Þessi færsla er meira en 2 ára gömul.

Dagur Sigurðarson: ritsafn 1957-1994

Athygli skal vakin á bók. Á síðasta ári kom út ritsafn listamannsins Dags Sigurðarsonar. Verkið atarna kom út hjá Máli og menningu og telur 397 síður. Er þar að finna ljóðbækur Dags. Dagur var á sínum tíma nafntogað skáld, myndlistarmaður, bóhem, áfengissjúklingur, ólíkindatól og fleira. Maður sem sannlega batt bagga sína ekki sömu hnútum og samferðafólk sitt. Um hann hefir verið fjallað í ýmsum verkum. Til að mynda í þessu verki

Myndaniðurstaða fyrir Dagur Sigurðarson: ritsafn 1957-1994

Þessu sparki er ekki ætlað að leggja dóm á ágæti verksins sem út kom í fyrra. Miklu fremur er þeim ætlað að vekja athygli á því enda gæti vel verið að Dagur Sigurðarson verðskuldi meiri athygli en honum hefir hlotnast í gegnum tíðna.



Það mælti mín móðir,

að mér skyldi kaupa 

fley og fagrar árar 

fara brott með víkingum

standa upp í stafni, 

stýra dýrum knerri, 

halda svo til hafnar, 

höggva mann og annan.

 

-

 

Allmáttigr guð, allra stétta

yfirbjóðandi engla ok þjóða,

ei þurfandi stað né stundir,

staði haldandi í kyrrleiks valdi,

senn verandi úti ok inni,

uppi ok niðri ok þar í miðju,

lof sé þér um aldr ok æfi,

eining sönn í þrennum greinum!

-

 

Allt eins og blómstrið eina

upp vex á sléttri grund

fagurt með frjóvgun hreina

fyrst um dags morgunstund,

á snöggu augabragði

af skorið verður fljótt,

lit og blöð niður lagði -

líf mannlegt endar skjótt.

 

[...]

 

Ég lifi' í Jesú nafni,

í Jesú nafni' eg dey,

þó heilsa' og líf mér hafni,

hræðist ég dauðann ei.

Dauði, ég óttast eigi

afl þitt né valdið gilt,

í Kristí krafti' eg segi:

Kom þú sæll, þá þú vilt.

 

-

  • Því Gunnar vildi heldur bíða hel
  • en horfinn vera fósturjarðarströndum.
  • Grimmilegir fjendur, flárri studdir vél,
  • fjötruðu góðan dreng í heljarböndum.
  • Hugljúfa samt eg sögu Gunnars tel,
  • þar sem eg undrast enn á köldum söndum
  • lágan að sigra ógnabylgju ólma
  • algrænu skrauti prýddan Gunnarshólma.
  •  
  •  
  • Þar sem að áður akrar huldu völl
  • ólgandi Þverá veltur yfir sanda;
  • sólroðin líta enn hin öldnu fjöll
  • árstrauminn harða fögrum dali granda;
  • flúinn er dvergur, dáinn hamratröll,
  • dauft er í sveitum, hnipin þjóð í vanda;
  • en lágum hlífir hulinn verndarkraftur
  • hólmanum, þar sem Gunnar sneri aftur.
  •  
  • Ó, guð vors lands! Ó, lands vors guð!
  • Vér lofum þitt heilaga, heilaga nafn!
  • Úr sólkerfum himnanna hnýta þér krans
  • þínir herskarar, tímanna safn.
  • Fyrir þér er einn dagur sem þúsund ár
  • og þúsund ár dagur, ei meir:
  • eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár,
  • sem tilbiður guð sinn og deyr.
  • Íslands þúsund ár,
  • Íslands þúsund ár,
  • eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár,
  • sem tilbiður guð sinn og deyr.
  • Tíminn er eins og vatnið,

og vatnið er kalt og djúpt

eins og vitund mín sjálfs

Og tíminn er eins og mynd,

sem er máluð af vatninu

og mér til hálfs.

  •  

Og tíminn og vatnið

renna veglaust til þurrðar

Inn í vitund mín sjálfs.

 

KVENMANNSLEYSI

 

Hví vantar mig þrótt 

til að lifa og sýngja? 

Hví geing ég sljór 

um götur og torg?

Hví sparka ég til húsveggjanna?

Standa þeir í vegi 

fyrir róttækum hugmyndum mínum?

 

Mig vantar félaga og lífsförunaut.

Blóð mitt er geislavirkt.

Í lendum mínum 

fara fram kjarnorkusprengingar. (bls. 18)

 

-Ljóð úr Hlutabréfum í sólarlaginu frá árinu 1958)

 

Dagur Sigurðarson. Endalaust mætti tala um þann tón sem hann sló með ljóðum sínum og framkomu. Tala má um að hans rödd sé rödd nútímamannsins. Ekki hátimbruð módernísk rödd atómsskáldanna, ekki trúarleg rödd fyrri kynslóða, ekki formsins rödd, ekki þetta ekki hitt. Hans rödd var jarðbundnari, graðari, hraðari, óvægnari, gefur mikið til skít í normið og almenningsálitið. Kannski endurspeglar hann og margar þær breytingar sem urðu á íslensku samfélagi á 20. öldinni þegar Ísland var smám saman að breytast í það borgríki sem það er í dag. Kannski er hann, ásamt fleirum, rödd nútímans, röddin sem giljaði fjallkonuna, Jónas Hallgrímsson og Hallgrím Pétursson á bakvið braggann.

 

BERNSKA

 

 

Ég fæddist á miðnætti, í ágúst þegar togna tekur úr örmum næturinnar. Ég var 

ótími, blár á hörund í fyrstu þvínæst rauður loks gulur.

Eftir nokkra daga var litarhátturinn orðinn eðlilegur. Það er hann ennþá.

 

Fyrstu árin liðu hægt einsog loftvarnarmerki. Dagarnir voru lángir eins og halarófa af hermönnum.draumarnir þutu hjá einsog þrýstilofsflugvélar.

Allir-eins-mennirnir áttu appelsínur og gotterí. Ryksugan eins konar fallbyssa.

 

-Mamma hvorir eru duglegri við að drepa þýskarar eða kanar?

-Kanarnir.

-Drepa þeir hundrað?

-Milljón barnið mitt.

 

Sannleikurinn var barn einsog ég. Fimm ára gamall sá ég í gegnum lífslýgina. Þrjóskan varð aðalsmerki mitt. Tortryggnin varð dyggð í lífsbaráttunni.

 

II

Einglarnir voru viðrini. Gvuð og Grýla voru aldrei til. Þeir sem trúðu á það slekti 

voru minniháttar vesalíngar og mömmudreingir.

Í skólanum lærði ég margt - af sjálfum mér. Ég lærði að reikna og lesa - milli 

línanna.

Litla gula hænan bakaði brauð. Svínið át brauðið og sigaði hundi og ketti á 

hænugreyið. 

 

Heimilin voru sneisafull af teppum kristal og stríðsgróðamubblum. Þau voru ríki 

pelabarna og fullorðins fólks.

Garðarnir voru nómannsland. Ef viðstigum í blómabeð eða brutum hríslu 

feingu frúrnar sting í hjartað.

 

Gatan var sú jörð sem við erfðum.

Ég varð hirðfífl götustráka. Á götunni öðlaðist ég félagsþroska.

Stelpur voru fyrirlitlegar kveifur klöguskjóður og kjaftatæfur. Einn 

sólskinsdag sé ég að þær höfðu fengið brjóst.Bernsku minni var lokið.

 

Dagur Sigurðarson undi sér ekki í mollulegu umhverfi stássstofanna. Í umhverfi vaxandi velmegunnar og smáborgaraháttar fyrir tilstuðlan kanagróða og fleiri þátta þegar Ísland breytist úr sveitaþjóðfélagi í borgarþjóðfélag. Dagur var borgarbarn og orti um veruleika borgarinnar án þess þó að upphefja hann, sjá hann í rómantísku ljósi líkt og Tómas Guðmundsson. Veruleiki Dags var annar. Hann undi sér á götunni. Ekki í þeim skilningi að hann hafi verið útigangsmaður (hann var það að vísu undir það síðasta) en utangarð var hann og þess ber merki í ljóðum hans. „Gaman er að gánga / í úðanum og rýna / niðurí göturæsið // Í leit að perlum / eða krónkalli / eða bara vindlingsstúf“ (bls. 17, úr ljóðinu „HAUST“, Hlutabréf í sólarlaginu)

Margt hugnaðist honum ekki er viðkom pólitík og þess ber einnig merki í verkum hans. Einkum tók hann afstöðu með þeim sem höfðu farið halloka í lífsgæðakapphlaupinu, var honum í nöp við stríðsgróða og gróðabrask.

 

MÆLIRINN ÞRÆLANNA

 

Þrælarnir gæta hjarða og strita á ökrum.

Þrælarnir róa til fiskjar.

Þrælarnir róa á galeiðum

 

Er ekki mælirninn fullur?

 

Þrælarnir sækja naut og lóga því.

Kjötið er borið á borð fyrir húsbóndann.

Húðin er lögð tilhliðar.

 

Er ekki mælirinn fullur?

 

Þrælarnir höggva skóg og færa heim við.

Þrælarnir reisa húsbóndanum óðal.

Afgángsspýturnar leggja þeir til hliðar.

 

Er ekki mælirinn fullur svo flóir útaf?

 

Eiga þeir líka að fægja sköft 

úr spýtunum og súta skinnið í ólar?

Eiga þeir að berja hver annan 

Til hlýðni við húsbóndann?

 

Hvenær fyllist eiginlega 

mælirinn þrælanna? (bls. 146, úr ljóðabókinni Rógmálmi og Grásilfri 1971)

 

Dagur skrifaði allslags ljóð. Hann skrifaði ástarljóð. Ástarljóð sem eru jarðbundnari og vessakenndari. Gróteskari. Klámkenndari (allavega á þess tíma mælikvarða). Þar er sjaldan ort undir rós.

 

EKKI ER ÖLL VITLEYSAN EINS

Ég elskaði eitt sinn stelpu. Hún 

var heimsk, og ég var vitlaus (bls. 168,  úr ljóðabókinni Rógmálmi og Grásilfri 1971)

 

Nóg um þetta. Dagur skrifaði ófá ljóð. Mörg þeirra eru helvíti góð. Með þessari bók má sannlega mæla og er það hér með gert.



Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið á blogginu

Stefán Snævarr
1
Blogg

Stefán Snævarr

Björn Jón sem álits­gjafi

Ég hef mik­ið álit á álits­gjaf­an­um Birni Jóni Braga­syni. Hann er góð­ur penni, mál­efna­leg­ur og rök­fast­ur. Ekki síst er hann bend­ir á aga­leysi Ís­lend­inga, á virð­ing­ar­leysi fjölda  þeirra fyr­ir móð­ur­mál­inu og ágæti þess að kunna þýsku. Hon­um mæl­ist líka vel þeg­ar hann seg­ir að í Rus­hdie­mál­inu hafi alltof marg­ir álits­gjaf­ar þag­að af ótta við að telj­ast órétt­hugs­andi. Og þeg­ar...
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
2
Blogg

Gunnar Hólmsteinn Ársælsson

Eystra­salts­rík­in: Mál­stað­ur þeirra er okk­ar

Fyr­ir skömmu komu for­set­ar þjóð­anna við Eystra­salt­ið; Lett­lands, Lit­há­ens og Eist­lands hing­að til lands til að fagna því að 30 (31) ár voru lið­in frá því að þau öðl­uð­ust frelsi og losn­uðu und­an járn­hæl Sov­ét­ríkj­anna (1922-1991). Ís­land tók upp stjórn­mála­sam­band við rík­in þrjú þann 26.ág­úst ár­ið 1991. Þá var yf­ir­stað­in mis­heppn­uð vald­aránstilraun gegn þá­ver­andi leið­toga Sov­ét­ríkj­anna, Mikail Gor­bat­sjov, en hann lést 30.8 2022. Ís­land, með þá­ver­andi...
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
3
Blogg

Gunnar Hólmsteinn Ársælsson

Raf­magn­að­ar kosn­ing­ar í Sví­þjóð 11.sept­em­ber?

Raf­magns­kosn­ing­arn­ar? Kannski verð­ur það nafn­ið sem þing­kosn­ing­arn­ar ár­ið 2022 í Sví­þjóð verða kall­að­ar í sögu­bók­um fram­tíð­ar­inn­ar, sem fara fram næsta sunnu­dag, 11. sept­em­ber. Það er að sjálf­sögðu vegna stríðs­ins í Úkraínu og þeirra hrika­legu hækk­ana á orku­verði sem nú tröll­ríða Evr­ópu. Marg­ir Sví­ar eru komn­ir að sárs­auka­mörk­um varð­andi raf­orku­verð og það mik­ið rætt í kosn­inga­bar­átt­unni. En það er fleira sem...
Stefán Snævarr
4
Blogg

Stefán Snævarr

ÞRjÚ MEG­IN­VERK HUNDRAÐ ÁRA: Tractatus, Ulysses og The Waste Land

Á þessu ári eru hundrað ár lið­in síð­an þrjár af áhrifa­mestu bók­um síð­ustu ára­tuga komu út. Fyrsta skal fræga telja skáld­sögu James Joyc­se Ulysses, þá ljóða­bálk T.S.Eliots The Waste Land og að lok­um heim­spekiskruddu Ludwigs Witt­genstein, Tractatus Logico-Phi­losophicus. Tractatus eða lógíska ljóð­ið Síð­ast­nefnda rit­ið kom strangt tek­ið út ári fyrr, þá á þýska frum­mál­inu Log­isch-phi­losophische Abhandl­ung. En fræg­ust varð hún...

Nýtt á Stundinni

Sjómaður í leit að föður sínum
Viðtal

Sjómað­ur í leit að föð­ur sín­um

Mika­el Tam­ar Elías­son er 36 ára þriggja barna fað­ir, vél­stjóri og skáld í leit að blóð­föð­ur sín­um. Hann ólst upp hjá ömmu sinni fyr­ir vest­an, missti ætt­ingja sína í bruna 15 ára gam­all og týndi sjálf­um sér í vímu­efna­neyslu um tíma. Sjór­inn lokk­ar og lað­ar en hann lenti í hættu þeg­ar brot skall á bát­inn.
Hafnaði peningum og fylgdi áhuganum
Fólkið í borginni

Hafn­aði pen­ing­um og fylgdi áhug­an­um

Ei­rík­ur Hilm­ar Ei­ríks­son þurfti að velja á milli pen­ing­anna og áhug­ans á sagn­fræði. Sagn­fræð­in sigr­aði að lok­um.
Þarf að tala um vændi sem ofbeldið sem það er
Viðtal

Þarf að tala um vændi sem of­beld­ið sem það er

Þeg­ar kona sem var sam­ferða henni í gegn­um hóp­astarf Stíga­móta fyr­ir­fór sér ákvað Eva Dís Þórð­ar­dótt­ir að stíga fram og segja frá reynslu sinni af vændi. Bæði til að veita þo­lend­um von um að það væri leið út úr svart­nætt­inu en líka til að vekja sam­fé­lag­ið til vit­und­ar, reyna að fá fólk til að taka af­stöðu og knýja fram að­gerð­ir. Af því að lifa ekki all­ir af. Og hún þekk­ir sárs­auk­ann sem fylg­ir því að missa ást­vin í sjálfs­vígi.
Vill allt að tveggja ára fangelsi við því að vera drukkinn á rafhlaupahjóli
Fréttir

Vill allt að tveggja ára fang­elsi við því að vera drukk­inn á raf­hlaupa­hjóli

Sig­urð­ur Ingi Jó­hanns­son inn­viða­ráð­herra vill að börn­um und­ir þrett­án ára verði bann­að að nota raf­hlaupa­hjól og að allt að tveggja ára fang­elsi liggi við því að aka slíku far­ar­tæki und­ir áhrif­um áfeng­is. Í sama frum­varpi eru reiðstíg­ar skil­greind­ir fyr­ir bæði knapa og gang­andi.
Afleiðingar kynferðisofbeldis og veikindi orsökuðu alvarlegt fæðingarþunglyndi
Reynsla

Af­leið­ing­ar kyn­ferð­isof­beld­is og veik­indi or­sök­uðu al­var­legt fæð­ing­ar­þung­lyndi

Með­ganga Lís­bet­ar Dagg­ar Guðnýj­ar­dótt­ur ein­kennd­ist af gríð­ar­legri van­líð­an bæði and­lega og lík­am­lega. Af­leið­ing­ar þess­ar­ar miklu van­líð­an­ar urðu til þess, að mati Lís­bet­ar, að hún átti í mikl­um vand­ræð­um með að tengj­ast ný­fæddri dótt­ur sinni og glímdi í kjöl­far­ið við heift­ar­legt fæð­ing­ar­þung­lyndi.
Lísbet Dögg - „Ég mun ekki eiga neitt líf eftir þetta“
Eigin Konur#107

Lís­bet Dögg - „Ég mun ekki eiga neitt líf eft­ir þetta“

Lís­bet varð ólétt 19 ára og eign­að­ist barn­ið fjór­um dög­um fyr­ir út­skrift en hún út­skrif­að­ist úr FSu. Hún varð fyr­ir kyn­ferð­isof­beldi sumar­ið fyr­ir frama­halds­skóla og var með ger­and­an­um í skóla hálfa skóla­göng­una “Ég þurfti að setja fé­lags­líf­ið mitt á pásu af því að hann var þarna” seg­ir Lís­bet í þætt­in­um og seg­ir FSu ekki hafa tek­ið á mál­inu og hún hafi þurft að mæta ger­anda sín­um á göng­un­um. Lís­bet var greind með þung­lyndi, kvíða og áfall­a­streiturösk­un og í kjöl­far­ið varð hún ólétt 19 ára. „Ég grét alla daga útaf van­líð­an og ég náði ekki að tengj­ast stelp­unni minn […] Mér fannst hún eig­in­lega bara fyr­ir,“ Seg­ir hún í þætt­in­um og bæt­ir við að henni hafi lið­ið eins og hún væri öm­ur­leg móð­ir. „Þeg­ar ég var bú­in að fæða að þá fékk ég ekki þessa til­finn­ingu að ég væri glöð að sjá barn­ið mitt, hún var lögð á bring­una á mér og ég hugs­aði bara: hvað nú?“
Eru Íslendingar Herúlar?
Flækjusagan#50

Eru Ís­lend­ing­ar Herúl­ar?

Ill­ugi Jök­uls­son var spurð­ur í Bón­us einu sinni, og síð­an á Face­book, hvenær hann ætl­aði að skrifa um Herúla­kenn­ing­una. Ekki seinna en núna!
Brim kaupir veiðiheimildir og frystitogara af forstjóranum
Fréttir

Brim kaup­ir veiði­heim­ild­ir og frysti­tog­ara af for­stjór­an­um

Út­gerð­ar­fé­lag Reykja­vík­ur, sem er að uppi­stöðu í eigu Guð­mund­ar Kristjáns­son­ar, for­stjóra Brims, hef­ur selt Brimi veiði­heim­ild­ir og frysti­tog­ara í 12,7 millj­arða króna við­skipt­um. Fé­lög­in, sem ekki eru tengd­ir að­il­ar sam­kvæmt fisk­veið­i­stjórn­un­ar­lög­um, hafa áð­ur átt í millj­arða við­skipt­um til að koma Brimi und­ir há­marks­þak veiði­heim­ilda.
Allt hefur merkingu, ekkert hefur þýðingu
MenningHús & Hillbilly

Allt hef­ur merk­ingu, ekk­ert hef­ur þýð­ingu

Á sýn­ingu sinni bein­ir mynd­list­ar­kon­an Jóna Hlíf at­hygl­inni að áferð orð­anna, þeim hluta tungu­máls­ins og mót­un­ar þess, sem fer fram á óræðu svæði milli skynj­un­ar og hugs­un­ar.
Björk útskýrir hvers vegna hún sakar Katrínu um óheiðarleika
Fréttir

Björk út­skýr­ir hvers vegna hún sak­ar Katrínu um óheið­ar­leika

Björk Guð­munds­dótt­ir lagði til við nátt­úru­vernd­arsinn­ann Grétu Thun­berg að ræða við Katrínu Jak­obs­dótt­ur for­sæt­is­ráð­herra áð­ur en þær héldu blaða­manna­fund með áskor­un um að lýsa yf­ir neyð­ar­ástandi í um­hverf­is­mál­um. Orð Katrín­ar sann­færðu þær um að það væri óþarft, en Björk seg­ir hana hafa sýnt óheið­ar­leika.
Hvað eru hryðjuverk?
FréttirHryðjuverkaógn á Íslandi

Hvað eru hryðju­verk?

Aldrei áð­ur hef­ur lög­regla ráð­ist í að­gerð­ir vegna gruns um hryðju­verka­ógn á Ís­landi. Lífs­tíð­ar­fang­elsi get­ur leg­ið við hryðju­verk­um, sam­kvæmt ís­lensk­um lög­um.
Grunur um tengsl við norræna hægri öfgahópa
FréttirHryðjuverkaógn á Íslandi

Grun­ur um tengsl við nor­ræna hægri öfga­hópa

Ís­lend­ing­arn­ir fjór­ir sem hand­tekn­ir voru í gær grun­að­ir um að skipu­leggja hryðju­verka­árás hér á landi eru tald­ir hafa tengsl við nor­ræna hægri öfga­hópa. Fjöldi hálf­sjálf­virkra skot­vopna voru gerð upp­tæk í að­gerð­um gær­dags­ins.