Lífsgildin

Pælt í Hávamálum og Njálssögu í heimspekikaffi

Pælt í Hávamálum og Njálssögu í heimspekikaffi

Lífsspekin sem birtist í Hávamálum hafði áhrif um aldir og enn má setja hana í samhengi við líferni og viðhorf nútímafólks á Norðurlöndum. 

Gestaþáttur Hávamála er a.m.k. frá 12. öld en einstök erindi eða ljóðlínur geta átt sér miklu eldri rætur. Spekin hefur borist á milli kynslóða með margvíslegum hætti m.a. með menningararfinum og uppeldi. Það sem telst lofsvert í fari nútímafólks á Norðurlöndum rímar oft við þá mannkosti sem nefndir eru í Hávamálum og það sem fólki er ráðlagt að sækjast eftir.

Þekkingarleit og forvitni

Meginstef Hávamála eru sæla og hófsemd sem einnig má kalla hamingju og jafnvægi. þetta eru sígild meginstef á Norðurlöndum. Þá eru vinátta, frelsi, ábyrgð, jöfnuður, gleði og fjölskyldubönd ofarlega á baugi í kvæðunum. Segja má að þessi gildi hafði einnig verið íslenskri þjóð efst í huga á þjóðfundum 2009 og 2010 eftir efnahagslegt hrun. Einnig má nefna úr kvæðunum: visku, kurteisi, gestrisni, þolgæði, víðförli, hugrekki, vináttu og forvitni. Hávamál hvetja forvitna áfram í þekkingarleit sinni.

Mannlegir gallar sem greina má í Hávamálum eru enn á svarta listanum: heimska, áleitni, ámæli, ættarhroki, græðgi, níska, ofdrykkja, ofmælgi, sviksemi. Hávamál eru kennd í grunn- og framhaldsskólum og það er vinsælt að vitna í þau í ræðu og riti: Maður er manns gaman er til að mynda sígilt. Það merkir að heillavænlegra sé að eiga förunaut heldur en að vera einn, það bæði eykur ánægju og minnkar líkur á að farið sé villur vega

Orðstír deyr aldrei hveim er sér góðan getur. Góður orðstír hefur ævinlega verið hátt skrifaður á Íslandi. Ekki er hann þó metinn til fjár því hann er um heiður og mannorð sérhvers manns. Að þegja þunnu hljóði er úr Hávamálum og merkir að vera þögull en fylgjast þó vel með. Margur verður að aurum api er úr þessari lífsspeki og merkir að sá sem auðgast er líklegur til að vinna einhver heimskupör.

Fjársjóður til að spegla sig í 

Er hægt að gera eitthvað nýtt um Hávamál, norræna goðafræði eða efni bókar eins og Njálu? Eða er það þess virði að rifja lífspekina upp og pæla í henni? Kristín Ragna Gunnarsdóttir hefur svo sannarlega gert það. Hún hefur gert myndir við Hávamál og Völuspá í endursögn Þórarins Eldjárns. Hún hefur einnig unnið bókina Örlög guðanna með Ingunni Ásdísardóttur og skrifað bækurnar Úlfur og Edda sem byggja á norrænum goðsögnum. Hún hönnuður Njálurefilsins sem er 90 metra langur og nú síðast gerði hún myndir í sýningunni Ertu alveg viss? sem er í Borgarbókasafninu í Grófinni.

Við Kristín Ragna ætlum að vera með heimspekikaffi í tvígang og spá m.a. í goðafræði, Hávamál og í valdar persónur í Brennu-Njálssögu út frá lífsgildum,  fyrirmyndum og verkum Kristínar. Henni finnst að við ættum að draga þennan fjársjóð fram sem oftast og spegla okkur í honum. 

Efri myndin með þessum pistli sýnir Gunnhildi drottningu og Hrút en hún var seiðkona og sætti sig ekki við svik hans í ástarmálum (KRG/Brennu-Njálssaga).

Tenglar

Heimspekikaffi miðvikudaginn 27. febrúar í Gerðubergi í Breiðholti kl. 20

Heimspekikaffi og innlit á sýningu sunnudaginn 3. mars í Grófinni kl. 14.

Sýningin Ertu alveg viss? í Borgarbókasafninu Grófinni. 

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Var ofsóttur á samfélagsmiðlum og beittur ofbeldi
1

Var ofsóttur á samfélagsmiðlum og beittur ofbeldi

„Ég er hætt að vera mjó og sæt og meðvirk“
2

„Ég er hætt að vera mjó og sæt og meðvirk“

Mamma þín vinnur ekki hér – hún er orðin popúlisti
3

Þóra Kristín Ásgeirsdóttir

Mamma þín vinnur ekki hér – hún er orðin popúlisti

Fer af stað klukkan fjögur að nóttu
4

Fer af stað klukkan fjögur að nóttu

Íslenskt réttlæti 2020
5

Jón Trausti Reynisson

Íslenskt réttlæti 2020

Vinna tíu tíma á dag án þess að fá matarhlé
6

Vinna tíu tíma á dag án þess að fá matarhlé

Uppnám á vinnumarkaði: Fjórði hver starfandi Íslendingur er án samnings
7

Uppnám á vinnumarkaði: Fjórði hver starfandi Íslendingur er án samnings

Mest lesið í vikunni

Samherji boðsendir lögfræðibréf á tólf manns og vísar til fangelsisvistar
1

Samherji boðsendir lögfræðibréf á tólf manns og vísar til fangelsisvistar

Yfirlýsing: Vegsömun nauðgunarmenningar á RÚV
2

Ritstjórn

Yfirlýsing: Vegsömun nauðgunarmenningar á RÚV

Svar við yfir­lýsingu vegna kvik­myndarinnar Elle
3

Árni Pétur Arnarsson

Svar við yfir­lýsingu vegna kvik­myndarinnar Elle

Var ofsóttur á samfélagsmiðlum og beittur ofbeldi
4

Var ofsóttur á samfélagsmiðlum og beittur ofbeldi

„Ég er hætt að vera mjó og sæt og meðvirk“
5

„Ég er hætt að vera mjó og sæt og meðvirk“

Fasteignir félags Sturlu boðnar upp eftir fjárnám
6

Fasteignir félags Sturlu boðnar upp eftir fjárnám

Mest lesið í vikunni

Samherji boðsendir lögfræðibréf á tólf manns og vísar til fangelsisvistar
1

Samherji boðsendir lögfræðibréf á tólf manns og vísar til fangelsisvistar

Yfirlýsing: Vegsömun nauðgunarmenningar á RÚV
2

Ritstjórn

Yfirlýsing: Vegsömun nauðgunarmenningar á RÚV

Svar við yfir­lýsingu vegna kvik­myndarinnar Elle
3

Árni Pétur Arnarsson

Svar við yfir­lýsingu vegna kvik­myndarinnar Elle

Var ofsóttur á samfélagsmiðlum og beittur ofbeldi
4

Var ofsóttur á samfélagsmiðlum og beittur ofbeldi

„Ég er hætt að vera mjó og sæt og meðvirk“
5

„Ég er hætt að vera mjó og sæt og meðvirk“

Fasteignir félags Sturlu boðnar upp eftir fjárnám
6

Fasteignir félags Sturlu boðnar upp eftir fjárnám

Mest lesið í mánuðinum

Ég varð aldrei sá sami eftir þetta
1

Ég varð aldrei sá sami eftir þetta

Samherji boðsendir lögfræðibréf á tólf manns og vísar til fangelsisvistar
2

Samherji boðsendir lögfræðibréf á tólf manns og vísar til fangelsisvistar

Lögreglumenn sem starfa hjá sjálfsvarnarfyrirtæki sakaðir um ofbeldi
3

Lögreglumenn sem starfa hjá sjálfsvarnarfyrirtæki sakaðir um ofbeldi

Varasöm þerapía: Röng meðferð getur gert slæmt ástand verra
4

Varasöm þerapía: Röng meðferð getur gert slæmt ástand verra

Fleiri konur deila slæmri reynslu af þerapista
5

Fleiri konur deila slæmri reynslu af þerapista

„Svo er ég ekkert geðveikur!“
6

„Svo er ég ekkert geðveikur!“

Mest lesið í mánuðinum

Ég varð aldrei sá sami eftir þetta
1

Ég varð aldrei sá sami eftir þetta

Samherji boðsendir lögfræðibréf á tólf manns og vísar til fangelsisvistar
2

Samherji boðsendir lögfræðibréf á tólf manns og vísar til fangelsisvistar

Lögreglumenn sem starfa hjá sjálfsvarnarfyrirtæki sakaðir um ofbeldi
3

Lögreglumenn sem starfa hjá sjálfsvarnarfyrirtæki sakaðir um ofbeldi

Varasöm þerapía: Röng meðferð getur gert slæmt ástand verra
4

Varasöm þerapía: Röng meðferð getur gert slæmt ástand verra

Fleiri konur deila slæmri reynslu af þerapista
5

Fleiri konur deila slæmri reynslu af þerapista

„Svo er ég ekkert geðveikur!“
6

„Svo er ég ekkert geðveikur!“

Nýtt á Stundinni

Baltasar febrúar: Everest

Baltasar febrúar: Everest

Hundar eru æði

Hundar eru æði

„Ég er orðin 36 ára gömul og bý með móður minni“

„Ég er orðin 36 ára gömul og bý með móður minni“

Bjóðum Assange vist hér

Illugi Jökulsson

Bjóðum Assange vist hér

Launin gera fólk háð maka sínum

Launin gera fólk háð maka sínum

„Ég er hætt að vera mjó og sæt og meðvirk“

„Ég er hætt að vera mjó og sæt og meðvirk“

Asnalegt

Krass

Asnalegt

Bernie á toppnum

Bernie á toppnum

Fer af stað klukkan fjögur að nóttu

Fer af stað klukkan fjögur að nóttu

Ófaglærðir leikskólastarfsmenn með lægst laun af öllum stéttum

Ófaglærðir leikskólastarfsmenn með lægst laun af öllum stéttum

„Nú verður réttlætið sótt“

„Nú verður réttlætið sótt“

Að meta menntun til launa

Kolbeinn Hólmar Stefánsson

Að meta menntun til launa