku hafi ekki viljað stríð 1914. Samt fór sem fór, vopnaskak, stolt, og paranoja áttu mikinn þátt í því. Einnig má hugsa sér að hinn árásargjarni og ábyrgðarlausi Trump hreinlega hjóli í Norður-Kóreu til að leiða...

Popper og Kuhn: Lokaorð

Ég hef bloggað talsvert um kappana tvo, Kuhn og Popper, og er mál að linni. Ég hyggst gera stuttlega grein fyrir helstu veilunum í kenningum þeirra um vísindin en jafnframt benda á að álitsgjafar á íslandi gætu lært ýmislegt af báðum. Einnig hyggst ég kynna kenningu mína um dulda pólitíska þætti í kenningum beggja, þættir sem þeir voru tæpast meðvitaðir...

Staðreyndir og staðtölur

Ég hef dvalið víða um heim og fylgst með pólítískum rökræðum hér og hvar á hnettinum. En ég þekki ekkert land þar sem eins mikið er vitnað í staðtölur eins og á Fróni. Álitsgjafar sjóða talnasúpur og bera á borð fyrir almenning. Súpurnar reynast alltof oft vera naglasúpur, skynseminni verður bumbult af. Um staðtölunnar lúmska eðli Hættum nú metafórísku tali...

Þjóðinni sem seinkaði

Þýski hugsuðurinn Helmuth Plessner varð að flýja land þegar Hitler tók völdin. Í útlegðinni setti hann saman bók um vanþróun Þýskalands og kallaði „Die verspätete Nation“, „Þjóðinni sem seinkaði“. Þjóðverjar hafi nútímavæðst seinna en nágrannalönd þeirra. Þegar upplýsingaröld hófst og frjálslyndi jókst í Frakklandi og Bretlandi hafi Þýskaland verið að molna niður í smáríki þar sem furstar voru allsráðandi. Þjóðverjum...

Kuhn og samvinnuhæfnin

Undanfarið hef ég bloggað talsvert bæði um vísindaheimspekinginn Thomas Kuhn og samvinnuhæfni. Tengja má kenningar hans þeirri hæfni, ég mun rökstyðja að hann setji samvinnuhæfni í forsæti vísindanna. Kuhn enn og aftur Eins og segir í fyrri færslum telur Kuhn að hryggjarstykki vísinda sé venjuvísindi (e. normal science). Venjuvísindamenn tryðu blint (eða a.m.k. sjóndapurt) á vissar grundvallarforsendur, þeirra menning er...