Þessi færsla er rúmlega 7 mánaða gömul.

Nýársþanki á Klakanum á kínverskum nótum

Nýársþanki á Klakanum á kínverskum nótum

Blábyrjun árs er ekki öll þar sem hún er séð þrátt fyrir flugeldasýningar. Allt líður hiklaust hjá eins og halastjarna á himni.

Lífið líður hjá, líf hvers og eins líður hjá. Það er vandalaust að leyfa öllu að líða hjá, láta sig reka stefnulaust eða láta aðra draga sig þangað sem þeir fara.

Ég greip því bók í hönd til að stöðva tímann (sem tókst auðvitað ekki) og lesturinn hafði umsvifalaust áhrif á mig þótt textinn væri túlkun á sígildum texta Konfúsíusar og lestur minn enn önnur túlkun. Þetta er smáritið Úr gagnleysisskálanum – Esseyjur um Kína eftir Kínafræðinginn Simon Leys í þýðingu Geirs Sigurðssonar heimspekings.

Texti hefur áhrif á hugsun og getur breytt viðhorfum ef hann fær leyfi til að flæða um æðar. Tímasetning lestursins, Gamlársdagur, hafði áhrif á túlkun mína og nú á Nýársdag skrifa ég það sem ég hugsaði í óbeinum tengslum við það sem Simon Leys skrifaði, Konfúsíus sagði og Geir þýddi.

Undur þegar gamalt verður nýtt

Nú árið er liðið, en það er ekki farið neitt frekar en önnur ár sem líða hjá eins og tungl á himni. Árin sem búa í okkur, eru „andlega virk og áþreifanlega ósýnileg“ (12). Sama á við um dauða persónu, hún verður áfram til í minningu annarra og ef til vill áfram í hugum þeirra sem á eftir koma: orð, athafnir og verk hennar – oft fyrir tilstilli hins ritaða orðs eða munnmæli (29).

Gamalt getur orðið nýtt í huga lesanda. Konfúsíus fæddist á 6. öld f.o.t. en Munnmæli hans (Speki Konfúsíusar) sem skráð voru af nemendum hans geta gefið lesendum á 21. öldinni aðra eða óvænta sýn á tilveru sína. Orðin berast milli kynslóða, þau líða ekki alfarið hjá heldur sáldrast yfir tímaskeiðin eins og stjörnuryk. Er það ekki mikið undur?

Orð aldanna sáldrast
yfir okkur eins og stjörnuryk

Hugljómun um stund

Það merkilega er, að til að ákveðið fyrirbæri hafi áhrif í nútímanum, þarf það ekki nauðsynlega að hafa verið til. Sagan um það eða mýtan þarf ekki á hlutlægri tilveru að halda sem þarft er að sanna. Fortíðin felst í orðum, myndum og tónum, ekki í grjóti. Hún er í huganum, bókunum, pennanum, á blaðinu, í ljóðunum, túlkuninni og tóninum.

Undrið felst í því að sjá það sem er ósýnilegt. Aðferðin er að brjótast út úr flokkunarkerfi hugans um stundarsakir og undrast yfir því sem passar ekki inn í fastar skilgreiningar og hugtök. Það víkkar sjóndeildarhringinn.

Ef okkur lánast að sjá það sem ekki sést þá ljómum við um stund. Seinna getum við efast um þessa „sýn“, að hún hafi átt sér stað, því hún er/var ekki innan skynsemismarka og rökin festast ekki við þessa hugljómum, koma henni ekki heldur í orð.

Hver sem les Munnmæli Konfúsíusar (sem glíma við spurningar um mannlega reynslu) þarf að horfast í augu við sjálfan sig, spyrja sig síðan t.a.m. Hvað get ég lagt til eða gert til að efla traust í samfélaginu? (Eða annarra mikilvægra spurninga).

Það er m.a. hægt að gera með því að samstilla nöfn og hugtök við raunveruleikann, þannig að staðreyndin og orðin passi saman, aðeins með því móti geta ákvarðanir orðið til heilla (87).

Almannaheill raungerist þegar
hugtökin falla að staðreyndum

Veröldin á bak við orðin

Forvitni, menntun og góðvild er leiðin til mannúðar, ekki mælskulist eða ríkidæmi (91). Ljómun hugans þarf ekki að orða eða segja, það má þegja um hana. Er það ekki fallegt? Jafnvel þótt texti veiti innsýn í leyndardóma þá getur svarið búið handan stafanna og bak við setningarnar.

Rithöfundur getur bent lesandum sínum í áttina til sannleikans með þögnum í textanum. Tilraunir til að festa hann í orðum eru dæmdar til að mistakast (93). Aðeins vísbendingar standa til boða og þær finnum við í fortíðinni, liðnum árum, eldri textum, tónlist og listum.

Tökumst á við árið 2022 af virðingu og metnaði, góðvild og þolinmæði. Látum það ekki bara líða hjá eins og hvert annað ár. Hlutverk okkar er að stilla saman samfélag okkar við allt lífið á hnettinum, með einhverju móti og hver með sínum hætti.

Gleðilegt nýár,
það er enginn skortur á góðum verkefnum og takk Stofnun Vigdísar Finnbogadóttur fyrir nýju smáritin!

p.s. Úr gagnleysisskálanum – Esseyjur um Kína eftir Simon Leys er eitt af þremur smáritum Stofnunar Stofnunar Vigdísar Finnbogadóttur sem komu út í desember hin tvö eru næst á lesdagskránni. Þau eru eftir danska heimspekinginn og guðfræðinginn Dorthe Jørgensen og nefnist Hvers vegna hræðumst við ímyndunaraflið? – Af siðaskiptum og fagurfræði, í þýðingu Gísla Magnússonar. Þriðja ritið er eftir fransk-marokkóska rithöfundinn og blaðakonuna Leïla Slimani og kallast Kynlíf, nauðung og lygar í Marokkó, í þýðingu Irmu Erlingsdóttur.

p.p.s. Blaðsíðutölin í hugleiðingunni vísa í óbeinar og frjálsar tilvitnanir mínar í bók Simons Leys. Smárit Stofnunar Vigdísar Finnbogadóttur: Leys, Jörgensen, Slimani.

p.p.p.s. Ragnar Baldursson hefur þýtt Munnmælin, undir heitinu: Speki Konfúsíusar. Simon Leys skrifar að þessi texti sé geti veitt okkur aðgang að hinum kínverska heimi. Bæta má við að hann veitir líka betri aðgang að okkar eigin hugarheimi. 

Konfúsíusarstofnunin Norðurljós

 

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið á blogginu

Stefán Snævarr
1
Blogg

Stefán Snævarr

Á Áslaug Arna að segja af sér?

Bent hef­ur ver­ið á að starfsaug­lýs­ing   um  starf töl­fræð­ings hjá há­skóla-, iðn­að­ar- og ný­sköp­un­ar­ráðu­neyt­inu kunni að stang­ast á við lög. Þau kveða á um að ís­lenska sé hið op­in­bera mál lands­ins en í aug­lýs­ing­unni var sagt að um­sækj­andi yrði að hafa gott vald á ís­lensku eða ensku. Ráð­herr­ann, Áslaug Arna, varði starfsaug­lýs­ing­una m.a. með þeim „rök­um“ að...
Stefán Snævarr
2
Blogg

Stefán Snævarr

Lex­i­kon Put­in­or­um-Ór­ar Pútíns

Hér get­ur að líta Lexí­kon Put­in­or­um, al­fræði­orða­bók pútín­ism­ans en þar leika ór­ar (og ár­ar) Pútíns lyk­il­hlut­verk: Banda­rík­in: Vond ríki enda standa þau í vegi fyr­ir að Rússlandi nái sín­um ginn­helgu mark­mið­um, þar að segja ef Trump er ekki for­seti (sjá "Trump"). Einnig eru þau svo óforskömm­uð að vera Rússlandi langt­um fremri hvað tækni áhrær­ir. Það er svindl því Rúss­land á...
Stefán Snævarr
3
Blogg

Stefán Snævarr

Hnatt­væð­ing og al­þjóðaremba

Ég hitti hann Jim frá Ástr­al­íu í Frakklandi ár­ið 2003. Greind­ur karl og geðs­leg­ur, ákveð­inn í skoð­un­um. Hann taldi inn­rás­ina í Ír­ak hið besta mál, Saddam hefði ör­ugg­lega átt gjör­eyð­ing­ar­vopn. Banda­rískt efna­hags­líf væri mjög traust og þar vestra væri eng­inn ras­ismi. Hnatt­væð­ing­in væri sig­ur­verk, í fram­tíð­inni myndu borg­ríki taka við af nú­tímaríkj­um í krafti þess­ar­ar væð­ing­ar. Og inn­an tutt­ugu ára...

Nýtt á Stundinni

Eftirlitsmaður sendur um borð í hvalveiðiskipin
FréttirHvalveiðar

Eft­ir­lits­mað­ur send­ur um borð í hval­veiði­skip­in

Svandís Svavars­dótt­ir mat­væla­ráð­herra hef­ur sett reglu­gerð sem kveð­ur á um eft­ir­lit með hval­veið­um. Fiski­stofa mun senda starfs­mann um borð í hval­veiði­skip sem fylg­ist með og tek­ur upp mynd­bönd sem síð­an verða af­hent dýra­lækni Mat­væla­stofn­un­ar til skoð­un­ar.
Tölvuárás á Fréttablaðið sögð rússnesk hefnd
Fréttir

Tölvu­árás á Frétta­blað­ið sögð rúss­nesk hefnd

Vef­ur Frétta­blaðs­ins verð­ur tek­inn nið­ur í kvöld biðj­ist rit­stjórn ekki af­sök­un­ar á því að hafa birt frétta­mynd frá Úkraínu. Ónafn­greind­ir rúss­nesk­ir tölvu­hakk­ar­ar hófu skyndi­á­hlaup á vef blaðs­ins í morg­un. Rúss­neska sendi­ráð­ið krafð­ist á sama tíma af­sök­un­ar­beiðni og seg­ir blað­ið hafa brot­ið ís­lensk lög. Steinn Stein­arr og Þór­berg­ur Þórð­ar­son hlutu dóma fyr­ir brot á sömu laga­grein þeg­ar þeir þóttu hafa veg­ið að æru og heiðri Ad­olfs Hitler og Nas­ista.
Framtíð geimferða í uppnámi vegna Úkraínustríðsins
FréttirÚkraínustríðið

Fram­tíð geim­ferða í upp­námi vegna Úkraínu­stríðs­ins

Rúss­ar til­kynntu á dög­un­um að þeir myndu draga sig út úr al­þjóð­legu sam­starfi um geim­ferð­ir inn­an tveggja ára. Stór hluti af Al­þjóð­legu geim­stöð­inni, ISS, er í eigu Rússa og fram­tíð henn­ar er því skyndi­lega í upp­námi. Önn­ur sam­starfs­ríki töldu rekst­ur stöðv­ar­inn­ar tryggð­an til árs­ins 2030 en meira en ára­tug­ur er í að ný geim­stöð verði til­bú­in til notk­un­ar.
ReynslaEigin konur

Fékk sím­tal um barns­föð­ur sinn sem var upp­haf að ára­langri raun

Freyja Huld fékk sím­tal um nótt með upp­lýs­ing­um um að sam­býl­is­mað­ur henn­ar og barns­fað­ir væri að sækja í ung­lings­stúlk­ur. Síð­ar var hann hand­tek­inn fyr­ir skelfi­legt brot. Enn þarf hún að eiga í sam­skipt­um við hann sem barns­föð­ur og veita hon­um um­gengni.
Sólveig segir afsögn Drífu tímabæra
Fréttir

Sól­veig seg­ir af­sögn Drífu tíma­bæra

„Drífa veit sjálf að það er langt um lið­ið síð­an grafa fór und­an trú­verð­ug­leika henn­ar og stuðn­ingi í baklandi verka­lýðs­hreyf­ing­ar­inn­ar,“ seg­ir Sól­veig Anna Jóns­dótt­ir, formað­ur Efl­ing­ar, um af­sögn for­seta ASÍ.
Drífa Snædal segir af sér sem forseti Alþýðusambands Íslands
Fréttir

Drífa Snæ­dal seg­ir af sér sem for­seti Al­þýðu­sam­bands Ís­lands

Drífa Snæ­dal hef­ur sagt af sér sem for­seti Al­þýðu­sam­bands Ís­lands. Sam­skipti við kjörna full­trúa inn­an verka­lýðs­hreyf­ing­ar­inn­ar og blokka­mynd­un er ástæð­an. Í yf­ir­lýs­ingu seg­ir hún átök inn­an hreyf­ing­ar­inn­ar ver­ið óbæri­leg og dreg­ið úr vinn­ugleði og bar­áttu­anda.
Fasteignaskattur á lúxusíbúðir á skjön við kaupverð
Fréttir

Fast­eigna­skatt­ur á lúxus­í­búð­ir á skjön við kaup­verð

Kaup­verð lúxuseigna sem auð­menn­irn­ir Björgólf­ur Thor Björgólfs­son og Ró­bert Wessman hafa sýsl­að með end­ur­spegl­ast ekki í fast­eigna­mati á þeim. Fast­eigna­skatt­ar geta ver­ið hundruð­um þús­unda króna lægri en ef mið­að væri við kaup­verð þeirra.
Ísland, hér kem ég
Tania Korolenko
ReynslaDagbók flóttakonu

Tania Korolenko

Ís­land, hér kem ég

Tania Korolen­ko er ein þeirra hundruða Úkraínu­manna sem feng­ið hafa skjól á Ís­landi vegna inn­rás­ar Rússa. Hún hef­ur hald­ið dag­bók um komu sína hing­að til lands og líf­ið í nýju landi og ætl­ar að leyfa les­end­um Stund­ar­inn­ar að fá að fylgj­ast með.
Úkraína frysti eignir Moshensky-fjölskyldunnar
FréttirÓlígarkinn okkar

Úkraína frysti eign­ir Mos­hen­sky-fjöl­skyld­unn­ar

Úkraínsk yf­ir­völd eru sögð hafa kyrr­sett eig­ur og fryst banka­reikn­inga fyr­ir­tæk­is­ins Santa Kholod í Kænu­garði. Yf­ir­völd þar telja hví­trúss­nesk fyr­ir­tæki fjár­magna inn­rás Rússa með óbein­um hætti, vegna stuðn­ings ein­ræð­is­stjórn­ar Lukashen­ko. Santa Kholod er hluti af fyr­ir­tækja­keðju Al­eks­and­ers Mos­hen­sky, kjör­ræð­is­manns Ís­lands, fiskinn­flytj­anda og ólíg­arka í Hvíta-Rússlandi. Sagð­ur hafa skráð fyr­ir­tæki á dótt­ur sína til að verj­ast þving­un­um ESB.
Vantar fleira fólk utan EES í ferðaþjónustuna
Fréttir

Vant­ar fleira fólk ut­an EES í ferða­þjón­ust­una

Víða í at­vinnu­líf­inu er skort­ur á starfs­fólki og helm­ing­ur stærstu fyr­ir­tækja seg­ir illa ganga að manna störf. Fram­kvæmda­stjóri Sam­taka ferða­þjón­ust­unn­ar seg­ir að auð­velda eigi grein­inni að byggja aft­ur upp tengsl við er­lent starfs­fólk sem glöt­uð­ust í far­aldr­in­um.
Panama-uppljóstrarinn John Doe: „Án ábyrgðar getur samfélag ekki virkað“
FréttirPanamaskjölin

Panama-upp­ljóstr­ar­inn John Doe: „Án ábyrgð­ar get­ur sam­fé­lag ekki virk­að“

Nafn­lausi upp­ljóstr­ar­inn sem hrinti af stað at­burða­rás­inni sem leiddi til af­sagn­ar Sig­mund­ar Dav­íðs Gunn­laugs­son­ar for­sæt­is­ráð­herra með lek­an­um á Pana­maskjöl­un­um veit­ir sitt fyrsta við­tal í Der Spieg­el. Hann lýs­ir von­brigð­um með stjórn­völd víða um heim og seg­ir Rússa vilja sig feig­an.
Horfið til himins: Það er von á súpernóvu!
Flækjusagan

Horf­ið til him­ins: Það er von á súpernóvu!

En verð­ur hún hættu­leg?