Þessi færsla er meira en 4 ára gömul.

Rútuslysið og fjölmiðlar

Góður vinur sagði mér sögu af því nýlega hvernig hann hefði rætt fréttir og fréttamat við þrautreyndan blaðamann. Umræðuefnið var hvort fréttir þyrftu að vera svona neikvæðar. Fjölmiðlamaðurinn taldi það nánast liggja í eðli frétta. Þær fjölluðu um hið óvenjulega. Áföll og hörmungar væru stórt hlutmengi þess.

Ég er sammála því að það liggi nánast í skilgreiningu á frétt að hún sé eitthvað óalgengt eða óvenjulegt. Slík skilgreining ein hlýtur þó að vera of þröng. Fréttir hljóta líka að vera upplýsandi, jafnvel um hversdagslega hluti. Veðurfréttir eru til að mynda ekkert minni fréttir þótt veðrið sé fyrirsjáanlegt. Samt er það vissulega fréttnæmara þegar veður eru óvenju vond eða góð.

Mig grunar samt að fréttamat í íslenskum fjölmiðlum sé í nokkrum ólestri. Þessi vandi hefur margar rætur. Sumar þeirra liggja utan fjölmiðlanna. Aðrar er nærtækari. Ég held til dæmis að atgervisflótti blaðamanna og kröpp kjör hafi skaðað mjög eina mikilvægustu fagstétt landsins. Það er nánast hugsjónastarf að vera blaðamaður í dag. Þú vinnur við óboðlegar aðstæður og jafnvel undir stöðugri, og mjög persónulegri, ágjöf fyrir léleg laun. Þá er starfsöryggi þitt lítið sem ekkert.

Hið hörmulega rútuslys sem varð núna um jólin finnst mér hafa afhjúpað fjölmiðla dálítið. Og ekki bara einn fjölmiðil. Heldur nokkra. Og suma þá stærstu.

Á alla mælikvarða er það frétt þegar fólk sem ferðast hefur um langan veg liggur dáið og stórslasað í vegkanti í ókunnu landi um jól. Það framkallar viðbrögð. Í þessu tilfelli þau að vegfarendur lögðu bílum sínum og reyndu allt hvað þeir gátu til að hjálpa. Íbúar í nágrenninu drógu fram teppi og mat og þustu af stað til að reyna að verða að gagni. Íbúar fjær ruku af stað til að gefa blóð. 

Þessi hörmulegi atburður snertir við okkur öllum og viðbrögð okkar eru sársauki. Upp úr sársaukanum sprettur síðan einlægur vilji til að hjálpa. 

Nálgun fjölmiðla varð strax ljós í fyrstu viðtölum eftir slysið. Þar var rætt við fólk sem stuttu áður hafði í örvæntingu reynt að bjarga fólki sem lá stórslasað og fast undir rútu. Viðbragðsaðilarnir reyndu sitt besta til að veita upplýsingar og gerðu það af mikilli fagmennsku. Það er ekki sjálfsagt að standa fyrir framan myndavél og svara spurningum stuttu eftir að hafa starfað á vettvangi slyss.  

Í tveimur viðtölum sem ég sá í gær komu augnablik þar sem viðmælandanum leið bersýnlega illa. Það var þegar fréttamaðurinn vildi klára fréttina með því að finna einhverja blóraböggla eða sökudólg. Úr varð einhverskonar moðsuða um að innviðir væru ekki nógu sterkir á þessu svæði eða að alltaf mætti nota meiri peninga. Smám saman hefur svo málið þróast á þann veg að sökudólgurinn er hvatvísi ferðamanna á bílaleigubílum eða landlægur skortur á notkun öryggisbelta.

Nú efa ég það ekki eitt augnablik að draga þurfi lærdóm af slysum eins og þessu. Og eitt af því sem gera þarf er að styrkja innviði og bæta umferðarmenningu. Þegar samgönguslys eru rannsökuð fylgir nánast undantekningalaust greinargerð um það hvað megi bæta og laga.

Mér finnst samt ankannalegt að sjá fjölmiðla reyna að draga fram blóraböggla og búa til hneyksli sem nokkurskonar fyrsta viðbragð við erfiðleikum eða hörmungum. 

Viðbragð venjulegs fólks við svona aðstæðum er hlýhugur, sársauki og vilji til að gera gagn. Viðbragð fjölmiðla er að skapa tortryggni, reiði og gremju.

Ég held það sé vegna þess að sterkar tilfinningar ýta undir læk og lestur. Og ég held að fjölmiðlar séu dálítið blindir á það að til eru fleiri sterkar tilfinningar en neikvæðar. 

Ég held líka að fjölmiðlar ýti undir þá ranghugmynd að reiði og gremja séu öflugustu hvatar framfara og betrumbóta. 

Það má margt gera betur í samfélaginu okkar. Af hverju einasta slysi þarf að læra. En lærdómurinn má ekki grundvallast eingöngu á tilfinningalegu uppnámi. Hann á líka að grundvallast á skynsemi og vandvirkni. 

Það var algjörlega óþarft að reka hljóðnema framan í manneskjur, sem stuttu áður sátu yfir líki ungrar konu og syrgjandi og slösuðum samferðamönnum hennar, og reyna að róta upp hneyksli. Það var hvorki töff né fagmannlegt heldur. Þvert á móti helgaðist það af ávana eða ósið – sem í þessu tilfelli gerði fréttamennina glámskyggna á það sem raunverulega skipti máli.

Við þurfum að læra af þessu máli. Ég sting upp á að fjölmiðlar geri það líka. Ég held þeir þurfi smá tilfinningalega afvötnun. Þeir eru margir orðnir háðir hatri og heift.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið á blogginu

Stefán Snævarr
1
Blogg

Stefán Snævarr

Skatt­ar, for­tíð og upp­runi auðs

Frjáls­hyggju­menn tala einatt um skatt­heimtu sem e.k. rán, það ger­ir t.d. William Irw­in í bók sinni The Free Mar­ket Ex­istential­ist. En for­senda þeirr­ar hyggju er sú að sér­hver ein­stak­ling­ur sé upp­sprettu­lind  alls þess sem hann þén­ar og á, nema sá auð­ur sem hon­um áskotn­ast vegna frjálsra samn­inga við aðra. Þetta er alrangt, all­ar tekj­ur og auð­ur eiga sér marg­ar og...
Kristín I. Pálsdóttir
2
Blogg

Kristín I. Pálsdóttir

Rétt­læt­ið og reynsla kvenna af Varp­holti/Laugalandi

Rót­in hef­ur fylgst vel með hug­rakkri bar­áttu kvenna sem dvöldu í Varp­holti/Laugalandi og reynt að styðja þær eft­ir föng­um. Mánu­dag­inn 14. nóv­em­ber stóð­um við að um­ræðu­kvöld með þeim þar sem þær Gígja Skúla­dótt­ir og Ír­is Ósk Frið­riks­dótt­ir, sem báð­ar dvöldu á Varp­holti/Laugalandi, höfðu fram­sögu. Fund­ur­inn var tek­inn upp og er að­gengi­leg­ur hér.  Ég hélt þar er­indi sem ég hef...
Lífsgildin
3
Blogg

Lífsgildin

Efn­isorð: Kær­leik­ur og góð­vild eða reglu­gerð?

Grát­andi móð­ir, nám­fús­ar syst­ur, son­ur í hjóla­stól, fylgd­ar­laust barn (nýorð­ið sjálf­ráða), lög­regla, hand­taka, gæslu­varð­hald og leiguflug beint á göt­una í Grikklandi, eng­in leið til baka. Fylgd­arlið­ið er þó kom­ið aft­ur í hlýj­una. Dóms­mála­ráðu­neyt­ið sendi frá sér frétta­til­kynn­ingu um mál­ið. Efn­isorð henn­ar eru tvö: Lög­gæsla. Út­lend­ing­ar. Neð­ar stend­ur svo: Til baka. Já för­um til baka. Flest­um of­býð­ur að­ferð­ir lög­gæsl­unn­ar en...
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
4
Blogg

Gunnar Hólmsteinn Ársælsson

Brú­in í Most­ar - öfg­ar og skaut­un

Hinn 9.nóv­em­ber er mjög sögu­leg­ur dag­ur, Berlín­ar­múr­inn féll þenn­an dag ár­ið 1989 og ár­ið 1799 tók Napó­león Bonapar­te völd­in í Frakklandi. Þar með hófst nýr kafli í sögu Evr­ópu. Ár­ið 1923 fram­kvæmdi svo ná­ung­inn Ad­olf Hitler sína Bjórkjall­ar­a­upp­reisn í Þýskalandi, en hún mis­heppn­að­ist. Ad­olf var dæmd­ur í fang­elsi en not­aði tím­ann þægi­lega til að skrifa Mein Kampf, Bar­átta mín. Krist­al­nótt­ina ár­ið 1938 bar einnig upp á þenn­an dag, en...
Stefán Snævarr
5
Blogg

Stefán Snævarr

Kristrún F, frels­ara­formúl­an og sam­vinn­an

                                                                      "Don't follow lea­ders                                            ...

Nýtt á Stundinni

Óþolandi að fólk sitji undir ákúrum vegna beiðna um fjárhagsaðstoð
Fréttir

Óþol­andi að fólk sitji und­ir ákúr­um vegna beiðna um fjár­hags­að­stoð

Fólk þarf meira en nauð­þurft­ir til að lifa með sæmd, að mati Ingi­bjarg­ar Sæ­dís­ar, sem sjálf ólst upp í sára­fá­tækt. Eng­inn ætti að þurfa að sitja und­ir hæðn­is­leg­um at­huga­semd­um eða skömm­um fyr­ir að óska eft­ir stuðn­ingi.
Ingibjörg Sædís: Ólst upp við sárafátækt
Eigin Konur#116

Ingi­björg Sæ­dís: Ólst upp við sára­fá­tækt

Ingi­björg Sæ­dís ólst upp við mikla fá­tækt þeg­ar hún var yngri. Hún bjó hjá for­eldri sem gat ekki unn­ið vegna and­legra og lík­am­legra veik­inda og var á sama tíma mót­fall­ið því að biðja um að­stoð. Hún seg­ist horfa að­dá­un­ar­aug­um á fólk sem bið­ur um að­stoð á in­ter­net­inu fyr­ir börn­in sín og vildi óska að fað­ir henn­ar hefði gert það sama.
„... sem við höfðum bara einfaldlega ekki séð fyrir“
Illugi Jökulsson
Pistill

Illugi Jökulsson

„... sem við höfð­um bara ein­fald­lega ekki séð fyr­ir“

Fyrsta nafn­ið sem all­ir blaða­menn leit­uðu að í kaup­endal­ista Ís­lands­banka var Bene­dikt Sveins­son. En Katrínu Jak­obs­dótt­ur hafði bara ekki dott­ið það í hug!
Söguleg mótmæli í Kína: „Þið getið ekki ritskoðað það sem er ósagt”
Fréttir

Sögu­leg mót­mæli í Kína: „Þið get­ið ekki rit­skoð­að það sem er ósagt”

Ára­löng og hörð Covid-stefna kín­verskra yf­ir­valda er und­ir­rót þeirr­ar öldu hljóð­látra mót­mæla sem hafa far­ið fram í mörg­um borga lands­ins. Mót­mæl­in eru sögu­leg í landi þar sem það eitt að gagn­rýna stjórn­völd, hvað þá upp­hátt eða í hópi, hef­ur kostað fjölda manna frels­ið. Í anda þess eru mót­mæla­spjöld­in auð og kröf­urn­ar sett­ar fram með þögn.
Grannt fylgst með brottkasti smábáta en togaraflotinn stikkfrí
Fréttir

Grannt fylgst með brott­kasti smá­báta en tog­ara­flot­inn stikk­frí

Eft­ir­lit Fiski­stofu með brott­kasti og ólög­leg­um veið­um bein­ist fyrst og fremst að smá­bát­um. Tog­ara­flot­inn hef­ur al­veg slopp­ið við dróna­eft­ir­lit á þessu ári. Gef­ur ranga mynd, að sögn tals­manns smá­báta­sjó­manna. Brott­kast mun meira en áð­ur var tal­ið.
Í upphafi var orðið
GagnrýniEden

Í upp­hafi var orð­ið

Mað­ur er alltaf rík­ari eft­ir að hafa geng­ið inn í sagna­heim Auð­ar Övu. Text­inn er fal­leg­ur og blátt áfram, ein­hvern veg­inn heim­il­is­leg­ur, skrif­ar Þór­unn Hrefna Sig­ur­jóns­dótt­ir.
Samstarf VG og Sjálfstæðisflokks: Það sem er gott og slæmt við að „éta skít“
Greining

Sam­starf VG og Sjálf­stæð­is­flokks: Það sem er gott og slæmt við að „éta skít“

Bæði Katrín Jak­obs­dótt­ir for­sæt­is­ráð­herra og Bjarni Bene­dikts­son fjár­mála­ráð­herra segja rík­is­stjórn­ar­sam­starf­ið hafa geng­ið vel en að bæði VG og Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn hafi þurft að gera nauð­syn­leg­ar „mála­miðl­an­ir“ í póli­tísku sam­starfi. Þau telja líka bæði að flokk­arn­ir hafi náð sínu fram í sam­starf­inu. Mun­ur­inn á flokk­un­um tveim­ur er hins veg­ar með­al ann­ars sá að VG hef­ur misst mik­ið fylgi í kosn­ing­um og stuðn­ing í skoð­ana­könn­un­um á með­an Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn hef­ur ekki gert það.
Ennþá plast um allt á friðlýstu svæði í Krýsuvík
FréttirPlastið fundið

Enn­þá plast um allt á frið­lýstu svæði í Krýsu­vík

Enn má finna plast á frið­lýstu svæði í Krýsu­vík eft­ir að Terra los­aði þar plast­meng­aða moltu. Fyr­ir­tæk­ið sagð­ist hafa hreins­að allt svæð­ið. Plast­ið hef­ur nú veðr­ast og brotn­að í örplast sem er nán­ast ómögu­legt að hreinsa.
Vandasamt að leysa Init-klúður lífeyrissjóða
Fréttir

Vanda­samt að leysa Init-klúð­ur líf­eyr­is­sjóða

Yf­ir­töku tíu líf­eyr­is­sjóða á mik­il­vægu kerfi sem held­ur ut­an um líf­eyr­is­rétt­indi og fjár­fest­ing­ar er nú lok­ið. Marga mán­uði tók að losa sig frá hug­bún­að­ar­fyr­ir­tæki sem sjóð­irn­ir segja hafa brot­ið samn­inga, með um­fangs­mikl­um þjón­ustu­kaup­um af fyr­ir­tækj­um starfs­manna þess.
Unglingarússíbani ... dauðans!
GagnrýniDrengurinn með ljáinn

Ung­linga­rúss­íbani ... dauð­ans!

Dreng­ur­inn með ljá­inn er skemmti­leg ung­menna­bók um missi, bæld­ar til­finn­ing­ar og hvaða vand­kvæði geta fylgt því að fara í sleik ef þú ert með bráða­of­næmi fyr­ir eggj­um. Hún er skrif­uð af hlýju, al­úð og virð­ingu fyr­ir les­enda­hópn­um, skrif­ar Sal­vör Gull­brá Þór­ar­ins­dótt­ir.
Kerling í aðalhlutverki
MenningDrag plóg þinn yfir bein hinna dauðu

Kerl­ing í að­al­hlut­verki

Í bók­inni Drag plóg þinn yf­ir bein hinna dauðu eft­ir nó­bels­verð­launa­skáld­ið Olgu Tok­arczuk er spurn­ing­um eins og: hvaða lík­am­ar eru rétt­dræp­ir? og: hverj­ir hafa völd til að ákveða það? velt upp. Bók­in olli mikl­um usla þeg­ar hún kom út í heimalandi höf­und­ar Póllandi, í landi þar sem stjórn­völd hafa tek­ið til dæm­is ákvarð­ana­rétt yf­ir líköm­um kvenna í sín­ar hend­ur.
Eigandi laxeldisins á Austfjörðum einn af 27 auðmönnum sem flýr til Sviss vegna skatta
FréttirLaxeldi

Eig­andi lax­eld­is­ins á Aust­fjörð­um einn af 27 auð­mönn­um sem flýr til Sviss vegna skatta

Norsk­ir auð­menn flýja aukna skatt­heimtu í Nor­egi í hrönn­um og setj­ast að í Sviss. Með­al þess­ara auð­manna er And­ers Måsøval sem er einn stærsti eig­andi ís­lensks lax­eld­is í gegn­um fyr­ir­tæk­ið Laxa. Á sama tíma leið­ir auk­in skatt­heimta á lax­eld­is­fyr­ir­tæki í Nor­egi til þess að þau hætta við fjár­fest­ing­ar, með­al ann­ars fyr­ir­tæk­in sem eiga obb­ann í lax­eld­inu á Ís­landi.